بینەر محەمەد

ئەرێ تو دشێی تەماشەی فیلمەکێ بکەی بێی مۆزیک؟ بێگومان نە. مۆزیک نیڤا چیڕۆکێ یە د مێژوویێ دا، کەس وەک «ئینیۆ مۆریکۆنی» نەشیا مۆزیکێ بکەتە زمانەکێ کو هەمی مۆچیژکێن لەشی بلەرزینیت. ئەو مۆزیكژەنێ ئیتالی یێ کو پتر ژ (400) پارچە مۆزیک بۆ فیلم و درامایان داناین، شێوازێ تەماشەکرنا مە بۆ سینەمایێ گوهۆڕی.

١- مۆزیکا «سترکا» و دەریایێ:
مۆریکۆنی تەنێ ئامیرێن مۆزیکێ یێن ئاسایی بکار نەدئینان. د فلمێن «کابۆی» دا (وەک فیلمێ: (باش، خراب و کرێت). وی دەنگێ «فیتکان»، «قێژییان و بالندەیان»، «دەنگێ قامچیان» و تەنانەت «دەنگێ دەبانجەیێ» کرە پارچەیەک ژ مۆزیکێ. ئەڤە داهێنانەکا سەیر بوو کو پێشتر کەسێ نەکربوو.

٢- مۆزیک وەک ئەکتەرەکێ سەرەکی:
ل دەڤ مۆریکۆنی، مۆزیک تەنێ بۆ پڕکرنا ڤالهیێ نەبوو. گەلەک جاران مۆزیکا وی پەیامەک دگەهاند کو ئەکتەری نەدشیا ب ئاخفتن بێژیت. مۆزیکا وی دشیا ترسێ، ڤیانێ، یان غەریبیێ ب گەهینیتە دلێ بینەری بێی کو چ پەیڤ بهێنە گۆتن.

٣- ژ ئیتالیا بۆ هۆلیۆدێ:
هەر چەندە وی مۆزیک بۆ فلمێن ئیتالی یێن کلاسیک دادنا، لێ ناڤودەنگیا وی گەهشتە هەمی جیهانێ. هەمی دەرھێنەرێن مەزن یێن هۆلیۆدێ خەون ددیتن کو ڕۆژەکێ مۆریکۆنی مۆزیکێ بۆ فلمێن وان دانیت. وی د ژیێ خۆ یێ درێژ دا، چەندین خەلاتێن ئۆسکارێ و جیهانی ب دەست ڤە ئینان.

٤- نهێنیا سەرکەفتنا وی:
مۆریکۆنی دگۆت: «مۆزیکێ پێدڤی ب هەناسەیێ هەیە.» ئەو خودان دیسپلینەکا مەزن بوو؛ سپێدێ زوو ژ خەو ڕادبوو و وەک ئەندازیارەکێ شەهرەزا مۆزیک دنڤیسی. وی باوەری هەبوو کو مۆزیک نابیت تەنێ شوینا دەنگی بگریت، بەلکو دڤێت «ڕوحا» فیلمی بیت.

ب کورتی:
ئینێۆ مۆریکۆنی ل سالا 2020ێ ژ جیهانێ بار کر، لێ مۆزیکا وی تا ئەڤرۆ د ناڤ جادە، مال، و سینەمایا جیهانی دا یا زێندیە. ئەم وەسا فێرکرن کو جارنا «دەنگ» ژ «وێنەی» ب هێزترە. ئەگەر فلمەک تابلۆ بیت، بێگومان مۆزیکا مۆریکۆنی ئەو ڕەنگە یێ کو ژیانێ ددەتە وێ تابلۆیێ.

بینەر محەمەد

د دەمێ چەند سالێن دەربازبووی دا، كوردێن سووریێ (ڕۆژئاڤا) د ناڤ دژوارترین كاودانان دا ژیاینە، ئەو ملەتێ كو ب سینگەكێ بەرفرەهـ و ب چەكەكێ سڤك ڕوو ب ڕوویێ مەزنترین ڕێكخستییا تیرۆرستی یا جیهانی (داعش)ێ بووی و ئەفسانەیا وان شكاندی، ئەڤرۆ ئەو ب خۆ دبنە ئارمانجا هێرش و پیلانان. ئەڤا كو نوكە رووددەت، دیمەنەكێ دلتەزینە كو ویژدانا مرۆڤاتیێ دهەژینیت.

دوهی شەڕڤان، ئەڤرۆ قوربانی
هەمی جیهان دیدەڤانە كو كوردان ل كۆبانی و باكورێ سووریێ چ داستان تۆماركرینە. وان نە تەنێ بەرەڤانی ژ ئاخا خۆ كرینە، بەلكو بەرەڤانی ژ هەمی جیهانێ دكر ل دژی مەترسییا تیرۆرێ. ب هزاران گەنج و كچ و كوڕێن كورد گیانێ خۆ كرە قوربانی، لێ مخابن، ل شوینا وێ چەندێ پاداشت و ڕێز لێ بهێتە گرتن، ئەم دبینین كو هێزێن جودا جودا (چ ڕژێما سووریێ بیت یان هێزێن دی) ب شێوازەكێ دڕندانە ڕەفتارێ ل گەل دكەن و هێرشی وان دكەن، ئەڤەیە خەلاتێ دژی تیرۆرێ و خەلاتێن شەهیدان ژ بۆ ئازادییا مرۆڤاتیێ؟ نها تیرۆڕستێن داعشێ مینا هۆڤان ب كوردانڕا بەرداینە..
تشتێ هەرە ب ئازار ئەو دیمەن و ڕەفتارن یێن كو دژی خەلكێ سڤیل دهێنە ئەنجامدان. ئەو شێوازێ كوشتن، گرتن و ئاوارەكرنێ كو ل دژی كوردان دهێتە بكارئینان، گەلەك جاران ئەو ڕۆژێن ڕەش دئینیتە بیرا مە دەمێ تیرۆرستان دەسهەلات هەبووی. وێرانكرنا مالان، گوهۆڕینا دیمۆگرافیا دەڤەرێن كوردی (وەك عەفرین و سەرێ كانیێ)، و بكارئینانا هێزەكا زێدە، نیشانا وێ ئێكێ یە كو هزرەكا توندڕەو ل دژی ڤی ملەتێ مە یێ هەژار و ئازادیخواز و ئاشقێ ژیانێ هەیە. ئەڤە تشتەكێ ب تمامی ڕەتكری یە و دڤێت نەهێتە قەبوولكرن، لێ مخابن، وەكی دبێژن د سیاسەتێ دا هەڤالینی مرۆڤاتی نین، بتنێ بەرژەوەندی هەیە و خەلكێ سڤیل؛ زارۆك، ژن و پیرەمێر، باجەیا ئەڤان شەڕان ددەن. ئەو د ناڤبەرا بەرئاشێن سیاسەتا نێڤدەولەتی و بەرژەوەندیێن وەلاتان دا دهێنە هێران. پرسیارا سەرەكی ئەوە: بۆچی جیهان بێدەنگە؟ ئەرێ مافێ ڤی خەلكی نینە ل سەر ئاخا خۆ ب ئارامی بژیت؟ ئەرێ گونەها وان چییە ژبلی وێ ئێكێ كو وان بەرگری ژ كەرامەتا خۆ كریە؟. ل دووماهیێ دێ بێژم كو:
ڕەوشا كوردان ل سووریێ نە تەنێ كێشەیەكا سیاسی یە، بەلكو كێشەیەكا مرۆڤاتی و ئەخلاقی یە. نابیت ئەو ملەتێ كو بوویە سیمبۆلا ئازادیێ و دژاتیا تیرۆرێ، ب ڤی شێوەی بهێتە تێكشكاندن. پێدڤیە دەنگێ نەڕازیبوونێ بلند ببیت ل دژی هەر جۆرە زولم و هێرشەكێ. كورد ل سووریێ حەزژێكەرێن ئاشتیێنە و مافێ وانە كو ب سەربلندی و دوور ژ ترسێ بژین.

بینەر محەمەد

د جیھانا شانۆیێ دا، ھەردەم بەحس ل ئەکتەر و دەقێ شانۆیێ دھێتە کرن، لێ ھونەرمەندەک ھەبوو ھەمی یاسا شکاندن، ئەو ژی (تادێوس کانتۆر) بوو، ھونەرمەندەێ پۆڵەندی تادیۆس کانتۆر کو ب «شێوەکارێ شانۆیێ» دھێتە نیاسین، باوەر نەدکر کو شانۆ تەنێ گۆتنا دیالۆگانە، بەلکو ل نک وی، شانۆ تابلۆیەکا ھونەری یە و ل پێش چاڤێن مرۆڤی دلیڤیت. ئەو نە هند ناڤدارە وەک ستانسلاڤسکی، لێ شێوازێ وی شۆڕەشەک بوو د ھونەرێ دیتنێ دا و
ژ شێوەکاریێ بۆ سەر تەختێ شانۆیێ..
کانتۆر د بنەڕەت دا وێنەکێش بوو، دەمێ ھاتیە د ناڤ جیھانا شانۆیێ دا، نەهات دا کو چیرۆکێن ئاسایی بێژیت، بەلکو ھات دا کو «وێنەیێن زێندی» دروست بکەت. جوداهییا وی یا ھەرە مەزن ئەوە کو وی گرنگی ب «تەنێن بێ گیان» ددا ھەروەک چەوا گرنگی ب ئەکتەران ددا. ل دەڤ وی، کورسیەکا شکەستی، یان جلکەکێ کەڤن، ھندی ئەکتەرەکی د گەھاندنا ھەستێ دا گرنگی هەبوو.(شانۆیا مرنێ)
بەربەلاڤترین فەلسەفەیا کانتۆری ب ناڤێ «شانۆیا مڕرنێ» دھێتە نیاسین. نە ب وێ رامانێ کو تشتەکێ ترسناکە، بەلکو ب وێ رامانێ کو ئەوی حەز دکر بیردانکێن مرۆڤی زیندۆ بکەت.
د شانۆگەریێن وی دا، ئەکتەران وەک کەسێن مری و بێ گیان ڕەفتار دکرن یێن کو ژ بیردانکێ ڤەگەڕیاینە. وی دڤیا نیشا بدەت کو ژیان دەمەکێ کورتە و تشتێ دمینیت تەنێ بیرهاتنە.
تەکنیکا «پەیکەرێن بێ گیان»
ئێک ژ سەیرترین تشتان بوو د کارێن کانتۆری دا، بکارئینانا پەیکەرێن بێ گیان ب تەنیشت ئەکتەرێن زیندی ڤە بکاردئینان.
هندەک جاران ئەکتەرەکێ ڕۆلێ خۆ دگێڕا، و پەیکەرەکێ بێ گیان کو وەکی وی ھاتبوو دروستکرن ل تەنیشت وی بوو.ئەڤە وەک هێمایەک
بوو بۆ جوداهیا د ناڤبەرا «ژیانێ» و «مرنێ» دا، یان «لەشێ زێندی» و بیردانکا بێ گیان..

دەرھێنەر تادیۆس کانتۆر د ناڤ شانۆیێ دا:
تشتێ کو تەماشەڤان ھەمی تووشی حێبەتیێ دکرن، ئەوە بوو کو کانتۆر ب خۆ دچوو سەر تەختێ شانۆیێ.
دەمێ شانۆگەریێ دەست پێ دکر، ئەو نە دچوو پشت پەردەیێ وەک دەرھێنەرێن دی. ئەو ل سەر تەختێ شانۆیێ دگەڕیا، تەماشەی ئەکتەران دکر، و ب دەستێن خۆ ئاماژە دکر کا کیژ مۆزیک دەست پێ بکەت یان کیژ ئەکتەر بلڤیت، ھەروەک مایسترۆیەکێ ئۆرکێسترایێ بوو. ئەڤە دیمەنەکێ گەلەک جودا و بەربەلاڤ نە بوو.
دەهێنەرێ مەزن تادێوس کانتۆریئەکتەرێن خۆ وەسا تێگەهاندن کو شانۆ نە تەنێ زارڤەکرنا ژیانێ یە (وەک ستانسلاڤسکی) دگۆت، بەلکو دەربڕینە ژ «بیردانکێ» و «وێنەیان». کارێن وی بۆ مە د سەلمینن کو دەرھێنەرێ شانۆیێ دشێت وەک وێنەکێشەکی بیت، ل شوینا فڕچە و بۆیاخێ، ئەو ڕۆناهی، دەنگ، و لەشێ ئەکتەران بکار دئینیت دا کو تابلۆیەکا کاریگەر دروست بکەت.

بینەر محەمەد

دەرھێنەر ب مەژی و دلێ ھەر بەرھەمەکێ شانۆیێ دھێتە ھژمارتن. ئەو کەسە یێ کو دیتن و بۆچوونێن خوە ب ڕێکا ئێکخستنا ھەمی پێکھاتەیێن نیشادانێ پێشکێش دکەت. ئەرکێن دەرھێنەری پرۆسەیەکا بەردەوامە کو ژ چەند قۆناغێن جودا پێک دھێت:
قۆناغا ئێکێ:
کارێ ئامادەکاریێ و تیۆری (بەری پرۆڤەیان)
– ھلبژارتن و شرۆڤەکرنا نڤیسارێ: ئێکەم کارێ دەرھێنەری، ھلبژارتنا بابەتی یە. پشتی ھنگی، دەست ب شرۆڤەکرنا ھویر یا بابەتی دکەت، تێگەھشتن ژ پەیاما سەرەکی و لاوەکی، و دیارکرنا دیتنا خوە یا گشتی بۆ نیشادانێ.
– دانانا دیتنا دەرھێنانێ: دەرھێنەر وێنەیێ دووماھیێ یێ نیشادانێ د خەیالا خوە دا دروست دکەت. ئەڤ چەندە ستایلا کاری، کەشێ گشتی، ڕیتم و لڤینا نیشادانێ بخوەڤە دگریت.
– ھلبژارتنا تیمێ (کاستینگ): دەرھێنەر بەرپرسە ژ ھلبژارتنا ئەکتەرێن گونجای بۆ ڕۆلێن جودا. ئەڤ ھلبژارتنە نە بتنێ ل سەر بنەمایێ شیانێن نواندنێ یە، بەلکو دڤێت دگەل دیتنا دەرھێنەری بۆ کارەکتەری ژی بگونجیت.
– ھەڤکاری دگەل دیزاینەران: دەرھێنەر دگەل دیزاینەرێ دیکۆری، ڕووناھیێ، جلکان و دەنگی کار دکەت دا کو ھەمی لایەنێن دیتن و بھیستنێ یێن نیشادانێ خزمەتا دیتنا وی یا گشتی بکەن.

قۆناغا دویێ:
پڕۆڤە
– ڕێنماییکرنا ئەکتەران: ئەڤە سەرەکیترین کارێ دەرھێنەری یە د ڤێ قۆناغێ دا. ئەو ھاریکاریا ئەکتەران دکەت دا کو ڕۆلێن خوە تێبگەھن، کارەکتەرێن خوە ئاڤا بکەن، و لڤین و دەربڕینێن گونجای بۆ ببینن.
– دانانا لڤین و پێکھاتەیا دیمەنان (Blocking): دەرھێنەر دیار دکەت کو ھەر ئەکتەرەک ل کویڤە یا دەپێ شانۆیێ ب راوەستیت و چاوا ب لڤیت. پێدڤیە ئەڤ لڤینە ھەم جوان بن و ھەم ھاریکار بن د گەھاندنا ڕامانێ دا.
– برێڤەبرنا ڕیتما نیشادانێ: دەرھێنەر وەک مایسترۆیێ ئۆرکێسترایەکێ، ڕیتم و تەخمینا نیشادانێ کۆنترۆل دکەت. کەنگی پێدڤیە ڕویدان ب لەز بن و کەنگی ب ھێدی، کەنگی گرژی پەیدا ببیت و کەنگی ڤەحەواندن.

قۆناغا سێیێ:
قۆناغا دووماھیێ و نیشادان
– ئێکخستنا پێکھاتەیان: د حەفتیێن دووماھیێ یێن پرۆڤەیان دا، دەرھێنەر ھەمی پێکھاتەیان (نواندن، دیکۆر، ڕۆناھی، دەنگ، جلک) پێکڤە گرێددەت دا کو نیشادانەکا ئێکگرتی دروست بکەت.
– پرۆڤەیا گشتی (تەکنیک و جلک): سەرپەرشتیا وان پرۆڤەیان دکەت یێن کو تێدا ھەمی لایەنێن تەکنیکی و ھویری دھێنە تاقیکرن.
– چاڤدێریا نیشادانان: حەتا پشتی دەستپێکرنا نیشادانان ژی، دەرھێنەر چاڤدێریا کاری دکەت دا کو پشتڕاست ببیت کو ئاستێ ھونەریی یێ نیشادانێ وەک خوە دمینیت.
ب کورتی، دەرھێنەر ئەو ھێزا داھێنەرە یا کو نڤیسینەکێ دگوھۆڕیت بۆ ئەزموونەکا زێندی یا شانۆیی و بەرپرسێ ئێکێ یە ژ ئاستێ ھونەری.

ژێدەر: ویکیپیدیا

بینەر محه مەد

پێشگۆتن:
ڕیك كارتەر (Rick Carterئێك ژ دیارترین و كاریگەرترین ڕێڤەبەرێ هونەری و دیزاینەرێ بەرهەمئینانێ یە د دیرۆكا سینەمایا هۆلیوودێ دا، ئەو ب شیانێن خۆ یێن بێ وێنە دهێتە نیاسین بۆ ئافراندنا جیهانا ئاشۆپی و بالكێش كو تەماشەڤانان دئێخیتە د ناڤ چیڕۆكا فلمی دا، كارێ وی بوویە ئەگەرێ سەركەفتنێن مەزن یێن گەلەك فلمێن ناڤدار و ناڤێ وی ب هونەرێ «جیهانسازیێ (World-building) ڤە هاتیە گرێدان.
ژیاننامە و دەستپێكا كاری:
ڕیك كارتەر ل سالا ١٩٥٠ ل لۆس ئەنجلۆس، كالیفۆرنیا ژ دایك بوویە، وی ل زانكۆیا كالیفۆرنیا، بێركلی خواندیە و پاشی دەست ب كارێ خۆ یێ هونەری د جیهانا سینەمایێ دا كریە. ل دەستپێكێ وەك هاریكارێ هونەری كار دكر، لێ ب گێول و شیانێن خۆ یێن جودا شیا ب لەز پێشبكەڤیت و ببیتە ئێك ژ ناڤێن هەرە دیار د بیاڤێ خۆ دا.
كارێن هەرە بەرچاڤ:
كارتەر د كاروانێ خۆ یێ هونەری دا لگەل دەرهێنەرێن مەزن یێن وەك «ستیڤن سپیلبێرگ» (Steven Spielber جەیمس كامیرۆن» (James Cameron)، و «ڕۆبێرت زێمێكیس» (Robert Zemeckis) كاریە. هندەك ژ فلمێن كو وی دیزاینا جیھانا وان دا كار كریە ئەڤەنە:

١- پاركا ژوراسیك (Jurassic Park – 1993):
ئێك ژ مەزنترین كارێن كارتەری دیزاینكرنا وێ پاركا خەیالی بوو یا كو دایناسۆر تێدا دژیان. وی شیا ژینگەهەكا وەسا باوەرپێكری و ترسناك ئاڤا بكەت كو هەتا ئەڤرۆ ژی د بیردانكا خەلكی دا مایە.
٢- فۆڕێست گەمپ (Forrest Gump – 1994):
د ڤی فلمی دا، كارتەری ب هونەرمەندی شییا بینەران د ناڤ سەردەمێن جودا یێن ئەمریكایێ دا ببەت، ژ سالێن پێنجیان هەتا نۆتان،هەر جهەك و دیكۆرەك ب شێوەیەكێ ورد هاتبوو دیزاینكرن دا هەستا وی سەردەمی ب تەماشەڤانی بدەت.
٣- ئاڤاتار (Avatar – 2009):
ئەڤە وەرچەرخانەكا مەزن بوو د كارێ وی دا، كارتەری ب هاریكاریا جەیمس كامیرۆنی، ئەخترەكا ئاشۆپی یا ب ناڤێ «پاندۆرا» (Pandora) ب هەمی زیندەوەر و دار وبار و ژینگەها وێ یا سەیر و جوان ڤە ئافراند، ئەڤ كارە بوو ئەگەر كو خەلاتێ ئۆسكارێ وەربگریت.
٤- ستار وورز:
فۆرس ئەوەیكنس (Star Wars: The Force Awakens – 2015): بۆ ڤی فلمی، وی بەرپرسیاریا دیزاینكرنا جهان و كەشتیێن ئەسمانی و ئەختەرێن نوو یێن زنجیرا ستار وورز وەرگرت و شیا گیانەكێ نوو بدەتە ڤێ جیھانا كلاسیك.
شێواز و فەلسەفەیا كاری:
تایبەتمەندیا كارێ ڕیك كارتەری ئەو بوو كو وی ب تنێ دیكۆر و جوانكاری دروست نەدكرن، بەلكو «جیهان» ئاڤا دكر، ئەو ب باوەر بوو كو ژینگەهـ و جهێ كو ڕویدان تێدا چێ دبن، ئەو بخۆ كارەكتەرەكێ سەرەكی یە د فلمی دا و كاریگەریێ ل سەر هەست و سۆزێن تەماشەڤانی دكەت، هەر دیزاینەكا وی پەیامەك و هەستەكا تایبەت دگەهاند.
خەلات و ڕێزلێنان:
ڕیك كارتەر ژ بەر كارێن وی یێن نایاب گەلەك خەلات وەرگرتینە، ژ وان گرنگترین:
– دو خەلاتێن ئۆسكارێ:
– باشترین ڕێڤەبەرێ هونەری بۆ فلمێ ئاڤاتار (Avatar) ل سالا ٢٠١٠.
– باشترین دیزاینەرێ بەرهەمئینانێ بۆ فلمێ لینكۆلن (Lincoln) ل سالا ٢٠١٣.
– گەلەك خەلاتێن دی یێن وەك «بافتا» (BAFTA) و خەلاتێن ڕێكخراوێن دی یێن سینەمایی.
كورتی و ئەنجام:
ڕیك كارتەر نە تنێ هونەرمەندەكە، بەلكو ئافرێنەرێ ئاشۆپانە، وی ب كارێ خۆ شێوازێ هزركرنێ دەربارەی دیزاینا فلمی گوهۆڕی و سەلماند كو ژینگەهـ و جیهانا فلمی دشێت هەروەك ئەكتەران كاریگەر و گرنگ بیت. ئەو وەك ئێك ژ ستوینێن سەرەكی یێن هونەرێ سینەمایی د سەردەمێ نوو دا دهێتە هژمارتن و كاریگەریا وی دێ بۆ دەمەكێ درێژ یا بەردەوام بیت.
ژێدەر: ویكی پیدیا

بینەر محەمەد

پێشگۆتن:
د سەردەمێ مە یێ نوو دا، ھێزەکا تەکنۆلۆژی یا مەزن پەیدا بوویە کو ب لەز ژیانا مە دگوهۆڕیت، ناڤێ وێ «ژیریا چێکری « یە ، (Artificial Intelligence یان AI)ە. ب سادەیی، ژیریا چێکری ئەو زانست و ئەندازیارییە یا کو ھەول ددەت کۆمپیوتەر و ئامیر هزر بکەن، فێر ببن، و کاران بکەن ھەروەک مرۆڤان. ئەو تنێ بەرنامەیێن ئاسایی نینن، بەلکو شیان ھەنە ژ ئەزموونان فێر ببن و بڕیارێن نوو بدەن.
دیرۆک:
ئەڤ هزرە ژ کەنگی ڤە دەست پێ کریە؟
هزرا دروستکرنا ئامیرەیێن «هزرکەر» گەلەک یا کەڤنە، لێ وەک زانستەکێ فەرمی ل نیڤا سەدێ بیستێ (سالێن 1950) دەست پێ کر. زانایێن وەک «ئالان تۆرینگ» (Alan Turing) پرسیارێن سەرەکی کرن: «ئەرێ دشیان دا هەیە ئامیر هزر بکەن؟». لێ بۆ دەمەکێ درێژ، ئەڤە تنێ د چارچوڤەیێ تیۆری دا ما. پێشکەفتنا ڕاستەقینە د سالێن دوماھیێ دا چێبوو، دەمێ کۆمپیوتەر گەلەک ب ھێز بوون و کۆمەکا زۆر یا داتایان (پێزانینان) بەردەست بوو. ژیریا چێکری تشتەک ھەیە دبێژنێ «فێربوونا ئالاڤی» (Machine Learning). ل جیھانا کۆمپیوتەرێن کلاسیک، مرۆڤ ھەموو فەرمانان بۆ کۆمپیۆتەری دنڤیسیت. لێ د فێربوونا ئالاڤی دا، ئەم ب ملیۆنان نموونەیان (بۆ نموونە، وێنەیێن پشیکان) نیشا کۆمپیوتەری ددەین، ئەو ب خوه‌ فێر دبیت کا چ تشت پشیکێ ژ سەیه‌کی جودا دکەت. ھەر چەند پتر داتایان ببینیت، ئەو زیرەکتر و هوورتر دبیت.
ئەگەر تو هزر دکەی کو ژیریا چێکری تشتەکێ دوورە ژ تە، تو یێ شاشی. ئەو نوکە د ھەموو جھان دایە:
١- د مۆبایلێن مە دا:
ھاریکاریێن دەنگی یێن وەک (Siri) و (Google Assistant) ژیریا چێکری بکار دئینن دا کو ژ پرسیارێن تە بگەهن. هەروەها، دەمێ مۆبایلا تە ب خۆ وێنەیان دابەش دکەت لسەر کەسان، ئەڤە ژی کارێ وێ یە.
٢- تۆڕێن جڤاکی:
دەمێ (Facebook)، (Instagram) یان (TikTok) بابەت و ڤیدیۆیێن نوو بۆ تە پێشنیار دکەن، لگۆر ئەیتمێن ژیریا چێکری ل پشت ڤێ یەکێ نە.
٣- ساخلەمی:
نوکە سیستەمێن AI هاریکاریا نۆشداران دکەن بۆ دەستنیشانکرنا نەخۆشیان، وەک پەنجەشێرێ، ب ڕێکا شرۆڤەکرنا وێنەیێن تیشکی ب شێوەیەکێ کو ژ چاڤێ مرۆڤی هوورترە.
٤- ڤه‌گوهاستن:
ترومبێلێن بێ شۆفێر (Self-driving cars) ئێک ژ نموونەیێن ھەرە بەرچاڤن کو چawa AI دشێت جیھانا مە ب تمامی بگوهۆریت.
٥- وەرگێڕان:
بەرنامەیێن وەک (Google Translate) شیان ھەیە ب چرکەیان تێکستان ژ زمانەکی بۆ زمانەکێ دی وەربگێڕیت، و ئەڤە ب خێرا ژیریا چێکری یە.

پاشەرۆژ:
پاشەرۆژا ژیریا چێکری گەلەک یا گەشە. زانا وەسا باوەر دکەن کو دێ شێت ئاریشەیێن مەزن یێن جیھانێ چارەسەر کەت، وەک گوهۆڕینا سەقای و دیتنا دەرمانان بۆ نەخۆشیێن کو نها چارە نینن.
لێ د ھەمان دەم دا، ترس و ئاستەنگی ژی ھەنە:
* ژ دەستدانا کاران:
گەلەک کەس دترسن کو ڕۆبۆت و سیستەمێن زیرەک دێ جهێ مرۆڤان د گەلەک کاران دا گرن.
* ئاسایش و نهێنی:
پێدڤیە ئەم پشتڕاست بین کو ئەڤ تەکنۆلۆژیایە ب شێوەیەکێ خراب ناھێتە بکارئینان.
* پرسیارێن ئەخلاقی:
کی بەرپرسیارە ئەگەر ترومبێلەکا بێ شۆفێر شاشیەک کر؟ پێدڤیە یاسا و ڕێنمایێن نوو بۆ ڤێ جیھانا نوو بھێنە دانان و گەلەک تشتێن دی ژی.

ژێده‌ر: ویكیپیدیا

بینەر محەمەد

پێدڤی یە د ڤی دەمی دا مرۆڤ بزاڤێ بكەت داكو گەلەك پێزانینان بزانیت، ئەڤ چەندە ژی بۆ ڤی دەمی و بۆ گەنجێ مە تشتەكێ ب زەحمەت نینە، لێ دبیت گەنجێن مە باشتر بزانن كا وان چ دڤێت و پێدڤی ب چ نە و پتر ل سەر پاشەرۆژا خۆ ئاگەهدار ببن و پتر رێكا خۆ بزانن، چونكی راستی رامانەكا دی دبێژیت، پتریا گەنجان ئەز ژی ئێك ژ وانم دەست پێ‌ دكەین كو ئەم بێ پلان و بێ نەخشە دژین، هندەك كاران دكەین بێی كو بزانین، بۆچی رۆژانە پرسیاران دكەین ئەم بۆچی هاتینە و ئەم كینە و دێ كویڤە چین؟ ئەم پڕانییا گەنجان د گێلەشۆكەكا دژوار دا دژین، چونكی ئەم هەموو تشتان تێكەلی هەڤ دكین و مە دڤێت بێی وەستیان و دەمەكێ زوی بگەهینە ئاماجێن خۆ، لێ ئەڤە ب بێ پلانی و بێ وەستیان چێنابیت، هەرچەندە نهە دەلیڤەیەكا باش ل بەر سینگێ مە گەنجان هەیە بەلێ ئەڤە بتنێ نە بەسە.
ئەڤرۆ جیهان هەمی یا د دەستێن مەدا ئەم د شێین فێری هەر تشتەكێ ببین و شارەزا ببین و بسپۆریێ د گەلەك كاران دا وەربگرین، كار بكەین و خۆ ژ كارێن بێ ڕامان و بێ مفا دوور بێخین و خەونێن خۆ و پاشەڕۆژا خۆ دیار بكەین و بسپۆریێ و شارەزاییێ وەربگرین و ژیانا خۆ ڕێك و پێك بكەین و بەرێ گەنجێن ڤاڕێ بووین ژی بدەینە ڕێیا ڕاست، مخابن كو جهێن شۆلەژێ ژی یێ خۆ بێدەنگكری و كاری بۆ گەنجان پەیدا ناكەن و بەرێ وان نادەنە كاری و پڕانییا گەنجێن مە د بەتالن و دەمێ خۆ دناڤ كافییان و جهێن خراب دا دبۆرینن، هەكە گەنج ب كارەكیڤە مژویل كربانە دا ژ گەلەك كارێن نەباش دوور كاڤن، د هەمان دەم دا مخابن ئەم كەسێن نەزان و ئاست نزم بهای ددەینێ سەرێ وان مەزن دكەین و هەر تشتێ پێدڤی بوو بۆ بەرهەڤ دكەین، ل دووماهیێ ژی بەرهەمەكێ ژ هەژی پێشكێشی جڤاك و وەلاتێ خۆ ناكەن، گەنجێن خودان شیان و خودان بەرهەم ژی ژ پشتگوهڤە هاڤێتینە و ل كۆلانان دگەڕن، مخابن نۆكە یا ل سەر نیاسینێ و پەیوەندییان و بەرژەوەندیان ڕاوەستیای.
ل دووماهیێ ئەز دبێژم هیڤی حوكمەت و جهێن شۆلەژێ پێداچوونەكێ د ژیانا گەنجان دا بكەن و لێ بزڤڕن و دەلیڤەیێن كاری ل دویڤ شیان و بسپۆریان بۆ پەیدا بكەن داكو ئەم گەنج ژی ژڤێ بەرزەبوونێ و بەرەلاییێ قورتال ببین و بكەڤینە سەر رێیا ڕاست، چونكی پاشە ڕۆژا هەر ملەتەكێ گەنجێن وی ملەتینە هیڤی یە گەنجێن مە ئاڤا كەن داكو وەلاتێ مە ژی ئەڤا ببیت.

بینەر محەمەد

ل ڤێ دووماهیێ سەیرانێن گوندان و عەشیرەتان یێن سەرهلداین و یێن بووینە دیاردە، كۆ هەر سال جارەكێ دهێنە گێڕان، هەر چەندە ئەڤان سەیرانان باشیێن خوە ژی هەنە، چونكی هەر چو نەبیت سالێ رۆژەكێ ل جهەكێ تایبەت ل هەڤ كۆم دبن و هەڤدو دبینن، سوحبەت، یاری، سەرهاتی و تڕانێن باب و باپیران ل بیرا خوە د ئینن و نوو دكەنەڤە و نیشا بەرەبابێ نوو ژی ددەن، ژ بلی كۆ بەرەبابێ نوو ژی ژ نێزیك ڤە هەڤدو ناس دكەن .. مەرەم و ڕەخنەیا من نە ئەڤا بۆری یە، چونكی ئەز ڤێ چەندێ ب باشی دبینم، لێ تشتێ كۆ د ڤان سەیراناندا من د ئێشینیت و من تێبینی ل سەر هەی ئەوە  ئەز دبینم هەر گوندەكی، یان ژی عەشیرەتەكێ ئالایەكێ تایبەت ب گوندێ خوەڤە، یان ژی ب عەشیرەتا خوەڤە چێكرییە و ل سەرێ دیلانێ و گۆڤەندان دهەژینن، بلند دكەن و شانازیێ پێ د بەن، ب راستی ژی ئەز ڤێ چەندێ ب شەرمزاری و نەزانین دزانم، چونكی مە وەك كورد ئێك ئالا یێ هەی ئەو ژی ئالایێ پیرۆز یێ كوردستانێ یە، پێدڤی یە ئەم هەردەم شانازیێ پێ ببەین و ل هەموو بیرهاتن، خڕڤەبوون، داوەت و سەیرانان بلند ڕاكەین، پیرۆز ڕاگرین، داكۆ زاڕۆ و نەڤییێن مە ژی چاڤ ل مە بكەن و حەز ژ ئاخ، ئالا و وەلاتێ خوە بكەن .