دبیت كێم مللهت ل جیهانێ ههبن وهكو مللهتێ كورد یێ ئومێدهوار بیت بۆ دهولهتێ و سهربهخویێ، و بێگومان چ مللهت ژی نینن وهكو یێ كورد خودان مهزنترین خهلك و بهفرههترین جوگرافیا مایه بێ قهوارهیهكێ سهربخۆ. كورد ئهو مللهتێ خودێ ل سهر روویێ ئهردێ خۆ دای چ داخوازیێن پتر ژ مافێن خوه یێن ڕهوا و سادهترین مافێن خوه یێن ژیانێ ژ ڕهفتار و دابونهریته و زمان و نهتهوهیێ خوه داخواز نهكرینه. لهوا بگره ژ دیرۆكهكا خویناویا ههره درێژ و تا نوكه كێشهیا كوردی نه تنێ ئهوه مافێ ئۆتۆنۆمی یان یێ فیدرالیهتێ بدهستڤه نهئینا بیت، یان ژی ههتا دانپێدان ب زمانێ دایكێ یێ كوردی نههاتبیته دان، بهلكی مهزنترین كێشهیا كوردی مللهتهك ژمافێن نهتهوهیی هاتیه بێ بههركرن، رژێمێن دژی گهلێ كورد ل دهردورێ ئاخا كوردستانێ یا داگیركری ههردهم فشارهكا دهروونی ئێخستیه ل سهر گهلێ كوردستانێ پێخهمهت لاوازكرنا ههستا نهتهوهیی یا كوردی و ڤیانا وان بۆ ئاخا نشتیمانی، كێشهیا مللهتهكی یه ئهردێ وی ژێ هاتیه دزین و داگیركرن، مللهتهكه ژ ههمی مافێن خوه یێن شارستانی و ئابۆری و سیاسی و جڤاكی بێبههر بوویه. چ پێ نهڤێت بێ ئهرد دێ چهوا مللهت هێنه ئاڤاكرن و دێ مللهتی سهروهریا خوه یا نهتهوهیی ههبیت؟! ئهو دانپێدانێن رژێمێن دكتاتۆری بۆ گهلێ كورد ههمی شێوازی بووینه. لهوا ههردهم تنێ ئومێدێن كوردهكێ شۆرهشگیرێ وهكو پێشمهرگههی پشتی ناڤێ خودێ بگهرماتیا سهرێ لیلیا تڤهنگا خوه سویند دخوار و تا ئهڤرۆ سویند دخۆت كو رۆژهكێ ئهڤ مللهته دێ ئازاد بیت و بیته دهولهتهك ب ناڤێ كوردستان، قوتابیێ كورد ب سهرێ خامهیێ خوه دگۆت و ههتا ئهڤرۆ دبێژیت ب فێرگهه و پرتووكا دێ بینه دهولهت، هوزانڤان و سترانبێژێن كورد هاوار هاوارا وانه بۆ ئازادیا گهلێ كورد و ناڤێ كوردستانێ بخوینێ بێته فرشكرن.
ئهڤرۆ ههمی گهلێ كورد ب خامهنڤیس و رهوشنبیر و سیاسهتمهدارێن خوه رۆژانه بابهتێ سهرخوهبوونا كوردستانێ و ریفراندومێ ڤهدگێرن، پشتی ب دووماهی هاتنا رێكهفناما سایكس بیكو و چاڤهرێی نهخشهیهكێ نوو بۆ رۆژههلات و چارهنڤیسێ گهلێ كورد بوون، كا ئهڤ جاره بهختێ وان دێ چ بیت؟! ل وی دهمی ژی هیڤی و ئومێدێن مهزن بۆ گهلێ كوردستانێ نوو بوونهڤه، لێ دادڤانهكێ نه دادپهروهر ل گۆرهپانا یاریا سیاسی وهنهكر كورد ب سهربخۆیا خوه شاد ببن و پشتی دانانا دهولهتا عیراقێ و ههڤپهیمانیا لوزان ب سهر یا سیڤهر دا هاتی و وهلاتێن رۆژئاڤا ئهردێ كوردستانێ كره سێڤهكا پارچهكری د نێڤبهرا ئوسمانی و سهفهوی و عهرهبان دا. لهوا ئهڤرۆ ل دهمێ بهحسێ ریفراندوم و سهرخوهبوونێ دكهین دزانین عیشق و ڤیانا گهلێ كورد تنێ بۆ ئاڤاكرنا دهولهتهكێ بهس نینه، بهلكو كا وهلاتێن زلهێز چ پلان بۆ دانانا نهخشهیهكێ نوو بۆ گشت دهڤهرێ و بناغهیهكێ موكم بۆ ئاڤاكرنا دهولهتا كوردستانێ ب تایبهت ههنه. دهمێ هیڤی نوو دبن، پشتی سهد سالهكا و هزر ل ڤێ دهولهتێ دهێته كرن جارهكا دی هیڤی دچرمسن و گهلهك جاران ئهو فلم و هوڤاتی و نهمرۆڤاتی و كۆمكوژی و دلتهزین دهێنه پێش چاڤێن وهلاتیێن كورد ژ نههێلانا كۆمارا كوردستانێ ل مهابادێ و سێدارهدانا قازی محهمهدی، شۆرهشێن درێژێن خویناوی یێن ئیلۆن و گولانێ، كارهساتێن مهزنێن نهمرۆڤی وهكو كارهساتا ههلهبجه و ئهنفالێن جهرگبڕ، و ترس ژ شهڤهكا تاڕی ب سهر مللهتێ كورد دا بهێت ههكه سهد سالهكێن دی ژی پاشڤهچوو و مه سهرخوهبوون بدهستڤه نهئینا. لێ ئهڤرۆ ل چاخێ 21ێ، چاخێ تهكنۆلۆژیایێ ههكه مللهت ئێك دل و ئێك گیان و ئێك هێز بیت دوژمن نهشێن پهڕێن رۆژا راستیێ ببێژینكێن خوه ڤهشێرن. لهو ههكه د ڤی دهمی دا كوردستان نهبیته دهولهت، مهحاله كاودانهكێ دی وهكو ئهڤجاره بڤهگهریتهڤه.
كورد دڤێت ببانه دهولهت ل وی دهمێ جڤاتا ئێمناهیا نێڤدهولی ل 5ی نیسانا 1991ێ كوردستانا باشوور كریه دهڤهرهكا تهنا ژ مهترسیا رژێما عیراقێ ب رێكا بنگههێ سهربازی یێ ئهمریكی ل ئهنجرلیكێ توركی، لێ مخابن گهلهك هێزێن سیاسی و ههڤركیا وان یا دووری نهتهوایهتیێ سال بۆ سالێ پرۆژهیێ دهولهتێ پاشڤهبر و شهرێن برا كوژیێ ژی برینێن خوه ئێخستنه ل سهر ئاخا كوردی. لێ دسهر ههمی بارودوخاڕا كوردستان ئاڤهدان بوو، نهخاسمه پشتی 2003ێ و كهتنا رژێما عیراقێ، مهزنترین كۆمپانیێن گازی یێن جیهانێ هاتنه ناڤ ههرێما كوردستانێ و باژیرێن كوردستانێ بوونه شێوازهكێ دی و رۆژ بۆ رۆژێ كۆژمێن بهرمیلێن گازێ بلند بوون. لێ مخابن، هێزێن مه یێن سیاسی ل جهێ ههڤڕكیێ د دهولهتبوونێ دا بكهن ههڤڕكی د گهندهلیێ دا كر و رژد بوون ل سهر كورسیێن دهستههلاتێ. ل جهێ پتر دادوهریا جڤاكی بدهسڤهبینن و ژیارا وهلاتیان وهكو ئێك خۆش بكهن پتر ژ سهروهتێن وهلاتیان خارن و ههتا ئهڤرۆ ژی ههر یێ ژ سامانێ گشتی دهێته خارن و مووچه ژی ب نیڤی چهند مهها جارهكێ بدهستڤه ناهێن. گهلهك ژ وان ئهڤێن د حزب و دهستههلاتێ دا كار كرین پۆستێن خوه بۆ هندهك مهرهمێن خوه یێن تایبهت ب كارئینان و ب شهڤ و رۆژهكا بوونه خودان مهزنترین سهروهت ل سهر حسێبا ههژارێن مللهتی. ئهڤه ژی بوویه سهدهما دهستپیكرنا چاكسازیان و دهستنیشانكرنا گهندهلچیان ژ لایێ سهرۆكێ ههرێمێ ڤه. ل وی دهمێ بهحسێ ریفڕاندومێ دهێته كرن بۆ راگههاندنا دهولهتا كوردی حوكمهتا نهچار بووی كهیسێن گهندهلیێ ژی چاره بكهت، چونكی دڤێت ئهم بهری ببینه دهولهت رێزێ ل وهلاتیبوونا وی دهولهتێ بگرین.
ئهم ههمی دبێژین بهلێ بۆ ریفراندومێ و هیڤیێن مه نوو دبن ب دووماهی ئینانا سهد سالێن ڕهش، چ دهلیڤه وهك نوكه بدهستڤه نههاتینه كو مهزنترین وهلاتێن جیهانێ هێزترین چهكی بدهنه پێشمهرگههێ مه دژی شهرێ داعشێن تیرۆریست ژ وان ئهمریكا و ئیتالیا و ئهلمانیا و فرهنسا و بریتانیا و دونیا ههمی شانازیێ ب هێزێن پێشمهرگههی دكهن، ههردو دهولهتێن عیراقێ و سووریایێ تنێ ناڤ ماینه دهولهت، مهزنترین كۆمپانیێن جیهانی یێن گازێ ل ههرێمێ كار دكهن، ههتا وهلاتێن دژی كێشهیا كوردی ژی ههماههنگیێن بازرگانی یێن بهرفرهه دگهل ههرێمێ ههنه ژ وان توركیا، پهیڤا كوردستان یا ل سهر زارێ ههمی رهوشنبیران و ههتا یێن عهرهب و تورك ژی ئهڤرۆ ل ههمی راگههاندنێن وان پهیڤا كوردستانێ دهێته كار ئینان، و ناڤهندێن ڤهكۆلینێن سیاسی دووڤچوونا ژێدهرێن دیرۆكی دكهن و بهحسێ پرۆژهیێن دهولهتبوونا كوردستانێ دكهن بۆ ههبوونا جوگرافی و مێژوویا كوردستانێ، بۆ نموونهئهڤرۆ ڤهكۆلینێن ماستهر و دكتۆرایێ ل سهر بابهتێن كوردستانێ دهێنه پێشكێشكرن. لهوا تهپه د یاریگهها كوردان دایه، لێ دڤێت یاریكهرێن كورد خودان راهێنهرهكێ بهێز بن و ل سهر پلانهكا دارێشتی یاریا خوه یا سیاسی ئهنجام بدهن، ئهو ژی ئێكگرتنا ههمی هێزێن سیاسی و كاركرن بۆ ئیرادا مللهتی و نههێلانا گهندهلی و بێ وژدانیێ د ناڤ ههرێما كوردستانێ دا، لێ دسهر ههمی كاوداناڕا دڤێت ریفراندوم بۆ سهربهخۆیێ ب زووترین دهم بهێته ئهنجامدان، پێخهمهت راگههاندنا دهولهتا كوردی و ببیته فشارهك ل سهر وهلاتێن ئێكگرتی ب دانپێدانا مافێ گهلێ كورد، ب مهرجهكی دڤێت د ههر ههڤبهندیهكا تایبهت دا دگهل وهلاتێن رۆژئاڤا دهشیار بین و بزانین كا گهلێن بیانی دگهل چارهنڤیسێ مهنه و دههر پرۆتۆكولهكێ دا خزمهتا سیاسهت و ئابۆرێ ههرێما كوردستانێ بكهن و لایهنێ كوردی ژی بشێت وان رژد بكهن كو د پهرژهوهندیا گهلێ كورد دا كار بكهن د سهرئێخستنا پرۆسا دهولهتبوونێ دا و ههر دهم سهركهفتنێن پێشمهرگهی بهر چاڤێن وان بمینن وهكو هێزهكا تهناهی ل سهرانسهری جیهانێ.
نووترين نووچه
- سەرۆك بارزانی و تۆم باراك دووماهی پێشهات و گوهۆڕینێن سووریێ گەنگەشەكرن
- نێچیرڤان بارزانی و قونسلا گشتییا ئەمریكا رەوشا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ گەنگەشەكر
- مەسرور بارزانی پیرۆباهیێ ل دیلان یەشیلگۆز دكەت
- فەرمانگەها میدیا و پێزانینان: داتایێن دارایی یێن بودجەیا گشتییا ئیراقێ شاشیێن مەزن دسەلمینن
- هێمن هەورامی: باوەرییا ملیۆنی یا مللەتی، سەلمێنەرا پێگەهـ و سەركەفتنا پارتی یە
- چەندین كۆمبوون بۆ ئێكلاكرنا پۆستێن سەرۆككۆماری و سەرۆك وەزیران دێ هێنە ئەنجامدان
- ڤەگوهاستنا زیندانیێن داعشێ بۆ ئیراقێ دێ بارگرانییا ئەمنی بۆ بەغدا پەیداكەت
- نها باشترین دەمە کۆنگرەیێ نەتەوەیی بهێتە ساز کرن
- دڤێت پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ رەنگڤەدانا راستەقینەیا ئیرادەیا دەنگدەران بیت
- پارتی دخوازیت پۆستێ سەرۆككۆمارێ ئیراقێ وەرگریت بۆ ڤەگەڕاندنا سەنگا كوردان ل بەغدا
ئيسماعيل عهلي دۆسكي
سهرهلدان.. . دهستكهفتێن دوهی و قهیرانێن ئهڤرۆ. .. !!
سهرهلدان.. . دهستكهفتێن دوهی و
قهیرانێن ئهڤروَ. .. !!
ههر سال ل دهستپێكا بوهارێ ل مهها ئادارێ مللهت سهقایێ ئارامیێ ژ سروشتی هلدكێشیت و ههموو خهما ب وی سهقای داپوشن. لێ ئهو ئارامی نه تنێ ژ سروشتیه بهلكو ئهڤه ٢٥ ساله ژ سهقایێ ئازادیێ ههر ژ رۆژا سهرهلدانا مللهتی كو بوویه خالا ڤهگوهاستنێ د ژیانا سیاسی و نهتهوهییا گهلێ مهدا و پێنگاڤهك دیروَكی بوَ نههێلانا زۆڵم و ستهما رژێما عێراقێ و ئێكهم دهلیڤه بوو مللهتێ مه ئیدارهیهكا سهربخۆ ههبیت و بشێت خوه برێڤه ببهت. بێگومان ئهو سهرهلدان ژی بوَ دایكا كوَمهكا دهستكهفتیان بوَ گهلێ ههرێما كوردستانێ ژ وانا بدهستڤهئینانا ئێمناهیێ و ئاڤاكرنا باژێرێن كوردستانی و تا راددهیهكی بلندكرنا ئاستێ ژیانا خهلكی و پێشكهفتنا بوارێ ئابووری و رێخوشكرن بوَ گهلهك وهبهرهێنانا، بتهنشت ڤێ پێشڤهبرنا كهرتێن یاتبهت و كهرتێن زانستی و ساخلهمیێ تا راددهیهكێ ژێ ڕازی و هاتنا گهلهك رێكخراوێن جڤاكا مهدهنی و رێكخراوێن مرۆڤایهتی بوَ كوردستانێ بوَ خزمهتا مللهتی.
لێ چاوا ئهڤروَ ئهف سهروبهرێ نه چاڤهرێكری پهیدابوو؟! مخابن نه ئارامیهك كهته درێیا وهلاتیێن مهدا و تا راددهكی بوهار لێ كره پاییز، ئهو ژی ژبهر ههردوو فاكتهرێن بڕینا بههرا ههرێمێ بۆدجا گشتی و دووڤرا باندۆرا تهعداریا تیروریستێن داعشا ل سهر مللهتێ مه و رهڤینا پتر ژ ملیون ئاوارهیا ژدهڤهرێن داگیركری بوَ سهر باژێرێن كوردستانێ.
لێ قهیرانا ئهڤروَ پتر بهحس لێ دهێته كرن قهیرانا ئابووریه ئهوا ژئهنجامێ گهندهلیا ٢٥ سالایه، كو ههر ژ رۆژێن ئێكێ ژ سهرهلدانێ دلگرانیهك پهیدا بوو، دهمێ خهلكهكی قهستا پیرهی كرین و هندهك ماڵ و دهزگایێن حوكومی شهلاندین، ههر هێشتا ل دهستپێكێ دو روویاتی دنێڤبهرا نیشتیمانپهروهریێ و گهندهلیێدا هاته دیتن. بهلێ ل جهێ بهرپرسێن حیزبی و ئیداری ل وی دهمیدا شیرهتا ل مللهتی بكهن دا پاراستنا كهرهستێن سهروهتێ گشتی بهێته كرن، بهروَڤاژی گهلهك ژ وان بنهێنی ڤه دزی و تاڵان نیشا وهلاتیا دان، ههلی یێ دی پتر دزیا بكهت، یێ شهفهڵ و لوَری دزین و برینه ئیرانێ، یێن بكارتونا دهفتهركێن پاسپوَرتێن عێراقی برین فروَتین، یێن حهلان و مهرمهرێن كهلهێن سهددامی ژئاڤاهیا ڤهكرین و برین فروَتین و گهلهكێن دی، تا دگههیه بازرگانی كرن ههتا بكهل و پهلێن خوارنێ یێن وهلاتیا و بێ سهروشینكرنا گهلهك مهزاختیێن گومركا برێكا بهرتیلا و تا ل دووماهیێ دزی ژقهوارێن بچووك بهره بهره بوونه قهوارێن مهزن و زهبهلاح برهڤاندنا ملیارا دولار بوَ بهنكێن نه دیار ل وهلاتێن بیانی و مووچهیێن بندیوار و بسهدان ئهگهر نهبێژین بهزارا گرێبهستان دگهل كومپانیێن بیانی و تا ل دووماهیێ بترلیوَنا مهزاخیێن وهڵاتیێن ههرێما كوردستانێ هندا بووین و ئهنجام ژی ئهڤروَ وهلاتی یێ باجا ئهڤان سهرپێچیا ژی ددهن و مووچێن وان ژی ئهڤێن بهرامبهر شیانێن وان ددهن هاتنه برین.
هۆسا بمخابنیڤه دزی بوَ پشكهك ژ كهلتورێ مه و تا گههشتیه وی ئاستی یێ ل دهزگایهكێ حوكومی یان حیزبی كار كربا و ژ سهروهتێ مللهتی نهخار با. دا بێژن ئهو كهس یێ خێله، خودێ یا دایێ و نزانیت بخۆت؟! ئهو پرسیارا ههر دهم بێ بهرسڤ دمینیت: ئهرێ دگهل ئهو ئازادیا ئهم هند بوَ دتێهنی و بدهست مههاتی و دگهل دهستكهفتێن باشتر یێن سیاسی و ئابووری، چاوا د سهردهمێ تهكنۆلۆژیایێ دا دهسههڵاتا مهیا ههرێمێ نكاریه رێكێ ل گهندهلیێ بگریت بهری پێدڤی چارهسهریا گهندهلیێ ببیت؟!
دبیت فاكتهر دزۆر بن و ژ وانژی یا ئاشكرایه چ جار یاسا سهروهر نهبویه و ئهڤه ژی بوویه ئهگهر نه دادپهروهری د ناڤ تهخ و چینێن مللهتی دا پهیدا ببیت، لێ ههروهسا فاكتهرێن دن ژی ههنه كو وهلاتی و دهستههڵات ههردو تاوانبارن، ژلایێ مللهتی ئاڤاكرنا مرۆڤی نههاتیه كرن تنێ دیاردهیێن بێ مفا نهبن وهكو ههڤركیا دهولهمهندیێ دئاڤاكرنا ئاڤاهیێن زهبهلاح و ترومبێل و بازرگانیێن دی كو تنێ د پهرژهوهندیا كهسی دا بووینه، و لایهكێ دی حوكمهتێ چ مفا ژ شیانێن مرۆڤی نهكرینه و ل دووڤ بنهمایێن شارستانی و ههڵویستێن مرۆڤی نههاتینه جێبهجێكرن، چنكو ئاڤاكرنا تاكهكهسی و پێشئێخستنا مرۆڤی خالا گهوههریا زێدهكرنا داهاتیێن مرۆڤیه وهكو تاكه كهس و وهكو مللهت ههموو تێكدا ژێ دمفادهر بن.
ل دووڤ بهرنامهیێ نوكه یێ بنبڕكرنا گهندهلیێ ب سهروَكاتیا سهروَك مهسعود بارزانی، جهنابێ وی دئاخفتنهكێدا بوَ دهزگایێن راگهندنێ گوت:”ئهم دێ وهسا بهرسینگیێ ل گهندهلیێ گرین ههروهكو ئهم بهرسینگیێ لهێزا داعشا تیروَریست دگرین” ل دووڤ گوتنا جهنابێ سهروَكی خویا دبیت كو مهترسی و دڕندهییا گهندهلیێ ژ یا داعشێ كێمتر نینه. بهلكو نه جارا ئێكێه ژی سهروَك بڤان ههوایا رادبیت، لێ چ كارڤهدان نهبووینه چنكو میكانیزمیێن چارهسهركرنێ نهبووینه و دهستهیێن دهستپاكیێ ژی ژبهر هندهك فشار و گهفان نهشیاینه كارێ خوه بكهن. لێ خالا بالكێشتر ژی دسهر ئهو سونامی یان ئهرد ههژینا مهزن ژ هرۆبایێ گهندهلیێ ههرێما كوردستانێ گرتی ئێك بهرپرس ژی نههاتیه گرتنێ و رهوانهی دادگههێ نههاتیه كرن، ئهڤهژی جارهك دی وهلاتیێن مه توشی بێ ئومێدیهكا مهزن بوون و ئهڤجاره ژی ههروهكو چ متمانهیی ههوایا بچاكسازیێ نینه.
لهوا چهند بهێته نڤێسین و گوتن چ گهندهلكار پێ ناهێنه گرتن چنكو مه دیموكراسیهتا كارا نینه تنێ دیموكراسیهتهكا پتر دروشمی یه و ئهوه یا مه ل بهر ماوكووا گوه لێدبیت و ئهڤا ل سهر كاغهزكا دهێته رێزگرتن، دیسا حوكمهت و حیزب نه دوو دهزگایێن ژێكجودانه، و بریارێن لایهكی گرێدایه ب رهزامهندیا لایهنێ دیژیڤه، زێدهباری لاوازیا چالاكیێن رێكخراوێن مهدهنی و ههتا یێن مرۆڤایهتی ژی. ژبیر نهكهین پێشێلكاریێن جڤاكی و مایتێكرنا سهروكێن عهشیرهت و ئاغایێن وان د گوهوَرینا ههر بریارهكێ دا، ههروهسا واستهگیری و مرۆڤكانێ و عهشیرهتكانێ ههموو تێكدا كارتێكرنا خویا ئێكسهر ل سهر بلندبوونا ئاستێ گهندهلیێ دا ههبووینه و ئهف قهیرانه دبهردهوامن، چنكو ئاڤاكرنا مرۆڤی و رێزگرتنا وی مرۆڤی بوَ یاسایێن مرۆڤی دخزمهتا گشتی دا نههاتیه پهیڕهوكرن.
ئهڤروَ ئهم ههموو بێگومان پشتهڤانیا ههوایا دژی گهندهلیی نه ژلایێ سهروَكی، لێ ئهڤ ههوایه تنێ چارهسهری نینه، ئهم پێدڤی حوكمهتهكا سیستیماتیكی نه و ل دووڤ پروَگرامێن پێشكهفتیێن سهردهمی برێكا دهستهیا دهستپاكی خالێن نهرێنی بهێنه دهستنیشانكرن و كهسێن تاوانبار بوَ دادگههێ بهێنه ڤهگوهاستن. ههر چاوا بیت دڤێت جهێن بلند وهكو سهروَكی ب خوه سهرپهرشتی و دووڤچونا وێ دهستهیێ بكهت، دا مهلهفێن دزیكهرا نههێنه چهماندن و یاسا رێیا خوه بئازادی ببینیت بێی مایتێكرن د كار وبارێن دادگههێ دا، داكو ههر چنهبیت ئهرد ههژینا گهندهلیێ زێدهتر ڤهنهدهت و قهوارا قهیرانێن ئهڤروَ فرههتر لێ نههێن.
گیرۆبوونا پرۆژهیێ دهولهتێ.. بۆچی؟!
ههر ژ دهستپێكا ڤێ سالێ گهلهك ئاخفتن ل سهر بابهتێ دامهزراندنا دهولهتا كوردی دگهرمن و ریفراندومهك نزیكه بهێته كرن برههلكهفتا بۆرینا سهد سالان ل مهها گولانێ یا ئهڤ ساله ل ٢٠١٦ێ ل سهر رێكهفتنامهیا سایكس ـ پیكۆ ئهوا دنێڤبهرا بریتانیا و فرهنسا دا هاتیه ئهنجامدانێ و ل وی دهمی نهخشهیێ رۆژههلاتا ناڤین هاته داناندن و دهولهتا عیراقێ ل سهر بنیاتێ دابهشكرنا كوردستانێ بۆ چار پارچه هاته دامهزراندنێ و ئهڤه چاخهكه گهلێ كورد یێن ژههرا نه سهربهخووبوونێ ڤهدخۆن. بهلێ دڤێت ئهم گهلهك دهوور بین كو دامهزراندنا دهولهتا مه تنێ ب بوورینا سهد سالان ناهێته ئهنجامدان، ههروهسا نه بدرووشم و گۆتارێن ل بهرامبهر مایكۆیانه یان پهیڤێن ل سهر كاغهزكانه، بهلكو ههر ب هێز و ئیرادهیا مللهتێ مهیه و ئهو ئیراده ژی ژ باوهریا مللهتی بۆ دهستههلاتهكا زهلال بدهست ڤهدهێت كو ههردهم قانوون سهروهر بیت و دادپهروهری د ناڤ مللهتی ب گشت ههبیت نهخاسمه پشتگیری ب ئابوورهك و سهرمایهدارهكا ب هێز بهێتهكرن. بێگومان دهولهتبوون ژی ب مه ب تنێ ناهێتهكرن گهر پشتهڤانیا وهلاتێن زلهێز وهكو ویلایهتێن ئهمریكا ئێكگرتۆ و رۆسیا و بریتانیا و ئیسرائیلێ نهبن، لێ خالا گهوههری ههردهم ل بهر چاڤێن مهبیت كو راگههاندن و دامهزراندنا دهولهتا كوردی ههر دزڤریته پرۆژهیهكێ نهتهوهیی و ئهوژی ناهێته ئهنجامدان بێی ئێكگرتنا ههمی لایهنێن سیاسی و فراكسیۆنێن حیزبی ل كوردستانێ و كاركرن و تێكۆشین بۆ ئێك مهرهم ئهو ژی خزمهتا گهلێ كورد و نههێلانا گهندهلی و مهحسوبیهتێیه. مخابن د سهر ههرێمهكا ئازاد دا نوكه ئهم یێن د كاودانهكی دا تێپهر دبین، تنێ دهولهتبوون چارهیه و ئهو ژی بێی چاكسازی و ئێكگرتنا ههمی لایهنێن سیاسی چ ههرێما كوردستانێ و چ پارچهیێن دیێن كوردستانێ بدهستڤهناهێت. دا پتر ل سهر وان هۆكاران رابوهستین كه بووینه فاكتهرهك دهولهتا كوردی ههتا ئهڤان چركان ژی ههر بمینیت خهونهك: ژ ئهگهرێن گیرۆبوونا ڤی پرۆژهی نهدووڤچوونا هزرا نهتهوهییه و نه پهیرهوكرنا وێ ژ لایێ سهركردایهتیێن مللهتی و بهردهوامیا قهیرانێن ئابووری ژنهبوونا زهلالی و شهفافیهتێ د سهروهرێ گشتیدا. دیسا مللهتێ مه مللهتهكێ مووچهخۆر و بێ كاركرنه و ژكاری درهڤیت و لهو یێ بێ بهرههمه و ل بهرامبهر ژی دهستههلات هزرا خوه د پرۆژهیێن بهرههمئینانا ناڤخوهیی دا ناكهت داكو د ئاییندهیدا بشێن خوه ل بهر قهیرانێن ئابووری بگرن. نه پاراستنا مافێن رهوایێن گهلێ كورد ل ههر پارچهكی و بهرێخودانا مللهتێ مه ل پارچێن نهئازاد كری ژی گهلهك یا ساده و پاشكهفتیه و ئابوورهكێ ئیكجار لاوازه و تنێ ب هیڤیا هندهك تهرش و تهوالان ڤهنه و كاركرن وهكو شۆفێراتیێ و دوورن ژ فێرگهه و زانینێ ژ بهر پشتگوهاڤێتنا رژێمێن توركی و ئیرانێ و سووریێ و ئهڤه ژی هۆكارن بۆ گیرۆكرنا دهولهتێ، ههر چهنده ل باشوورێ كوردستانێ وهكو ههرێما كوردستانێیه ئازادیهكا تهمام بۆ سالێن درێژه بدهستڤه هاتیه، بهلێ مخابن دژایهتیا پرانیا هێزێن مهیێن سیاسی بۆ ئێكگرتنێ پتر رێك كرینه ههری ل ههمبهر سهرخوهبوونێ. دیسا مانا هندهك هێزێن سیاسی ل باكوورێ كوردستانێ ل سهر سیستهمێن رێخستنا سوشیالیستی یا لینینی و ستالینی بێی گوهۆرینهكا گونجای یا سهردهمی وهل وان هێزا كریه نه تنێ ل كوردستانێ بهلكو دنهجهماوهری بن ل سهرتا سهرێ جیهانێ ژی، هشكباوهریا وان ب چهپرهویێ ههردهم ڤهكشانهك ههبوویه ل گهل دهستههلاتا ههرێما كوردستانێ. ژ فاكتهرێ جڤاكی ژی جڤاكێ كوردی ههر مایه جڤاكهك پاشڤهمای و دائێخستی و گهلهك دهڤهرێن پارچێن دیێن كوردستانێ نهخاندهڤا ماینه، تنێ ههرێما كوردستانێ نهبیت، لێ ئهوژی د سهربۆرینا ٢٥ سالێن ئازادیێ ژ رێژێمێن عیراقێ هۆزێن عهشیری ههردهم ماینه زال ل سهر مهژیێ وهلاتیێن مه و مافێن ئافرهتێ ژی ب دورستی د ژیانێدا بدهستڤهنههاتینه. لێ ژبیر نهكهین فاكتهرێن ئایینی كارتێكرنهكا ئیكجار یا بهرچاڤ ههبوویه د نهدهولهتبوونا مهدا، د بهرێدا هندهك شێخ و مهلایێن كورد ژی فاكتهر بوون ئهم بهێینه پهراویز كرن ژلایێ جڤاتا نێڤدهولیڤه، دیسا تێكست و دهستنڤێسینێن ئایینی و ژوانژی ئایهتێن قورئانێ ب دورستی نههاتینه شرۆڤهكرن و و ئهو تشتێن هاتینه شرۆڤهكرن ههمی ل دژی دۆزا گهلێ كورد بووینه. ههروهسا فاكتهرێن رهوشهنبیری و پهروهردهیی ژكهڤندا وهره و تا نوكه كارتێكرنا خوه ل سهر نه ئێكپارچهیا كوردستانێ كریه نهمازه ل سووریا و توركیا و ئیرانێ و رژێمێن وان ههردهم دزانینێدا پاشئێخستینه و دووربووینه فێركرنێ ب زمانێ كوردی یێ دایك. لێ ئهم دزانین ل ههرێما كوردستانێ ل ڤان سالێن داویێ گهلهك دهزگههێن رهوشهنبیری و رۆژنامهگهری، ئهو دهزگههێن رهوشهنبیری و رۆژنامهگهری پتر خزمهتا ئایدیۆلۆژیا حیزبایهتی كریه، ل هۆرهی فێرگهه و زانكۆیان ژی تنێ گرنگی ب كهرتێن تایبهت هاتیهدانێ و ئهو ژی پتر تهخ و چینێن دهولهمهند و هندهكێن نیڤ دهولهمهند دكارن بۆ زارۆیین خوه دمفا وهرگربن. بهلی ب رهنگهكێ گشتی جڤاكێ مهیێ كورد چاڤ ل ئاییندهیهكێ ههڤپشكی یێ دوورتر نهكریه و هزر ل پێكهاتهیین سهرهكی یێن پتر نهتهوهیی و رێزگرتن ل وهلاتیبوونا خوه نهكرینه بۆ ئاڤاكرنا جڤاكهكی ژ كۆمهكا خێزانێن كوردپهروهر و ل سهر پهروهردهیهكا نهتهوهیی ب هاریكاریا خێزان و جڤاك و فێرگهها پێكهاتبیت. د راستیدا قهدهرا كوردان ژی ههر هۆسا بوویه ژ كهڤندا و ههتا نوكه، مه دیت چاوا بهری دو سالان بهحسا هنده ههولان بۆ دهولهتا كوردی هاتیهكرن، كێشهیا برینا مووچهیان ژ لایێ عیراقا فیدرال ڤه دهستپێكر بهری شهڕێ داعشا دژی پێشمهرگههێ كوردستانێ ل باشوور و رۆژئاڤای دهستپێبكهت و ههتا نوكه ژی بهردهوامه. ل داویێ و بۆ نهگیرۆكرنا پرۆژێ دهولهتێ، ههكه ئهم وهكو مللهت و دهستههلات شاشی و پرسگرێ یێن خوه یێن ناڤخوهیی چارهسهر نهكهین چ ژ لایێ گهندهلیێ و چ ژ لایێ نه ئێكگرتنا حیزبێن سیاسیێن كوردی ڤه، ههر د ناڤ ههرێمێ دا و ههر ل گهل پارچێن دیێن كوردستانێ، چ بیانی بۆ مه چارهسهر ناكهن. بلا هزر نهكهین ئهم نوكه ل ههرێما كوردستانێ د قووناغا ئاڤهدانكرنێ داینه بهلكو ئهم دڤێت مێشكێن خوه ئاڤا بكهین دا هنگافتنێن دیرۆكی ل سهر مهدا نه دوپات ببنهڤه و ئهو ژی دڤێت ئهم وهكو مللهت ل گهل دهستههلاتێ دهوور بین د چارهسهركرنا قهیرانان دا و نههێلانا گهندهلیێ دا. لهوا هێشتا مه گهلهك برین ههنه و رۆژئاڤا تنێ بهس نینه بۆ دهستدانانا ل سهر وان برینان تنێ پشتهڤانیا ماددی نهبیت بۆ پێشمهرگههێ كوردستانێ دسهنگهرێن بهرگریێ دا دژی دوژمنێن داعشێ. لێ ل دووڤ كاودانێن ئهڤرۆ و سهركهفتنێن مهزن یێن پێشمهرگههێ مه دبیت ئێك ژ كلیلێن چارهسهریێ بن ددامهزراندنا دهولهتا كوردی دا نهخاسمه ههلوهشیانا ههردو وهلاتێن عیراق سووریێ.
كارهب.. ئهو پرسا بێ دووماهی !
ئهگهر پرسیارێ ژ كێ بكهی كو ئێك ژ بوهاترین گرنگیێن ژیانێ ل ڤی زهمانی دێ چ بیت، بێگومان بهرسڤ دێ یا ئاشكرا بیت ئهوژی روَنكرنا ژیانا مه یه برێكا كارهبێ و چ كار ڤی سهردهمێ لهزاتی و تهكنۆلۆژیایێ بێی وێ چارهسهر نابن. بهری چهند ساڵهكا وهكو ژ كهسهكێ نزیك من گوهلێبووی و بهحسا كرێكارهكێ بهنگلادیشی كر ل كوردستانێ كار دكر دهما پرسیار ژئهوێ كورد كری و گوتی: ئهز تێناگههم ئهڤ قهسر و ئاڤاهیێن هند مهزن و بوها وه داناین و وهكو شكهفتا دتاری و بێی گهرم و روَناهیا كارهبێ تێدا ههبیت” بهردهوام گوت” ئهز یێ ژ بهنگلادشێ ژ برسادا رهڤیم و خانیێن مه بههرا پتر سهربانێن وان توتیانه، بهلێ بیست و چار سهعهتا مه كارهب یا ههی” ئهو خهلكێ ههژار ئهڤێن بوَ پاریێ نانی قهستا مه دكهن ئهوان ژی ئهم یێن نیاسین كا ئهم چ متاینه.
ئهگهر باش هزرێن خوه بكهین بوَ نێزیكی بیست و پێنج ساڵێن رابووری و ههتا ئهڤروَ كا چهند قهیرانێن كارهبێ هاتینه چارهسهر كرن، دێ ئاشكرا بیت كو ههتا قهیرانهك هاتبیته چارهسهر كرن چهندێن دن یێن پهیدا بووین و ههر مایه پرسا ئێكێ د مهژیێ وهڵاتیێن مه دا و بێ ئومێدیهكا مهزن ل دهڤ وان شین بوویه كو مهحاله كارهب وهكو روَژهكێ ههموو دهمان ههبیت. بدیتنا من، ههر چهنده ئهم نه تایبهتمهندین د بووارێن دهزگایێن كارهبێ دا، سێ فاكتهر ههنه كو ئێك ژ وان دبیت دهرڤهی كۆنترۆلا وهڵاتیا و حوكمهتێدا بیت، ئهوژی زێدهبوونا ژمارا وهلاتیێن ههموو پارێزگههێن ههرێما كوردستانێ بهرامبهر ههمان دهزگا و سهخبێریا بهری دههان ساڵا كو بارگرانیهك كهتیه ل سهر هێڵێن كارهبێ. بهلێ ئهڤه ب چ ئاوایا نه فاكتهرهك سهرهكیه، بهڵكو فاكتهرهك ژ وان كهمتهرخهمیا وهڵاتیێن مه بخویه بهری ئهم بهحسا حوكمهتێ بكهین و ئهگهرهكن بوَ مانا كزبونا هێزا كارهبێ و ئهو كێشهیێن د هێلێن وان دا دهێنه دیتن. بلا ئهم ههموو خوه ژ رهخنهیا نهشوَین و بێ گونهه دهربێخین و د ههموو پرسگرێیان دا ئهم دێ خوه وهكو زاروَكهكێ ساڤا بینین و حوكمهت بوَتلێ شیری بكهته د دهڤێ مه دا و ژبیر بكهین كو بهرههمێن حیزب و حوكمهتا ههر ئهمین. وهڵاتی و دویركهفتنا وی ژ ههستا وهڵاتیبوونێ و حهز و ڤیانا ئاخا مللهتی و ئهو ئاخا ژمێژووهكا كهڤن و تا ئهڤروَ ببهرههمێن خوهڤه تاڵان بوویه، ل جهێ ئهم تێكدا سهخبێریێ د كهل و پهلێ مللهتێ خوه دا بكهین، ب ئێكجار دێ ژناڤدا بهین. ئهگهر وهڵاتی ژسالێن نۆتا و تا نوكه سهخبێری و ئابووری دكارهبێدا كربایه و گهلهك ههڤڕكیا ئێكدو نهكربا د بلنكرنا قهسر و ئاڤاهیێن بلند و ههر ئێك ژكهرب و كینا جیرانێ خوه یان ههڤالێ خوه پتر گلۆپ و بلاجیكتوَر رێز نهكربان ل ههموو ناڤ و كوژی و قهنتهرێن مالێن خوه، مه باوهره دا گهلهك سهروبهرێ كارهبێ چاكتر بیت.
بهلێ چ گومان تێدا نینه، فاكتهرێ ژههمووا كاریگهر تر ل سهر رهوشا هێزا كارهبێ، حوكمهتا مهیه و دیسا كهمتهر خهمیا پهرلهمانێ مهیه، كو ئهوژی كهتینه د ناڤا كهڤلوَژانكێ ههڤڕكی و ململانیێا سیاسیا حزبایهتی و حهزا دهسههلاتێ و كورسیێ و گهندهلیێ و دزییان دا. لهوا خهلك ژی ژ نیعمهت و روَناهیا كارهبێ بێ بههر كریه. هنده ساڵێن درێژه د سهر پێشكهفتنا ههرێما كوردستانێ را، ئهڤ قهیرانه وهكو خوه ب دهست و پێ ل جههكی راوهستیایه، چنكو ب سهدان پروَژهیێن بكوَژمێن خهیالی پاره لێ هاتینه مهزاختن كو پرانیا وهلاتیا تهمهت شخاتهكا زلكا ژی دبیت مفا ژ وان پروَژا نهكربیت و ئهڤهژی بوویه هۆكارهك بوَ ساڵێن درێژ سهخبێری د دهزگایێن كارهبێ دا نههاتبیته كرنێ و ههر دهزگایێن كهڤن ل جهێن خوه مابن، كو پێدڤی بوو ژكهڤندا ئهو دراڤێن هند مهزن پهروه چووین هزر دسهخبێریا كارهبا مه دا هاتبا كرن. لهوا بدیتنا من ژ نوكه و وێڤه ئهگهر جهێن بهرپرس ژ كارهبێ ل چارهسهریا بگهریێن ژی و ژمارهیهكا وێستگههێن نوی ژی دانن، چهند سالێن داهاتی ژی كارهبا مه بئێك جار مهحاله چارهسهر ببیت. نهخاسمه پشتی ساڵ بوَ سالێ ژمارا نیشتهجێبوویان زێدهبووی و ب شێوهكێ تایبهت هاتنا پتر ژ ملیونهكا ئاوارا و پهنابهرا بوَ ناڤ ههرێما كوردستانێ.
ئهڤه ههموو ژی بهرمایكێن ساڵ و روَژێن رابوورینه دهما ههر ئێك ژ مه تنێ ههستا بهریكێ ل جهێ ههستا وهڵاتپهروهریێ گرتی، ئهڤجا بهریكا خوه ههر تژی بكه و عهقلێ خوه ژی ژ ههستا مروَڤینیێ و وهڵاتپهروهریێ ڤاڵا بكه. ئهم دزانین ئهگهر د مهزاختنا كارهبێ دا بهراووردیا خوه دگهل هندهك وهڵاتێن بیانی بكهین، دێ بوَ مه دیار بیت كو تنێ ل مالا وهلاتیهكێ مه یێ حالخوهش چ وهكو بازرگانهك یان بهرپرسهك قهدهر تاخهكێ باژێرهكێ ئهوروپی ئهمپێرا دمهزێخیت. سهروَك وهزیرهكێ وان تنێ وێ ژوورێ روَهن دكهت ئهوا ئهو لێ دروینینت، و یێد مهژی بلاجكتوَرا برێز دكهن.
ل ڤان روَژا وهكو خهلكێ مه دیتی ژبهر زێدهكرنا كوَژمێن ئهمپێرێن مووهللیدا بریار هاتهدان ل دهمێن دنێڤبهرا ٢ی پشتی نیڤشهڤ و تا ٧ی سپێدێ، دیسا دنێڤبهرا ١٠ ی سپێدێ و تا ئێكی نیڤروَ كارهبا مووهللیدا قوت بكهن ئانكو گهر تهكارهبا گشتی نهبیت ، بمینه بێ كارهب. نزا چاوا ئهف بریاره هاته پهسهند كرن؟ باشه كهسێ ئاسایی ل وی دهمێ شهڤێ یێ نڤستیه، گهلهك وهلاتی ژی ل وی دهمێ سپێدێ ل دهوام و كارێن خوه نه، ئهرێ باشه ما ئهو جهێن بهرپرسیار وێ هزرێ ناكهن مالهكێ نهخوهشهكێ ههی یان دانعهمرهكێ ل بهر مرنێ و تا سپێدێ دڤێت هندهك ل هنداڤ سهری بن و پێدڤی روَناهیێ و گهرماتیێنه، یان مالهكێ زاروَكێ نه فاما و یێ بشیر ههنه و هوسا، ئهو نابێژن چهوا ئهڤ مالێن وهسا سهرهدهریێ دگهل ڤی كاودانێ بێ كارهبیێ بكهن؟ ئهرێ باشه ل جهێ ڤێ بریارێ، بۆچی پارێزگهها دهوكێ یان ههر جههكێ دیێ بهرپرس ئهلترنتیڤهكا دی نهدیت وهكو ههر چنه بیت چارێكهك وهكو ٢٥% ل سهر حسابا خوه، حوكمهتێ، ل پێش خهلكهكیڤه گههاندبایه، یانژی دراڤ نینه؟! بوَچی بوَ گهلهك كارێن دی دراڤ دێ ههبیت و كارێن دی و بوَ خزمهتێن گشتی نابیت؟! نهخێر كارهب ژی بهرهڤ گورستانێ كهفت وهكو گهلهك خزمهتێن دی و ههموو بونه شههیدێن شاشیێن روژانه د ههڤركیێن حزبانێ و موزایهدێن سیاسی دا ئهم دبینین و ئهڤه دێ چهند نفشهكێن دیژی ل پاشمه شهربهتا ڤێ قهیرانا بێ كارهبیێ ڤهخۆن. سوپاس بوَ ههموو پێشمهرگههێن مه، ئاخ و شهرهفا مه ژ تیڕۆرێ پاراستی كو گهلهك زاروَكێن وان و نهخاسمه ئهڤێن شههید ژی بووین ل بهر روَناهیا فانوَسكێ دهرامهتێ كارهبا گشتی و مووهللیدا ددهنه خوَدانا. ئافهرین بوَ وان بهرێزا ئهڤێن ئهڤ چارهسهریه پشتی بیست و پێنج ساڵا دیتی، روَژانه د ڤێ زڤستانێ دا حهفت دهمژمێرا بهلكو ته نه كارهبا گشتی ههبیت و نهژی یا موووهللیدا و بازارێ فانوَسك و لوَكسا ژی نهما.
ئاڵا و وهڵاتپارێزی
ههموو ساڵا ل روَژا ١٧ی كانوینا ئێكێ، ساخكرنا روَژا ئاڵایێ كوردستانێ یه، ئهو ئاڵایێ مێژووا وی ڤهدگهریته سهروهختێ سهروَك كوَمارێ مههابادێ شههید قازی محهمهدی دهما ئهو ئاڵا دگهل سروودا ئهی رهقیب بدهستێن خوه بلند كری و ههر ب وی ئاڵای پشتی كێمتر ژ ساڵهكێ هاتیه سێدارهدانێ. مهرهم ژڤێ ساخكرنێ بێگومان نه تنێ بلندكرنا پارچه پاتهیهكێ رهنگینه، بهلكو ئهڤ ئاڵایه هێما و رۆمهتا گهلێ كورده و ئهڤه بدرێژیا دههان سالێن خویناوی شیایه بدهستێن پێشمهرگههێن چهلهنگ د ناڤ پێلێن بای دا ههر بمینیت بلند و خۆڕاگر ل ههمبهر مهزنترین دوژمنێن خوه. ئاڵایێ كوردستانێ ئهوان ههموو چیروَكێن دلتهزین ئهڤێن بسهرێ گهلێ كورد یێ بێ تاوان هاتین، ڤهدگێرینیت، لهوا ئهڤ ئاڵایه، هێمایێ قههرهمانیا گهلێ كورده، هێمایێ وان گونههێن هندی بێژی دمهزنن ئهوێن ب سهرێ وهلاتیێن مه هاتین ژ تاڵانێ و كوشتنێ و سوتنێ و خراپكرنێ و تهعدارییێ و عهرهبكرنێ و تا ب ههردو تاوانێن چاخێ بیستێ ژ ئهنفالێن رهش و كارهساتا ههڵهبچه رادبووریت و تا دگههیته تاوانێن ب ناڤ دهولهتا ئیسلامی “داعشێ”. لهورا ههر ساڵهكا ئهم ڤێ ههلكهفتێ نوو دكهین، دڤێت بهێته زانین بوَچی یه ئهڤ ساخكرنه؟ دڤێت ئهڤ رۆژه مهزنترین دهلیڤه بیت نه تنێ بوَ بلندكرنا ڤی پارچه قوَماشی، بهلكو بوَ بلندكرنا ئاستێ نیشتیمان پهروهریێ بوَ ههموو وهڵاتیێن كوردستانێ ژ زاروَك و گهنج و مهزنا و تێكدا بزانن بوَچی ئهو ئاڵا هند یێ بسهنگ و بوها و پیروَزه! چنكو یێ ب خوینا شههیدێن كوردستانێ بدرێژیا دههان ساڵێن شوَرهشێن دژی دوژمن و داگیركهرا هاتیه خهملاندن و ئهو خوین ژی بێ گومان ب ههموو سهروهتێ دنیایێ ناهێته قهرهبوَكرن. دڤێت ئهڤ ههلكهفته بدهلیڤه بهێته دیتن كو ههستا نهتهوهیی برێكا وی ئاڵای ل دهف زاروَك و گهنجێن مه بهێته نرخاندن و فیلمێن دوكیوَمێنتی ب تهنشت ڤی ئاڵای ڤه بوَ وان بهێنه نمایشكرن، كا چاوا ب سهدا هزار گیانێن پێشمهرگههی ژ كهڤندا و تا نوكه ل بن سهیوانا ڤی ئاڵای شههید كهفتینه بن ئاخا پیروَزا كوردستانێ و مخابن دایك و بابێن وان بناڵه ناڵا برینێن جهگهرا خوه قهستا بن ئاخێ كرینه و بێی ئازادیا كهدا دهستێن وان ببینن. گهنجێن كوردستانێ د ئهڤروَ دا ئهڤێن تهكنولۆژیا نوكه كاریگهریا خوه ل سهر وان كری، گرنگه بزانن كو هێمایێ وی ئاڵای خارنا وانه، ئاڤا وانه، شهرهف و سهربلندیا وانه، ههبوونا وانه و ناسنامهیا كوردینیا وانه. ئهڤه ژی نه تنێ د وێ روژێ دا بهلكو ههموو روَژ و گاڤێن ساڵێ بیرا وان ل ڤی ئاڵایێ پیروَز بێت، چنكو رێزگرتنا وی ئاڵای پیروَزیا كوردستانێیه و پاراستنا وان دهستكهفتێن ئهڤروَنه. رێزگرتن بوَ ڤی ئاڵای ههر رێزگرتنه بوَ ئهو پێشمهرگههێن ئهڤروَ د سهنگهرێن بهرهڤانیێ دا بوَ پاراستنا رومهتا گهلێ كورد ژ داعشێن تیروَریست ل بن سیبهرا ئاڵایێ كوردستانێ د ههموو كاودانێن نهخوهش دا بێی بلندكرنا چ ئاڵایێن دیێن حزبا دشهری دانه ، لهوا ههر ئهڤ ئاڵایه ههموو پارچێن كوردستانێ پێكڤه گرێددهت و دبیته دوریشمێ ئازادی و دیمۆكراسیهتێ و ههستا وهڵاتیبوونێ بوَ ئاخا كوردستانێ پهیدا دكهت. ئاههنگگێران و بلندكرنا ئالای نه تنێ وهڵاتپارێزی و نیشتیمانپهروهری و دلسوزیا وهڵاتیه، بهلكو ل بن وی ئاڵای ههر تاكهك ژ مللهتی نهخاسمه بهرپرسێن مه سوزێ بدهن ژدل د راستگوَ و دلپاك و خهمخورێن وهڵاتی بن، دهرونێن خوه ژ گهندهلیێ بشوَن و د بهرژهوهندیا گهل و وهڵاتی دا كار بكهن و ئێكرێزیێ ل ههمبهر ههر دوژمنهكی بپارێزن، ئهڤهیه ئاههنگا دورست یا ئاڵایێ كوردستانێ. ما بوَچیه ئهم ئاڵای بلند بكهین و ل بن سیبهرا وی ئاڵای خیانهت و گهندهلیێ بكهین!
وهلاتی و بهرپرس
د چارچوڤێ ههر وهڵاتهكی دا وهكو سهروهریا خۆ ههبیت ههردو وهلاتی و بهرپرس تێكدا دههفكێشهیهكا ئاڵوزدا دههفپشكن، ئهگهر پهیوهندی د نێڤبهرا وان دا ژ ههفسهنگیهكا دهستنیشانكری دهركهت دێ دهرهنجامێن وێ ههفكێشێ گهلهك د بارگران بن. ل ههر جههكی بیت ههر وهلاتیه توخیب و سهروهریا وهلاتێ خۆ دچهسپینیت و هۆكاره بو پێشئێخستنا ههمی بوارێن سیاسی و ئابوری و جڤاكی و ههر ئهوه نوینهر و بهرپرسێن خۆ برێكا سندوقێن ههلبژارتنان و ب دهنگێ ئازاد د هلبژێریت. لهوا دهنگێ وهلاتی هێزهكا مهزنه و گوهورینێن مهزن دناڤ ههیكهلێ سیاسیێ دهولهتێ پهیدا دكهت. لێ ئهڤه ل وهلاتێن زلهێز دهێته دیتن كو ههردهم ئالۆزیا دنێڤبهرا وهلاتی و بهرپرسی دا ناهێلن یان كێم دكهن دا بالانسا ههفكێشا وان تێكنهچیت و نهبیته سهدهما قهیرانا. لهوا دهرهنجام ئهو دیموكراسیهته ئهوا بویه جێئینانا دادپهروهریا جڤاكی و پاراستنا مافێن تاكهكهسی.
ئهرێ چاوا پشتی بورینا ٢٤ سالان ژ ئازادی و رزگاركرنێ ژ ستهمترین دكتاتورێ مێژوویێ هێشتا رزگاركرن ژ گهندهلی و نهدادوهریێ وهكو شهڤهكا درێژ د سهر مهدا مای؟ ئهرێ ما ئهڤه ژی نه ئهنجاما تێكچونا وی ههفسهنگیێ یه دنێڤبهرا بهرپرس و وهلاتیدا؟ ئهرێ رولێ ههر دووان ل سهر نهخشهیێ ههرێما كوردستانێ چیه؟ یان سهدهمێ نهدیاربونا رهنگ و قهوارهیێ وهلاتی ل سهر ڤی نهخشهی چیه؟ ئهرێ بۆچی دادپهروهریا جڤاكی گهلهك سست و لاوازه؟ بۆچی خزمهتێن وهلاتیا دلاوازن؟ كارهب و ئاڤ چارهسهر نابن؟ بۆچی مافێ زاروكی ههر دهم دهێته پێشێلكرن؟ یێ ژنێ ههر هۆسا؟ بۆچی كێشهیا گیروبونا موچا نا چارهسهر بیت دسهر فروتنا حهفت سهد بهرمیلێن گازێ را؟ بۆچی گهلهك خێزانێن پێشمهرگههێن ههردو شورهشێن ئیلون و گولانێ ژ مافێن خو دپشتگوه هاڤێتینه؟ بۆچی پرانیا خێزانێن پێشمهرگههێن نوكه دژی مهزنترین شهڕێ تیڕورێ، شهرێ داعشا كڕێدارن و زاروكێن وان ژیانهكا بهلهنگازی دبهنه سهر؟ لڤێره ئاشكهرایه ئهگهر ههڤركیهكێ دنێڤبهرا وێ پهیوهندیا بهرپرسی دگهل وهلاتی بكهین ل وهلاتێن ئازاد و ئهو پهیوهندیا ل دهف مه ههی دنێڤبهرا بهرپرس و وهلاتیادا دێ بینین ب تهمامی ههفكێش یا بهروڤاژیه. ل دهف وان بهرپرسێن حوكمهت و حزبان خۆ ماندی دكهن و دهراڤی د مهزێخن پێخهمهت وهلاتیێ وان یێ دلخوش و رازی بیت و بدلوهری بژیت. لدهف مه ههردهم وهلاتی دكهت و توشی كێشه و گرفتێن ژیانا خۆ دبیت و بهرپرسێن مه كهیف و خوشیێ ل سهر كیستێ وان دژیانا خۆدا دكهن، وهلاتی خۆ ددهته شههید كرنێ دا بهرپرسهك شانازیێ ب دهسكهفتێن خۆیێن سهركهفتنێ ببهت. وهڵاتی دهنگێن خۆ د دهنه وان بهرپرسا و دكهنه نوینهرێن خو دحوكمهت و پهرلهمانا دا لێ تنێ شانازیێن ب پوسته و ئیمتیازاتێن خو دكهن بێی ئاماژێ ب وی وهلاتی بكهن ئهڤێن ب دهنگێن خو گههاندینه سهری ملێ. وهلاتی بلا ههژار بیت، كرێدار بیت و كومهكا زاروكا ههبیت، لێ بڤێت نهڤێت پێتڤیه ههمی باجێن حوكمهتێ بدهت، لێ مهحاله پرانیا بهرپرسا دسهر موچێن خهیالی ئێك دینارا حوكمهتا خو ژی بدهت. د سهر ههمی كێشا ڕا تنێ بهرپرس د ئاخڤن و ئهركێ وهلاتیا ژی تنێ چهپڵهقوتانه ئهو چهپڵهقوتان ژی بو ئهوان سوزا وهكو نڤیسكار ئهحمهد زهڕۆ ی گۆت ی: (.. گیفكا بو دكهنه شاما شهریف.. ) لێ ههر پروژهیێن وان ژی پهیڤێن خهیالیێن شاعرانه و ئهگهر وهڵاتی نهرازیبون و رهخنهیێن خو ژی ژ دلهكێ سۆتی دارێژن یان خونیشادانهكا یاسایی بكهن داخازێن وان دبیت ببنه گهف دژی ئاسایشا نهتهوهیی چنكی ئهم یێ د شهرهكێ دژوار دا و نابیت وهلاتی خو ل هێلێن سۆر بدهت، لێ چو جار ترافیكا بهرپرسی یا سۆر نینه، نه لسهر جاددێ و نهژی ل قهسرا ویا دهسههلاتێ لسهر مێزا گفتوگویا.
ئهڤجا نهیا سهرنجراكێشه. بۆچی بهرپرس یێ زاڵه لسهر وهلاتیێ خۆ؟! چنكی بهرپرس رامانا بهرپرسیێ نزانیت كو خزمهتكاره بو مللهتی، ههروهسا وهلاتی لسهر دو چهمكێن عهشایری و دینی هاتیه ئاڤاكرن و ئهگهر ڤیا خو ژ ههر دووا رزگار بكهت ئهڤه هاته ههڕفاندن ل ههمبهر وی بهرپرسی و ئهو جڤاكێ بویه قوربانیا پێكهاتهیێن جڤاكی یێن تهقلیدی ژ عهشیرهتی و ئاغاتی و كهسێن توندرهوێن ئایینی. ئهف فاكتهرێن نێگهتیڤ كهسایهتیا وهڵاتیێ مه ئێكجار لاواز دكهن، لێ دیسا ئهگهر ئهم ل دویڤ ئهگهرا ڤێ زاڵبونێ بچین دێ دیار بیت كو هێلا خار ژ پهروهردهیا شاش یا زاروكی یه و لاوازیا وهڵاتیێ ئهڤرۆ ژی ئهنجامێ لاوازیا زاروكینیا ویه، دهمێ مافێن وی دهێنه خارن ههر ژ بوتڵێ شیرێ وی بگره و حهتا پێتڤیێن ویێن ژیانێ، پارێن جلكێن وی، چارهسهریا وی و پهروهرده و خاندنا وی، بێی زاروك یان دایبابێن وی هزرێ تێدا بكهن كو مافێن وان یێ دهێنه هندا كرن. لهوا موخابن ههستیێ لهشێ زاروكێن مه یێ خاڤه و لاوازه و یێ بێ هزر و بیره، چنكی ههتا ئهڤرۆ تێهنا ڕوژا دادپهروهریێ ل لهشێ ویێ نازك نهدایه! تنێ ڤیتامینێن وی دوكهلا جگاره و قهلینا یه ژ كوجكێن عهشیر و ئاغا و نارگیلا بهتاڵخانهیایه و ههردهم پهیڤێن ئهزبهنی ل گوهێن واندایه. ئهڤرۆ ژ زالبونا سیستهمێ مهیێ بهرپرساتیێ و زالبونا وان ل سهر وهلاتی چ حاكمێن دادپهروهر ژی نهماینه تنێ بناڤ نهبن، چنكی دهسههلات ههمی پارهیه و حاكم ژی ب پارهی دهێنه كرین، ئهگهر نه، چارێكهك ژ چاخهكی ژ ئازادیا درهو مه بوراند مه نهدیت بهرپرسهكێ خوهدان ژمارهیهكا بلند بو داگهههكێ هتبیته رهوانه كرن و گههشتبیته سزایێن گهندهلیا خوه، نهخێر نهبویه و نابیت ژی. ئهگهر هاتو بهرپرسهكی زانی ژی دێ بهرههنگاری دادگههێ بیت دكاریت ب رێكێن یاسایێن چێكری خۆ رزگار بكهت، ئانكو نه ب ئاقلێ خویێ مازن بهلكو مهزنترین ئابوریناس و سیاسهتمهدار و راوێژكار و پارێزهر و میدیاكارا و تورهڤانا دێ لخو خرڤهكهت ب مال وسهروهتێ وهلاتیا ههمیا كریت و دخزمهتا بهرپرسی دا كار بكهن و برهفتارهكێ زانستی و قانونی و دیراسهتكری دكاریت خوه ژ گونههێن خو بشوت و پاقژ بكهت و خو بكهته تبهڕك.
ل داویێ دبێژین قهوارهیێ وهلاتی لسهر نهخشهیێ وهلاتێ خو هێشتا ب زهلالی نههاتیه كێشانێ، لهوا ههردهم ئهوه كوژمێ فاتورێن بهرپرسێن خو ژی ددهت و بلا ژ كهرهما خو ژی گازندا نهكهت.
فهره گۆڕان خواندنهكا دی د میدیایا خوه دا بكهت
خۆیایه كو مهرهم ژ ههر ئۆپۆزسیۆنهكێ ئهوه ببیته تهمامكهرا ههر دهسههلاتهكێ و وهكو راڤێژكارهكێ بهێز دناڤبهرا وهڵاتیا و دهسههڵاتێ و ههمی دئهڵقهیهكا بازنهیی دا بو خزمهتا گهل و وهڵاتی بزڤرن. لێ بهروڤاژی و ب موخابنیڤه بزاڤا گۆڕانێ نهشیایه لدویڤ پرهنسیپێن ئوپوزسیۆنێ دسالێن بوری دا و وهكو بهشدار دحوكمهتا بنكه فراوان یا نوكه برێ بكهڤیت. من ب ههلكهفتهكا دی و ل سالا ٢٠١١ێ، ئانكو بهری پتر ژ چار ساڵان گوتارهك بناڤێ (گۆڕانێ دڤێت چهقێن بن پێن خۆ ببڕیت) بهلاڤكربوو و ئهڤ گوتاره هاتبوو بهڵافكرن ل دهمهكی كو ئهو دو ساڵ نهبوو ئهڤ بزاڤه هاتیه دمهیدانا سیاسیا ههرێمێ دا. لێ ههر زوی بهرێ گورانێ كهته ناڤزراندنان و دژایهتیا ههردو پارتێن سهرهكی پارتی دیموكرات و یهكێتیێ و بونه سهدهما گهلهك گرێ و ئاستهنگان وگهنجێن كوردستانێ نهمازه ل باژێرێ سلێمانیێ هاندانه ڤاندالیزمیێ و تێكدانێ و ههرهشكرنا پهرلهمانی و گهلهك دهزگههێن حوكومی و بارهگایێن پارتی و جهێن خزمهتگوزاریێ.
ئهڤرۆ ئاخفتنا مه بجه هات و وان چهقێن بن پێن خو ب جارهكێ بڕین و ب ئهزمانێ خویێ ڕهش بونه داركوكێ سهرێ خوه، چنكی پشتی بورینا شهش ساڵان ژ دامهزراندنا وان، نهشیاینه ب رێكهك و سهرهدهریهكا ئاشتیانه تر مامهڵێ دگهل لایهنێن دی یێن سیاسی بكهن و خالا ژ ههمیێ نهرێنی تر بهرێ وان دایه ئاژاوا، نهبونا ستراتیژیهتهكا باشتره بو میدیا یا وان تایبهت برێكا تهلهفزیون و رادیو و روژنامهیێن وان. میدیا وان وهكو شیرێ دو سهری بویه، ئانكو كوژهكێن خونه ژی و ههروهسا یێن وهڵاتیێن خۆنهژی. سهركردێن گوران وهسا خو نیشا مللهتی ددهن بزاڤهكا ئاشتیه و تنێ چهكێ وان راگههاندنه، لێ راگههاندن ل سهر شاشیا ژ چهكێن كیمیاوی ژی وێرانتره. دڤێت میدیا گورانێ ههر ل دهسپیكێ نامهیهكا ڕاست گههاندبا جهماوهری و هزرا خو د بنهمایێن جڤاكی و رهوشتی دا كربا، تڤیا راگههاندكارێن گورانێ ژدهسپێكێ و تا نوكه جهێ بهرپرسیاریا راگههاندنا خوه بانه و نه وهكو ههڵبهستڤانهكی وهسفێن ئاشوپی (خهیالی) كربانه و ژ هزر و بوچونێن خۆ كهتوارێ خۆ وێنهكربان، بهلكو ههردهم د هویر و راستگو بان ل ههمبهر ههر رویدانهكێ و راستی ڤهگوهاستبانه و بهراهیا رویدانێ نهكهڤتبان.
لهوا راگههاندن نه هونهرهكێ سادهیه و دڤێت ههردهم ستراتیژیهك ههبیت و بشێت پارێزیێ ل سهر تایبهتمهندی و پیشهیێ خوه بكهت. گۆڕان نهشیایه ڤان پرهنسیپا ب پارێزیت و چ ئهندازیارێن باش نهبوینه دیوارهكێ موكوم ب هویری بێخیته دنێڤبهرا ئهو لایهنێن سیاسی ئهڤێن دڤێن رهخنێ لێ بكهن و ئهو ئێمناهیا نهتهوهیی بو وهلاتی كو ههردهم بهێلیت پاراستی و كاریگهریێن نێگهتیڤ ل سهر وهڵاتیا نهكهت. چهكێ ههره گرنگ یێ بزاڤا گوران میدیا وان بو كو ل دهسپیكێ جهێ دلخوشیا گهلهك وهلاتیێن كوردستانێ بو نه تنێ ل سلێمانیێ بهلكو ل گهلهك دهڤهرێن دی ژی بو دانانا سنورهكێ بو ئهو گهندهلی و نا عهدالهتیا سالێن درێژه ل كوردستانێ ژی ههی، لێ كارئینانا چهكێ راگههاندنێ بشاشیڤه وێرانكرنهك بویه بو وا و گهلهك وهلاتیێن وان دسهردا دبرین. ئهگهر ئهم بهرێ خو بدهینه ههر خوهپیشاندانهكا هاتیه كرن ژلایێ لایهنگرێن وان ڤه دێ بینین راگههاندنا وان بهرپرسه و ژ وان ژی ئهو ئاژاوهیێن ڤێ داویێ رویداین ل سلێمانیێ ژبلی ئهڤێن ١٧ ی شواتێ بهری چار ساڵان، ئهگهر ئهم بهرێخو بدهینه تهمهنێن خۆپیشاندهرا، دێ بینین گهلهك زاروكێن خوین گهرم بوینه وهكو وان مافێ خوهپیشاندانێ نینه و ژ وان ژی ئهڤێ ل ڤێ داویێ دبارهگایهكیڤه هاتیه سوتن ل ژیێ ١٥ ساڵی. ئهڤه دیار دبیت كو ئێك ژ پیلانێن گۆڕانێ سهردابرنا گهنجا بوویه و ژ رویێ یاساییڤه دبیته دژی پرهنسیپێن یاسایێن خوهپیشاندانان. ژلایهكێ دی ڤه راگههاندنا وان تایبهت برێكا شاشێن تهلهفزیونێن ئهسمانی نه پروفشنالیهك پێڤه دیاره، ئهو ژی چافپێكهفتنا ژمارهیهكا وان وهڵاتیێن هزرهكا سیاسی یا شاش د ئاخفتن و گلهیێن وان گهلهك دوباره و سێباره دكهن و بێ میسداقیهتهك بو هندهك ئاخفتنێن وان وهلاتیا ههبیت و د سهر وان شاشیا را بوچونێن وان دكهنه دوكیومینت بو خوه. دبیت هندهك وهلاتی خو بكهنه پێشمهرگه یان كورێن شههیدهكی و چ راستی بو نهبیت و كومێنتێن وان دێ گهلهك جاران هێنه دوباره كرن. خالا نێگهتیڤ تر دهزگایێن وان یێن میدیایێ ل دویڤ گێولێ خوه مێهڤانا دهلبژێرن و پێشكێشكار یان بێژهرێن وان تنێ لسهر وان خالا رادوهستن ئهڤێن دژایهتیا لایهنهكێ سیاسی د حوكمهتێ دا دكهن. ئهگهر بو نموونه داخازا مێهڤانی خوپیشاندانێن ماموستایا ههردهم د بهردهوام بن و دهرگههێن خاندنگهها نههێنه ڤهكرن، دبیت میدیاكارێ گوران وێ پرسیارێ ژ مێهڤانی نهكهت كو گهلهك قوتابی كورێن پێشمهرگههانه، یان ئهو خوهپیشاندان ببیته جهێ دلخوشیا هێزێن تیروریستیێن داعشێ، ئهڤه ژی بهروڤاژی ئێمناهیا نهتهوییه كو ههر بهرپرسیاریا راگههاندنێ بخویه.
دروسته كو خوهپیشاندان مافهكێ ڕهوایێ ههمی گهلێن دونیایێ یه و ئێك ژ رهنگێن دهربرینێ یه، لێ گرنگه بزانین جهماوهر تنێ نكاریت بكارێ خونیشادانهكا ب رێك و پێك و بێ ئاژاوهیی ڕاببیت ئهگهر لایهنهكێ یان پارتهكا سیاسی یان پارتهكا ئوپوزسیون رولهكێ كاریگهر نهبینت و نهبیته شیرهتكارهكێ راست و دروست بو خونیشادهران. دڤێت كهسایهتیێن سیاسی بزانن دێ چاوا بنه كلیلكا لڤینا ڤان گهنجێن خوین گهرم و نیشا وان بدهن كا دێ چاوا لسهر بناغهیێن دیموكراسی و شارهڤانی وهكو جیهانهكا پێشكهفتی خوهپیشاندانا كهن.
مه وهكو گهلێ كوردستانێ ژی ئهڤرۆ پێدڤی ب بزاڤێن هندهك حزبا ههنه قهیرانا چارهسهر بكهن نهك قهیرانا چێكهن، لێ مخابن ئهم هندهك قهیرانان دا دژین كو ههمی ژ ئهنجامێ دههان سالێن درێژه بهلكو بو پتر ژ چاخهكی و ههبونا پتر ژ دوژمنهكی چ ههرێمی یان نێڤدهولهتی، گهلێ مه نهچار بوویه بیروباوهریێ بهێزێ و كهسانێن هێزدار ههبیت، بێی گرنگیێ بدهن كێ دێ شیان ههبن بو وان دیموكراسیهت و دادپهروهریا جڤاكی بدهستڤه ئینن. لهوا گورانێ ژی سهرنهگرت، چنكی یا وان ژی ههر پاراستنا كورسیایه و گههشتنا دهسههڵاتێ یه ل سهر كیستێ ههست و دلینیا مللهتی برێكا میدیایهكا لهنگ كو ئهڤرۆ ئهگهر وان دڤێت وهكو حزبهكا یان بزاڤهكا خزمهتكار بهێنه دناڤ مللهتی دا دڤێت سیاسهتا راگههاندنا خوه بگوهورن، ئهگهر تنێ دێ ههر دهسكهفتێن وان مینن ئاژاوهیێن جاددا و خوهپیشاندانێن دڕنده. بلا ههر دهم لبیرا مه بیت كو تنێ ئیرادا گهلا گوهورینا د ناڤ حوكمهتێن خوهدا دكهن نهك درویشمێن خاپێنهر.
گیانێ وهرزشی دهلبژاردنێن سیاسیدا
ههبوونا هلبژاردنا ئێك ژ پرهنسیپێن دیمۆكراسیهتێ و ئازادیا مللهتیه، وهكو مافێ دهنگدانێ بگشتی بو ههمی وهڵاتیێن پێگههشتی كو مافێ وێ دهنگدانێ ههی. ئهڤهژی وێ دگههینیت كا چهند یا گرنگه رێزگرتن ل ههمی تایبهتمهندی و ئازادیێن كهسی بهێته كرن و ههمی مافێن وان دهلبژارتنا وێ دهسههڵاتا وان دڤێت د پاراستی بن بۆ ژیانهكا ئارامتر. بێگومان ئهڤهژی بێی دهستپاكی و زهڵالیا پیڤاژوا كارگێریا هبژارتنان ناهێته ئهنجامدانێ. لهوا وهكو نمونه ئهم باوهرناكهین ب چ رهنگان بشێین بهراوردیهكێ دنێڤبهرا ئهو هلبژارتنێن ل عیراقا فیدرال دهێنهكرن و ئهو هلبژارتنێن زهڵال یێن پهرلهمانی د ڤان رۆژاندا ل بریتانیا هاتینه كرن. تنێ خالا وهكههڤیێ شێوازێ وێ سندوقێیه ئهوا وهڵاتی دهنگێ خوه بۆ پارت و كاندیدێن خوه دهاڤێژیته تێدا. لێ جوداهیا مهزن ڤان ههردو نموونا ژێك دووردئێخن ئازادی و زهڵالی و چالاكیا هلبژارتنا یه كو ئهڤه تێكدا مه د ههلبژارتنێن جڤاتا گشتی یا بریتانیدا تێبینی كرن ژ وان گیانێ وهرزشی یێ برایینی دهمێ بداوی هاتنا ئهنجامێن هلبژارتنێ و پیرۆزباهیا یێ نهسهركهفتی بۆ یێ سهركهفتی. ئهڤه وهكو حیسابی، لێ گهر ب دیتنهكا لۆژیكی بهرێخوه بدهیێ ههردولا دچارچووڤێ پرۆسێسا هلبژارتنێن ئازاد و زهلال دسهركهفتینه. دهما دبێژین ههردو دسهركهفتینه ئهڤه دزڤریته بۆ ئازادی و زهڵالیا وی كارێ هلبژارتنێ. لێ ئازادی نه تنێ چوونا وهلاتیانه بۆ دهنگدانێ ل سهر سندۆقا، بهلكو چاوا یاسایێن هلبژارتنێ دێ هێنه جێئینان و رێزگرتن ل ئازادیا مافێن وی وهڵاتی هێته كرن. ههلبهت دهستپاكی و ئازادی دڤێ پێڤاژووێدا ڤهدگهریته سیستهمێ هلبژارتنێ یێ ب رێكوپێك، بێی فێڵبازی و دهستكاری د ئهنجامادا، ئهڤه ژی نهخشه و دیزاینهكا جوان ددهته كهلواشێ پرۆسێسا دهنگدانێ كو ژههمی ئهلفابێتێن خوه یا خورت و چالاك بیت كو ههر ئهو خورتی وهسا خوهیا دكهت كو ههردهم مللهته دبیته ژێدهر و چێكهرێ وێ دهسههڵاتێ و ئهو كهسێن ههژی ژلایێ وی مللهتی دبنه نوونهرێن وان. وهكو مه دیتی ل رۆژا حهفتی مهها گولانێ دسالا نوكه ٢٠١٥ێدا، هلبژارتنێن پهرلهمانی بۆ جڤاتا بریتانی جارهك دی بسهركهفتنا پارتا پارێزگار ب سهرۆكاتیا دێڤد كامیرۆن ی وهكو جارهك دی بۆ پێنج سالێن دی بمینته ل داونینگ ستریت بداوی هاتن. ئهڤ جاره ژی بێگومان ههڤركی دنێڤبهرا ههردو جهمسهرێن سهرهكی دنێڤبهرا پارێزگار و پارتا كرێكاردا بوون ب سهرۆكاتیا ئێد میلیباند، ئهوێ ئێكسهر پشتی ئهنجامێن دهنگدانێ د پهیڤا خوه دا بریارا دهست ژ پۆستێ خوهیێ سهرۆكاتیێ ڕاگههاندی، بێی چ ناكۆكی دنێڤبهرا ههردو لایاندا رووبدهت. ههر كهسێ نه سیاسی ژی گوهێ خوه دابیته پهیڤا میلیباند ی، دا زانیت تا چ رادده گیانێ برایینیێ دنێڤبهرا سیاسهتمهدارێن ڤان وهلاتا دا ههیه ژپێخهمهت رازیكرن و خزمهتكرن و رێزگرتنا مللهتێن خو بهری هزر ل سهر روونشتنا كورسیێن خوه ههبیت. وهكو میكانیزما پرۆگرامێ پارتا كرێكارا، ئهوا سهرنهكهفتی دهبژارتنان دا، ئهوه پتر خزمهتا تهخ و چینێن ههژار و كرێكارا بكهت بهری یێن دهولهمهند، لێ دبیت ئێك ژ ئهگهرێن سهرهكی یێن نهسهركهفتنا كرێكارا پارتا نهتهوهیا سكوتلهندی بیت كو كرێكار ژ دهسههلاتێ بێ بههر كرین. لێ ژبهر زهلالی و نهزاههتا هلبژارتنا پارتا كرێكارا چ بههانه ل سهر ئهنجاما نهبو و میلیباندی سالوخهتێن خۆشكاندن و تهوازوعێ د پهیڤا خوه دا ههبوون. ل دهسپیكێ پیرۆزباهیا ههڤرگێ خوه سهرۆكێ بریتانیا كامیرۆنی كر بهری بریارێ ل سهر دهست ژ كارێ خو وهكو سهرۆكێ پارتا كرێكارا بدهت و گۆت: “من دهست ژ پۆستێ خو وهكو سهروكێ پارتا كرێكار(لهیبهر) بهردا، چونكو پارتا من، ئاخفتن بومیلیباند ی، گفتوگۆ و دانوستاندنهكا ڤهكری و راستگو ههیه بۆ بدهستهڤه ئینانا رێكهكا راست و دورست، بێی خورتی و زۆری” مهبهستا وی ژ خورتی(أجباری)یێ ئهوه زۆریێ ل دوستێن خوه یێن پارتا خۆ نهكهت جارهكدی ههر بمینیته سهر كورسیا سهرۆكاتیا حزبێ. لێ یا گرنگتر ل دهف وی ئهو بوو دهما گۆتی:” ئهو هۆكارێن مه ههردو حزبا پێكڤه گرێددهن گهلهك و گهلهك بهێز ترن ژ ئهوێن مه ژێكڤه دكهن” لهوا ئهنجام بههر رهنگهكی بن چ كارتێكرنێ ل سهر ئێكبونا وهلاتێ وان ناكهت چنكی ههردو، دهستههڵات و ئۆپۆزسیۆن ئێك چارهنڤێس بو خزمهتا گهل و وهلاتێ خوه ههیه. ئهڤجا نهیا سهرپڕایز بو كه ئێكسهر پشتی دهركهتنا ئهنجامێن دهنگدانێ سهرۆكێن سێ حزبێن بهشدار دهلبژارتنان دا ئهڤێن نهدهركهتین، ئێد میلیباند سهرۆكێ حزبا كرێكارا، نیك لیك سهرۆكێ لیبرال دیمۆكرات و دیسا سهروكێ حزبا ئازاد، دهست ژ پۆستێن خوه بهردان بن، دا ههڤالێن خوه د حزبێن خوه دا تهنگاڤ و شهرمزارنهكهن و دهلیڤێ بدهنه وانژی رێكێن باشتر بدهستڤه بینن ههروهكو رێخوشكهر بن بۆ هندهك لایهنێن دی خوه بۆ پۆستێ سهرۆكاتیێ و پۆستێن دیێن سیاسی هلبژێرن بۆ خزمهتا وهلاتێ خوه. مهرهم ژڤێ ئهرێ بۆچی عیراق، وهكو نمونه، ههردهم وهلاتهك خویناویه؟ بهرسڤهكا ساده و ل دووڤ نمونهیا هلبژارتنێن پهرلهمانی یێن بریتانیا، چنكی وهلاتهكه هێشتا گهلهك دووره ژ تێگههێ هلبژاردنێن دیمۆكراسی و ههروهسا دویره ژههبونا كارگێریهكا زهلال بۆ ههوایێن هلبژارتنێ. ل داویێ، بلا پرانیا هێزێن مهیێن سیاسیێن كوردستانی ژی هزرهك تێدا ههبیت، ههكه پرهنسیپێن دیمۆكراسیهتێ و ئازادیا كهسی د ناڤ كهلواشێ پرۆسێسا دهنگدانێدا نههێته چهسپاندن، مهحاله ل قۆناغا پشتی هلبژارتنا د ووارێ كریاریدا، ئهو پرهنسیپێن ناڤبری ببنه پشكهك ژ ژیانا وهلاتیا و گیانێ توند وتیژیێ ژی دێ جهێ گیانێ وهرزشی د یاریهكا سیاسی یا زڤر دا گریت و دێ ئهنجامێن وێ یاریێ ژی ل سهر وهلاتیێن بێ لایهن گهلهك یا گران بیت.
روودانا چارلی ئیبدو و ڕاوهستیانهك
بێگومان وهلاتێ فرهنسا ئێك ژ وان وهلاتانه ئهڤێن ههڤپهیمانا ژ نێڤ پشتی شهڕێ جیهانا دووێ ئیمزا كری بۆ وهرگرتنا پهنابهرێن سیاسی و رێزگرتن ل وان پهنابهران د ههمی مافێن ژیانێدا وهكو ههر وهلاتیهكێ فرهنسی بخوه. لێ ب دیتنا من ههكه رۆژهك بهێت بۆ ههڵوهشاندنا ڤێ ههڤپهیمانێ، دێ فرهنسا دهولهتا ئێكێ یا ئهورۆپی بیت پشتهڤانیا خوه بۆ ڤێ ههڵوهشاندنێ دیار كهت، چونكو فرهنسا ژ وان وهلاتانه كو ژ رهفتارێن پهنابهرێن خوه گهلهك تێر بووی، نهمازه ئهڤرۆ نێزیكی پێنچ ملیۆن كهسان ژ رهڤهندا موسڵمانان ل وێرێ ههنه و پرانیا وان بووینه فرهنسیێن سیتیزن و ژ و وهلاتێن ژێكجودا هاتینه و ژوانژی پتریا وان عهرهبێن جهزایرێنه. ترسا فرهنسا ئهوه كو ل پاشهرۆژێ ساڵ بۆ ساڵ رهڤهندا ئیسلامی د بزاڤێن خوه دا خورتتر لێ بهێت و ل دووماهیێ فرهنسا بكهڤیته ل بن فشارێن دهولهتهكا ئیسلامی. ژ بهر ڤان سهدهمان فرهنسا نهچاربوویه هندهك ئاستهنگان دابنیته ههمبهر ژیانا موسلمانان، ژ وانژی ل سالا ٢٠١٠ێ، پێچا ژنێ، ئهوا ژنێن موسلمان سهروچاڤێن خوه پێ دڤهشێرین، ل جهێن كاری ژ لایێ حوكمهتێڤه هاته قهدهغه كرن، د سهر نهرازیبوونا موسلمانێن وێرێ دا ب رێیا خوهنیشاندانان، ل دووڤرا ئهڤه چهند ساڵهكه كۆڤارا ترانهپێكرن یان كاریكاتۆری: چارلی ئیبدۆ، ب چهند پێ سڤككرنهكان ل دژی پێغهمبهرێ موسلمانان محهمهد (س) رادبیت و ئازادیا دهربڕینێ بۆ مهرهمێن ئازادیا سڤككرنێ بكاردئینیت و ههستا موسلمانێن وێرێ بریندار دكهت، ههر چهنده نه تنێ كاریكاتوران ل سهر هێمایێن ئیسلامێ بهلاڤ دكهن بهلكو ل سهر ههمی ئایینێن دی ژی، ژ وان دژی عیسا پێغهمبهری كو پرانیا وهلاتیێن وان كریسیانینه ژی، بهلێ ئهو دزانن ههر دهم ترانه پێكرن ب ئیسلامێ و پێغهمبهرێ خودێ ل دهف پرانیا موسڵمانان هێڵا سۆڕه، ئهڤه ژی پتر وهل میدیاكارێن فرهنسی ب تایبهت و یێن جیهانێ بگشتی دكهن رژدیا خوه ل سهر ئهڤان كارێن نه د بهرژهوهندیا ئازادیا رۆژنامهڤانیێ دا بكهن، داكو هندهك گرۆپێن ئیسلامیێن رادیكالیێن توندڕهو راكهنه سهر خوه و مهژیێ هندهك جحێلێن وان بلڤلڤینن و دهست بكارێ تیڕۆرێ بكهن وهكو مه بهری چهند رۆژان ل پاریسێ دیتی و بوویه سهدهما كوشتنا چهند رۆژنامهڤانهك و پۆلیسهكێن فرهنسی. ل ڤێره بۆ مه ئاشكهرا دبیت ههروهكو دو یاریكهرێن یاریا شهترهنجێ كو ئێك ژ وان فرهسیه ب شارهزایی بهركێن خوه دلڤینن بۆ جهێن پێدڤی، بهروڤاژی یاریكهرێن ئیسلامیێن هشكباوهر كو ژ ئهنجامێ نه پلاندانانهكا ساخلهم و نه جێبهجێكرنهكا باش شكهستنێ دئینن. ئهرێ ئهگهر راسته وان گرۆپێن موسلمانان رێز ل ئایینێ خوه ههیه و رێز ل پێغهمبهرێ ئیسلامێ ههیه، بۆچی دژایهتیا ئاخفتنا خودێ و فهرمۆدهیێن پێغهمبهری دكهن؟! بێگومان ههكه ئهڤرۆ پێغهمبهر (س) د ناڤ ڤان روودانان دا بایه، بهری نهكامیا وان رۆژنامهڤانان كربا، دا نهكامیا ژ وان نهتهوهیێن خوه یێن ئیسلامی كهن ئهڤێن ب كارێن تیرۆرێ رادبن. دهما جارهكێ سهحابیهكی پرسیار ژ پێغهمبهری (س) كری بۆ ئهو كهسێن سڤكیێ ب وی دكهن، ئینا بهرسڤا وی ئهو بوو كو موسلمان تێكهلیا وان نهكهن و ل گهل وان نه روونن و دانوستاندنێ درێژ نهكهن. لێ مخابن گرۆپێن تیرۆرێ د ڤی سهردهمیدا، تنێ بهرسڤ ب سهربرین و كوشتن و سڤككرنێ و تالانێ و تهعداری یه. ئهرێ چهندین رێیێن دی نهبوون ئهو موسلمان دژی رۆژنامهیا چارلی ئیبدۆ رابوهستن ب سهرهدهریێن ئاشتیانه؟! ئهرێ بۆچی خونیشاندانێن فهرمی و ب رێیێن تهنا ل سهر جاددهیێن پاریسێ نهدهاتنه ئهنجامدان؟! ئهرێ بۆچی هندهك وهلاتێن ئیسلامی رێگری و جهرده ل بهرههمێن فهرهنسا نهدكرن و دهرگههێن بازرگانیێ ل وان نهدگرتن؟! ل جهێ تیرۆرێ، بۆچی قونسۆڵخانهیێن فرهنسی نهدهاتنه گرتن و بۆ دهمهكی بالیۆزێن وان نه دهردئێخستن؟! ههر چهنده ئهڤ رێیێن مه گۆتین ژی نه چارهنه، لێ دا پتر كارتێكرنا خوه ل سهر وی وهلاتی ههبیت. بهلێ مخابن موسلمانێن رادیكالی رێیێن توندوتیژێێ یێن دژی مرۆڤایتیێ دانانه بهر ڤێ كێشێ و ب هزرا وان كوشتنا میدیاكارهكی یان پۆلیسهكی دێ تڕسی ئێخنه د دلێ واندا و گههنه مهرهمێن خوه. بهلێ تیرا خوه ب بهروڤاژیڤه ل سینگێ خوه چوكلاند و ئهو رۆژناما رۆژێ چهند هزارهك ژێ دهاتنه دفرۆتن، پشتی وێ روودانێ د روژهكێدا، حهتا سێ ملیۆن ژمارا هاتنه فرۆتنێ و دونیایێ ههمیێ ئیدانه و تاوانباریا وێ كریارا تیڕۆری كر. ب مخابنیڤه ئهڤ سهردهریێن توندوتیژیێ رێزێ ل وان موسلمانێن راست و دورست ناگرن، ئهو موسلمانێن كهسێن ئاشتیخواز و ئیسلامێ دبینن وهكو ئایینێ ڤیان و تهناهیێ. دهما بهرسڤا هندهك موسلمانان ب ڤان رێیێن كوشنده و زهبروزهنگ بن، ئانكو ئهوان ب خوه ب ڤی ئاوای ناسنامهیا راستگۆیێ دا وێ كۆڤارا فرهنسی و دێ ژ ئهڤرۆ وێڤه ڤان میدیایا پتر میسداقیهتا خو دسهر شاشیێن خورا ههبیت. ل ڤیره نه وهكو ئهم دگهل ئایدیۆلۆژیان ڤێ مهدیایێینه، بهڵكو ئهم دژی ڕهیاكشن و بهرسڤا بچیڤینه، ئهڤا تیرۆرا دهولهتا ئیسلامێ بكاردینیت نهك موسلمانێن رێبازا پێغهمبهرێ ئاشتیێ و ئیسلاما راست و زهڵاڵ. بلا بانگهوازیا مه ژی بۆ ههمی موسلمانان بیت، ژ وان موسلمانێن گهلێ مه یێ كورد، كو ههمیان ماف ههیه رێگریێ ل سڤكاتیێن دژی ئایینێ خوه بگرن، بهلێ ب ههڤبهرهكا ئاشتیانه و رێیێن قانوونی داخوازا مافێن خوه بكهن، دا ههمی مرۆڤ پێكڤه ب تهناهی بژین و رێز ل هزر و بیر و ئایین و پیرۆزیێن وان ل سهر ئاخا ژیانێ بهێته كرن.
ئاڵا و نیشتیمانپەروەری
لدەمێ هەر ساڵەکێ ژ ساڵێن خودێ، ژمارەیەکا هەلکەفتێن نەتەوەیی و ئولی دسەر مەرا دبورن و ژئەڤێن پتر پەیوەندی ب میللەت و چارەنڤیسێن نەتەوەییڤە هەین هەلکەفتا ئاڵایێ کوردستانێیە وەکو ل ١٧ ی کانینا ئێکێ لهەمی سالا دەستنیشان کری. لڤێرە چاوا پێتڤیە ئەف هەلکەفتە برەنگەکی بهێتە ساخکرن تایبەت نفشێ نوکەیێ زاروک و گەنجێن مە مفای ژێ ببینن بشینکرنا هەستەکا نەتەوەیی دمەژیێ واندا، دا تێبگەهن کو ئەف ئاڵایە نە تنێ پارچەکا قوماشیە و تنێ وەکو روتینەک سالانە دڤێ روژێدا بلند بکەن و روژا باشترێ ب بێرێزیڤە لسەر هندەک ئەردێن نە پاقژ و گونجای ببینین.
لێ ساخکرنا روژا ئاڵایێ کوردستانێ مەزنترین دەلیڤەیە بو بلندکرنا ئاستێ نیشتیمان پەروەریێ بو وەلاتیێن مە نەمازە زاروک و جحێلێن مە کو دبیت ئەوان وەکو باب و بابکالکێن خوە دوی کاودانێن نە ئازادیێ دا نە بورینە بزانن بوچی ئەف پارچە قوماشە هندە یێ بسەنگ و بوها و پیروزە و باهایێ وێ لهەمبەر چیایێن زێری و ئەڵماسینە. لێ دەما باب بەحسا روژێن خوەیێن گەنجاتیێ دکەت وەکو ئەوی ژ دل و موراد بو تنێ چرکەیەکێ بشێت وی ئاڵای بدەستێن خو بگریت و لئاسمانی بلند بکەت، بەلێ کا چاوا وی باوەر نەدکر دێ خەوێ ژیدا بینیت.. . لوی دەمی کورێ وی یان کچا وی بێگومان دێ پرسیارێ ژبابێ خو کەت: بوچی ئەو نەدشیا.. .. لێ بەرسڤا وی دا ئەو بیت: یان تڤیا ئەو ژیا بابیی ئالا، یانژی بوی ئاڵای قەستا گوڕستانێ کربا.. . ئاها وەسا دێ زاروکێن مە زانن بوهایێ ئاڵایێ کوردستانێ تنێ خوینە و گیانە نە تنێ پاتەیەکێ هەرزانە.. . دەما ئەم دیروکا گەلێ کورد بووان وەکو فیلمێن دوکیۆمێنتی دگەل چیروکا ئەڤی ئاڵایێ پیروز بەرچاڤ دکەین کا چاوا بسەدا هزار گیانێن پێشمەرگەها ددیروکا کەڤندا لبن سیبەرا ڤی ئاڵای بو رزگاریخوازا گەلێ کوردشەهید بوینە و دایکێن وان ب ناڵەناڵا برینێن جەگەرا خوە قەستا بن ئاخێ کرینە و بێی کەسەک ژوان ئازادیا ئەڤرو دیت بیت، دێ تازە زاروکێن مە ژی زانن ئەو هەمی قوربانی پێخەمەت رێکا ڤی ئالایێ پیروز بو. .. گەر بەحسا دیروکا ئالای بو وان بهێتەکرن کو نە ئەڤرویە ئەف پارچە قوماشە هاتیە نەخشکرنێ و کەتیە ددەستێن وەلاتیێن مەدا بەڵکو دیروکا ڤی ئاڵای ڤەدگەڕیتە بەری نزیکی سەد ساڵا و هەر ئەو ئاڵا بو سەروک کومارێ موهابادا کوردستانێ شەهید قازی محەمەد ی لسالا ١٩٤٦ێ ل گوڕەپانا چار چرا بلند کری دگەل سروودا نیشتیمانیا ئەی رەقیب، دا لدیڤڕا و بساڵەکێ کێمتر بدەستێن دوژمنێن کوردستانیا بهێتە سیدارەدانێ و کا چاوا پاشی سەرکردەیێ کورد یێ مەزن مەڵا موستەفا بارزانی نامەیا ویا ئازادیێ ڕاگەهاندی و وەنەکری ئاڵایێ کوردستانێ ژئاخێ بگریت و حەتا ئەڤرو ژی دسەر هەمی کارەسات و تاڵانێن مەزن ژ کوشتنێ و خراپکرنێ و تەعداریێ و عەرەبکرنێ و بومبە بارانکرنێ ب بومبەیێن ناپالما و تاوانا مەزن ب توببارانا ئەسمانێ حەلەپجە بگازێن کیمیاوی و کومکوژیا گەلێ کورد بتاوانێن ئەنفالا رەش یا جەرگبڕ، دسەر هەمی ڤان کاودانا ڕا هەر ئەو ئاڵا ما بگەلێ خوڤە یێ بلندە و دێ هەر هەبن. . هینگێ دێ زاروک و گەنجێن مە زانن ئەو پارچە ئاڵایێ کوردستانێ هەمی ژیانا وانە، خوارنا وانە، ئاڤا وانە و شەرەف و ئاڵچاخێ وانە، هەبونا وانە و ناسنامەیێ کوردینیا وانە.
نە تنێ دوێ رۆژێدا بەڵکو ئەم هەمی رۆژا دەستێن خو بو ڤی ئاڵایێ کوردستانێ یێ پیروزێ هەرێ بلند سەرئەڤراز دکەین و رێزێ لێ دگرین، چنکی رێزگرتنا مە بو ڤی ئاڵای ئانکو پاراستنا پیروزیا کوردستانیێ و پاراستنا هەمی دەستکەفتێن کوردستانێیە ئەڤێن ئەڤرو ئەم دبینین. رێزگرتنا ڤی ئاڵای رێزگرتنە بو ئەو پێشمەرگەهێن قارەمان ئەڤێن ئەڤرو دسەنگەرێن شەڕیدا بدوژواری بەرگریێ دژی چەکدارێن داعشی ژ ئاخا پیروزا کوردستانێ دکەن چ ل کوبانێ و چ ژی ل شنگالێ. پاراستنا ئاڵایێ کوردستانێ پاراستنا هەر چار پارچەیێن کودستانێنە، چنکی ئەو ئاڵا درویشمێ ئازادی و دیموکراسیەتیێە لهەمی کوردستانا مەزن و ئەو پارچە ئالا یێ ئێکرێزیێ دئێخیتە دناڤ هەمی هێز و پارتێن سیاسیدا و هەر دەما ئەو ئێکرێزی نەما هینگێ دێ زانین پیروزیا ڤی ئاڵای نەما و بێرێزیا ڤی ئاڵای هاتەکرن. بلا ب هەلکەفتا ئاڵای ئەو هێز و پارتێن سیاسی باش بزانن نەمازە ئەڤێن رادیکالی و ئیسلامەتیێ دکەنە کەڤلوژانکێ خوە کو نابیت، تایبەت دڤی کاودانیدا، حەتا هزر ژی دگوهورینا ئالایێ کوردستانێ یان سرودا نیشتیمانیا ئەی رەقیب بهێتەکرن، چنکی ئەڤە دێ بیتە تێکشێلاندنا هەمی دیروک و بەرخوەدانێن گەلێ کوردستانێ و بڤێ هەلکەفتێ ئەم هەردەم دگەل ڤی رەنگ و جوانیا ئاڵایێ کوردستانیینە و دیسا پەیڤێن سروودا ئەی رەقیبین هندی ناڤێ کوردستانێ هەبیت.
لداویێ دەما ئەم ئاهەنگێن روژئانینا ئالایێ کوردستانێ دگێرینین لهەر جهەکی بیت لسەر ئاخا کوردستانێ دڤێت ئەم ژناخێ خو ئاهەنگا بو بکەین و پیروزیا وی بپارێزین، هەر چەندە بلا بزانین نە تنێ ئاهەنگێڕان و بلندکرنا ئاڵای نیشتیمانپەروەری و دلسۆزیا وەلاتیە، مینا ئەڤرو بڤان هەلکەفتا ب موخابنیڤە گەلەک لایەن موزایەدێن سیاسی و وەلاتپەروەریێ برێکا ئاڵای لسەر وەڵاتیا دکەن و خو بەرچاڤ بو ڤی مللەتی دیار دکەن کو ملیاکەت و فریشتەیێن ڤی زەمانینە. شیرەتا من بو وان وەلاتی و لایەنێن دڤان هەلکەفتادا وەڵاتیێن کوردستانێ دخاپینن ئەوە: براینو ، خوشکینو، بو مە کەسێن دلپاک و دلسۆز بن، ئاخا کوردستانێ ژهەمی گەندەلیێ بپارێزن، بکریار وەلاتپارێز بن، ماڵ وسامانێ هەژارا بپارێزن، ئێکگرتی و ئێکدل بن دژی هەر دوژمنەکی، ئەڤەیە ئاهەنگێن ئالایێ کوردستانێ و بلندکرنا وی. ما بۆچی یە تو ئالای بلند بکەی و تو بخو گەندەلیێ و خیانەتێ لمللەتێ وی ئاڵای بکەی؟!
نيشاندانWP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com