نیشانێت پێشڤهچوونا مللهتان
هاتنوچوون وهك نموونه
دهمێ مرۆڤ دچیته ههر وهڵاتهكی، بهری ههمی تشتان هندهك نیشانێت ههین سهرنجا مرۆڤی رادكێشن، ئهو ژی نیشانێت پێشڤهچوونا وان وهڵاتانه. كارتێكرنهكا دهروونیه دهمێ ههر تشتهكی ببینین، بیرا وهڵاتێ مرۆڤی تێته سهر هزرێ، كا ئهو لایێ پێشڤهچوونی ل وهلاتێ مه چهوانه؟
ل دهسپێكێ هندهك ژ نیشانێت پێشڤهچوونا مللهتان دیار دبن، وهكی رهوشا هاتنوچوونێ و بارێ ساخلهمیێ و ئاستێ پهروهریێ. بۆ نموونه دهمێ ل بهراهیێ تۆ رهوشا هاتنوچوونا پێشكهفتی ل وان وهلاتان دبینی، رهوشا بێسهروبهرا هاتنوچوونا وهلاتێ مه تێته بیرا مه.
ل ڤان رۆژان ل دهۆكێ بۆ نموونه ههوهكا بهرفرهه هاته ئهنجامدان بۆ چێكرنا رهمپا ل جادێت سهرهكی و لاوهكیێت دهۆكێ، نزا كی چێ دكهت، هاتنوچوون یان باژێڕڤانی؟ لێ چهوا بیت ههر بۆ هاتنوچوونێ یه.
رهمپه ئهو ئاستهنگێت قێڕینه یێت ل سهر جاددا تێنه چێكرن، دا لهزاتیا!! ترۆمبێلان كێم بكهن و ل دهۆكێ ب شاشی ڤه دبێژنێ تهسسه!.
تهسسه ئهو كۆركن یێت د جاددێ دا چێ دبن، ئانكو د جاددێ دا تێنه كۆلان، لێ دهمێ ل هندهك جهان ئاستهنگێت بلندتر ژ جاددێ تێنه چێكرن، ئهو رهمپهنه، كو نوكه ل جاددێت دهۆكێ هژمارا وان تێته زێدهكرن و چێكرنا وان ئاستهنگان نیشانا پاشڤهچوونا مهیه د وارێ شارستانی و پێشكهفتنێ دا، ئانكو ئهم نهشێین، شوفێرێت خوه ب رێكێت شارستانی و ل پهی یاسایێت پێشكهفتی زهبت بكهین، ڤێجا دێ پهنایێ بهینه بهر چێكرنا ئاستهنگان. ههر وهكی ههمی دزانن، زیانهكا مهزن د گههیته ترۆمبێلان، دهمێ ل وان رهمپان ددهن، چونكی گهلهك ژ وان نه دبۆیاغ كرینه، یان بۆیاغا وان زوی ژێ دچیت و ئهڤ چهنده دبیته ئهگهرێ پهككهفتنا گهلهك ترۆمبێلان، لێ وهسا دیاره ئهڤه نهگرنگه، ب تنێ ئهو گرنگه، ئهم نهشێین لهزاتیا ترۆمبێلان ب رێ یێت یاسایێ كێم بكهین، ڤێجا دڤێت رهمپا زێده بكهین! بلا زیان بگههیته وهلاتیان.
ب راستی ئهگهر ئهو كار ب دهستی من با، دا فهرمانهكێ دهركهم، ههمی رهمپێت ناڤ باژێڕی راكهم و من نه دهێلا خهلك ژی ل كۆلانێت خوه یان بهردهرگههێت خوه دانن و ل ههمی جاددێت سهرهكی، دا گرنگیێ دهمه ترافیكلایتا و خیچێت دهربازبوونێ و ههر جههكێ دهربازبوونێ دا دو پۆلیسێت هاتنوچوونێ دانم، دا خهلكێ مه هێدی هێدی فێری جهێت دهربازبوونێ كربان.
ل دۆر جهێت دهربازبوونێ، من جارهكێ ل سهر جاددا سهرهكی، گۆته ئهفسهرهكێ هاتنوچوونێ یێ دو ستێر ل سهر ملا، من گۆتێ خهلكێ مه هێدی هێدی فێری جهێت دهربازبوونێ بكهن، گۆته من: دڤێت خهلكێ مه ب خوه فێر ببیت! ههر چهنده بهرسڤا وی ب دلێ من نهبوو، چونكی دڤێت ئهم خهلكێ خوه فێری قانوونێ بكهین، ما ئهگهر ههمی كهس قانوونێ بزانن، ما چ پێدڤی یاساناس و دادگهه و پارێزهرانه؟ ما ههكه خهلك ب خوه خۆ فێر بكهت، چ پێدڤی راهێنانا لهشكری و پۆلیسانه و كۆلیژێت لهشكری و پۆلیسان بۆ چنه؟.
ههر وهسا من جارهكا دی گۆته پۆلیسهكێ هاتنوچوونێ، نههێلن خهلك ل جاددێت سهرهكی د ناڤ ترۆمبێلان ڕا دهرباز ببن، گۆته من ئهم دبێژینه خهلكی دهرباز نهبن، هندهك كهس دبێژنه مه، ئهم بهرپرسیارێت خوهینه، ما ههوه چ ژ مهیه؟.
بهرسڤا وی وهلاتی ژی نهیا دروسته، چونكی ئهو كهسێت وهسا، ئهو سیستهمێ شارستانیا باژێڕی ههمیێ تێك ددهن و وهدكهن خهلكێ دی ژی فێری بهرهللایێ و بێ سیستهمیێ ببیت و ئهو كهس ناهێلن روویێ گهشێ شارستانیا باژێڕێ مه و وهلاتێ مه دیار ببیت، نهمازه گهر بزانین نوكه خهلكێ بیانی یێ د ناڤ مه دا و ههمی كێم و كاسیێت مه دنڤیسن!.
خهلكێ مه پێدڤی فێركرنێ یه، چ ب ڕێیا بهڕنامێت هاتنوچوونێ بیت، یان پۆلیس ل سهر جاددێ خهلكی هێدی هێدی فێر بكهن.
ئهز دزانم ئهڤ فێركرنه ب شهڤ و رۆژهكا چێ نابیت. لێ یا گرنك ئهوه، ئهم دهست پێ بكهین، بلا سالا بهراهیێ 20% ژ خهلكێ مه فێر ببیت و سالا دویێ ببنه40% و ههر وهسا.
ما چهوا خهلكێ مه ل بهراهیێ نهدڤیا قایشا ئێمناهیێ گرێدهن، لێ پشتی داكۆكی ل سهر هاتیه كرن، نوكه ئهم فێربووین و ئهم نهشێین بێ قایش ترۆمبێلێ پاژووین.