دیاركرنا دانا زهكاتێ چهوانیا دانێ
دانا زهكاتێ ئێكه ژ ستوونێن ئیسلامێ و دبنه چار جۆرن و نها دێ ل سهر دو جۆران ئاخڤین:
جۆرێ ئێكێ: نهقدان: زێڕ و زیڤن و ئهو دراڤێن جهێ وان دگرن، كو رۆژانه خهلك مامهلێ پێ دكهن، ڤێجا ناڤ لێ بهێته دانان، چ بێژنێ دهرههم، یان دینار، یان ریال، یان ژی دۆلار یان ههر ناڤهكێ دی بیت، ئهڤجا ههركهسێ زهكات ل زێڕێ وى كهفت یان وى دراڤێ دهێته ههمبهری زێڕی و زیڤی و ههكه سالهك ب سهرڤهچوو پێدڤیه زهكاتێ لێ بدهت و دان 2.5% ئانكو ههر سهدێ چارێكهكه، چ ئهو دراڤ و زێڕ و زیڤ و زینهت بۆ بازرگانیێ یان بۆ ژنئینانێ یان بۆ كڕینا ترۆمبیلێ یان خانی یان ههر تشتهكێ دى راكربن، ههروهسا ئهڤ دراڤه یێ كهسهكێ بچووك بن یان یێ كهسهكێ مهزن بن یان یێ كهسهكێ دین بن، ههتا زهكات ل مالێ ئێتیم و قاسران ژی دكهڤیت كو پێدڤیه سهمیانێ وان بدهت. ههروهسا ئهو فهرمانبهرێ مووچێ خوه بدانته سهر ئێك و سالهك ب یهرڤه بچیت پێدڤیه ههیڤهكێ بۆ خوه دهستنیشان بكهت و باشتره ههیڤا رهمهزانێ بۆ خوه دهستنیشان بكهت و زهكاتا خوه بدهت.
و ئهو كهسێن قهرز ل دهف خهلكی ههبن، چ پاره بن و چ كهلوپهل بن یان كریێن خانى و دوكانان بن و دهمێ داخوازێ بكهت بشێت وهربگریت، ههكه سالهك ب سهرڤه چوو پێدڤیه زهكاتێ لێ بدهت، چ وهرگرت بیت یان وهرنهگرت بیت، ئهو قهرز دێ وهسا هێته هژمارتن ههروهكی ئهو پاره یێ د دهستێن ته دا. لێ ههكه ئهو قهرز یێ ب زهحمهته و نزانیت كانێ دێ وهرگریت یان نه، یان بزانیت كو ئهو پاره ئانكو ئهو قهرز چوو و هزر دكهت بۆ نازڤرنهڤه، ههردهمێ ئهو وی قهرزى وهرگریت هینگێ دێ زهكاتێ دهت.
جۆرێ دویێ: ئهو مالێ زهكات لێ دكهڤیت، كهلوپهلێن بازرگانیێ:
ئهو كهلوپهلن یێن نمایشكری بۆ فرۆتنێ وهكو قوماشی و ترۆمبێل و كهلوپهلان و پارچێن ئهردی و خانىی و ئاڤاهیان، ههروهسا كهلوپهلێن بهقالیێ و كهلوپهلێن خوارن و ڤهخوارنێ دهرمان و كهلوپهلێن دهرمانخانان و یێن نۆشداری و نڤیسینگههێن بازرگانى، ههردهمێ سال زڤری سالێ پێدڤیه زهكات لێ بهێته دان، ئهو كهلوپهل دێ ب قیمهتا وى دهمی هێنه حسابكرن و بهرێ خوه نادهنێ كا ب چهندێ كرینه و ههمی كهلوپهل دێ هێنه حسابكرن، ئانكو تشتێ بچووك و مهزن دێ هێنه حسابكرن، دێ زهكاتێ ژێ دهرێخن.
و زهكات ل سهر وی نینه یێ خانیێ خوه بۆ خوه بكار بینیت یان دوكانا خوه، یان ترۆمبێلا خوه بۆ خوه بكار بینیت نهبۆ فرۆتنێ بیت، ههروهسا یێ كارگهههك یان دوكانهكا چێكرنا ترۆمبێلان یان چاپخانهك ههبیت، ئهو تشت و كهلوپهلێن پێ كار دكهت زهكات ل سهر نینه بهلكو زهكات یا ل سهر فایدهی ههى كو ژ وێ دوكانێ و كارگههێ و چاپخانێ بۆ دهێت.
بزانن خووشك و برایێن موسلمان پێدڤیه ل دهمێ دانا زهكاتێ ئنیهتێ بینن، چونكێ ئێكه ژ عیبادهتان و عیبادهت بێی ئنیهت نابیت، چونكى پێغهمبهر سلاڤێن خودێ ل سهر بن دبێیت: ((إنما الأعمال بالنیات وإنما لكل امرئ ما نوى)) لهورا دهمێ ئهم زهكاتا مالێ بدهت پێدڤیه ئنیهتا دانا زهكاتێ بینین و یا باش ئهوه ل دهمێ دانێ ڤێ دوعایێ بكهین ((اللهم اجعلها مغنما ولا تجعلها مغرما)).
