ئیرانێ دژایه‌تی یا خوه‌ بۆ پرۆسێسا ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا كوردستانێ ئاشكه‌راكر

ئیرانێ دژایه‌تی یا خوه‌ بۆ پرۆسێسا ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا كوردستانێ ئاشكه‌راكر

95

ئیران وه‌كو ده‌وله‌ته‌كا زلهێزه‌كا ده‌ڤه‌ری و خودان دبلوماسیه‌ته‌كا پری ئه‌زموون، وێ راستیێ باش دزانیت كو هه‌رێما كوردستانێ یا بوویه‌ ده‌وله‌ته‌كا دیفاكتوَ و یا ئاماده‌یه‌ بوَ راگه‌هاندنێ. دیسان دزانیت هه‌ر ده‌مێ ئه‌ڤ ده‌وله‌ته‌ بهێته‌ راگه‌هاندن زوَر به‌یا هه‌ره‌ زوَری ده‌وله‌تێن جیهانا ئازاد دژی ڤێ ده‌وله‌تێ نا راوه‌ستن و دێ دان پێدانێ پێكه‌ن. ته‌نها دێ ئیران بیت كو دژبه‌رییا ده‌وله‌تا كوردستانێ بیت، ئه‌وژی ژبه‌ر ڤان ئه‌گه‌ران، 1) ل ده‌مێ ئاراسته‌یا هێرشا تیروَرستێن داعش ژ به‌غدا گوهوَڕی و به‌ره‌ڤ كوردستانێ هاتین، ل وی ده‌می ئیرانێ گه‌له‌ك هاریكارییا هه‌رێما كوردستانێ كر، هه‌رێما كوردستانێ سوپاسیا ئیرانێ كر، لێ ئه‌ڤ سوپاسی كرنه‌ بتنێ به‌س نه‌بوو بوَ رازی كرنا ئیرانێ، به‌لكو ئیرانێ دڤیا هه‌رێما كوردستانێ ببیته‌ پشكه‌ك ژ ئه‌جندایێن سیاسی یێن هزرا مه‌زهه‌بێ شیعه‌گه‌ری ل ده‌ڤه‌رێ، هه‌روه‌كو چه‌وا ل ( ده‌وله‌تا به‌حرێنێ ئیمامی پشكه‌كا چێكری یا وانه‌، ل یه‌مه‌نێ حوسی، ل فلستینێ بزافا حه‌ماس، ل لبنانێ حزب الله و ل عێراقێ ژی حشدا شه‌عبی دروستكر و كره‌ پشكه‌كا هزرا خوه‌ و.. .. .. .. .. هتد) ئه‌ڤ هه‌موو هێزه‌ بوَ ب هێزكرنا هه‌ژمونێ ئیرانێ ل ده‌ڤه‌را روَژهه‌لاتا ناڤه‌راست. 2) ئیران دزانیت هه‌ر ده‌مێ كوردستان بوَ ده‌وله‌ت، وه‌كو ده‌وله‌ت دێ تێكه‌لیێن خوه‌ گرێده‌ت ل گه‌ل ئیرانێ ل سه‌ر بنه‌مایێن به‌رژه‌وه‌ندێن هه‌ڤپشك. 3) پشتی سه‌روَكێ هه‌رێما كوردستانێ ل سالا( 2010)ێَ راگه‌هاندی، كو زوَربه‌یا هه‌ره‌ زوَری ئه‌جندایا كارێ خوه‌ ل ماوه‌یێ سه‌روكاتیێ دا دێ ته‌رخانكه‌ت بو پرۆسێسا ریفراندومێ و بوَ بریاردانێ ل مافێ چاره‌نڤیسێ. ئیرانێ ژی ده‌ست ب بزاڤان كر ژ لایه‌كی ڤه‌ هێزێن سیاسیێن كوردستانێ ژێك دزین و به‌ره‌یه‌ك دروستكر برێكا وه‌كیلێن خوه‌ بوَ تێكدان و كاڤلكرنا دام و ده‌زگه‌هێن حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و دژی پروَژێ نه‌ته‌وه‌یی یێ سه‌وَركێ هه‌رێمێ، ژ لایه‌كێ دیڤه‌ دگوت: ئه‌گه‌ر كوردستانا باشوور خوه‌ بینیته‌ ژێر فه‌رمان و ستراتیجیه‌تا ده‌وله‌تا ئیرانێ، ئیرانێ هیچ ئاریشه‌یه‌ك د ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا كوردستانێ دا نه‌ك هه‌ر نابیت، به‌لكو دێ هاریكاری و هه‌ماهه‌نگیێ ژی دگه‌لدا كه‌ت و ئاماده‌یه‌ كوردستانا باشوور و روَژئاڤا هه‌ردوو ئێك ده‌وله‌ت بن. .. . یا ئاشكه‌رایه‌ ده‌وله‌تا ئیرانێ مێژوویا خوه‌ هه‌یه‌ و سه‌ربه‌خوَیه‌ و ئه‌نداما نه‌ته‌وێن ئێكگرتییه‌ و ل دووڤ قانووێن نێڤ ده‌وله‌تی نابیت ده‌ست تێوه‌ردانێ د كارو بارێن ناڤخوَیی یا وه‌لاتان دا بكه‌ت. لێ ئیران یا بوویه‌ ژێده‌رێ نه‌ئارامیێ، دووبه‌ره‌كیێ و ئاژاوه‌گیریێ ل ده‌ڤه‌رێ. بوَ نموونه‌ ژی برێكا وێ هه‌ژموونا ئیرانێ ل به‌غدا هه‌یی بكار ئینا بوَ برسیكرنا خه‌لكێ كوردستانێ و برینا پیداویستیێن هێزا پێشمه‌رگێ كوردستانێ. هه‌روه‌سا ئیرانێ دڤێت خوه‌ بكه‌ته‌ شوونگرا سیاسه‌ت و ستراتیجیه‌تا ئه‌مریكا ل ده‌ڤه‌رێ و كاردكه‌ت بوَ نه‌هێلان و ژناڤبرنا پروَژێ دیموكراسیه‌تێ و ب هه‌موو هێزا خوه‌ دژبه‌رییا دارشتنا نه‌خشێ تازه‌ یێ روَژهه‌لاتا ناڤه‌راست دكه‌ت، ئه‌گه‌ر نه‌ بوَچی ئیران ئه‌نداما هه‌ڤپه‌یمانا نێڤ ده‌وله‌تی نینه‌ و دژی تیروَرستێن(داعش) خوه‌ تێكه‌لی ڤی شه‌ری كری یه‌؟ ب باوه‌را من ئه‌ڤه‌ژی فێله‌كا سیاسی یه‌ ئیران ل جڤاكێ نێڤ ده‌وله‌تی دكه‌ت، بوَ بهێزكرنا ئایدوَلوَژیا شیعه‌گه‌رییه‌ و به‌رفره‌هكرناجوَگرافییا سیاسییا مه‌زهه‌بی ژ رووبه‌رێ سێگوَشه‌یی بوَ رووبه‌رێ بازنه‌كا به‌رفره‌هتر داكو ببیته‌ هێزه‌كا مه‌زنا هه‌رێمی، ئاشكه‌را یه‌ كو ئیرانێ رهێن ڤێ هزرێ چاندینه‌ ژ به‌نده‌رێ باب و لمه‌ندب ل یه‌مه‌نێ و هه‌تا دگه‌هیته‌ به‌نده‌رێ عه‌قه‌به‌ و پاشی دیمه‌شقا عه‌له‌وی و هه‌تا دزڤڕیته‌ به‌غدایا شیعه‌ستان. ئه‌گه‌ر ته‌ماشای ستراتیجیه‌تا ئیرانێ بكه‌ین ل خزیرانا سالا (2014)ێ دمێ (داعش) باژارێ مووسل داگیركری و چه‌ك و جه‌به‌خانه‌یا پێنچ فرقێن له‌شكه‌ری یێن موَدرێن راده‌ستێ (داعش ) كرین و سوپایێ عێراقێ ره‌ڤی، ل وی ده‌می باشترین ده‌رفه‌ت بوَ ئیرانێ هاته‌ پێش داكو بهێته‌ عێراقێ و ب به‌هانه‌یا جهێ سوپای بگریت و بكریار سوپایێ ئیرانێ جهێ سوپایێ هه‌لوه‌شایێ عێراقێ گرت و ئارمانجا خوه‌ ژی بجه ئینا و حشدا شیعیی دروستكر بوَ پاراستنا عێراقا شیعی ژ هێزا تیروَرستی یا (داعش). له‌ورا بمن وه‌ره‌ ده‌رئه‌نجام وه‌سا دیارن كو نه‌(داعش) هه‌ره‌شه‌یه‌ بوَ سه‌ر ئیرانێ و نه‌ ئیران هه‌ره‌شه‌یه‌ بوَ سه‌ر (داعش). شه‌رێ ئیران دكه‌ت ته‌نها و ته‌نها بهانه‌یه‌ و ده‌رفه‌ته‌كا زێرینه‌ بۆ ئیرانێ هه‌لكه‌فتی بوَ بهێزكرن و به‌رفرهه‌كرنا روبه‌رێ جوَگرافی و ئایدوَلوَژییا مه‌زهه‌بێ شیعی ل ده‌ڤه‌رێ. ئه‌ڤ دژایه‌تی كرنه‌ ژی بوَ هندێ یه‌ داكو سه‌ركردایه‌تییا سیاسییا كوردستانێ ته‌نگاڤ بكه‌ت داكو ئه‌و ژی بهێته‌ بن شیره‌ت و ستراتیجیه‌تا ده‌وله‌تا فه‌قهی. ئه‌گه‌ر ئیرانێ ئنیه‌ت هه‌بیت و هێرشی ده‌وله‌تا كوردستانێ بكه‌ت د ئاینده‌یدا ، ب باوه‌را من ل دووڤ یاسایێن نێڤ ده‌وله‌تی دێ گه‌رده‌لولا بیابانێ ئه‌وا ده‌وله‌تێن هه‌ڤپه‌یمان بسه‌رێ عێراقێ ئینای ل سالا (1990)ێ ل كویتێ دێ ئیران ل سه‌ر خوه‌ دوباره‌ كه‌ت .

کۆمێنتا تە