ئیسماعیل عهلی/ئنگلتهرا
ههبوونا هلبژارتنان پێدڤیهكا گرنگه بۆ پێسڤهبرنا پرهنسیپێن دیمۆكراسیهتێ و ئازادیا گهلان وهكو ههر وهلاتیهكی مافێ دهنگدانێ ههیه بۆ پشكداری د پرۆسهیا سیاسی دا، لهو یا فهره رێزگرتن ل ههمی تایبهتمهندی و ئازادیێن كهسی بهێتهكرن و مافێن وان د پاراستی بن بۆ ژیانهكا ئازا و بهختهوهرتر. مخابن حهتا نوكه ژی ههكه بهراوردیهكێ دنێڤبهرا رۆژههلاتا ناڤهراست، ئیراقا فیدرال وهكو نموونه دگهل وهلاتێن رۆژئاڤا بكهین ل ۆرهی هلبژارتنێن پهرلهمانی و سهرۆكایهتیێ وهكو میناك، دێ ئاشكرا بیت كه خالێن وهكههڤیێ تنێ شێوازێ سندۆقی یه یان چهند ئامیرهكێن دی، لهوا دێ دیار بیت چ گیانێ وهرزشی دههڤركیێن سیاسیێن هلبژارتنان دا نینه، چ ل وهختێ بهری هلبژارتنان و گهرمیا ههر حزبهكێ بۆ كهمپهینا كاندیدێن خوه و بهلاڤكرنا وێنهیێن وان ل سهر جاددا و حهتا دگههیته رۆژێن دهنگدانێ و ههتا ل دووماهیێ و بهلاڤكرنا ئهنجاما و كا كی ب سهركهفتیه و كی بنكهفتیه و ههلی یێ دی ب سهختهیێ گونههبار كهت و دیڤرا پیرۆزباهیا ئێكتر دێ ناكۆكی و شهرهدهڤی و تهنگژین و زهبرۆزهنگی ب دژی ئێك حهتا رادێ ئیهانێ و برینداركرنا ئێكودو ژ لایێ دهروونی و ژهستهیی حهتا دگههیته راددێ كوشتنێ ژی كو موخابن ئهڤه ل ههرێما كوردستانێ ژی هۆسا دبینین و ڤان رۆژان پشتی ئهنجامێن هلبژارتنێن گشتی یێن عیراقێ ل سلێمانیێ روودا و هندهك دهڤهرێن دی ژی یێن كوردستانێ. بێگومان نه جێئینانا یاسایێن هلبژارتنان و فێلبازی و دهستكاری د ئهنجامان دا و رێگری ل مافێن هندهك وهلاتیان بۆ دهنگدانێ چ ل سلێمانیێن و ههر جههكێ دی و نهخاسمه ل كهركووكێ و رێگری ل دهنگێ كوردی بۆ پاقژكرنا كهركووكێ ژ عهرهبكرنێ ب گشتی كهلواشێ پرۆسهیا دهنگدانێ ب ههمی ئهلفابێتێن وێ یێن دیموكراسی كرێت دكهت و ئهو نهخشهیا دیمۆكراسی ژ دهست دچیت. وهكو ئهز كهسهك نوكه ل ئنگلتهرا دژیم، من گهلهك سهربۆرێن ئازادیێ و دیمۆكراسیهتێ ژ هلبژارتنێن ڤی وهلاتی دیتن چ یێن ناڤخوهیی، چ یێن گشتی بۆ پهرلهمانی و سهرۆكایهتیێ كو راسته بۆ دههان ساڵێن درێژه ههردو جهمسهرێن مهزن ژههردو حزبێن زهبهلاح: پارێزگار (كونسێرڤیتیڤ) و كرێكار (لهیبهر) دهستههلات بوویه بارا شێری یا وان، لێ چ جار كهسهك نكاریت ئێك ژ ههردو حزبان ب دكتاتۆر تۆمهتبار بكهت، چونكی ژلایهكی پرۆسهیا هلبژارتنێ ب زهلالی برێڤهدچیت و لایهكێ دی بنگههێ جهماوهریێ ڤان ههردو حزبان گهلهك ڤهدایه و ژبهر ئهو ئهو سیاسهتا سهركهفتی یا ههردویان زێدهباری ئهو خزمهتێن گرنگ بۆ مللهتی پێشكێشدكهن مهحاله حزبێن بچووك ئهو شیان و كاریزمایهتی ههبن. لێ ژبیر نهكهین ئهگهر ههر نه ئهڤهیه، بهلكی ئهو گیانێ براینیێ یه دنێڤبهرا دهستههلات و ئوپوزیسیونێدا و فهلسهفهیا هلبژارتنێن وان سهركهفتی و شكهستی نینه، بهلكی دنێڤبهرا پێنچ سالان دا حزبا دهستههلات تهمامكهرا حزبا ئوپوزسیۆنه و بهروڤاژی و ههردو ئاڤاكهرێن مللهتینه، لهو دێ بینین پشتی دهركهتنا ئهنجامێن هلبژاتنان، ههردو لایهن وهكو دو برا دێ چنه سهر و ستوویێن ئێكودو و پیرۆزباهیا ئێك كهن، چنكی ههردو لایا رێز ل ئیرادا مللهتێ خو ههنه و دزانن ههر مللهته ژێدهرێ وان، نهك ههڤركیا ئێك بكهن ههتا بگههیته وی راددهی جاران ئهم ب كوردی دبێژین: چیا بۆ چیا و گوڵك ما بێ گیا. ل دووڤ سهربۆرا من، ئهز ههست ب چ ههڤركیێ ناكهم بهكی وهكو نموونه بهری چهند رۆژان بۆ هلبژارتنێن ناڤخوهیی ل بریتانیا من بهری دو حهفتیهكا ژ رۆژا هلبژارتنێ، ب رێیا پۆستێ دهنگێ خوه دا وێ حزب و كاندیدێن من ڤیاین.. دهنگێ من ب ئهمانهت گههشت و پشتراست، من هیچ وێنهیهكێ كاندیدهكی ل سهر رێیا و پیادهیا و ههتا د ناڤ پاركا ژیدا نهدیت، تنێ ب رێیا پۆستێ بوو من وهكو چهند ریكلامهیهك هاتنه بهردهرگههی و وێنین كاندیدان و پرۆژهیێن وان تێدابوون و تێدا هندهك سۆزدا بوون بۆ چارهسهریا هندهك كێشهیان، ژ وان ئاڤاكرنا جاددێن باشتر و سزادانا وان شۆفێرێن لهزاتیا زێده بكاردینن و هۆسا، راستی وهختێ ڤان دیمهنێن شارستانی لوهلاتێن غهریبیا دبینم و ل بهرامبهر وان دیمهنێن نه شارستانی ل وهلاتێ خویێ دایك ههرێما كوردستانێ دبینم زێده داخبار دبم و دگههمه وی لۆژیكی كو مه بڤێت یان نهڤێت ئهم گهلهك ژ تێگههێن هلبژارتنێن دیموكراسی ددوورین و دیسا گهلهك ژ ههبوونا كارگێریهكا زهڵال بۆ ههوایێن هلبژارتنێ ددوورین. ب ههر حالێ بیت پیرۆزباهیا وان خووشك و برایان دكهین بۆ بهغدا هاتینه هلبژارتن بۆ بهرهڤانیا مافێن گهلێ مه، تایبهت ژلایێ پاریڤه كو ئهو حزبا ئێكێ یا سهركهفتی بوو وهكو خودان جهماوهرهكی مهزن، لێ یا گرنگ نه تنێ ئهڤ ئهنجامهنه، بهلكی ئهنجامێن داویێ ل گهل ئیراقا فیدرال بۆ چار سالێن داهاتی تایبهت پشتی كاودانێن گران یێن شازدهی ئهكتۆبهرێ و كا كی ب درستی قههرهمانه سهنگا كوردی ل جهرگێ پایتهختێ رهشید بپارێزیت، ل دووماهیێ بلا ههی هێزێن سیاسی ل ههرێمێ باش بزانن ئهگهر ئهو پرهنسیپێن ناڤبری یێن دیمۆكراسیهت و مافێن تاكهكهسی نههێنه جێئیناندن دێ ههردهم پشتی هلبژارتنان گیانێ توندوتیژیێ جهێ گیانێ وهرزشی گریت ئهنجامێن یاریا سیاسی دێ ل سهر ملێن وهلاتیا بارهك گران بیت.
نووترين نووچه
- سەرۆك بارزانی و تۆم باراك دووماهی پێشهات و گوهۆڕینێن سووریێ گەنگەشەكرن
- نێچیرڤان بارزانی و قونسلا گشتییا ئەمریكا رەوشا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ گەنگەشەكر
- مەسرور بارزانی پیرۆباهیێ ل دیلان یەشیلگۆز دكەت
- فەرمانگەها میدیا و پێزانینان: داتایێن دارایی یێن بودجەیا گشتییا ئیراقێ شاشیێن مەزن دسەلمینن
- هێمن هەورامی: باوەرییا ملیۆنی یا مللەتی، سەلمێنەرا پێگەهـ و سەركەفتنا پارتی یە
- چەندین كۆمبوون بۆ ئێكلاكرنا پۆستێن سەرۆككۆماری و سەرۆك وەزیران دێ هێنە ئەنجامدان
- ڤەگوهاستنا زیندانیێن داعشێ بۆ ئیراقێ دێ بارگرانییا ئەمنی بۆ بەغدا پەیداكەت
- نها باشترین دەمە کۆنگرەیێ نەتەوەیی بهێتە ساز کرن
- دڤێت پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ رەنگڤەدانا راستەقینەیا ئیرادەیا دەنگدەران بیت
- پارتی دخوازیت پۆستێ سەرۆككۆمارێ ئیراقێ وەرگریت بۆ ڤەگەڕاندنا سەنگا كوردان ل بەغدا
ئيسماعيل عهلي دۆسكي
رولێ مهدیا و سوشیال مهدیایێن مه د شهرێن دژی دوژمنێن مه دا
ڤهگهریانهك بو دوماهیا چاخێ بیستێ و تا نوكه ئهم ل دهسپێكا چاخێ بیست وئێكێ دێ ئاشكرا بیت كو بینهرێن كهناڵێن ئهسمانی دگهل تورێن دیێن راگههاندنێ دتهنشت جیهانگیریا ئهڤرو لایێ سوشیال مهدیایێ وهكو تورێن لسهر ئنترنێێ دبینین روژ بو روژێ دزێدهبونێدانه و بینهر ههر زوی دگههنه زانیاریێن پێتڤی لدور ههر بابهتهكی دههر كاودانهكیدا. لهو گهلهك ووڵات دسیاسهتا خۆیا ناڤخویی و دهرڤه لدویڤ سیتراتیژیهتا راگههاندنێ ئهڤرو برێڤه دبهن و گهلهك جاران دگههنه مهرهمێن خوهیێن سیاسی و ئابووری ژی بێی بگههنه جارهسه ریا دوماهیێ ئهوژی هێزا لهشكهریه.
لهو دبینین بو ئهڤرو گرنگیا وێ كێمتر نینه ژ شهرێ لهشكهری و ئابووری و نهسهرهدهریهكا باش دراگههاندنێدا شكستخوارنه دژی ههر دوژمنهكی. من باوهره كاودانێن سالێن بوریدا لسهر ههرێما كوردستانێ رولێ مهدیایێن مه رولهكێ كاریگهر بو لسهر ژیانا وهلاتیێن مهیێن كوردستانی بگشت و لسهر یا پێشمهرگههێن مه بتایبهت. نه خاسمه پشتی دهسپێكا شهرێ دژی دهولهتا ئیرهابیا داعشێ و تا دگههیته بارودوخێ ئالۆز یێ نوكه ههرێما كوردستانێ تێدا دهرباز دبیت پشتی نهرازیبونا وهلاتێن دهردور بو ئهنجامدانا گشتپرسیا سهربهخویێ.
یا مه دڤێت ئاڤریهكێ لسهر بدهین رولێ مهدیایێن مه بوئهو كاودانێن ئهنجامێ ریفرانجومێ لدویڤ خوو هێلاین وئهو رولێن كاریگهر یێن ئهرێنی(پوزهتیڤ) و نهرێنی(نێگهتیڤ) هندهك مهدیا و سوشیال مهدیایێن مه لپشت خو هێلاین. مهبهستا من ژ مهدیایێن مه ئهو كهنالین ئهسمانی یێن ناڤبانگ وهكو ئێن ئار تی و رووداو و كوردستان ٢٤ و هندهكین دی و سوشیال مهدیا ژی وهكو تورێن ئنترنێتێ ژیێن ههمیا گرنگ تر ژی فهیسبوكه. بێگومان خزمهتێن وان ناهێنه ژبیر كرن تایبهت بهری هاتنا حهشدا شهعبی بو ناڤ كهركوكێ پشتی ئهو رولێ خیانیێ ژلایێ هندهك لایهنا هاتیه ئهنجامدانێ. لوێ شهڤێ رومالهكا بلند یا پێشمهرگهیی و وهلاتیێن ناڤ باژێرێ كهركوكێ نیشا بینهرا ددان ههتا وی راددهی خهلكهكێ بتهمهن دهست هاڤێتبوونه كێر و ساتورا و دگووتن ئهو دئامادهنه بتهنشت پێشمهرگهیی خو بكهنه قوربانی. لایهكێ دی یێ ئهرێنی ئهو بو دیار كرنا رهگهزێ ژنا كورد لسهر شاشهیێن تهلهفزیونا و راكرنا چهكێن وهكو كلاشینكوڤ بدهستێن وێ وهكو گازییهك بو ههمی مللهتێ كورد بژن و زهڵام ڤه بو بهرگریا ئاخا كوردستانێ و ئهڤه دا بو بینهرا بهێته دیتن كو ژن ژی دئاماده نه بو چهپهرێن شهری.
لێ یا پتر من دڤێت لسهر راوهستم كو جهێ داخێیه راگههاندنا مهیا ناڤخویی مینا كهناڵێن ئهسمانی تایبهت وهكو ئێن ئار تی و كهی ئێن ئێن و ههتا رووداو و كوردستان ٢٤ و هندهكێن دیژی پتر بویینه خزمهتا هێزێن عراقێ و ژوان حهشدا شهعبی و رولهكێ كاریگهر بو خزمهتا راگههاندنا لهشكهری نهدیتینه. لبهرامبهر دهمێ مه تو جاران بهرێخوددهیه كهنالێن وهكو عیراقیه و شهرقیه نیوز و ههتا یێن عهرهبی وهكو جهزیره و عهرهبیه و بی بی سی یا بهشێ عهرهبی دێ بینی پتر سهركهفتنێ دناڤ هێزێن عیراقێ دا دپارێزن و شكهستنێن وانا دنخێڤن. لایهكێ دی مه دیت چاوا ئێن ئار تی پهیامنێرێ خو دانا بو رێیا كهركوكێ و ههڤلێرێ و دكره هاوار كهركوكێ ڤالا بو ژ كوردا وباژێر بو هێزێن حهشدێ هێلان، دوێنهیهكێ دیدا گشت پرانیا ڤان تهلهفزیونا ژمارهیهكا پێشمهرگهیا نزیكی شاشێ دكرن دهمێ بههردو چاڤا دكرنه گری، بتهنیشت ڤان دیمهنێن تراژیدی، ههر ڤان كهنالێن ئاماژه پێكری روژانه ئاڵایێن گروپێن تاییفی وهكو یا حوسهین و یا عهلی بتهنشت یێ عیراقێ دهندهك مانشێتێن دوبارهكریدا دهێنه دیتن و بێرێزیا وان لههمبهر ئالایێ كوردستانێ نیشاددا. بڤان دیمهنا ههر ژ روژا كهفتنا كهركوكێ تهنگژین و ترس و بێ ئومێدیهكا مهزن دناڤ دلێ خهلكێ مهدا پهیدا بو، ههر چهنده لبهرامبهر كهناڵێن عیراقی و ههتا یێن عهرهبی ژی پێكوڵێ دكهن ههر ژ دیر ژی ئالایێ كوردستانێ نیشا بینهرێ خو نهدهن و ههر ژ نوكه پتریا وان ناڤێ ههرێما كوردستانێ ژی كریه ههرێما باكورێ عیراقێ. لڤێره گرنگه ئاماژه بشاشیهكا دی بهێته كرن ئهوژی چافپێكهفتن دناڤ چهپهرادا دگهل پێشمهرگهیی و ئهڤه ژی دبیته مژوولكرنا چهند پێشمهرگهیهكا بچاڤپێكهفتنا و لههمبهر چافكێن كامیرا كو ژلایهكی ئاگهه ژ دوژمنی نامینیت و لایهكێ دی ترگهلهك نهێنیێن لهشكهری و جهێن وان بو دوژمنا دیار دكهن و هندهك پێشمهرگه ژی بمژوولكرنا وان بو چافپێكهفتنا ههنه بوینه قوربانی.
دبیت گهلهك ههبن بێژن بینهری راستی دڤێت لێ من ڤیا ئاخفتنا نڤیسكارهكێ ناڤبانگ یێ بریتانی بناڤێ هیرام جونسون بكهمه نمونهیهك دهمێ گووتی ‘ دوژمنێ ئێكێ شهر دكهته قوربانی راستی یه’ و لهو ئهگهر مهدیا ههمی راستیێن ناڤ شهری بدهته دیار كرن بو بینهری، ئانكو وی ههمی راستیێن لهشكهری و تهكتیكێن وان رادهستی دوژمنا كرن و ئهڤه بخو ژی شكستهیه لههمبهر دوژمنی. بێگومان گرنگیا سوشیال مهدیایێ كێمتر نینه ژ یێن كهنالێن ئهسمانی و مه دیت لسهر تورهیێن ئهنترنێتێ و ژوان فهیسبوكێ ژی ههمان شاشی دوباره دبون مینا بهلافكرنا وان دیمهنێن پێشمهرگهیێ مه دهمێ گریانێ و تهرمێن شههیدا و وێنهیێن بریندارا، لهو هینگێ دێ زانی ڤان شاشیا چهند كارتێكرنا خو ههیه دهمێ تو ئاخفتنێن عرهبێن شوفینی لسهر سایتێن وان دبینی و تومهتباركرنا پێشمهرگهیێ مه بترسنوكی و گریان وهكو ژن و زاروكا. ئهڤجا دڤان كاودانا دا چ پێتڤیه بهێته كرن بو پتر بلندكرنا مورالا پێشمهرگهیێ مه و نه پاشڤهچوونا گهلێ مه یێ كوردستانێ.
لبهری ههر بزاڤهكێ دڤێت بتهنشت شهرێ لهشكهری، راگهیاندكارێن مه پێژاچوونهكێ دكارێن خودا بكهن و دڤێت گرنگی براگهیاندنا لهشكهری یان چهكداری بخو ژی ههبیت وهكو چهكێ دووێ دژی دوژمنی، ئهوژی دڤێت بهردهوام شهرێ دهرونی یێ سایكۆلۆژی برێیا كهنال و روژنامه و ساییتێن ئهلیكترۆنی دژی دوژمنی بهێته كرن بهلێ دوری ناڤزڕاندن و شكاندنا كهسایهتیا، دیسا دڤێت بچ رهنگا زانیاریێن سهربازی ژ چ جها نههێنه بهلاڤكرن تنێ ژ ژێدهرهكێ سهربازیێ بلندێ باهری پێكری نهبیت، ههروهسا بهردهوام بهرههڤیا خهلكی بو شهری بتهنشت پێشمرگهیی ڤه بێته ئازراندنێ و چهپهرێ نهتهوهیی بهێز بێخن و دهروونێ وهلاتی خوش كهن و سهركهفتنا نیشا بدهن. زێده باری راگهیاندن بشێت كارتێكرنا لسهر جیهانا دهرڤه بكهت و پشتهڤانیا دهربرینا گستی یا ههرێمی و نێڤدهولی و حوكمهتێن وان بدهستڤه بینیت نهك هیرش كرن لسهر وهلاتێن زلهێز و سوتنا ئالایێن وان ،ئهمریكا وهكو نمونه، بهلكو برهنگهكی وهلاتیێن مه چ ناڤ ههرێمێ یان دهرڤه بشێن ب دیموكراتیانه خو پیشاندانا بكهن و بسیاسهت تهعاتوفا وان برێكێن مهدیایێ بدهستڤه بینن.
لدوماهیێ گرنگه ئاماژه پێبدهم كو ئهو شاشیێن بگشت بو هندهك كهنالێن مه دیار كرین تنێ شاشیێن تهكنیكی نه نهك ئهو شاشی ههمی ئهنقهسدن، لێ موخابن هندهك كهناڵ ژوانژی ناڤهشێرم كهناڵێ ئێن ئار تی یهو بههردو زمانێن كوردی و عهرهبی كو ب ئاشكرایی خزمهتا وان نهتهوهیا دكهت كو ب دههان ساڵه دژی دوزا گهلی كوردن.
سهربهخوهیا كوردستانێ سهربهخوهیا كوردستانێ .. دێ تنێ ب دهنگێن گهلێ خوه بدهستڤههێت
ژ رۆژا هلنگاڤتنا دهولهتا میدی بهری پتر ژ سێ هزار ساڵا قهدهرێ ههتا ئهڤرۆ وهسا حهزكر مللهتێ كورد ژ جین بۆ جینی ههر بمینیت تێهنی و برسیێ ئازادیێ و دهولهتهكا سهربخوه ب ناڤێ كوردستانێ وهكو مافهكێ ڕهوا ب ههمی ڕهفتار و دابونهریته و زمان و نهتهوهیێ خۆیێ جودا ژ ههمی نهتهوهیێ دهردۆرێن خوه. لێ ئۆمێدا سهربهخوهیێ ل دهمهكی بهێزتر لێهات و نزیك بوو بێته جێئیناندن پشتی ههڤبهندیا سایكس ـ پیكۆ و دووڤرا دامهزراندنا دهولهتا ئیراقێ ل ١٩٢١ پشتی تهپك كهفتیه د گۆڕهپانا كوردستانیان دا بهری بریارا دادڤانهكێ نه دادپهروهر و فێلباز یاریێ بسهركهفتنا دوژمنان ب دووماهی بینیت پشتی ههڤپهیمانا لۆزان ل سۆیسرا و ههمی ئۆمێدێن كوردان جارهكا دی بنئاخ ببن بهری دوباره شین ببنهڤه. لێ بهر و فێقیێ وێ دارێ ئهڤه چاخهكه چار دوژمن یێ ژێ دخۆن بێی خوهدانێ وێ دارێ كو مللهتێ كورده بهرێ وێ دارێ بخۆت.
ب ههر حالێ بیت، چنكی چ نهتهوه نهمرینه ئهڤجا دا مللهتێ كورد بمریت و ههردهم وهلاتیێن كورد ل ههر پارچهكێ بن، گیانێن خوه د شهرێن ئازادیێ دا كرینه قوربانی بۆ دۆزا ئاخا كوردستانا بریندارا پارچهكری. بهلێ ب مخابنیڤه دیسا هاتینه خاپاندنێ ژ بێخوهدانیا خوه د ناڤا جموجوڵێن پیلانێن ههرێمی و نێڤدهولی. ههكه هزرێن خوه د ههردو شۆرهشین پیرۆزێن ئیلۆن و گولانێ دا بكهین ل كوردستانا باشۆر، دێ زانین كو هینگێ ژی ئارمانجا پێشمهرگهی ب سهركردایهتیا مهڵا موستهفا بارزانی ههر دامهزراندنا دهولهتێ بۆ جهێ مههابادێ بگریت، بهلێ زنجیرهیهكا رژێمێن ئیراقێ، ژبلی ئهوا ل پارچێن دیێن توركیا و ئیرانێ و سووریێ رووددای، ب ههمی هێزێن خوه یێن لهشكری وهنهدكر كورد بگههنه ڤێ ئۆمێدێ ههتا شۆرهشێن كوردی و فشارا وان شۆرهشا ئهو نهچار كرین ب ئوتونومی دهستپێبكهن و دهستكهفتێ بهیانا ١١ی ئادارێ بدهستڤههاتی بهری داخوازا كۆنفیدرالیێ بكهن پشتی دهسكهفتێن سهرهلدانا ١٩٩١، لێ ههر چهنده چارهسهریێن دهمكی ژی بووینه، بهلێ بووینه قووناغێن ئینتیقالی بۆ هێدی هێدی بهر ب دهولهتبوونێ.
لێ ژبیرنهكهین هندهك پیلانین دوژمنان بهلكو دبنه نوهاڵهك ئهو بخوه بكهڤنێ د دوژمنیا گهلێ كورد دا، مینا نووری مالیكی بوویه سهدهمهك بۆ هاتنا هێزێن تیڕۆرێ یێن داعشان بۆ مووسلێ و دووڤرا داگیركرنا شنگالێ و ئهو نههامهتیێن مهزن ب سهرێ كوردێن ئێزدی هاتی. ل ڤێره خالا گرنگ دهستپێدكهت ئهو ژی سهپاندنا شهرهكێ نه شهرعی ل دژی پێشمهرگههی ژ لایێ هێزێن داعشێ یێن داگیركهر و پێشمهرگهه شیا ههمی دهڤهرێن ماددێ ١٤٠ بڤهگهرینن و ئهڤه بوو دهلیڤهیهك جارهك دی كورد سهربهخوهیا خوه وهربگرن ئهوا ل چهرخهكی ماڵئاڤاهیكری. ههر ل دهمێ دهستپێكا وان روودانان و ئهو قهیرانێن ئیراقا ناڤهندی بۆ ههرێما كوردستانێ پهیداكرین سهرۆك مهسعود بارزانی زانی دهم هات بۆ ریفراندۆمێ و سهربهخوهیا كوردستانێ. لهو بارزانی ههر ژ رۆژا سێ تیرمهها ٢٠١٤ داخواز ژ ههرێما كوردستانێ كر ریفراندۆما راگههاندنا سهربهخوهیا كوردستانێ ئهنجامبدهن. لێ جهێ داخێ یه ههمی لایهنێن سیاسی د سهر بۆرینا سێ سالانه بوونه ههڤدهنگ بۆ ڤێ پرۆسیسێ، ههر چهنده ژ لایهكی گهلهك ئاخفتن ژ وان لایهنێن ههڤدژ دهاتن كو دهولهتا بارزانی نهك یا كوردستانێ دێ كهنگی هێته راگههاندن، كو جهێ پتر دهاریكار بن بۆ سهركهفتنا ڤی پرۆژهیێ نهتهوهیی. لێ پشتی سهرۆكی ل ل گهل هندهك لایهنێن سیاسی بریار دای ل رۆژا ٢٥ی ئیلۆنی ل ٢٠١٧ ببیته رۆژا ریفراندۆمێ ههر دژایهتی یا بهردهوامه نهك لایێ ههرێمی بهلكو لایی ناڤخوی و ببههانهیێن نه د جهێ خوه دا بۆ سهرنهگرتنا ڤی پرۆژێ نهتهوهیی. ل ڤێره یا گرنگ ئهوه تا رۆژا ریفراندۆمێ ههمی هێز و لایهنێن سیاسی ههڤدهنگ بن بۆ سهرئێخستنا ریفراندۆمێ بهری سهربهخوهیی و پلانێن گرنگ بۆ ئێكرێزیا نیشتیمانی دابنن جهێ ههڤركیێن زبر و كارئینانا زمانێن ناڤزراندنێ و ههڕهشێ و رهخنێن نه ئاڤاكهر دژی ئێكتر، جهێ بێ ئۆمێدیێ بێخنه د ناڤ رێزێن مللهتی دا، دڤێت پتر وهل گهلێ كوردستانێ بكهن دگهشبین بن بۆ ئایندهیهكێ وهلاتهكێ سهربخوه دا بشێن پتر مفای ژ ئهزموونهكا دیمۆكراتی وهكووهلاتێن پێشكهفتی وهربگرن.
ل ڤێره یا گرنگه مللهتێ مه بزانیت كو دهمێ دهنگێ خوه ل رۆژا ریفراندۆمێ بۆ بهلێ ددهت ئهو بۆ چ حیزب و سهرۆك حیزبا و لایهنهكێ سیاسی نابێژیت بهلێ بهلكو ئهو یی دیرۆكهكێ ل سهر ناڤێ خوه تۆمار دكهت و بۆ سهربهخوهییا ئاخا كوردستانێ ژ داگیركهران دبێژیت: بهلێ. راسته ژی دڤێت پشتهڤانیا نێڤدهولی و رێخۆشكرنا زهمینهكێ ئابووری ژی بۆ ههرێما كوردستانێ بۆ سهركهفتنا پرۆسێسا سهربهخوهیێ ههبیت و ئهو قووناغێن پشتی راگههاندنا دهولهتێ دهێن ئهو ژی ب رێیا پهیوهندیێن نێڤدهولیێن بازرگانی د فرۆتنا نهفتا كوردستانێ و گهلهك پرۆتوكۆلێن دی بۆ خزمهتا سیاسهت و ئابوورێ كوردستانێ. بهلێ ههر پرۆژهكێ ب ڤی رهنگی مهحاله بسهركهڤیت بێی ئیكگرتنا مللهتێ كورد و ئیكگرتنا سیاسهتمهدارێن كورد و ههردهم ئهگهر خزمهتكرنا گهلێ كورد ل پێش پهرژهوهندیێن حیزبایهتی و كهسایهتی نهبیت. لێ ل سهر ههمی كاودانێن گهف و نههامهتی و دژایهتیێ، عیشق و ڤیانا گهلێ كوردستانێ بۆ سهربهخوهیێ د ڤێ قووناغێدا دێ ژ ههمی ههڤركیێن دی مهزنتر بیت، چونكی خوینا پێشمهرگههێ پیرۆز نابیته ئاڤ.
بهردهوامبوونا روحانی ل سهر كورسیێ و خواندنهكا هوور
پشتی پێكگوهۆرینا رژێما ئیرانێ ژ یا شانهشینا دستووریا عهلمانی و ژنشكهكێڤه بوو رژیمهك دیا جهماوهریا ئیسلامی یا توندرهو ل ١٩٧٩، بێگومان گوهۆرینهكا ئایدیۆلۆژیا مهزن ئێخسته نه تنێ وی وهلاتی بهلكی ههمی دهڤهرا رۆژههلاتا ناڤین. لهو كارتێكرنهكا دهروونی یا بهرچاڤ ل سهر گهلێ ئیرانێ كر، لێ ههر چاوا بیت وهختێ سهرۆكێ بهرێ خاتهمی (١٩٩٧ ـ ٢٠٠٥)، رهنگه ههتا راددهكی خراپی كێمتر بوو ئهگهر نهبێژین باشتر بوو، بهلێ ب هاتنا سهرۆكێ ل دووڤرا ئهحمهدی نهجادی (٢٠٠٥ ـ ٢٠١٣)، رهوشا وهلاتێ ئیرانێ ژ لایێ سیاسی و جڤاكی ڤه كمباختر لێ كر ژئهنجامێ ئالۆزكرنا پهیوهندیێن خوهیێن دهرڤه ل گهل رۆژئاڤای و گهفێن بێ ڕامان دژی جوهیان.
بهلێ ل گۆرهی هاتنا ئهو كهسێ هزرڤهكری و موعتهدلتر دكتور سهرۆك حهسهن رۆحانی بهری چار سالێن بووری، ل وی دهمی ژی د گۆتارهكێ دا مه ئاماژه پێدا بوو كو رۆحانی شیان نهدبوون سیستهمێ سیاسی یێ ئیرانێ بگوهۆریت و ههتا راددهكی و وهلاتێ خوه ژ قالبێ رۆتینی دهربێخیت، ژ بهر كهسێن مهزنێن ئایینی وهكو ئایهتوللا خامهنهی و ئهو كهسێن ل سهر رێبازا وی، لهو ههر چهنده رهوشهنبیره و نڤێسهره د ئایینێ ئیسلامێ و سیاسهتێ دا، لێ یا وی ژی ههر پتر خۆشكرنا بازارێ هلبژارتنان بوویه، بهلێ ههتا راددهكی شیا ئیرانێ ژ كهڤلۆژانكێ دووركهفتنا رۆژئاڤای بینتهدهرێ و خودان بریار بیت د دانوستاندنێن ئالۆز دهربارهی بهرنامێ نهوهوی ل گهل رۆژئاڤای، دا سزایێن نێڤدهولی بهێنه سڤككرن ل سهر وهلاتیێن وی. ئهڤه وێ دسهلمینیت كو وهلاتیان دههلبژارتنێن دووماهیێ دا نهڤیان چ ریسكێن یان سهركێشیێن سیاسی بكهن و دا بهرێن خوه نهدهنه چ ههلبژێرێن دی و دهردێ نهجادی ڤهگهریننه ڤه و جارهك دی كلیلێن دهسههلاتێ بكهنه د دهستێن روحانی دا چ باش یان خراپ ژبهر نهبوونا كهسێ باشتر د ڤی كاودانی دا. لهورا ئهگهر ئهم بهراووردیێ د ئهنجامێ ئهڤ ساله و بهری چار سالان دا بكهین دێ بینین كو رۆحانی ل ٢٠١٣ ب رێژا ٥١٪ دهنگ ئینابوون ههر چهنده یێن د ڤی جارێ ٥٧٪ بوون. دیسا دهێته پێشبینیكرن كو د بهردهوامبوونا رۆحانی بۆ دهستههلاتێ و سهركهفتنا وی یا مهزن ل سهر ههڤڕكێن وی پتر هاندانهك بیت بۆ وی بشێت چاكسازیان بكهت و ئابوورێ ئیرانێ بهێزتر لێ بكهت ژ ئهگهرا سزایێن نێڤدهولی بۆ سالێن درێژ ل سهر وهلاتێ ئیرانێ.
لێ یا گرنگ د قووناغێن داهاتی دا دێ رۆحانی چ بدهستخوه ڤه ئینیت نهخاسمه پهیوهندیێن وی ل گهل گهلێ مهیێ كورد ل كوردستانا رۆژههلات یا نهدانپێدانكری ل دهف رژێمێن ئیرانێ د دیرۆكهكا درێژ دا و كا دێ چاوا یێ راستگۆ بیت و بهس شاشیان وهكو یێن بهری خوه ل مللهتێ خوه بكهت، تایبهت مللهتێ كورد.
كا دا بهرێ خوه بدهینه هندهك گۆتارا وی پشتی سهركهفتنا وی هاتیه راگههاندن: ل جههكی دبێژیت: “هیڤیدارم ببمه باشترین نوونهر بۆ خهلكێ خوه.. دڤێت رێز ل ئیرادا گهلێ ئیرانێ بێته گرتن” دیسا ل جههكێ دی رۆحانی دبێژیت:”هلبژارتنا وی بۆ جارا دووێ دیاردكهت كو دهنگدهرێن وی دژی توندڕهوی و توندوتیژیێ نه و دڤێن پهیوهندیێن بهێزتر ل گهل جیهانا دهرڤه ههبن”. و ل جههكێ دی ژی خوهشكاندنا خوه ئاشكرا دكهت بۆ وهلاتیێن خوه و دبێژیت: “ئهو سهرۆكێ ئوممهتا ئیرانی یه، لهو پێدڤی هاریكاریا ههر ئیرانیهكی ههیه، خوه ئهو وهلاتیێن دژایهتیا سیاسهتێن وی ژی دكهن”.
خواندنهكا هوور بۆ تنێ وان سێ رێسكێن مه بهحس ژێ كری دێ بینین، مخابن سهرۆك رۆحانی دچار سالێن بورین دا ل دووڤ پیڤهرێن سیاسهتا وی یا ناڤخوهی ئهڤ گۆتنه د سالێن بۆرین دا نههاتینه جێئینان و جێئینانا وان بۆ چار سالێن داهاتی ژی دێ گهلهك جهێ پرسیارێ بن. ئهوی د سالێن چوویی ژی دا سۆز دابوو بهرهیێ ناڤخوهی و كێشهیێن ناڤخوهیی چاره بكهت مینا ئازادیكرنا زیندانێن سیاسی و مافێ ژنان و مافێن سڤیل. لێ زیندانی پترن تایبهت مهلهففێن سیاسیێن جحێلێن مهیێن كوردان و سێدارهدان تشتهكێ نۆرماله ل سهر جاددان و مافێ ژنێ ژی ههكه خراپتر نهبیت بهلكی باشتر ژی نهبوویه تشتهكێ كێم نهبیت. مافێن سڤیل ژی دێ چاوا ههبن ئهگهر دهسههلات تنێ یا رێبازا چینهكا ئایینی یا هشكباوهر بیت؟.
ئهو نامهیا مه دڤێت بگههینینه جهنابێ رۆحانی مادهم ئهو دانپێدانێ ب چارهنڤیسێ گهلێ كورد نهكهن مانا ئهو یێ دبێژن كورد ژی وهلاتیهكێ ئیرانیه وهكو ههر فارسهكێ دی، باشه ته د ئاخفتنهكا خوهدا گۆت تو پێدڤی هاریكاریا ههر وهلاتیهكی خوهیی ههتا ئهگهر دژی سیاسهتا تهژی بیت، پانێ یا ئاشكرایه كو كوردێ رۆژههلات دژی سیاسهتا وهیا توخمپهرێزن، ئهرێ ههكه ته ههتا ئهڤرۆ مافێ سادهترین ئازادی یا دهربرینێ نهدابیتێ و گهنجێن مه رۆژ نهبیت خلفا سێدارهدانێ ماچی نهكهن، پا بۆ كهنگی یه؟ ههكه تو دبێژی: دڤێت رێز ل ئیرادا گهلێ ئیرانی بهێته كرن، ئهرێ پا ئهو كورد ل دووڤ چارچووڤێ دستوورێن وهیێن حوكمرانیێ مانه خهلكێ ته و وهلاتیێن تهنه؟! تنێ ل ڤێره بهلكی ل سهر گۆتنا خوه وهلاتیێن وی حهز ژ توند و تیژیێ ناكهن بۆخوه بكهته بهانهیهك دهنگ دابنێ كو ئهو كهس نهیێ توند وتیژ بوو د سالێن حوكمرانیا خوهدا، ل ڤێره نهیا سهرپرایزه بۆ مه وهكو گهلێ كورد رژێمێن دكتاتۆر ب توند و تیژی و بێ ووژدانیا خوه شیاینه چ ل ئیراقێ یان سووریا و توركیا ژی كوردان ڤێكرا بهردهن و پشكهك ژ وان بكهنه چهتێن خوه و خیانهتێ ل برایێن خوه یێن كورد ژی بكهن ژ نهچاری و بهلنگازیا وان. لهو نهیا سهرپرایزه ههكه مه دیت بیت ژمارهیهكا كوردان دههوات و شههیان ژكهیفێن دهركهتنا رۆحانیدا كربن، چنكی دوژمن و نهیار ژی ژماره و ئاستێن خوه ههنه و بهلكی ژمارا ڤی بۆ دژایهتیا چارهنڤیسێ گهلی كورد ب پلهیهكا كیمتر خراپتر نهبیت. من ل وی دهمی د گۆتارهكێ دا ئاماژه پێدا بوو كو رۆحانی پشتی ههتا راددێ ٨٠٪ كوردێن ئیرانێ ب حهزا خوه ل ٢٠١٣ێ دهنگداینه رۆحانی مخابن ئهڤرۆ ئهوی ژی ئهو دا خۆیاكرنێ كو قهرزێ وێ رێژا مهزن ل كوردێن مه ڤهنهگهراندیه و من باوهره ههر چهنده ئهز نزانم كا كوردان چهند ژ سهدێ ب حهزا خوه جارهكا دی دهنگ داینه رۆحانی كو من باوهر نینه ژ وێ رێژێ كێمتر بیت ئهگهر زێدهتر نهبیت، من نهباوهره جارهك دی قهرزێ كوردان لێ بڤهگهرینیت و سادهترین مافێ گهلێ كورد د چارهنڤیسێ واندا بدهتێ وهكو پشكهك ژ سۆزێن وی.
بۆ قووناغا داهاتی، لایێ پهیوهندیێن دهرڤه بێگومان رۆحانی دێ بهردهوام بیت بۆ نههێلانا سزایان ل سهر ئیرانێ ژ لایێ بریارێن نێڤدهولهتی ڤه، لێ ژبیر نهكهین ژی ههر وهكو سالێن چوویی چ گورانكاری د پهیوهندیێن ئیرانێ و سووریا دبیت نههێنه ئهنجامدان و ئیران دێ ههر مینیت وهكو ههڤالهك نێزیك بۆ رژێما ئهسهدی و ههروهسا رۆسیا. لێ ئهم نابینین ئهو چ گوهۆرینێن بهرچاڤتر د سیاسهتا خوه دا ل گهل كوردێن رۆژههلاتدا بكهت ئهگهر وهلاتێن زلهێز و هاریكاریا وان بۆ جڤاكێ نێڤدهولی فشارێ نهكهنه سهر ئیرانێ ل دۆر پێشێلكاریێن ئیرانێ بۆ ئازادی و مافێ مرۆڤی و تلێن گونههباریێ د سێدارهدانا گهنجێن كورد دا لو ان درێژ نهكهن.
چهند مامۆستایهكێن ئایینی ل دۆر گونههكرنا وان بۆ جهژنا نهتهوهیا نهوروزێ
وهكو دزانین گهلهك ههلكهفتێن جهژنان د ناڤ مللهتێن جیهانێدا ههنه، ههر مللهتهك ل دووڤ دابونهریتهیێن خوه رێورهسمێن ڤان جهژنان نوو دكهن، لێ دڤێت ل هزرا مه بیت ههمی مللهت و نهتهویهیا ژی جهژنێن ئایینی ژی ههنه و یێن نهتهوهیی و ژی گهلهك ههلكهفتێن دی ژی و بیروباوهری ب ههر جهژنهكێ یان ههلكهفتهكێ ژی دمینته ل سهر تاكه كهسی یان گرۆپهكی ژ كهسان و رێژهیا باوهریێ ب ههر جهژنهكێ بیت ژ كهسهكی بۆ كهسهكێ دی جودایه و نهیا رهوایه ئێك ژ وان ژی هزرا خوه ل دۆر ههر جهژنهكێ بیت ل سهر هزرا ئێكی دی بسهپینیت، چنكی دڤێت رێز ل هزروبیرێن تاكهكهسی بهێتهكرن و ل دووڤ ئایدۆلۆژیا وی جڤاكێ تێدا دژیت.
د ڤی بابهتیدا و ژ بهر ئهو رهخنهیێن ههمی سالان ب چهند رۆژهكان بهری هاتنا ههلكهفتا نهوروزێ ژ لایێ هندهك مامۆستانێن ئایینی مه گوه لێ دبیت و دبنه جهێ نهرازیبوونا پتریا خهلكێ مه، دڤێت ئهو ب رێز جوداهیێ دنێڤبهرا جهژنێن ئایین و نهتهوهیی دا بكهن. وهكو تێده زانین، گهلهك ئایینێن وهكو بوزی و هیندو و ئێزیدی و دیسا یێن ئهسمانی ژی وهكو جوهی و كریستیانی و موسلمان، ههر ئێك ژ وان سالانه ژمارهیهكا جهژنێن ئایینی ههنه و ساخ دكهن، ل بهرامبهر چهندین جهژنێن نهتهوهیی ژی ههنه، مینا بوزیان كو ئێك ژ كهڤنترین ئایینه ل دونیایێ جهژنا بوونا بوزای ههیه ل مهها ئادارێ و دیسا جهژنا مزگینی یێ ژی ل تیرمههێ ل دهمێ ههیڤ خڕ دبیت. یان ل دهف كریستیانیان جهژنا قیامهتێ ئانكو رابوونا پێغهمبهرێ وان عیسای سلاڤ ل سهر بن ژ ناڤ مریان، ههروهسا جهژنا بوونا وی (كریسمس) و جهژنا هالۆێنێ و هندهكێن دی. یا خوهیایه ل دهف موسلمانان ژی یا رهمهزانێ و حاجیان، دیسا هندهك بوونا پێغهمبهری ژی سلاڤێن خودێ ل سهر بن ب جهژن دزانن. دهربارهی جوهیان ژی ژ لایێ ئایینی ڤه وان جهژنا سهرێ سالێ ههیه و دیسا جهژنا لێبۆرینێ یان غوفران كو گرنگترین جهژنه و دكهڤیته دووماهیا مهها ئیلۆنێ، ههروهسا جهژنا سهردهمێ كهڤن و هندهكێن دی.
بهلێ دڤێت ژبیر نهكهین ڤان ههى ئایینان گهكه جهژنێن دیژی ههنه و ژوان ژی نهتهوهیی و چ پهیوهندی ب ئایینێن خودێ ڤه نینن و كهسهك ژی نكاریت ل گهل وان جهژنان ههڤدژ بیت، بۆ نموونه پشتی جوهیان سهربهخوهیا خوه وهرگرتی و كیانێ خوه ل فلهستینێ دانایی ل ١٩٤٨ و دووڤرا دهولهتا خوه راگههاندی، گهلهك ههلكهفتێن نهتهوهیی ل دهف وان سهرهلدان و د سهر هشكباوهریا جوهیان بۆ ئایینێ خوه و چ ئایینان ژی قهدهر وان ئایینێ ئولی نینن، بهلێ رێزی ل جهژنێن نهتهوهیی دگرن ژ وانژی جهژنا سهرخوهبوونێ پشتی هولوكوستا شهرێ جیهانا دووێ و قوربانیێن كۆمكوژیێ ل سهردهستێ ئهلمانی ئهدۆلف هیتلهرى.
كریسیرتیانیا ژی ههور وهكو وان كو پرانیا ئهورۆپیان ئهڤ ئاینهیه دبینین ل ڤی سهردهمی گهلهك ههلكهفتێن نهتهوهیی سالانه ههنه و تایبهت ساخكرنا رۆژێن پشتی شهرێن جیهانی و رێزگرتن بۆ گیانێ قوربانیێ خوه كو ئهڤرۆ ب رێیا وان بووینه خوهدان ئازادی و دیمۆكراسی. لێ ژبیر نهكهین ل ههمی وهلاتێن موسلمان ژی و ژ وان وهلاتێن عهرهبی كو ههر وهلاتهك بتهنشت ههردو جهژنێن گرن یێن مهها رهمهزانا پیرۆز و حاجیا، جهژنێن خوه یێن نهتهوهیی ساخ دكهن.
لێ یا مهدڤێت پتر تیرۆژكا خوه بێخینه سهر ئهم وهكو گهلێ كوردستانێ و رێزگرتنا مه بۆ ئایینێ ئیسلامێ و ههردو جهژنێن پیرۆز، د سهر بۆرینا پتر ژ هزار و چار سهد سالان ل سهر كو پتریا كوردان بووینه موسلمان، جهژنێن خوه یێن نهتهوهیی تایبهت ههلكهفتا پیرۆز یا نهورۆزێ ژبیر نهكریه و پێدڤی ناكهت ژی ب كویراتی بهرێ خوه بدهینێ ئهرێ كورد پتر حهز جهژنا نهورۆزێ دكهن یان یێن ئهسمانی و كا رێزێ پتر ل كیژكا دگرن چنكی وهكو من ئاماژهپێكری ئهڤه دمینته ل سهر هزرا تاكهكهسی و باوهریا و یا كهسی. مخابن هندهك ژ مامۆستایێن مهیێن ئایینی ههمی سالان و نێزیكی ڤێ ههلكهفتێ ل سهر مینبهرا كارێ خوه كریه بارانهكا رهخنهیا دژی خهلكێ خوه یێ كورد دهمێ ڤێ ههلكهفتێ ساخ دكهن یانژی جهژنا نهورۆزێ ل ئێك پیرۆز دكهن و یا خراپتر ژی دهمێ پیرۆزكرنا ڤێ جهژنێ ب گونههیهكا مهزن بۆ خهلكی ل خامه ددهن. من وهكو نڤێسهرهك د ڤی بابهتیدا بابهتێ خوه ئاراستهی وان كهسان ناكهم كو تنێ ب ناڤ مامۆستایێن ئایینی وهكو هندهك خهلكێ مه ب رێیا تۆرێن جڤاكی مامۆستایهك ب مهڵا عنتهر ناڤكری چونكی كهسێن هۆسا ژ ئاڵچاخ و ڤالییوا موسلمانان ژی كێمكریه ههر چاوا داعشهكی چ ئاڵجاخ بۆ موسلمانان نههێلای، بهلكو مهبهستا من هندهك بهرێزێن دیێن مامۆستایێن ئایینینه كو د راستیدا پستر جهێ رێزێنه و جهماوهرهكێ گهنجێن مه ل دۆر خوه كۆمكرینه، بهلێ مخابن ل ڤان دووماهیان ئهو ژی یێ هێرشان دكهنه سهر جهژنێن نهتهوهیی تایبهت نهورۆزێ.
دڤێت ئهو بهرێزێن مامۆستایێن ئایین بزانن ئهڤرۆ نه بهری سهردهمێ رۆژێن ئێكێ یه ژ ئیسلامێ بهلكو ئهڤرۆ ژ سهردهمێ شۆرهشا تهكنۆلۆژیایێ یه، ئهڤرۆ خهلك نه تنێ جهژنێن ئایینی یان ههتا جهژنێن نهتهوهیی تنێ ساخ دكهن بهلكو ئهڤرۆ جهژنا دادێ ههیه، جهژنا بابۆی ههیه، یا ڤیانێ ههیه، یا كرێكاران، قوتابیان، یا ژنێ.. و گهلهكێن دی ناهێن ههژمارتن و ئهڤرۆ و ل دونیایێ هاتیه ههتا یێن ئایینی ژی بن خهلكهك ب رێیا تێكست مهسج و ئهنترنێتى پیرۆزباهیا ئێك دكهن، پا هوون بۆ ڤێ چ دبێژن؟!.
دڤێت ئهو مامۆستایێن بهرێز وێ ژی ههردهم بزانن كو ههلكهفتهكا وهكو نهورۆزێ تایبهتمهندیا خوه ههیه ل دهف گهلێ مهیێ كوردستانی ژ بهر ئهو ستهمی و نه دهستهڤهئینانا ئازادیێ ژ لایێ دوژمنێن فارس و ئۆسمانیان و ئهڤ جهژنه بوویه هێمایهكێ مهزن بدهسڤهئینانا ئازادیێ ژ ستهمكارێن دیرۆكێ و ژیانهكا نوو بۆ تاكهكهسێ كورد. ل دهمێ مهلایهكێ مه ل سهر مینبهرێ گازی دكهت و دبێژیت ئهڤ ههلكهفته حهرامه و گونههه، ئهو یێ ههستا سهد هزاران یان بهلكو ب ملیۆنان كوردان بریندار دكهت و ههر وهكو گازی دكهت حهرامه ئهم ژ زۆلم و ستهمیا دوژمنێن كورد ئازاد بووین، دڤێت ئهو بهرێز بزانن ئهڤرۆ جهژنا نهورۆزێ بویوه هێما و درووشمێ سهركهفتنێ و ئازادیا گهلێ كوردستانێ و نابیت تنێ میتولۆژیا ئایینێ بكهنه بوهانه و مهبهست ژێ نه تنێ چیرۆكهكا ئهفسانهیه بهلكو نامهیهكه بۆ ههمی مرۆڤاتیێ و نه تنێ گهلێ كورد. ب تهنشت كو بیرهوهریهكا سیاسی ژی بیت، رۆژا نه وروزێ كو ٢١ێ ئادارێ ژ ههمی سالان رۆژا ئێكێ یه ژ رۆزناما كوردی و ئهو رۆژه كو شهڤ و رۆژ تهمهت ئێك لێ دهێن و سروشتێ كودستانێ جوان دبیت و سهرما و سهقهما بهفرێ باردكهت، خهلك پێشوازیا بوهارهكا رهنگین دكهن و ب شۆخ و شهنگی و جلكێن كوردهواری و گرنژینهكا جوان پشتی زوڵم و ستهمیێ. بۆ ئهوان بهرێزێن دبێژن كورد ئاگر پهرێسن یان گونههه ئاگرا هلكهن، نهخێر ئهو ئاگر دیسا هێمایێ ئاشتی و ئازادیێ یه و دهربرینا كهیف و خۆشیێ یه و ئهو كهسێن ڤی ئاگری هلدكهن ههر ئهون ئهڤێن موسلمان و نڤێژ و رۆژیا دگرن و زهكاتا خوه ددهنه ههژاران و پتر دخودان باوهرن ب خودێ و بپغهنبهری وی ژ عهرهب و فارس و توركێن ئوسمانی، بهلێ نهتهوهیێ خوه ژی ژبیرناكهن و نهڤین ههر بمینن دووڤهلانكێن وان كو رۆژهكێ كورد هێلانه ل بن سیبهرا ئیمپراتوریهتێن خوه و ئهڤرۆ ب رۆناهیا وی ئاگرێ نهورۆزێ ژ تاریستانا وان ئیمپراتوریهتا دهركهتن. بۆ ئهوان بهرێزێن ل سهر مینبهرا گازندا دكهن، دبێژین: نهورۆز دیرۆكهكا كهڤنه و ههبوونا گهلێ كوردستانێ یه بۆ بهری هزاران سالا كو ل وی دهمی چ ئیسلام نهبوو و دڤێت ئهم شانازیێ ب وێ دیرۆكێ ببهین كو كورد ژ دهسپێكا ههبوونا خوه ل سهر ههمی زولم و تهعداری و كۆمكوژیا دهست ژ ههبوونا خوهیا نهتهوهی بهرنهدایه و ئهڤرۆ نهورۆز بوویه كهلتورهك و كهلهپۆرهكێ رهوشهنبیریێ جوان و قهشهنگ و ههردهم نهیارێن مه زكرهشیێ ب مه دبهن.
بانگهوازیا مه بووان هندهك مامۆستایێن ئایینی بلا وهنهكهن رهخنێن دژوار ب رێیا تۆرێن جڤاكی ژلایێ خهلكێ مه بخۆن و ل ڤان ههلكهفتان دا ل بهر خهلكێ مه بهرزهكهن یان هندهك ساوێلكه بدووڤ بكهڤن و گوهێ خوه بدهنێ، بلا ل جهێ بێژن گونههه جهژن پیرۆزكرن ل رۆژا نهورۆزێ، شیرهتان ل خهلكێ مه بكهن ژینگههێ ل وێ رۆژێ تێكنهدهن ل دهمێ سهیرانا یان ژینگههێ ژ دویكهلا گهلهك ئاگرههلكرنێ د ناڤ مالان دا بپارێزن، بلا بانگهوازیا وان بۆ ڤێ رۆژێ بۆ هێزێن سیاسی بیت و نههێلانا گهندهلی كارێن نه خزمهتا مرۆڤاتیێ بیت و بوهایێ ڤێ رۆژێ بهێته نرخاندن و ب ڤی رهنگی و داخواز كهن ئهڤ ههلكهفته ببیته نامهیهك بۆ مرۆڤاتیێ ل تهڤ جیهانێ نهك تنێ گهلێ كورد. دێ هۆسا جهێ رێز و ڤیانا خهلكێ خوه بن نهك ههرهشهیان ل سهر رۆژهكا نهتهوهیی بكهن.
كێ بڤێت یان نهڤێت نهورۆز دێ ههر یا زیندی بیت ل گهل زیندیبوونا لێدانا دلێ ههر كوردهكی و خهتیرا نهورۆزێ دێ یا گهش و رۆن بیت بپهیڤێن پیرهمێردێ كورد و ئاواز و سترانا حهسهن زیرهكێ كورد و ئالایێ كوردستانێ دێ ههر یێ بلند بیت.
دوهی.. سهرهلدان، ئهڤرۆ.. دهستكهفت و قهیران.. بۆچی؟!
نه جهێ گومانێیه بێژین ههر پێشڤهچوون و شارستانیهك هاتبیته د ناڤ باژێرێن مه دا ب رێیا دهسكهفتێن سهرهلدانا پیرۆزا ١٩٩١ ێنه ب قارهمانیا بپێشمهرگهى و گشت مللهتێ كورد، وهكو مه جارهكدی ئهو رۆژ ساخكرنه ڤه و ئهو رۆژێن بووینه پێنگاڤهكا دیرۆكی د راوهستاندنا كاروانێ زۆڵم و ستهمیێ دا. لهو سهرهلدان خالا وهرگهرانێ بوویه د ژیانا سیاسی و جڤاكی یا مللهتێ مهیێ كوردستانیدا و دهستڤهئینانا گهلهك دهسكهفتێن بوها ب رێیا چهند كابینهكێن حوكمهتا ههرێما كوردستانێ و جهێ شانازیێنه. بهلێ ههكه ل دووڤ تێروانینهكا هزری بهرێ خوه بدهینه باژێرێن خوه ژوانژی باژێرێ مهیێ دهۆكێ، دێ یا ئاشكرا بیت دهستكهفتێن مه پرانیا مهزن ژ رێژهیا سهدی پێشكهفتنهكا سهرڤهیی و تیڤكلی بوویه، باژێرێن مه ب قهوارهیڤه مهزن بووینه، ب پرۆژه و ئاڤاهی و بازار و قهسر و مۆلێن زهبهلاح هاتینه بهرچاڤكرن، بێی كهساتیا كورد هاتبیته ئاڤاكرن و پرۆژهكێ نهتهوهیی یێ ئێكگرتی نابێژم ل سهر ئاستێ كوردستانا دایك یا مهزن بهلكو تنێ ل سهر ئاستێ ههریما كوردستانێ ژی نههاتیه جێ ئیناندن بۆ سهربهخوهیێ ژ بهر نهتفاقیا حیزب و هێزێن سیاسی. لهو داهاتیێ ئهڤێ سهرهلدانێ بوویه تێكهلهك ژ ههردو دهسكهفت و قهیرانان كو ههردهم گهلهك ئامرازێ پرسیارێ (بۆچی) دوپات دبیت… بۆچی د سهر ههمی دهستكهفتێن ئهو ٢٦ سالێن بسهر سهرهلدانێ دهربازبووین ههردهم بێ ئۆمێدییهك ل دهف تاكهكهسێ كورد ههیه؟! بۆچی ب تهنشت ئاڤاكرنا قهسر و پرۆژهیان مرۆڤ و كهساتیا وی ژ لایێ هزریڤه نههاتیه ئاڤاكرن؟! بۆچی پتر مفا ژ هێز و شیانێن مرۆڤی ل سهر بنیاتێن شارستانی و ههڵویستێن مرۆڤاتی ژ بۆ پێشڤهبرنا داهاتیێن مرۆڤی ل ههرێما مهیا كوردستانێ نههاتینه وهرگرتن؟! بۆچی ههتا ئهڤرۆ ژی یاسا نهبوویه سهروهر و رێز ل سهروهریا وێ نههاتیه گرتن؟! بۆچی دادگههێن مه بریارێن خوه یێن دابڕ د هنارتنا تاوانبارێن حوكمهتێ دا بۆ دادگههێ و زیندانێ نینه و ههتا ئهڤرۆ ژی دترسن و وێرهكی نینه بریارێ ل سهر تاوانا چ كهسێن خوهدان مرۆڤ و دهسههڵات و حوكمهت و عهشیرهت بدهن؟! بۆچی ل دهف مه ههردهم دهسههڵتا یاسادانانێ (تهشریعی) ل ههمبهر یا جێئینانی یا لاوازه و نه خوهدان بریاره بهروڤاژی وهلاتێن دیمۆكراسی؟! بۆچی دهلیڤا گهندهلیێ رۆژ بۆ رۆژێ د ناڤ دهزگههێن حوكومی و حیزبی دا زێدهتر دبیت و داهات و دراڤێ مللهتی هندا دبن و ب رهنگهكێ نه شهرعی و یاسایی دهستهسهر دبن؟! ههتا ئهڤرۆ ئهو گهندهلی بوویه ئهردههژینهك مهترسیدار نهك ل سهر پرۆژه و ئاڤاهیێن مه ل سهر ئێك دا بههڕفینن، بهلكو وژدانا وهلاتیێن مه ل گهل ههژاندنا خوه بههژینیت و بكوژیت؟! بۆچی خزمهتێن گشتی د ههمی وارێن ژیانێ دا دلاوازن یان ههر نینن تنێ تهخوچینێن هایكڵاس نهبن ئهوێن كهسوكارێن بهرپرسان؟! بۆچی مرۆڤێ مه هێشتا خهونا ب چار ئهمپێرێن كارهبێ ڤه دبهت؟! بۆچی بهرههمێن مه یێن خومالی دڕزن و جۆتیارێن مه بۆ فێقی و زهڕزهواتێن خوه دنالن؟! بۆچی خهلكێ مه متمانهیی ب نۆشدار و برینپێچێن خوه نینه و بۆ رۆماتیزمێ ژی قهستا توركی و ئیرانێ دكهن؟! بۆچی فێربوون و ئیجوكێشنا باش تنێ بۆ دهولهمهندان بیت و یێن ههژار ژی بمیننه ل هیڤیا مامۆستایهكێ بێ مووچه دو وانهیا بێژنه زارۆیێن وان؟! بۆچی گهفێن تیرۆرستێن چهكدار وهلاتیێن مه دهینداركرن و ههر دو مهها نچاڤهرێی نیڤ مووچهكی بكهن؟! بۆچی چ جار پرۆسهیا ئاشتی و دیمۆكراسێ د ناڤ پارتێن خوه یێن كوردستانیدا وهكو پارتێن خهلكهكێ دی نابینین و ههردهم شهرخوازێن ئێكن چ چهكداری یان مهدیایی؟! بۆچی ههردهم پهرژهوهندیێن حیزباتی وهكو زهنگلا بدهستههڵاتێڤه ددیارن؟! بۆچی ئهو پێشمهرگێ خوه گۆری ئاخا وهلاتێ خوه دكهت زارۆیێن وی خهونان ب خۆشی و لوكزێریا زارۆیێن بهرپرسهكی ببهن؟! بۆچی ههردهم حزبێن مه نه ئێك گۆتار و ئێك ههلویستن؟! ههر ئێك سهری وهریسهكی دبهت و بۆ خوه دكێشیت؟! بۆچی د پهرژهوهندیێن خوه دا نه ل گهل ئیراقێ و نه توركیا و نهژی ئیرانێ ئێك ههلویستن؟! بۆچی مه پهرلهمانهكێ پهككهفتی ههیه و پهرلهمانتارێن مه ژی د هۆڵا پهرلهمانیدا وهكو نهقش و دیكۆرانه و ئهزمانهكێ شكهستی؟! ئهرێ پا مرۆڤێ مه دهنگداینه كێ؟! و بۆچى؟! ل دووماهیێ دبێژین: ههبوونا قهیرانان نه بهرسڤدانا ئهڤان پرسیارانه ل دهم و جهێن پێدڤی. لهورا تنێ د ساخكرنا رۆژێن سهرهلدانێ یێن پیرۆز دا ژ پهقینا وێ ل رانیا و ههتا گههشتییه كهركووكێ، پیرۆزه بۆ گهلێ كوردستانێ بۆ بدهستڤهئینانا ئازادیێ و ئازادكرن ژ دهستێن دكتاتۆرهكی دانپێدان ب ماف و نهتهوه و چارهنڤیسێ گهلێ مهیێ كوردستانی نهدكر. بژیت پێشمهرگههێن قههرهمان ل وی دهمی و دهمێ ئهڤرۆ بهرگریا مه ژ تیرۆریستێن داعش دكهن… بژیت كوردستان ب ههمی ئاڤ و ئاخ و ئهسمانێ خوهڤه.. ب ههمی ئۆل و نهتهوه و ب دلسۆز و ئاڤاكهرێن خوهڤه… و ههمی باژێرێن كوردستانێ د ئاڤهدان بن.. ژ وان دهۆكا رهنگین.
ـــــــــــــــ
مه زاراڤهك ههبوو دگۆتنێ “بههدینی”!
وهكو دزانین كاودانێن سیاسی ب ههمی كلوملێن خوهڤه زێده كارتێكرن ل سهر رهوشا كوردستانێ ب گهلێ ویڤه كریه بۆ چاخێن درێژ د دیرۆكێدا و نههێلانا پێكۆڵێن ئێكپارچهكرنا كوردستانێ بۆ پتر ژ سهد سالێن دووماهیێ بوویه ئهگهرا پێشیلكرنا ههمی مافێن گهلێ كورد د ژیانا جڤاكی دا ژ وان ژی بێبههركرن ژ ئازادیا دهربرینێ ب زمانێ رهسهن ب ههمی زاراڤ و دهڤۆكێن دایكێ یێن زمانێ كوردى.
لێ پشتی سهرهلدانا ١٩٩١ و بدهسڤهئینانا ههرێمهكا سهربخوه ل باشۆرێ كوردستانێ و ئهو ئازادیا ب دهست گهلێ كورد كهتی دهلیڤهكا زێرین بوو زمانهك كوردیێ ستندارد ژ لایێ زمانناسان ڤه بهێته دانان و ههمی دیالیكت و زاراڤهیێن ههر چار پارچێن كوردستانێ د وی زمانێ ستاندارد دا پشكدار بكهن، لێ مخابن پشتی بۆرینا پتر ژ چارێك چهرخى ل سهر ئازادیێ ئهڤ ئۆمێده ب دهستنههات ژ بهر بهردهوام پیلانێن ل سهر كوردستانێ ژلایێ دوژمنان ڤه ژ لایهكیڤه و ئهو ململانا سیاسی و نهئێكبوونا پارت و هێزێن سیاسیێن كوردستانێ زمانێ كوردی ژی ههر مایه پارچهكری وهكو هێشتا پارچهكرنا ئاخا كوردستانێ و پتر پووتهدان ب هندهك زاراڤان ل سهر كیستێ هندهك زاراڤێن دی بۆ هندهك مهرهمێن سیاسی بوویه جهێ دلتهنگیا وان دهڤهرێن كوردی كو دیالێكتا یان زاراڤێ دایكێ ژ لایێ پهروهردكار و میدیاكاران ڤه هاتیه بێرێزكرن و پشتگوههاڤێژتن.
ل ڤێره پرسیار ئهوه، ههكه مه وهكو بۆ نموونه زمانێ عهرهبی چ رێنڤێس و رێزمان و ئهدهبیاتێن ئێكگرتی وهكو زمانهك ستاندارد كو ههمی عهرهب تێبگههن مه تا ئهڤرۆ نینن، بۆچی ههتا ئهڤرۆ دادپهوهریهك دكارئینانا زاراڤێن زمانێ كوردی دا ناهێته كرن؟ ههكه بهری چهند سالهكان وهربگرین دێ بینین زالبوونا زاراڤێ سۆرانی د ناڤ خواندنگههێن مه دا ههتا نوكه ژی و دهڤهرێن بههدینی یا بهردهوامه ل سهر گهلهك پێكۆڵێن نڤیسكار و رهوشهنبیرێن دهڤهرا مه پێرابووین، ههر نه تنێ د ناڤ پهروهردێ دا، بهلكو د ناڤ دهزگههێن میدیایێن مه دا ژی ژ رۆژنامه و كهنالێن تهلهفزیۆنیێن ئهسمانی. بهلێ ههتا رادهكی ئهڤ كێشهیه ب چهند پشكێن خوهڤه هاتیه چارهسهركرن، ڤێجا دهڤۆك یان زاراڤێ بههدینی د ناڤ دهست و پێن یا كرمانجی دا فهتسی و ئهڤرۆ چنهمایه زاراڤێ مهیێ بههدینی تنێ د ناڤخوه دا مه گوه لێ ببیت و ژ دهرڤه و ههر ههلكهفتهكا دی تنێ مه ژ باپیر و داپیران گوه لێببیت.
ل ڤێره كی بهرپرسیاره ژ ڤی بار و كاودانێ د سهر بێرێزكرنا زاراڤێ مهیێ دایكێ یێ رهسهن یێ بههدینی دا دچیت؟ بێگومان دیتنا من ئهڤ قهیرانه یا دهسپێكری و رۆژ بۆ رۆژێ گرانتر دبیت پشتی ل ڤان سالێن دووماهیێ كهناڵێن ئهسمانیێن زهبهلاح و خودان جهماوهر ل ههرێما كوردستانێ هاتینه بهخشكرن مینا: ئێن ئار تی، رووداو و كوردستان ٢٤ كو ههتا رێڤهریێن وان یێن گشتی ژی پتر خستینه د دهستێن نه خهلكێ دهڤهرا مه یا پارێزگهها دهۆكێ دا و ههل یی یێ دی سیاسهتهكا تایبهت بۆ خوه و كارمهندێن خوه داناینه و قوربانیێ ئێكێ پشتگوه هاڤێژتنا دیالێكتا مهیا بههدینی یه كو ئێكجار ل بهر زارۆیێن دهڤهرا مه ژی هندا كرینه و نزانن ل خواندنگههان ب چو زاراڤ باخڤن و ل ناڤ مال ب چ زاراڤێ دی باخڤن و دهربرینێ بكهن.
ل ڤێره گرنگه ئاماژه پێبدهم بۆ ههمی جهێن بهرپرس و ژ وان ڤێ گۆتارێ دگههینمه رێڤهبهریێن وان كهنالێن وهكو رووداو و كوردستانی ٢٤ و ئێن ئارتی، كێ دهستووری دایه وه هوون وهكو كهیف و هزر و تێروانینێن خوه داخوازێ ژ ستافێن خهلكێ بههدینی بخوه ژی بكهن ب زاراڤێن دی یێن جودا ل ستۆدیۆیێ بۆ بینهران باخڤن و پێشكێشبكهن؟ ئهرێ ما ئهڤ كهناله نه كهنالێن بینهرێن وهنه و دڤێت حهز و ڤیانا بینهری ژی بێت بهرچاڤ كرن؟! ل ڤێره خالا گهلهك سهیر و سهمهر ئهوه ل وان كهنالێن مه بهحس ژێكری، بێژهر یان پهیامنێر یان پیشكێشكارێ بهرنامهكی، یێ خهلكێ دهڤهرا برایێن مهیێن سۆرا یێ ب سۆرانی پیشكێشدكهن، یێن خهلكێ دهڤهرا برایێن كرمانجی ژی چ رۆژئاڤای یان باكۆری یێ ب كرمانجیهكا تۆخ پێشكێشدكهت، ل دووڤرا بێژهر یان پهیامنێرێ یان پێشكێشكارێ مه یێ خهلكێ پارێزگهها دهۆكێ كو زاراڤێ ویێ دایكێ بههدینی، یێ ب كرمانجی دئاخڤیت و پێشكێشدكهت كو ب دهڤۆكا زهحمهتتر و دوورتر یا بۆتانی، نهك یا ههكاری یان جزیری ژی كو پتر نزیكی دهڤهرا مه؟!.
ئهرێ باشه مادهم مه چ زمانێن ستاندارد نینن بۆ راگههاندنا مه تایبهت یا دیتن و گوهداریكرنێ وهكو كهنالێن ئهسمانی و رادیۆیان، بۆچی ههر چنه بیت ستافێن وان یێن دهڤهرا بههدینان وهكو خهلكێ دهۆك و زاخۆ ب بههدینیا مه بۆ بینهرێن خوه پێشكێش ناكهن؟، جهێ زهحمهتێ ببینن و چێكرنێ یان تهسهننوعێ و ب دهستكردى د هندهك پهیڤینان دا بكهن و خورتیێ ل دهڤ و دێمێن خوه بكهن ههتا چهند رستهكێن كرمانجی بپهیڤن؟! بۆ زانین ژی ئهو كارمهندێن ب زاراڤێ خوه نه ئاخڤن ل سهر شاشێن كهناڵێن ئهسمانی نه ب خونه و نه ب دهستێ وانه ژی و گازنده نه تنێ بۆ وان برێزایه، بهلكو سیاسهتا رێڤهبهریێن وان كهنالانه و دڤێت ئهو ستاف ب جێ بینن و نهشێن بهروڤاژی رێنمایێن سیاسهتا وان بكهن.
راستی ئهڤه ژی و ههكه مه ڤیا چارهسهر ببیت و رێز ل زاراڤێ مه بهێتهكرن وهكو ناسنامهك بۆ مه، دڤێت نهرازیبوونهك ژ لایێ وهلاتیێن مه ڤه بۆ ڤێ نهدادپهروهریێ ههبیت و نه ههر كهسهك ژ لایێ خوه ڤه بێژیت من چ حهق پێ نینه و سهرێ خوه نائێشینم و كێشێن مه یێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری بهسسی مه ههنه. بهلێ دڤێت ل بیرا مهبیت و تایبهت بۆ ههر كهسێ ل وان كهنالان ژی كاردكهن ههكه مرۆڤ بوهایی نه دهته زاراڤێ ئهو دایكا شیرێ ژیانێ دایه مه، بێگومان مه ژی چ بوها و سهنگێ خوه نابیت. من باوهره ههكه وار تیڤی و ههردو نڤێسینگههێن رووداو و كوردستانی ٢٤ ل دهۆكێ نهبن كو ئهو ههتا راددهكی خزمهتا زاراڤێ بههدینی دكهن، ئهز دبینم تنێ ل جادده و ناڤمالان دا نهبیت مه گوه ل بههدینێ نامینیت.
ئهرێ وهكو نموونه چهند جوداهی دنێڤبهرا وان پهیڤان دا ههیه وهكو: بهرزه دبیت و بزر دبه…خواندنگهه و دبستان… بهفر و بهرف… زهڤی و عهرد …ساناهیتر و هێساتر، ئهگهر و سهدهم، كچ و قیسك.. و هۆسا و گهلكێن دی.
ئهڤرۆ مه بڤێت یان نهڤێت باژێرهكێ وهكو دهۆكێ یان زاخۆ یان ههر دهڤهرهكا مه یا مرنا خوه دبینیت ژ ههمی لایێن سیاسی و ئابووری و جڤاكی و زمانی ڤه، چونكو چ نیشانێن هاریكاریێ ب بهراوردی ل گهل پارێزگههێن دی نینن، چ نیشانێن بهرێ ژ ئاڤاهیێن كهڤن و دیرۆكی نههێلان و بهربهره یێن مرن و هندهك كهس یێن ئهردێن مه بۆخوه دكهنه ئاڤاهی بێ بهرامبهر. د سیاسهتێ دا ژی ههر خهلكی دكهنه دهۆلقوت ل دهمێ ههلبژارتنان و دووڤرا خهلكێ مه دكهنه یێن مالێ و دهڤێ ههمیان ژی دگرن. لهو ئهڤرۆ دوورا بێرێزكرنا زاراڤێ مهیێ بههدینی ژی هات و یێ رۆژ بۆ رۆژێ بهر ب مرنێ ڤه دچیت و دیسا ههمی درازینه وهكو ههر كێشهكا دی مادهم دبێ دهنگن!
ل دووماهیێ من باوهره هندهك ههبن ل دووڤ ڤێ گۆتارێ را مه مایتێكهر ببینن و هندهكێن دی مه توخمپهرێز د ڤێ دیتنێ دا ببینن، بهلێ من رێز و حورمهت بۆ دهڤۆكا كرمانجی چ ژووری یان ژێری ههیه و دیسا سۆرانی و ههمی زاراڤێن دیێن برایێن مه یێن كورد وهكو ئهم ههمی ئێك ههلویسیت و ئێك خوین، تایبهت زاراڤێ كرمانجی وهكو هێشتا پتر نێزیكی مه و دیرۆكا ڤێ دهڤۆكێ ڤهدگهریته بهری سهدان سالان و خوهدان ئهزمۆنهكا مهزن و ئێكهم رۆژناما كوردی ب ناڤێ كوردستان. لێ ژبیر نهكهین مه ژی زاراڤهك ههیه و خوهدان دیرۆكهكا كهڤن و رووبهرهكێ مهزن یێ جیۆگرافی بخوه ڤه دگریت و پتر سهد سالێن درێژه قوربانیێ مهزن د ناڤا جموجۆلێن سیاسیێن توخمپهرێز دا دیتینه. مادهم ئهم نه خوهدان زمانهك ئێكگرتینه، دڤێت ههر دهڤهركێ مافێ ئازادیا دهربرینێ ب زمانێ ـ زاراڤێ دایكێ ههبیت دا پتر قهواره و سهنگێ خوه د جڤاكی دا ههبیت.
ژ خوه ههكه ئهو رۆژ هاتبیت و كو ئیكجار ژ لایێ میدیا و پهروهردێ و ههمی دهزگههێن دی یێن زانستی و رهوشهنبیری و خواندنێن بلند پێدڤی ب زاراڤێ بههدینی نهبیت، بلا د راستگۆ بن و بێژنه خوهدان ئهڤ زاراڤه مه پهرده ل سهر داپووشی و ب خوه ل ئهرشیفان ببینن!.
خوه ب تنێ نههێلنه ب هیڤیا سیاسهتا نوویا ئهمریكا ڤه!
ئهز ب خوه دبینم ئهو سیاسهتا دارێشتی ل دهڤ سیاسهتمهدارێن ویلایهتێن ئێكگرتی یا ئهمریكا مهزنترین سیاسهتمهدارێن مه چ خودان ئهزموونێن سیاسی بن و چ ژی خودان مهزنترین باوهرنامێن سیاسی بن، نكارن پهیڤهكێ ژ سیاسهتا ئهمریكی شرۆڤه بكهن یان تێ بگههن، بهرۆڤاژی ژی بچووكترین سیاسهتمهدارێن وان دزان مهزنترین سیاسیێن مه چ پلان بۆ وهلاتێن خوه ههنه. ل ڤێره ژی مهبهستا من نه ب تنێ كوردستانه، بهلكو گشت رۆژههلاتا ناڤین و گهلهك وهلاتێن رۆژههلات، لهو ئهڤه ژی ئێك ژ فاكتهرێن سوپهرپاوهریا وانه ل سهر نهخشهیێ جیهانێ.
وهكو مه دیتی سهركهفتنا كهسهكێ كێم ئهزموون د سیاسهتێ دا وهكو بلیونێر دۆناڵد تڕامپی ژ كۆماریان ل سهر كیستێ هیلاری كلینتون نوونهرا دیمۆكراتا و خوهدان ئهزموونهكا كهڤن د سیاسهتا ئهمریكا دا و ههر چ نهبیت چار سالان وهزیرا دهرڤهیا ئهمریكا بوو و وهكو سپرایزهكا مهزن و ئهردههژهكا سیاسی بوو د ناڤ ههمی دونیایێ دا دهنگ ڤهدای، لێ بهرامبهر دبیت بۆ ویلایهتێن ئهمریكی ب خوه گهلهك سهیر نهبیت ل دووڤ پیڤهرێن سیاسهتا وان یا دارێشتی كو مهبهست ئهوه ئهنجامێن وان یێن ئهڤرۆ پیلانێن بهری دههان سالانه و پیلانێن ئهو ئهڤرۆكه ب دهستپێكا چوونه ژوورا ترامپی بۆ كۆچكا سپی دانن دێ هندهك ئهنجامێن پشتی دههان سالێن دی پێڤه هێن و دبیت هندهك وان ئهنجامان ئهو ئهڤرۆ كارتێكرنا وان بزانن.
سهركهفتنا ترامپی ژ ڤالاتیهكێ نهبوویه، بهلكو دهنگهڤادانا كهمپینا وی بوو كو سۆزێن خوه وهكو ئیكونۆمیستهكێ ناڤدار و خودان سهربۆر ئابوورێ ئهمریكا سهر بێخیت و ڤهگهریانهكا باشتر د سیاسهتا بازرگانیا وهلاتێ خوه دا بكهت ب مهرجهكی ئهمریكا یا هشیاری بازارێ ئازاد بیت د سهردهریا خوه دا ل گهل وهلاتێن ههڤسوى وهكو مهكسیكێ، كو دبنه سهدهما تێكدانا سهروبهرێ وان یێ جڤاكی و ئابووری و سۆز ژی دای دیوارهكی دانیت بۆ راوهستاندنا پهنابهرێن نهشهرعى و ژ لایهكێ دی ڤه ئێرشێن وی ل سهر ئیرهابا ئیسلامی و كارتێكرنا وێ ئیرهابێ ل سهر ئاساییشا نهتهوهیی زێدهباری رهخنهیێن وی ل سهر گشت نهتهوهیا عهرهبی. ئهڤه ژی وێ دگههینیت كو ئهڤرۆ ههر بهربژێرهك ئهڤان سۆزا د كهمپینا خوه دا بكهت ژبهر ئهو كاودانێن جیهان تێدا دژیت دێ پتر سهركهفتنێ ئینیت. لهو بهری پێنج مههان ژی مه سپرایزهكا دی دیت ئهو ژی دهنگدانا رێژهیا پتر ژ بریتانیا بۆ دهركهتنێ ژ ئێكهتیا ئورۆپایێ ژبهر كاودانێن سیاسی و پهنابهرێن نهشهرعى و ترس ل سهر ئاساییشا نهتهوهیی.
ئهگهر پتر بزانین كا سهرهدهریا ئهمریكا پشتی سهركردایهتیا نوویا كۆماری یا ب سهرۆكاتیا ترامپی دێ ب چ ئاوایی بیت، بێگومان ئهمریكا ههردهم سیاسهتهكا دارێشتی ههیه و پلانهكا پێشوهخته و چارهنڤیسێ كوردان ژی ل سهر نهخشهیێ پلانێن وان ههیه. لێ ههر چاوا بیت سیاسهتێن ههردو پارتا گهلهك ژێك جودا نینن و ههردو ل بن سیبهرا بریارێن جڤاتا لورد و كۆنگرێسێ ئهمریكینه و دبیت دۆنالد نكاریت ئهوان مهرجا جێ بینیت ئهوێن د كهمپینا خوه دا گۆتین، وهكو ههرهشهكرن ل سهر عهرهبان و دیسا مهكسیكیا و سیاسهتهكا نوویا ئابووری دگهل چینێ و ..هتد. بهلكو وهكو وی ژی د پهیڤا خوه یا سهركهتنێ دا گۆتی: ئهو دێ بهرژهوهندیا ئهمریكا دانیته سهر ههمی بهرژهوهندیێن دی، لهو ژی ئهو بهرژهوهندی ب دهستڤه ناهێن ئهگهر ههڤالینی و شهراكهتهكا باش دگهل ههمی نهتهوهیێن دونیایێ نهكهت و ژ وان ژی عهرهبێن كهنداڤی، كو نهفتهكا باش ههیه و دسهر رهخنێن خوهرا دهستی ژ وان بهرنادهت، ههروهسا توركیا و تا دگههیته ئیرانێ ژی چونكی ترامپی ب خوه وهكو وی خویا كری دڤێت ل ههڤالێن نوو بگهریێت نهك ململانێیان، بێگومان ئهو دێ ل ههڤالێن نوو ژی گهریێت وهكو رۆسیا و ل وی دهمی بێگومانه خواندنهكێ د پهیوهندیێن ئیرانێ ژی دا بكهت. لهو دڤێت سیاسهتمهدارێن مه یێن كورد گهلهك دهووربین بن دگهل سیاسهتا ئهمریكی یا نوو و بزانن چ دهم دگرنگن شاندێن خوه ببهنه سهرهدانێن ئهمریكا، نهمازه ترامپ ب خوه ژی د نێڤبهرا ههژده مههێن كهمپینا خوه دا پشتهڤانیا خوه بۆ كوردان ئاشكرا كریه و رۆلێ پێشمهرگهی ههڵسهنگاندیه. لێ دڤێت ل بیرا مه بیت ئهڤه ب تنێ بهس نینه، چونكی ئهگهر ب گشتی بێژین گهلێ كورد، ئانكو ب دیتنا سهركردهیا نوو ژی ل ئهمریكا ئهم دێ پشكهك بین ژ عیراق و توركیا و ئیران و سووریایێ، ئهگهر ب تایبهت بێژین ههرێما كوردستانێ ژی دیسا دێ مامهله دگهل مه وهكو پشكهك ژ عیراقا فیدرال هێته كرن. لهو یا گرنگتر دزڤریت بۆ ناڤمالا كوردی و ههر بریارهك چ یا فیدرالیێ یان سهربخۆیی یا گهلێ كورد ب هاریكاریا ئێكگرتنا پارتێن سیاسی دێ بریارێ ل سهر دهت. لهوا گرنگه ل بهراهیێ ل پارچا كوردستانا مهزن یا ژ ههمیا ئازادتر كو ههرێما كوردستانێ یه ئهم وهكو كورد ئێكرێزی و بهایێ خوه بپارێزین نهمازه ئهو ههمی دهستكهفتێن مهزن پێشمهرگهی بدهستڤه ئیناین و ههمی میدیایێن جیهانی ب خوه ڤه مژوول كرین، دڤێت حزبێن مه ب گشتی دهست ژ ململانێ یا سیاسی بهردهن و بهرژهوهندیا مللهتی ل سهر ههمی بهرژهوهندیان دابنن و بهس بهپرسێن مه پۆستێن خوه د بهرژهوهندیا كهسایهتیا خوه دا ب كار بینن. بلا سیاسهتمهدارێن مه نهرووننه خارێ و خوه ل هیڤیا سهرۆكێ نوو یێ ئهمریكا بگرن، بهلكو ئهم وهكو كورد كا دێ بۆ خوه چ كهین دا بیانی ژی بزانن كا دێ بۆ مه چ كهن، چونكی ئهم كورد نكارین پلانێن ئهمریكا بگوهۆرین ئهگهر پلانێن خوه بۆ بهرهف چاكیێ بۆ ئێكگرتنا خوه و مللهتێ خوه نهگوهۆرین.
ئهگهر سیاسهتمهدارێن مه د بریار و ههلویستێن خوه دا ب هێز و ئازا بن، هوسا بهلكو بشێن وهلاتێن مهزن ژی نهچار بكهن تشتهكی ژ سیتراتیژیهتا خوه بۆ بهرژهوهندیێن كوردان بگوهۆرن بهری كورد ب ئێك دهست د نێڤبهرا ههر چار پارچان دا نهخشهیێ توخیبێن خوه د جهرگێ ههر سێ نهحهز و دوژمنان دا بكێشن و سهربخۆیێ و ئازادیا خوه ب سهرفهرازی ڕابگههینن.
مهترسیا قۆپیایێ ل سهر ئایندهیێ پێڤاژوویا پهروهردێ
قۆپیا ئێك ژ دیاردێن نهرێنی یه كو باندۆڕا خوه یا ههرهگران ل سهر پێشڤهبرنا پێڤاژوویا پهروهردێ و زانینێ ههیه و ئهڤه ژی دبیته پاشڤهبرنا جڤاكی ژلایێ هزری و رهوشنبیری ڤه. قۆپیا كریارهكه جوداهیا گهلهك د نێڤبهرا وێ و دزیێ دا نینه، چونكی دبیت قوتابیهك بهرسڤا ههڤالهكێ خوه یێ قوتابی بدزیت بێی دهستیری و رازیبوونا وی، یان ڤهگوهاستنا بهرسڤا دنێڤبهرا دو قوتابیان دا بێی رازیبوونا چاڤدێرێ مامۆستا دهۆلا ئهزموونێ دا، یان ژی دزیا بهرسڤێ ب ههر رێكهكا تهكنیكی دپشت چاڤدێرێ ئهزموونێ ڕا و دیسا بێی رهزامهندیا وی، نهخاسمه د ڤی سهردهمی دا و قوپیاكرن ب رێكێن موبایلان و ئامیرێن پێشكهفتیتر. ب بهراورد دگهل سالێن بۆری، ئهڤ دیاردهیا قوپیایێن وهسا دهێته دیتن كو د زێدهبوونێ دایه و ب رێژهیهكا وهسا دبیته جهێ مهترسیێ ل سهر پرۆسهیا گشت زانینێ و رهوشنبیریێ. ئانكو ئهگهر رێژا قوپیایێ ئهڤرۆ ژ بهری بیست سالان پتر بیت، دبیت پشتی بیست سالێن دی رهوشا هزری و رهوشنبیری و ئهكادیمی گهلهك ژ ئهڤرۆ خراپتر و لاوازتر لێ بێت.
ژ لایهكێ دی ژی، ئهو قوتابیێ ب فێلبازی باوهرنامهیهكێ ب رێكا قۆپیایێ بدهست خوهڤه دئینیت، چ ب پلا دبلومێ یان بهكالوریۆسێ یان خواندنا بلند د ههر وارهكی دا، ئهو دێ بیته خودان باوهرنامهكا سهخته و د وارێ كاركرنێ دا د ههر پۆستهیهكی دا دێ بیته كهسهكێ سهختهچی و خیانهت و بێ وژدانیێ دگهل وهلاتیێن خوه كهت و ههر سهروهتهكێ مالێ مللهتی د دهست دا ههبیت دێ رهوانهی بنێ بهریكا خوه كهت. لهو دێ قهیرانێن گهندهلیێ د سالێن بهێن دا مهزنتر لێهێن و رهوشا وهلاتیان وێرانتر بیت.
بۆ دیتنا چارهسهركرنهكێ، پهروهردهیا ههرێما كوردستانێ دڤێت ب رێكا وهزارهتا پهروهردێ ههمی سالا هزرهكێ د چارهسهركرنا ڤێ دیاردێ دا بكهن ب رێكا ژمێریاریهكێ كا بۆچی سالان ئهڤ دیاردهیه د زێدهبوونێ دایه و رێكێن زانستی د چارهسهریێ دا بۆ ببینن. بۆ نموونه ئهگهر ئهم بزڤرینه ساڵێن ههشتیان، چ گومان نینه ببینین كو رێژهیا قوپیایێ كێمتر بیت ژ ئهڤرۆ، ب دیتنا من هۆكار ژی ب گشتی بۆ سستیا پرۆسا پهروهردێ و پلانێن وێ د دانانا پرسارێن ئهزموونان دا دزڤرن بۆ خهمساریا چاڤدێرێن مامۆستایێن ئهزموونان و بێ خهمیا قوتابی ب خوه ژی د ڤی سهردهمی دا و ئهو رێخوشكرنێن تهكنۆلۆژی مینا كارئینانا كهرهستێن ئهلیكترۆنی بۆ ڤهگوهاستنا بهرسڤان. لێ ئهگهر ئهم پتر د لۆژیكی بین، ئهم تنێ قوتابی گونههبار ناكهین چونكی ئهڤه ههمی ڤهوهریانا بهرههمێ وێ گهندهلیا قهواره داینهسۆریه كو ژلایهنێن دی یێن حوكومی و حزبی دهستهیا پهروهردهیا ههرێما كوردستانێ ژی ب مخابنی ڤه وهكو میرخچكێن زارۆكان گرتی و گهندهكی د ناخێ ههمی دهزگایان دا بوویه، ئهگهر یا د جهێ خوه دا بیت، كارهك رۆژانه نۆرمال تا گههشتیه سهر تهختكێن ئهزموونێن قوتابیان ژی.
لێ دسهر ههبوونا بارودوخی را پیڤاژوویا فێركرنێ یا بهردهوامه و دڤێت قوتابی ب خوه ژی هزر د شاشیێن جڤاكی و سیاسیێن دهوروبهرێ خوه دا نهكهت و باوهری ب هزر و شیانێن خوه ههبیت و بزانیت ڕامان ژ ئهزموونا چی یه؟ و ئهڤه ژی ناهێته ئهنجامدان ئهگهر بهردهام مامۆستا نهبیته شیرهتكار د پۆلا خواندنێ دا بۆ قوتابیێن خوه. ب تهنشت ڤه، ڕاوێژكارێن جڤاكی یێن تایبهتمهند بۆ قوتابیان ههبن وهكو پاڵپشتی بۆ مامۆستایان بۆ پهروهردهكرنا قوتابیهكێ راست و دروست د تێگههێ فێركرنێ و رهوشتی دا. لێ ژبیر نهچیت، خێزانا قوتابی و ئهو جڤاكێ تێدا دژیت ببنه باندورهك بۆ قوتابیان بۆ پتر ئاراستهكرنا وان بۆ حهزا خواندنێ و متمانهیێ د ئهزموونان دا بێی هزر د قوپیاكرنێ دا بكهت.
ههژیه ژی بزانین، دامودهزگایێن رهوشنبیری و جڤاكێن مهدهنی ب ههماههنگی دگهل پهروهردێ ژ گهنجان بهرپرسن ژ ڤان قوتابیێن گهنج ئهگهر خوه پتر نهواستینن ددانانا سیمینارێن ڤهكری بۆ وان دا پتر خزمهتا وان د ڤی لایهنی دا بكهن و كارتێكرنێن نهرێنی یێن قوپیایێ بدهنه بهرچاڤێن وان نهخاسمه ئهو قوتابیێن گهنجێن رهوشتهكێ باش ل دهف نهبن و پهرژهوهندیا خوه نهزانن، ئهڤه ژی نه ب تنێ ل خواندنگههان، بهلكو جهێ داخێ یه ل زانینگهها ژی چونكی ئهو ژی ژڤێ قهیرانێ ددوور نینن و قورتال نهبووینه دیاردهیا قوپیایێ ل وان جهان هێشتا پتر زهنگلا مهترسیێ یه.
لێ چاوا بیت، دڤێت گهنجێ مه یێ ئهڤرۆ تێگههی ئاخ و وهلاتی بزانیت و ئهو ب خوه بگههیته وێ باوهریێ باوهرنامهیا سهخته نابیته جهێ متمانهیێ ل پاشهرۆژێ بۆ مللهتێ خوه تایبهت ئهم بهرهف سهربخۆیێ بۆ كوردستانێ دچین. لێ وهختێ قوتابی حهق دهستێ خوه یێ ڕهنجڕاكێشانا خوه وهردگریت و باوهرنامێ ب ئاستێ خوهیێ راستهقینه ب دهستڤه دئینیت، تنێ هوسا دێ بیته جهێ دلپاقژی و راستگویا گهلێ خوه.
شهڕێ گهندهلیێ.. بهر ب كیڤه و چاوا؟!
بێگومان پاره ژێدهرهكه بۆ خۆشكرنا ژیانێ، لهو مرۆڤ ههر رێیهكا ههبیت دێ بزاڤێ كهت بۆ ب دهستڤهئینانا وی ژێدهری، لێ ئهو بزاڤ جاران ژ چارچوڤێن یاسایی دهردكهڤن و چهند وهلاتی پهنایێ دبهنه سهر سهروهتێ وهلاتیێن دی و مافێن وان دخۆن، بهلێ ب رێكێن فێلبازی و ب رهنگهكی دئێخنه د چارچوڤهكێ یاسایی دا، ئهڤه ژی مخابن ل ههرێما كوردستانێ بوویه دیاردهیهكا مهترسی و ئهگهرهكه دانپێدان ب گهندهلیهكا مهزن هاتیه كرنێ، لهو سهرۆكێ ههرێمێ ژی وهكو خهمخۆرهك ب خهم دیت ب چهند قووناغان كونترۆلكرنا ڤێ گهندهلیێ رابیت و ههتا نوكه ژی چ دهرهنجام نینن و خهفكا ڤالایه ژ گرتنا سهرپێچیێن یاسایێ د دزیا سهروهتێ گشتیێ وهلاتیان دا.
مخابن ئێك ژ ئهگهرا ئهم پتر بهر ب گهندهلیێ برینه، نهبوونا خهمخۆریێ بوویه بۆ دانانا رێكێن زانستی بۆ (25) سالێن ئازادیێ یێن بۆری و ئهڤه ژی بۆ هوكار كو رێژهیا گهندهلیێ گهلهك ژ وی قهوارهی دهركهتییه كو كهسهك بشێت كونترۆل بكهت. ئهگهر ئهم هزرا خوه د بهراوردیهكێ دا د نێڤبهرا رۆژههلات مینا رۆژههلاتا ناڤین و رۆژئاڤا مینا ئورۆپا دا بكهین، دێ بینین رێژا گهندهلیێ ل رۆژههلاتی چهند جاران قهدهر وێ یه ئهڤا ل وهلاتهكێ ئورۆپی دهێتهكرن، ل ڤێرێ پرسیار ئهوه بۆچی ئهڤ جوداهیه ههیه؟! ب دیتنا من وهكو وهلاتیهك بۆ پتر ژ (15) سالان دهرڤهی وهلاتی ل ئورۆپا ژیایم، ئێك ژ سهدهما ل وهلاتێن رۆژههلاتی پتر چارهسهریێن تێوری ههبووینه ل جهێ یێن پراكتیكی، لێ ل ئورۆپا ههر دو دكارانه و پتر تهكهز ل سهر پراكتیكێ ههیه.
دهمێ دبێژین ل وهلاتێن مه پتر تێورینه، مهبهست ژێ شیرهتێن سهر كاغهزكانه، چ ل خواندنگههان وهكو ب تنێ شیرهت بۆ قوتابیان، یان ل سهر مینبهرێن مزگهفت و دێرا وهكو شیرهتێن ئایینی ژ لایێ مامۆستایێن ئایینی ژ ههمی ئولان بۆ نڤێژكهرێن وان و ب تنێ ب رێكا ترسا خودێ نهچار بكهن بهرێ وان ژ گونهها دزی و گهندهلیێ بدهنه پاش، یان شیرهتێن دهیبابان بۆ زارۆكێن خوه و هۆسا. لێ ئهڤه ب تنێ دبیته چارهسهری؟! بێگومان نهخێر، ئهگهر سزا ل بهرامبهر وێ گونههێ نهبن و دادگهه وهكو پێدڤی د چارچوڤێ یاسایی دا رۆلێ خوه نهگێریت، لهو ئهو كهسێ ب تنێ گوه ل شیرهتان بووی، دێ جارهك دی پشتی ههیامهكێ ڤهگهریته سهر رهفتارێن خوه یێن دزی و فێلبازیێ. لێ ل ئورۆپا وهكو نموونهیهك، د ههر وارهكی دا بیت لایێ پراكتیكی یێ زاله ل سهر یێ تێوری، كهسێ سهرپێچ د دزیێ دا ژ دزیا دهرزیكهكێ ههتا یا حێشترهكێ دێ گههیته سزایێ خوه ل دووڤ یاسایێ. بێگومان ل وی دهمی دزیكهرێ حێشترێ دێ ل دووڤ دزیا خوه یا مهزن هێته سزادان بێی حوكمهت ب چ رهنگان مایێ خوه د دادگههێ دا بكهت و بێی دادگهه ب چاڤهكێ وهسا بنێریته گونههباری ل دووڤ باگڕاوهندێ وی كا سپی یه یان ڕهشه، موسلمانه یان خریستیانه، ولاتیێ وی ب خوهیه یان ئاوارهیێ بیانی یه.
مخابن پشتی (25) ساڵێن رهبهق ل ههرێما كوردستانێ رۆناهیا دادگههێن مه ههردهم ل بن عهورهكێ ڕهش بووینه و بێ ههیبهت ماینه ژ ئهنجامێ زالبوونا دهستههلاتا بجهئینانێ ل سهر یا یاسادانانێ (تهشریعی) و نكاریه ل ههمبهر یا بجهئینانێ یاسایێ بهرقهرار بكهت، ئهڤه ژی ب دیتنا من ژ ئهگهرا پتر مایتێكرنێن بهرپرسێن حیزب و حوكمهتێ نه د دادگههێن كوردستانێ دا و دیسا ههڤركیێن حزبایهتی بۆ سالێن درێژ پرۆسا بجهئینانا یاسایێ ژی تا رادهیهكێ مهزن تێك شێلایه. لهو پراوێزكرن و پشتگوهاڤێتنا دادگهههكا دادپهروهرتر د مافێن تاكهكهسی دا ژبهر واستهیی و مرۆڤكانێ و مهحسوبیهتێ و مهنسوبیهتێ و مایتێكرنێن حزبایهتی و ئولی و عهشیرهتی دادگههێن مه ب تنێ شیاینه گونههبارێ دهرزیكێ سزا بدهت و یێن حێشترێ ژی ژ دهستهكێ پیس چووینه د دهستهكێ پیستر دا.
ئهڤه ژی بهرپرسیاریا ههمی تهخ و چینێن جڤاكینه، بگره ژ بهرپرسهكێ مهزن و خودان دهستههلات تا دگههیته ههمی تهخێن دی یێن ژێك جودا ژ مامۆستا و رهوشنبیر و نڤیسكار و میدیاكاران ژی، چونكی سهرێن دهستههلاتێ ژی پشكهكن ژ وی جڤاكێ نهزیندی و ب تلیلی و دههۆل و زۆڕنایا وانا كهسهك شیایه ب پلهكێ خوه گههاندبیته ملهكێ و گههشتبیته كورسیهكا گرنگ د دهستههلاتێ دا و ب رێكا وێ كورسیێ كو دێ بیته تابیتا وی د بن ئاخێ دا خوه گههاندبیته كلیلكا گهنجینهیێن دراڤێ سهروهتێ خهلكێ پلیمهت و ههژار و بهلنگاز.
ئهڤرۆ وهكو ههرێما كوردستانێ ب ههوا نههێلانا گهندهلیێ رابوویه، مهرهما وان ژ ڤێ ههوێ چی یه؟ ب تنێ بۆ راوهستاندنا زهحفا دزی و گهندهلیێ یه ژ ئهڤرۆ وێڤه؟ یان ژی بۆ دهستهسهركرنا وان بهرپرسێن حكومی و حیزبی نه، یێن بۆ سالێن درێژ پۆستێن خوه بۆ هندهك مهرهمێن كهسایهتی بكار ئیناینه و ماڵێ مللهتی خارینه و خوه كرینه ترلیۆردێر؟! دڤێت ئهو دهستهیا دهستپاكیێ ههمی مافێن وان د ئێمناهیێ دا دپاراستی بن، دا بشێن ژ دل و بێ ترس كار بكهن و ل دووڤ یاسایێ و ههبوونا بهڵگهنامان چ كهسێ گونههبار ژ یاسایێ دهرباز نهبن، ئهگهر بهری (20) سالان ژی ژ سهروهتێ مللهتی خار بیت و سهرهرای ئهڤرۆ خودانێ خوه و ههر پۆستهكێ بلند ژی بیت، چونكی ئهو كهس دبیت نوكه ژی یێ بهردهوام بیت ل سهر گهندهلیا خوه. ئهگهر ناڤێن زهبهلاح نهچنه د لیستا رهش دا و هندهك ژ وان دهستهسهر نهبن بۆ دادگههێن كوردستانێ و خهلكهك ب چاڤێن خوه نهبینیت، بێگومان خهلكێ مه باوهری و گهشبینی ب ڤان ههوا نامینت، نهخاسمه ئهم د ڤی كاودانی دا بزاڤێ دكهین سهربخۆیا خوه وهربگرین. دهمێ دبێژین سهربخۆیی ژی ئانكو مه ئابوورهكێ سهربخۆ ههبیت و ئهڤه ژی نابیت ب بهردهوامیا گهندهلیێ.
تشتێ سهرنجراكێش ئهڤه دهمهكه جارهك دی ههوا دهستهسهركرنا گهندهلچیا بێدهنگ بوویه ڤه و سوحبهت یا بوویه كێشا پهرلهمانتارێن مه ل بهغدا یان رێكهفتناما ئێكهتیێ و گۆرانێ و یان ریفراندومێ، لێ ئهو نزانن د ناڤا لڤینێن ڤان كێشهیا دڤێت پتر راوهستیان ل سهر دهستهیا دهستپاكیێ ژ لایێ میدیایێن حزبێن مه یان یێن سهربخۆ بهێته كرن ئهگهر وان ڤیا پتر باوهریێ ژ لایێ وهلاتیان ب دهستڤه بینن. بلا حوكمهتا مه ب ههمی وێرهكی ب ڤی كاری راببیت و ههر كهسهكێ سهرپێچی كربن، ناڤێن وان بهلاڤ بكهن و ههمی میدیایێن مه ژی بهرێ چاڤكێن كامیرێن خوه بدهنه وان گونههباران دهمێ بهر ب ئاڤاهیێن دادگههان دچن ههر چاوا ئهم ل وهلاتێن دیمۆكراتخاز دبینین، دا ببنه وانهیهك بۆ ههر كهسێ ئهڤرۆ ل سهر ڤێ دهوسێ بچیت. بهلێ دڤێت ئهڤێ راستیێ ژی بزانین، ههر وهختێ ناڤێن زهبهلاح ژ لیستا تۆمهتبارێن گهندهلیێ هاتنه دوورخستن، دێ دیار بیت كو مه چ مفا ژ شهڕێ گهندهلیێ نهكر و دهستهیا دهستپاكیێ د ئاییندهی دا دێ بیته دهستهیا گهندهلچیان بۆ ئاڤاكرنا گهندهلیهكا وێرانتر.
نيشاندان
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com