ئەلند مزووری
بەری ئەم بەحس ل زمانی بكەین؛ دڤێت ئەم باش بزانین كا گرنگیا زمانی د چ دایە؟، زمان دهێتە هژمارتن ئێك ژ پیرۆزیێن مللەتان، ناسنامەیا كولتوورێ مە ب هەمی ڕەنگان و دیرۆكا مە دپارێزیت بەرییا كو ئاخ و سنووران بپارێزیت، لەورا دڤێت ئەم پاراستنا ڤی زمانیبكەینە ئێك ژ كارێن دەسپێكی و بدانینە پێشیا هەمی كاران، چونكو ژ دەستدانا زمانی ئانكو ژ دەستدانا هەر تشتەكی، بێ دودلی هەر دەم خواستە و حەز و ڤیانێن مە ئەون كو بشێین زمانێ خۆ بپارێزین و ڤەوژێرین ژ پەیڤ و زاراڤێن زمانێن بیانی و پاقژ و ساخلەم بكەین.
گەلەك هەول و بزاڤ دهێنەكرن كو زێدەتر گرنگی ب زمانێ مە بهێتەدان و ژ پێلێن شێواندنێ و نەمانێ بهێتە پاراستن، بەلێ جهێ دلگرانیێ یە كو هەتا ئەڤرۆ؛ ئێك ژ وان هەول و بزاڤان جهێ خۆ نەگرتینە، هەروەسا نەشیاینە ڤی زمانی وەكی بەری چەندین سالێن بۆری ژی ڤەبگەرینیت، ئەگەر ئەم پیچەكێ ل رابردویی بڤەگەرین؛ دێ زانین ڕەوشا زمانێ مە چاوابوو و نها ل چ ئاست دایە، دێ باش بۆ مە دیاربیت كا ئەم چەند شیاینە ڤێ زمانی بپارێزین، بەلكو د ڤێ بەراوردیێ دا دبینین كو ب هزاران پەیڤێن ڕەسەن یێن كو د ژیانەكا سادە و د چارچووڤەیێ ژیانا گوندایەتیێ دا دهاتنە بكارئینان؛ ئەڤرۆ پتریا وان هندابووینە، بەلێ كو پشتی ئەم بووینە خۆدانێن ب دەهان زانكۆ و ناڤەندێن ئەكادیمی و پەیمانگەهێن زمانی؛ ب سەدان پەیڤێن بیانی كەفتینە د ناڤا زمان و رێنڤیسێن مە یێن كوردی، بۆ زانین هەر پەیڤەكا بیانی كو بێ پێدڤی دهێتە ناڤ زمانێ مە، پشكەكێ ژ رەسەناتیا وی كێم دكەت، پاراستنا زمانێ كوردی ژ پێلا «شێواندنێ» و «تێكەلبوونێ»، نە بتنێ ئەركەكێ ئەدەبی یە، بەلكو ئەركەكێ پیرۆزێ نەتەوەیی و نشتیمانی یە. ئەڤجا بلا ئەڤ بزاڤ و خەباتێن دهێنە ئەنجامدان بۆ پاراستنا زمانی؛ بەدەوام بن و وێ ناسنامەیا كو ب هزاران سالان مللەتێ مە ل بەرانبەر هەمی جۆرێن عەرەب تورك و فورسكرنێ راوەستای و شیای ب هیممەتا خەلكێ خۆ یێ دلسۆز هەنبەری هێرشێن فەرهەنگی و سیاسی ژ هەمی لایەكی ڤە، بلا ئەم ئەڤركە بەردەوامیێ پێ بدەین ل شوینا شێوانكرنێ گەشەكرنێ پێ بدەین.
ئەگەر ئەڤرۆ ل زمانێ خۆ یێ كوردی بنێڕین؛ دێ بینین كو ب سەدان پەیڤێن بیانی بناڤ كەفتینە و ژلایێ گەلەك سازیێن جودا شانازیێ پێ دبەن بێی كو ئاگەه ژ دەستادانا ناسنامەیا خۆ یا نەتەوەیینە، هەر بۆ نموونە ئەڤە چەندین ژ وان پەیڤان یێن بەربەلاڤ و ب دەهان پەیڤێن دی ژی هەنە بۆ نموونە:
Event (ئێڤێنت) = چالاكی
Service (سێرفس) = خزمەتگوزاری
Meeting (میتینگ) = كۆمبوون، دانیشتن
Press Conference (پرێس كۆنفرانس) = كۆنگرەی ڕۆژنامەڤانی
Restaurant (رێستۆرانت) = خوارنگەه
Coffee Sho (كافی شۆپ) = قەهوەخانە
Symposium (سمپۆزیۆم)= (كۆڕبەند)
ئەڤ پەیڤە و بەربەلاڤبوونا وان وان زێدەتر ل سەر ئاستێ زانكۆ و پەیمانگەه و ناڤەندێن ئەكادیمی دهێتە دیتن.
ئەگەر سنۆرەك و رێگریكرنەك بۆ ڤان پەیڤان نەبیت؛ بێگومان ل پێشەرۆژێ؛ دێ بیتە هەرەشە ل سەر زمانی و دویر نینە بەشەكێ ڤی زمانێ پیرۆز ژناڤ بچیت، چونكو دێ كونترۆلێ ل سەر زمانێ مە كەن، دڤێت هەولێن ژدل بێخینە بەر بۆ نەهێلانا ڤێ دیاردێ ئەگەر نە د سالێن بهێت دا دێ بیتە كەتوار ئێدی دێ ب زەحمەت كەڤیت كو ل هەنبەری ڤێ پێلێ رابوەستین، ئەڤ ئەركە ژی دكەڤیتە ل سەر ملێن سازیێن حوكمەتێ یێن پەیوەندیدار و بتایبەت سازیێن پەروەردێ و خواندنا بلند وەك زانكو و پەیمانگەه و سازیێن ڕەوشەنبیری و كەنالێن راگەهاندنێ. خالەكا دی یا گرنگ نە گرنگیدان ب وانەیا كوردی د ناڤا وان جهێن مە ئاماژە پێدای و ب تایبەت یێن ئەهلی و ویێن فێركرنا زمانێن بیانی، ئەڤ دیاردە زێدەتر پەیدابوویە؛ پشتی ڤەبوونا ب دەهان ژ قوتابخانە و پەیمانگەه و زانكۆیێن ئەهلی، لەورا دڤێت حوكمەت ڕۆلێ خۆ د ڤی مژارێ دا بگێریت، ئەگەر حوكمەت و دەستهەلات ب ئەركێ خۆ یێ یاسایی و كارگێری رانەبن، زمانێ كوردی دێ ل بەرانبەر گۆلۆبالیزمێ (جیهانگیریێ) وەندابیت. چونكو ئەم زمانی وەك ناسنامەیا نەتەوەیی دزانین، لەورا دبینم كو پاراستنا وێ كێمتر نینە، ژ پاراستنا خاك و سنۆر و پیرۆزیێن دی یێن نەتەوەیی و نشتیمانی، چونكو زمان ڤان هەمیان د خۆ دا دهەلگریت، ئەڤجا بلا «دەستهەلات» ژدل بهێتە سەر خەت و سنۆرەكی بدانیت، هەول بدەت بۆ دانانا یاسایێن تایبەت بۆ ڤێ مەبەستێ بدەربێخیت و «حوكمەت» ب سازیێن خۆ یێن پەیوەندیدار ڤە هان بدەت بۆ جێبەجكرنا وان، گەر نە ب ڤی ئاوای دێ زمانێ مە بەر ب ئاقارەكێ دی چیت.