هندەك مامۆستا شاش د تێگەهێ هاریكاریێ دگەهن
سینەم چێی
پەروەردە ستوینا سەرەكی یا ئاڤاكرنا هەر جڤاكەكێ پێشكەفتییە، مامۆستا ژی ئەندازیارێ ئاڤاكرنا مرۆڤی و عەقلییە. لەوما رەوشەنبیری و هوشیارییا مامۆستای بۆ پەیاما وی یا پیرۆز ژ زانینا وی بۆ بابەتی گەلەك گرنگترە، چونكی دبیت ئەو زانینا مامۆستا بۆ قۆتابی دبێژیت پشكەك ژێ بهێتە ژبیركرن.لێ رەفتار و رەوشت بۆهەتا هەتایێ دمینن.
ل ڤان سالێن دوماهیێ دیاردەكا مەترسیدار د ناڤ ناڤەندێن خویندنێدا سەرهلدایە، ئەو ژی دەستێوەردانا هندەك مامۆستایانە، ئەڤجا مامۆستایێ بابەتی بیت یان ژی مامۆستایێ چاڤدێر د پرۆسەیا ئەزمووناندا ب رێكا دانا بەرسڤان بۆ قوتابیان. ئەڤ كارێ كو هندەك ب «هاریكاری» ناڤ دكەن، د راستیدا خەنجەرەكا ژەهراوی یە ل جەستەیێ سیستەمێ پەروەردێ و بهایێ پیشەیا مامۆستایێ دهێتەدان. ئەڤ رەفتارا ژەهراوی نە ب تنێ هاریكاری نینە بەلكو زیانەكا مەزنە بۆ تاك ، خێزان و جڤاكی ب گشتی.
ئێك ژ وان بهانەیێن كو ئەڤ مامۆستایە بۆ خۆ دبینن ئەوە كو دبێژن: «داخواز ژ مە هاتییەكرن، ئەم ل گەل قوتابیان د هاریكار بین» ل ڤێرێ پرسیار ئەوە: ئەرێ ب راستی ئەڤە هاریكاریكرنە؟ د بەرسڤێدا دێ بێژین: نەخێر، هاریكاریكرن ئەوە ل دەمێ وانەگۆتنێ پتر خۆ ماندی بكەی و ل دەمێ ئەزموونان ژی ل ناڤ هۆلا ئەزموونان پێگیری ب رێنمای و بەهایێن رەوشتی بی. ئەڤا هوین ب هاریكاری ب ناڤ دكەن، دزیكرن، خیانەتكرن، گەندەلیكرن و كێمكرنا بهایێ تەیە وەك مامۆستا پاشی یاسا و رێسایێن كارێ تە. ب ئەڤێ چەندێ قۆتابیێ تە هەر ئەوێ تو هاریكارییا وی دكەی ل رێڤەبەریەك دی و ل دەمەك دی دێ دزی، خیانەت و گەندەلیێ كەت و ئەڤ دیاردەیە دێ وەك ڤایرۆسەك كۆژەك مینیتە د ناڤ جڤاكێ مەدا. ژ لایەكێ دیڤە دەمێ مامۆستا بەرسڤان بۆ قۆتابی دبێژیت، د چاڤێن وی قۆتابی دا بهایێ خۆ ژ دەست ددەت و ئێدی وی وەك ژێدەرێ زانین و رەوشتێ بلند نابینیت، بەلكو وەك ئامرازەك بۆ گەهشتن ب نمرەیێن بلند یێن بێ ماندیبوون زانین. رێز و بهایێ مامۆستای د ئەوێ چەندێ دیار دبیت دەمێ دبیتە پارێزەرێ دادپەروەری و راستگۆیێ و هەر ئەڤەیە كار و پەیاما وی پیرۆز دكەت.
ئەڤی كارێ نەشایستە زیانێن دویرە مەودا دگەهینیتە جڤاكی و دبیتە ئەگەر كۆشتنا داهێنان و ماندیبوونێ، قۆتابیێ زیرەك و خودان شیان سار دبیت دەمێ دبینیت، قۆتابیەكێ ماندی نەبووی هەمان نمرەیا وی، یان ژی پتر ژی ب دەست خۆڤە دئینیت. هەروەسا بەرەبابەك بێ شیان بەرهەم دئینیت، ل پارشە رۆژێ دێ نۆژدار، ئەندازیار، بازرگان، فەرمانبەرێن…هتد گەندەل بێ زانین تژی جڤاكی بن و جڤاكی بەر ب وێرانكرنێ بەن. ئەزموون پیڤەرێ جوداكرنا شیانانە دەمێ مامۆستا دەستێوەردانێ دكەت دادپەروەری دهێتە تێكدان و مافێ كەسێن شایستە دهێتە خوارن.
ب دیتنا مە باشترین چارە بۆ ئەڤێ دیاردێ ئەوە مامۆستا بهێنە هوشیاركرن ل سەر ئەڤی كارێ ب مەترسی یێ ئەو ئەنجام ددەن، رەوشەنبیریا هەستكرن ب بەرپرسیاریێ ل هەنبەر بەرەبابێن داهاتیێن جڤاكی ل دەڤ زێدە ببیت و بزاڤێ بكەن ببنە نموونەیا دەستپاكی، پارێزەرێ پاشەرۆژا ئەڤان زارۆكان و وەلاتی. ژبەر كو مامۆستا پیشەنگە و دڤێت وەك كەسەك خودان رێز و بها رولێ خۆ ببینیت، نەك ببیتە پشكەك ژ تێكچوونا جڤاكی و زێدەبوونا گەندەلیێ.
