پێشڤەبرنا زمانی و خوزیـەكا بێ ئەنجام!
دلـدار محەمەد
هەمی سالان، پازدەی مەها گولانێ وەك رۆژا زمانێ كوردی دهێتە هژمارتن. ئەڤە ژی ژبەركو د ڤێ رۆژێ دا ل سالا 1932ێ، هژمارا ئێكێ ژ گۆڤارا «هاوار» ژ لایێ میر جەلادەت بەردخان ڤە دەركەفتیە. وەك دیرۆك، ئەڤە رۆژەكا ب شانازی یە، بەلێ دێ دیرۆكێ بۆ دیرۆكڤانان هێلین و پرسیارەكێ ژ خۆ كەین: ئەرێ ئەم پشتی ڤان هەمی سالان ل زمانێ خۆ بوینە خودان؟
بەری تۆ بەرسڤا ئەڤێ پرسیارێ بدەی، بینە بیرا خۆ؛ ئەرێ دایكا تە د زمانێ نووچەیێن تێلەفزیۆنێن كوردی دگەهیت؟ د زانكۆیێن باژێرێ تە دا، ئەرێ د مێشكێ قوتابیان دا زمانێ كوردی جهێ گرنگیێ یە؟ ئەرێ بەلاڤۆكێن وان و پرۆگرامێ وان یێ خواندنێ، ب بەهانەیا نەبوونا زمانەكێ زانستی، تژی نینن ژ زمانێن بیانی؟! ئەرێ دانوستاندنێن د ناڤبەرا نڤیسكارێن كورد دا بۆ هەبوونا زمانەكێ ئێكگرتی یێ نڤێسینێ، گەهشتینە ئەنجامەكی یان هەما شەڕەنیخەكا دومدرێژ یا كەس خۆ ب كەسێ نەدانێ یە و نەزێدەتر؟
ل بن سیبەرا ڤان پرسیارێن كو هەر ئێك ژ وان یا پڕ ژ گرێكان و پڕ ژ بێ بەرسڤییێ یە، رێكێ بدەنە من بۆچوونا خۆ دەرببرم و ببێژم: د ڤی كڤانی دا هەست ب رەشبیەكا ژ سنۆران دەربازبووی دكەم. ب تایبەتی دەمێ دهێتە دیتن كو زمانێ مە یێ ب بەریكێ ڤە هاتیە گرێدان و رویێ خۆ یێ ناسنامەبوونێ یێ هندا كری. لەوما ژی بۆ گەنجەكێ مە، زانینا زمانەكێ دیتر شانازییە، پتر ژ شانازیا زمانێ دایكا خۆ! نە بەس ئەڤە، هەما هندەك كەر و پارچەیان ژ زمانەكێ دیتر بزانیت شانازیێ دكەت، بەلێ ب زمانێ خۆ، یێ كو ب درێژاهیا دیرۆكێ هەبوونا وی پاراستی، شانازیێ ناكەت!
راستە ئەڤە گۆتنەكا رێژەیی یە، بەلێ ب مخابنی ڤە ئەڤ رێژە یا بلندە، و ئەگەر نەبێژین ئەڤ بلندییە دەم بۆ دەمی بلندتر لێ دهێت. د ئەڤێ زڤرۆكا پڕ شێل و بێل دا، نە ئاڤابوونەكا ساخلەم رۆلێ خۆ دبینیت، نە ژی پرسا زمانی دبیتە ئێك ژ پرسێن تاكێ مە.
ئەگەر ئەڤ دیوارێ ستویر یێ دناڤبەرا رەوشەنبیر و نڤیسكاران ژ لایەكی، و خەلكی ژ لایەكێ دی ڤە نەهەرفیت، هەما خەلك هەر دێ ل بن ئارمانجا «بەرك ژ ئاڤ ئینانەدەرێ» مینن. دەمێ دكەڤنە بەرامبەر كەسەكێ دیتر، ب هندەك پەیڤێن شكەستی یێن زمانێن بیانی شانازیێ دكەن، و ل ئالیێ دی یێ دیواری ژی، رەوشەنبیر دێ ب سەروستویێن ئێك دو ڤە مینن. سال هەر دێ بۆرن و ساخكرنا رۆژێن تایبەت و ئازراندنا ڤێ ئالۆزیێ د رۆژەكێ یان چەند رۆژەكان دا د سالێ دا، تێرا دەرمانكرنا ڤێ برینێ ناكەت.
لەوما یا گرنگە بهێتە زانین و بەلاڤكرن كو زمان ناسنامە و بەرپرسیاریا هەر كەسەكی یە، و هەر ئێك ژی پێدڤی یە د بازنەیا خۆ دا زمانی پێشڤە ببەت. چاوا پێشڤەبرنا زمانی ل سەر ملێن كەسەكی بتنێ نینە، وەسا د هەمان دەمی دا ئەركێ هەمی تاكێن جڤاكی یە بێی جوداهی؛ چونكی ئەگەر ئەڤ هەستە پەیدا نەبیت، پێشڤەبرنا زمانی ژبلی خوزیەكا بێ رامان، چ رامانێن دیتر نادەت.
