یـــــاریـــــــــا كێـــتـك ومشــــــكى

یـــــاریـــــــــا كێـــتـك ومشــــــكى

80

بێگومان ئه‌م نه‌شێن وولاته‌كى بێى ده‌زگه‌هێن رێڤه‌به‌ریێ وسه‌روه‌ریا یاسایێ ورێزگرتنا مافێن مرۆڤى برێڤه‌ ببه‌ین وئاڤه‌دان بكه‌ین. وژ ئه‌نجامێ تێگه‌هشتنا مه‌ بۆ هندێ كو سیسته‌مه‌كێ سیاسى دیموكراسى به‌رجه‌سته‌ بكه‌ین,مه‌ پێدڤی ب هه‌بوونا یاسا ورێسا هه‌یه‌ كو دهاریكار بن ژبۆ پێشڤه‌برنا جڤاكى به‌ره‌ڤ دیموكراسییه‌تێ, وداكو بشێت هنده‌ك ده‌زگه‌هێن گونجاى ب ئاڤرینیت كو دگه‌ل سروشتێ وان ئارمانجان بگونجن یێن بزاڤ ژبۆ ده‌ست ڤه‌ئینانا وان دهێته‌ كرن دتێگه‌هێ دیموكراسییه‌تێدا, وه‌رگێرانا تێگه‌هێ ڤێ چه‌ندێ ل سه‌ر گه‌له‌ك ئاستێن هه‌مه‌جور هاتیه‌ كرن وجهبجهكرن, وه‌كو( جڤاتێن پارێزگه‌هان وقه‌زا وناحیان)، واته‌ ڤه‌دیتنا ده‌زگه‌هێن ده‌ستهه‌لاته‌كا نافخوى یا دیموكراسى ودستورى وكارا, كو بشێت نوینه‌رایه‌تیا داخوزى و پێدڤیێن وبه‌رژه‌وه‌ندیا هه‌مى خه‌لكێ بكه‌ت وتێگه‌هشتنه‌كا نوى بۆ ڤان ده‌زگه‌هان هه‌بیت, كو ئه‌ڤ ده‌زگه‌ه نوینه‌راتیا هه‌مى هه‌ڤولاتیان دكه‌ن بێى جودایى, دڤێت هه‌بوونا ئه‌ڤان جڤاتان وكارێ وان یێ هه‌ڤسه‌نگ بیت دگه‌ل هه‌مى لایه‌نێن جه بجهكار ل پارێزگه‌ه وقه‌زا و ناحیان وفه‌ره‌ ده‌ستهه‌لاته‌كا به‌رفره‌ه هه‌بیت, چونكه‌ ئه‌ڤه‌ دێ بیته‌ گوپیدكا كارپێكرنا دیموكراسییه‌تێ وهه‌ر وه‌سان پارچه‌كا كارا ژ وێ گهورینا ئه‌م داخواز دكه‌ین, داكو چ كه‌سه‌ك تاك لایه‌نه‌ یان ژى كومه‌كا مرۆڤێن ده‌ست نیشان كرى ده‌ستهه‌لاتێ برێڤه‌ نه‌به‌ن بێ كو چاڤدێرى یان سزادان ل سه‌ر برێڤه‌برنا ده‌ستهه‌لاتێ هه‌بیت, به‌لێ لاوازیا ره‌شه‌نبیریا تێگه‌هشتنا كارێ راسته‌قینه‌ بۆ ڤان جڤاتان یان ملكه‌چبون بۆ (ئه‌جندایێن)سیاسى ژبۆ گهورینا ئاراسته‌یا بۆ به‌ژه‌وه‌ندیێن كه‌سوكى یان پێكهاته‌كا تایبه‌ت وخزم ومروڤكانێ دبیته‌ ئه‌گه‌رێ وێرانێ بونێ, ئه‌وا ئه‌ڤرۆكه‌ ل موسل دهێته‌ په‌یره‌و كرن دبیته‌ ئه‌گه‌رێ لاوازبونا برێڤه‌برنێ ودیسان سێمایێن دیموكراسییه‌تێ دێ ژده‌ست ده‌ت. موسل ئه‌و باژێرێ تام كریه‌ دوو نه‌خۆشیان, ئێك نه‌خۆشیا داگیركرنا تیرورستێن داعش وژنافبرنا ژێرخانا باژێرى وئه‌نجام وكارتێكرنا نه‌رێنى یا ل سه‌ر خه‌لكى وهزرێن وان كرى بگره‌ ژ كوژتن وئاواربون وده‌رئێخستن وتالان وره‌ڤاندن ودزینا كه‌ل وپه‌لان وژنافبرنا هه‌ر تشته‌كى سود ومفا تێدا هه‌بیت, وكارێ دوویێ, هاتنا ناڤا له‌شكه‌ره‌كێ مه‌زن بۆ ناڤ باژێرێ موسل وئێشاندنا وى خه‌لكێ مایه‌ دناڤ باژێریدا، به‌لێ سوپاس بۆ یه‌زدانى كو دهێته‌ ئازادكرن ودێ ژ ئێش ونه‌خۆشیێن داعشێ قورتال بن ب زه‌ند وباسكێن ڤێ هێزا له‌شكه‌رى, له‌وما پێدڤیه‌ ل سه‌ر هه‌مى رێڤه‌به‌ریێن وێ ول سه‌ر هه‌مى ئاستێن رێڤه‌به‌رنێ په‌ند و(عیبره‌ت)ێ ژ ئه‌وا هاتیه‌ سه‌رێ وان وه‌رگرن, ودئاستێ هه‌لگرتنا به‌رپرسایه‌تیێدا بن, داكو بشێن ئه‌وا مایى ب پارێزن ژناڤچونێ قورتال بكه‌ن وئاڤه‌دان بكه‌ن, پێدڤیه‌ ل سه‌ر وان ژ ئه‌ركێن خۆ یێن سه‌ره‌كى دویر نه‌كه‌ڤن ودخزمه‌تكرنا خه‌لكێ باژێریدا بن, كار بكه‌ن ژبۆ قه‌ره‌بوكرنا زیان لێكه‌فتیان ژ ئه‌گه‌رێ په‌یدابونا داعشى په‌یدابوین وچاره‌سه‌ریا وان كه‌سێن توشى نه‌خۆشیا ده‌رونى بوین بكه‌ن وڤه‌گه‌راندن وئازادكرنا وان كه‌سێن هاتینه‌ ڕه‌ڤاندن وگرتن, وهه‌ر وه‌سان ڤه‌گه‌راندنا ئاواران بۆ سه‌ر جه ومالێن وان وئاڤه‌دانكرنا باژێرى یا ژ ئه‌نجامێ شه‌رى هاتیه‌ وێرانكرن, وكار بكه‌ن ژبۆ قورتالبون ژ هزرا توند ره‌و یا داعشێ, ئه‌ڤه‌ ئه‌ركه‌كێ بنه‌ره‌تى وسه‌ره‌كیه‌ ژبۆ هه‌مى رێڤه‌به‌رییێن دباژێریدا, ونابیت كو یاریا(كێتك ومشكى) بكه‌ن, دده‌ست كاركشانێ و دویڤچون وتاوانباركرنا ئێك ودوودا, هه‌ر چه‌نده‌ ئه‌ڤه‌ كاره‌كێ ته‌ندورسته‌ دپه‌یره‌و كرنا دیموكراسییه‌تێدا,به‌لێ ئه‌گه‌ر ئه‌و چه‌نده‌ هاته‌ گهورین ب كڕین وفڕۆتنا پله‌ وپایا یان چه‌سپاندنا(ئه‌جندایێن) بنه‌ره‌تى وسه‌ره‌كى یێن كو ژ ده‌رڤه‌ى پارێزگه‌هێ دهێنه‌ ئاراسته‌كرن ژبو ده‌ستهه‌لاتا مرۆڤكانى َوخزمایه‌تیێ یان مفایێن كه‌سوكى, بێگومان ئه‌و دێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ په‌یدابۆنا ئێش ونه‌خۆشیێ ودێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ پتر وێرانیى وخرابوونێ ودویركه‌فتن ژ ئارمانجا سه‌ره‌كى یا دبه‌رژه‌وه‌ند وخزمه‌تكرنا جڤاكیدا, ل دووماهیێ پێدڤیه‌ ل سه‌ر هه‌مى خه‌لكى ب ڕول وئه‌رك وبه‌رپرسایه‌تیا خۆ یا یاسایى وجڤاكى رابن داكو پێكڤه‌ به‌رسینگێ وێ نه‌خۆشیا خه‌لكێ مه‌ توش دبیتێ بگرین وپێكڤه‌ بێژین: ڕاوسته‌ و كار ژبۆ به‌رژه‌وه‌ندا خه‌لكێ خۆ بكه‌.

کۆمێنتا تە