گرنگیدان
سهرێ چیایێ لۆنجیزك (كولۆرادو) دارهكا مهزن و ناڤدار ههبوو، دیرۆك پێ دئاخفت، دبێژن چارسهد سالان ژییا، (كریستۆف كۆلۆمبوس) دهمێ هاتیه وێ دهڤهرێ دارهكا بچیك بوو، ئهو مر و دار نهمر، دار كهفته بهر گهلهك هێرشێن سروشتی و با و بارۆڤه و ئاگرێ بریسیان، ههمیان ههڤركیا وێ كر، لێ دار وهك خوه ما و كارتێكرن لێ نههاته كرن پاشێ هندهك (حشره) وهكی مێریا كهفتنێ، دارا خوه ل بهر ههمی هێرشا پاراستی ڤێ (حشر) ێ ب هاریكاریا ههڤالا خوه دار ل ئهردی دا، دفن بلندی و خوه مهزنكرن بۆ نههێلا. ل گۆر راستیێن ژیانێ بارا پتڕ ژ ئارێشێن مرۆڤی دئێخن و ژیانا مرۆڤی شێلی دكهن، ئهو پرسگرێكن یێن مرۆڤ چ هزران بۆ ناكهت هندی ل بهر چاڤێن مرۆڤی دبچووكن، مرۆڤ دێ وهسا هزركهت كو هندهك تشتێ گرنگ و مهزن یێ ههی و دڤێت خهما وی ئهو بیت و نزانیت ژ ناڤدا یێ كرمی دبیت و دبیت ببیته قوربانێ خهمساریا تشتێ نهبهركهفتی (وهك ئهو هزر دكهت) د ڤێ ژیانێ دا و ههر تشتێ گرێدان ب وێ ڤه تشتێ نهبهركهفتی و نه گرنگ نینه، تشتێ ههی ئهم بچووك دبینین بهس ژیێ ئهم مهزن دبینین گهلهك گرنگتر و كاریگهرتره، ههر كهسێ ژ تشتێ بچووك دهستپێبكهت ئهوی راست و درست دهستپێكر، چونكی ئهو ئارێشه یان ئهو كار وهك قهباره و كار یێ بچووكه و ههكه نه د كارتێكرنا خوه دا یێ مهزنه دێ ئێكی بینی گهلهك گازنده یێن ههین ژ مرۆڤ و كاودان و هند جار دگههیته سنۆرێن بێ هیڤیبوونێ، گازنده ل دووڤ گازندێ، مرۆڤ دێ ل دووڤ چیت دێ بینی ئارێشه نه ل وی ئاقاریه یێ وی بهحس لێكری، پیچهك مرۆڤ لێ ڤهكۆلیت و ب زانینێ ل دووڤ بچیت دێ دیار بیت كو ههكه ئێك ههبیت گازنده ژێ بهێنه كرن ههر ئهو بخوهیه، چونكی تشێ راست و ب دورستی گرێدایی ژیانا وی ههمی ئهو ئارێشهنه یێن ئهو بخوه پێ حاكم بوو، د شیانێن وی دا بوون، بهس چونكو ل دهف وی د بچووكن گوهێ خوه نهدایێ، ههتا ڤهرێژا وان دیتی گهلهكا مهزن ژنوی نهشێت ڤهگهریته سهری ڤه، ڤێجا تشتێ ب دهستی مای بهس گازندهنه، تشتێ ههر ئێك ژ مه دشێت بكهت مه كربا، ئارێشا ههر ئێك ژ مه دشێت چاره بكهت مه چارهكربا دابینی ٨٠٪ ئارێشێن مه چاره سهربوون، چونكی ب ڤێ رێژێ ئارێشێن مه ههمی دبچووكن وهك قهباره و دشیانێن مهدانه، ههكه هندهك د مهزن ژی بن و دبن شیانێن مهدا نهبن ههر ئهون یێت بچووك ل دهسپێكێ و مه پووته پێ نهكریه و یێ ژ بهر دهستێ مه دهركهفتی و خهمساریا مه یێن مهزن كری و نوكه ئهم دكهین ناكهین نزانین دێ چ رێك بهینێ، ڤێجا رێیا ژ ههمیان ب ساناهیتر تومهتێ پالدهین بۆ هندهكێن دی، ههر كهسێ تهدیت یێ ب دهڤگازندهیه ژ ڤی و یێ دی و كاودانێ خوه یێ خراب ژی ههمی كره ستویێ هندهكێن دی وێ گاڤێ بزانه یێ درهڤیت ژ بهرپرساتیێ، بێ جسارهته و بێ باوهره بخوه، بهس پا كهس هندی وی ژی زیانێ ناگههینته وی، چونكو گرنگیێ جه ل دهف وی نهبوویه بۆ تشتێ كاریگهر.
