چویڤێ عەبادی و سولتانێن بورجێن عاجی
تەحسین ناڤشکی
جڤاکناسێ ناڤدارێ ئیراقی (عەلی الوردی) د پرتووکێن خوە دا، تایبەت پرتووکا ((شیرەتێن سولتانان) دا گەلەک ب ھووری بەحسێ شیرەت و گۆتارێن وان سولتانان کریە، ئەوێن گەلەک دمیننە ل سەر کورسیێ و پەیوەندی ل ناڤبەرا وان جڤاکی، ھەکە ھەبن ژی گەلەک لاواز دبن. ژبەر ھندێ، ئەو جۆرە سولتان ل جیھانەکا یۆتۆبیایی دژین و جڤاک ل جیھانەکا ب ھیڤیا خودێڤە دژیت.
ژبلی دیرۆکا ئیسلامێ کو ب سەدان سولتانێن ھۆسا ھەتا نھا ژی تێدا حوکمداریێ دکەن، وسا دیارە، رۆژئاڤا ژی بەری ئاگرێ شۆڕشا فەرەنسایێ یا ناڤدار ل سالا 1789 ھەلببت د ھەمان رەوشێ دا بوو. گۆتنا شاھژنا لویسێ شازدێ شاھێ وی وەلاتی ((ماری ئیتوانێت))ا د دیرۆکا جیھانی دا ناڤدارە؛ دەمێ خەلکێ فەرەنسایێ ئەنجامێ کولب و خەلایا وەلات ڤەگرتی چووینە بەر دەرێ ((قەسرا ڤارسای)) و خوەنیشاندان کرین و شاھژنێ گۆتییە شاھی: ((بلا خەلک بچت کێکان بخۆت!)). واتە ئەنجامێ گەرتیبوونا شاھژنێ ب مالباتا خوەڤە د خوەشییا بورجێن عاجی دا و دوور ژ دەردەسەریێن خەلکی، یا ژوێڤە خەلک ھەمی وەک وان د ژیانەکا یۆتیۆبیای دا دژیت!
راستە ھێشتا کوردان ئەو حوکمدارییا سەربەخوە نەکرییە کو باشی و خرابییێن خوە دیاربکن، لێ ئەڤ ئەزموونا زڕخۆسەرا (شبە مستقل) د درێژییا 26 سالان دا ل دەڤەرەکێ ب ناڤێ ((ھەرێما کوردستانێ)) دھێتە کرن، ئەم دکارین وەک سومپلەک (عینە) بۆ حوکمدارییا خۆسەرییا کوردان دیاربکەین کو ئەو ژی وەک ھەر گەلەکێ جیھانێ ژ سینۆرێ خوە زێدە بمیننە ل سەر کورسیێ دێ گەنی بن و دوماھیێ دێ باجا وێ گەنی بوونێ دەن و دوور نینە تەروھشک ب بەھڤرا بسۆژن.
ئەنجامێ مانا حزبێن کوردی یێن کلاسیکی لسەر کورسیێ و سەردەریکرن ب ھەمان ئەقلیەتا بەری 50-60 سالان، ((ھەرێما کوردستانێ)) گەھاندنە ڤێ خوەلیسەرییا نھا ئەم ھەمی دبینین! ناخوازتە ھندێ ئەم دەھبارە بکەین کو کی گۆرگە و کی میھە، د ڤێ ھەڤکێشا مالوێران دا؟! واتە ب رێژەیی، چو ئالی ژ ڤێ شکەستنا دیرۆکی د بێگوننەھـ نینن. ھەتا خوەدیێ جڤاک ژی نیڤەکا بەرپرسیارییا ڤێ شکەستنێ وەردگرت. ژ بەر کو ب ھەر رەنگێ ھەیی ڤی جڤاکی ئەو ئیرادە و ھشیاری نەبوویە، سەرەرایی ئەنجامدانا گەلەک پرۆسەیێن ھەلبژراتنان د ڤان 22 سالێن داویێ دا؛ وەک پێدڤی نوونەرێن حزبێن خوە ب ھێجەتا دیفاکتۆیێ ھەیی بگوھۆڕن و پرانییا دەنگدەران کەتینە ژێر کارتێکرنا ئایدیۆلۆجیا مالباتێ و ئەشیرێ و بەرژەوەندییا گشتی یا وەلاتی ل بەر چاڤ وەرنەگرتییە.
شەڕەنیخا پتر ژ 26 سالێن رەبەق لسەر کورسیێ و پارەی و پلەداریێ، بەربەلاڤبوونا گەندەلیێ د ناڤ ھەمی سازی و دەستەیێن دەستھەلاتێ و جڤاکی دا، وە ل دەستھەلاتێ کر کو مللەتی ژ بیربکەت و تنێ مانە ب پارازتنا بەرژەوەندیێن خوە یێن بەرتەنگڤە و دوماھیێ ئێدی نەشێن چو بۆ خەلکی بکەن و فەشەلەکا سۆرا سۆر بدەستڤەھینا.. ژ بوو راستڤەکرنا شکەستکا خوە، ئەو بوو دەستھەلاتا ھەرێمێ، رابوون تێلا ھەستا نەتەوەیی ب ناڤێ ریفراندۆمێ و سەربەخوەیا کوردستنانێ لێدا، وەک وەرەقەکا ئێکانە د دەستان دا کو خەلکی پێ بێدەنگ بکەن و یێ نەرازی ژی ب خائین و خوە فرۆش لقەلەمبدەن! ھەلبەت ھەر دیوارەک لسەر بەفرێ بھێت دانان چارەنڤیسێ وی ھەر ھینگێ دەردکەڤت کو دێ ب زووترین دەم ھەڕفت.
ھەڕفتنا دیوارێ راگەھاندنا دەولەتا کوردی بەری بھێت راگەھاندن، نە تنێ ھەمی خەونێن خەلکەکی سۆتن، رەنگە ھەمی پیڤەرێن ھەڤکێشێ ھاتنە گوھەڕتن و ھەرێما کوردستانێ ھمبەر یارونەیاران 180 نومریان پاشڤە زڤڕی و گەھشتە وی راددەی کو ئێدی شۆڤینیێن بەغدایێ ھەمان گۆتارا ((سەددام حسێنی)) ھمبەر کوردان بکاربینن! خەلکەک رۆژانە یێ دبینن کو ((حەیدەر ئەلعەبادی)) وەک سەرۆکوەزیرێن ئیراقێ یێ چویڤێ خوە دھینتە دەرێ و فەرمانا دەستھەلاتا ھەرێمێ دکەت؛ ھەکە ھوین ھوونە کەنە ئەز دێ ھۆکەمە! دەستھەلات ژی ب ھەر رەنگێ ھەیی یا داگێڕانا بۆ دکەت و ھەمی بزاڤێن وێ ئەون تنێ دا ئاڤا چاڤێن خوە بپارێزن.
راستە د ڤێ ھەڤکێشێ دا رۆژئاڤا ب سەرۆکاتییا ئەمریکایێ نیڤەکا داری ھمبەر ھەرێمێ و حوکمەتا ناڤەندی گرتییە، لێ بلا بۆ مە ئاشکرابت؛ ھەکە نھا ئەو نیڤا داری ژی نەمینت، رەفتارا ئیراقێ کو پھتر ب (چەتەیێن حەشدا شەعبی) دخۆڕت چو ژ رەفتارێن رژێما دکتاتۆرییا ژ ناڤچۆیی جودا نابت. سەرەرایی کارەساتا د ڤان دو ھەیڤێن داویێ دا ب سەرێ ھەرێمێ ھاتی، لێ ھێشتا گەلەک زەلامێن دەستھەلاتا ھەرێمێ ب رێڤەدبن ژ بورجێن خوە یێن عاجی دەرنەکەڤتینە و خەتەرا واقعێ ھەیی نابینن، کانێ دێ رەوش چ لێھێت و بەرەڤ کیڤە چیت؟!
ژ بوو پاراستنا ئاڤا چاڤان و مفا وەرگرتن ژ شاشیێن دیرۆکی و ستراتیجی، دەرکەڤتن ژ بورجێن عاجییە، دیتنا ژیوارێ ھەییە و ئێکرێزییا ناڤمالییا کوردییە ب ھەر بھایەکی ھەیی، نھا ژ ھەر دەمەکی دی گرنگترە.. واتە ((پەشێمانێ نیڤەکا رێکێ ژی یێ باشە)). نھاژی حزبێن ھەرێمێ داگێڕانێ بۆ ھەڤدو بکەن و دەستھەلاتەکا ب ھێز بھێتە دانان داکو بشێن دانوستاندنان دگەل یارونەیاران بکەن و ئەڤا مایی وەک (( دوھنێ ژ ئاخێ گرتی)) نەھێتە ژ دەستدان کو جارەکا دی کالکوشرۆخە بۆ شۆڕشا پارتیزانیێ نەھێنە گرێدان!
