دهنگدان ل توركیا
ههرچهنده بهرێز رهجهب تهیب ئهردوغان د گوتارهكێ دا ل 29ێ ڤێ ههیڤێ گۆت، “ئهم دێ رێزێ ل ئهنجامێن دهنگدانێ گرین، لێ ئهولهوییهتا مه ژبووی دروست بوونا حكومهتهكا ههڤپشك نینه. ” ئهردوغان دوپات كر كو “حكومهتهك ل سهر بنهمایێ ئێك-حزبی د بهرنامێ مه دایه و سیستهمێ حكومهتا ئێك-حزبی سهقامگیرتره. ” ئهنجامێن ڤێ جارێ یێن دهنگدانێ بوو پهرلهمانێ توركیا ههرچبیت بوو جارهكا دی دهنگدانهكا دییا پێشوهخت ناهێته رێكخستن، ئانكو دهنگدانا ئهڤجاره دێ بیته دهرئهنجامێ پێكئینانا حكومهتێ. دهنگدانا چویی چاڤێ ههمیا ل پارتا HDPێ بوو كا دێ بهندا %10 دهرباز كهت ژبووی بهشداری كرن د پهرلهمانی دا، لێ دهنگدانا ڤێ جارێ چاڤێ زورینا ل پارتا AKP یا پارتا ئهردوغا نه كا دێ وێ رێژێ بدهستڤه ئینیت كو بتنێ حكومهتێ پێكبینیت یان نه.
ئهنجامێن دهنگدانا پهرلهمانی یا ڤێ خولێ گهلهك گرنگیا ههی نهبتنێ بوو پاراستن و سهقامگیریا ناڤخویا توركیا و پێگههێ وێ د چارهسهریا شهرێ دژوارێ نافخویێ سوریه و قهیرانا پهنابهران ل ئهوروپا بهلكو ئهنجامێن ڤێ دهنگدانێ زور ههستیارن ژ بووی شهخسێ ئهردوغان بخو ژی. ئهڤرۆ توركیا ب كومهكا قهیرانان دهست و پهنجان نهرم دكهت، ژ وانان: قهیرانا نافخویی ل ههمیا گرنگتر كێشا كوردی و ململانا دگهل بزافا فتح الله گولهن، قهیرانا پهنابهران، شهرێ نافخویێ سوریه باندورا راستهوخو ل سهر سهقامگیریا توركیا كریه. ئهردوغان ب ئاشكهرایی دبێژیت كو دشیان دا توركیا ل ههمبهر ڤان قهیرانان سهركهفتێ بیت. ئهگهر AKP زورینا رههایا دهنگان بدهست ڤه بینیت. بدهستڤه ئینانا زورینا رههایا دهنگان دوو خاستهكێن ههره سهركیێن ئهردوغانی بدهست دهێن ئهو ژی گوهرینا سیستهمێ پهرلهمانی بوو سهروكاتی و دهستكاری د دستورێ توركیا دا، لێ بدهستڤهئینانا ڤان ههردووك خاستهكا كارهك هێسان نینه.
ئهگهر AKP زورینا دهنگان بدهستڤه نهئینا كو حكومهتێ بتنێ دروست بكهت ئهفجا زورتر دێ شانسێ پارتا CHP یا سێكولهر زێدهتر لێ هێت ژ بووی پێكئینانا ههفالبهندیا حكومی كو نێزیكی بلوكێ ئهوروپا یه. راوێشكارێ بهرێ یێ بهرێز احمد داود ئوغلو، پێداگری ل سهر ڤێ چهندێ دكهت كو تا 2025ێ AKP ب ههفالبهندی دگهل پارتا CHP دێ زال بیت ل سهر حكومهتا توركیا، چونكه CHP زور جێوازیهكا ئایدولوجی دگهل AKP نینه و د سیاسهتا ئابوری و دهرڤهدا زور نێزیكی ئێكن و ههروهسا ژبووی چارهسهریا كێشا كوردی ژی دێ شێن پێكڤه كار بكهن. دهێته تهخمین كرن كو دهنگدانا ڤێ جارێ AKP پتر دهنگان بدهست ڤه بینیت ئهو ژی ژبهر گهلهك ئهگهران، بهلام دوو ئهگهر زور گرنگن: 1- ل ههر جههكێ سهقامگیری نهبیت جهماوهر نهشێت ب بهرفرههی بهشداری دهنگان ببن، سهربازێن توركیه و لایهنگرێن PKK ل دهڤهرێن كوردی ل توركیا د شهری دانه و دێ باندورهكا نهرێنی ههبیت ل سهر كێم بوونا دهنگێن HDP. 2- ل ژێر سهركردایهتیا AKP ئهڤ شهره دهست پێبوویه و دێ بیته ئهگهرێ زێده بوونا دهنگێن AKP د ناڤ جفاكێ نهتهوه پهرهستێن تورك دا. ههر چبیت ئهوروپا و ب تایبهت ئهمریكا زور داكوكیێ ل سهر ڤێ چهندێ دكهن كو ههبوونا حكومهتهكا سهقامگیر ل توركیا زور ههستیاره ژبووی پاراستنا ئێمناهیا نافچا روژههلاتا ناڤین و ل دیماهیكێ پاراستنا بهرژهوهندیێن وان.
• من دخاست د ڤێ ستوونێ دا د گهل خاندڤانێن هێژا یێن رۆژناما ئهڤرۆ بهردهوام بم، لێ ئهف گۆتاره دێ یا دیماهیكێ بیت. ژبهر كو نوكه ئهز مژیلی پروژهكێ مه كو ماوهیی سالهكێ دێ فهكێشیت، دهما ئهف پروژه ب دیماهیك هات دێ دووباره بزاڤا نڤیسینا گۆتاران د رۆژناما ئهڤرۆ دا كهمه ڤه.
