هندهك بابهتێت ههین پهیوهندی یا ب ژیانا خهلكی ڤه ههی، لهوما ئاخفتن ل دۆر وان بابهتێت ههستیاردڤێت گهلهك د هویر بن نهمازه گهر ل دۆر ژیانا خهلكێ مه بیت، و دێ كارهكێ خراب كهنه سهر دهروونێ خهلكی ئهگهر د دروست نهبن.
هندهك كهسان خۆ د كره وهكیلێ مللهتی و بناڤێ مللهتی داخویانی لسهر شاشێت تهلهفزیۆنا د دان و دیدارێت تهلهفزیۆنی گهرم د كرن و بههشت د ئینا لێڤێ.
ئهڤ كهسه ژی، هندهك ژ ئهندامێت جڤاتا نوینهران بوون، ئهوێت مللهتی دهنگ داینێ ههتا چووینه بهغدا و هندهك ژی ژ ئهندامێت پهڕلهمانێ كوردستانێ بوون، دیسان ئهوێت ب دهنگێ مللهتی چووینه وێرێ، هندهك ژی وهزیر و فهرمانبهرێت مهزن بوون د وهزارهتا دا ، ڤان ههمیان خۆ د كره شارهزا د وارێ ئابووری دا و ئومێدێت مژهوی د دانه مللهتی !!
نزا چهوا چێدبیت وهزیرهكێ ئاگههداری سهروبهرێ ئابووریێ كوردستانێ، ل هاڤینا بووری ل پێش دهزگههێت راگههاندنێ بێژیت: قهیرانا دارایی دێ ل مهها ئهیلوولێ چاره سهر بیت !! پاشی دهمێ مهها ئهیلوولێ هاتی و قهیران چاره سهر نهبووی، گۆتی: ل سالا نوو ، ئانهكۆ ل مهها كانوونا دووێ ژ سالا 2016، چو قهیران نامینن!! پاشی دهمێ سالا نوو هاتی، نهكو قهیران ههر مابوو، بهلكو گهلهك خرابتر لێ هات. ما كهس نینه بێژیته وی وهزیری، یان غهیری وی وهزیری، ئهوێت داخویانیێت كولیلكا و نێرگزا د دهنه مللهتی، كا وهره چ ل گول ونێرگزێت ته هات؟
ههر وهسا بێژنه وان ئهندام پهڕلهمانێت بهغدا و ههولێرێ وشارهزایێت بارێ ئابووری ل ههرێما كوردستانێ!! كانێ شارهزاییا ههوه و ئهو داتا یێت ههوه بهلێڤ دكرن؟
شارهزایێ ئابووری یان ههر بابهتهكێ دی، ئهو كهسه یێ چهندین ساڵ ژ ژیانا خۆ ل وی بابهتی برینه سهر وئاگههداری ههیی و نهیێت وی كاری بیت و ئهو كهس بیت، یێ راستیێ بۆ مللهتێ خۆ و بۆ بهرپرسا ژی بێژیت و رێیا راست نیشا ههردوو لایان بدهت، دا خهلكی باوهری ب ئاخفتنا وی ههبیت و نهكۆ ئاخفتنا وی وهكی پڕۆپاگهندا ههلبژارتنا بیت !!
بهرپرسێت وهزارهتا و ههر وهسا شارهزایێت!! بارێ ئابووری، بهر پرسن ژ وان داخویانی و ئاخفتنێت وان ل دۆر بارێ ئابووری داین و ههكه دیار بوو ئاخفتنێت وان
د بێ بنهما بوون، دڤێت پسیار ژ وان بێته كرن، كا بۆچی ههوه مللهت خاپاند؟؟
ههتا كار گههشتیه ڤی ئاستی، فهرمانبهرێت كوردستانێ ئهڤه 6 مههه مهعاشێ خۆ وهرنهگرتیه و هێش سهر و بنێت قهیرانێ دیار نینن و شیرهتكاریا وان راوێژكارا و شارهزایا !! خرابترین جۆرێ شیرهتكاریێ بوو ، رێیا وان ژ ههمیا باشتر دیتی، كێمكرن یان ب نیڤیكرنا مهعاشێ فهرمانبهرا بوو!!
كا شیرهتكاریا وان ل دۆر گهندهلیێ، یان بن بڕ كرنا بن دیواریێ، یان ئهرزانكرنا بهایێ كهل و پهلا، دا قهیران لبهر خهلكێ مه سڤك ببیت؟ وهكی ئهرزانكرنا ههمی جۆرێت كرێ یان و ئهرزانكرنا كهلو پهلێت بازاڕی، چنكی هندهك ژ وان دوو قات و سێ قات ل بازاڕی تێنه فرۆتن.
لاوازترین خاڵ لجهم وان وهزیرا و ئهندام پهڕلهمانا ئهوه، كو دهمێ داخویانیا د دهن چو تاما سیاسهتێ ژ ئاخفتنێت وان ناهێت
دڤیا وی وهزیر یان ئهندام پهڕلهمانێ ل هاڤینێ د گۆت، فلانه ههیڤێ، یان سهرێ سالێ قهیرانا دارایی نامینیت، د ڤیا ههر هنگی گۆتبا: قهیران نامینیت، ئهگهر بهایێ پهترۆلێ هۆسا بمینیت، ئانهكۆ ههر ل وی دهمی هزرا بلند بوون و نزم بوونا بهایێ پهترۆلێ كربا، نهمازه هنارتنا پهترۆلا مه وهكی كهلهكا سهر ئاڤێ یه و مهترسی یێ ل سهر ههین !!
ئهو مرۆڤێ سیاسی بیت، دڤێت هزرێت خۆ باش بكهت بهری باخڤیت و ئاخفتنێت وی د كێشای و پیڤای بن، چنكی ئاخفتنێت وی جهێ بهرپسیاریێ نه، و بۆ وی تێنه نڤیسین و هژمارتن.
نووترين نووچه
- سەرۆك بارزانی و شاندەكێ حزبا دەعوە پرسا پێكئینانا حوكمەتا نوو یا ئیراقێ گەنگەشەكر
- پاراستنا زمانێ دایكێ ئەركەكێ نیشتمانییە ل سەر ملێ مە هەموویان
- پاراستنا زمانێ دایك، پاراستنا ناسنامە و پاشەڕۆژا كوردستانێ یە
- زمان بنەمایێ سەرەكیێ ناسنامەیا مە یا نەتەوەییە
- گوهۆڕینێن دیموگرافی و ب ئەرەبكرنێ ل سنۆرێ مادەیێ 140 دهێتە كرن
- سەرۆك بارزانی: ئێكەتییا قوتابییان و لاوان قوتابخانەیا پێگەهاندنا خەباتكاران بوو
- سەرۆك بارزانی پیرۆزباهی ل ڕێكخەرێ گشتیێ بزاڤا گۆڕانێ كر
- گرنگە د حوكمەتا بهێت یا ئیراقێ دا هەڤپشكی و هەڤسەنگی و ل هەڤكرن بنەمایێن سەرەكی یێن هەڤبەندیێ بن ل گەل بەغدا
- نێچیرڤان بارزانی و جۆشوا هاریس دووماهی پێشهاتێن پرۆسەیا سیاسی ل ئیراقێ گەنگەشەكر
- ئێكەتییا قوتابییان و لاوان ڕۆلەكێ كاریگەر د بزاڤا ڕزگاریخوازا گەلێ كوردستانێ دا هەبوو
د.رهشيد فندى
روونشتنهك و دوو پسیار
هاڤینا باژێڕێ ڤیهننا گهلهك یا هین و خۆشه ، وهكی بهارا مهیه ، تۆ چهندی پیاسێ ل ناڤ باژێڕی بكهی ، ههست بگهرمێ ناكهی.
ل دهمێ خهریبیا وهلێتی و هزر وبیرا كهس وكارا و برادهرا ، ههدارا مرۆڤی ل وێرێ، ب ههر كوردهكی تێت ، ههما چوننه بیت ، مرۆڤ د زانیت خوینا وان یا كوردایه. .
كورد مللهتهكێ زیرهك و زیندی نه و ب هش و وێرهكی نه ، ههر جڤاكهكێ ئهوروپی ئهو د چنه د ناڤدا ، ههر زوی خوه دیار و بهرچاڤ دكهن و دچنه د ناڤ كاری دا. .
ئهو خوارنگهها نێزیكی ئۆتێلا مه ، یا كوردهكێ ههولێری یه و خوارنێن رۆژههلاتی و رۆژ ئاڤایی چێدكهت ، ئهو ( بیتزا ) یا بهرامبهر ئۆتێلێ یا كوردهكێ دی یه ، ئهو خوارنگهها مریشكا ل لایێ دی یێ جاددێ یا كوردهكێ باكووره ، چهند خۆشه ئهم د چین خوارنا خۆ ژی ل وان جهان د خۆین و بكوردی ژی د ئاخڤین و رۆژ بێری و شهڤبێریا ژی لێ د كهین.
خودانێ وێ خوارنگهها نێزیك ئۆتێلێ ، لسهر پهیاده رێیا جاددێ چهند كورسیك ومێز بۆ روونشتنێ و چا ڤهخوارنێ دانا بوون، بهلێ چهوا ؟چێ نابیت پهیاده رێ ل هاتنوچوونا خهلكی بێته گرتن ، چنكی دێ ئیته سزادان ، بهلكۆ دڤێت لپهی رێنمایێت باژێڕڤانیا باژێڕی ، هندهك مێز وكورسیكا دانیت ، ب مهرجهكی رێ یا پهیادا ژ ههردوو لایا ڤه نهگریت ، سهرهڕای هندێ دڤێت باجێ ژی بدهته باژێڕڤانیێ ، ما چ بكهن ؟دڤێت حكوومهت پارێت خۆ ژ وان تشتان پهیدا بكهت ، چنكی نهگازه و نهغازه ژ ئهردێ خۆ بیننه دهر وبقرۆشن و نهچاندنهكا وهسایه بخۆ پێ بژین !! بتنێ سنعهت وسنعهت و كار و كار !! ئانهكۆ پهیاده رێیێت وان نه وهكی یێت باژێڕێت وهلاتێ منن ، ههر دكاندارهك یان چایخانهیهك یان خوارنگهههك ب كهیفا خۆ پهیاده رێ بخۆ بكار بینیت و رێ ل خهلكی بگریت ، یان ئێك كاشی كهت، ویێ دی سیرامیكێ حولی لێ دانیت و خهلكی ب تهحسینیت !!
ههر چهوا بیت ئهم ئێڤاریا وههتا شهڤێ بخۆ ل وێرێ د روونشتین و هندهك كوردێت دی ژی ژ ههڤالێت خودانێ خوارنگههێ یان كوردێت د ئێنه وێ ئۆتێلێ د هاتنه جهم مه بۆ ههڤدیتنێ !!
ئێڤاریهكا درهنگ كوردهكی سلاڤ كر ولناڤ جڤاتا مه روونشت و دهمێ مه ههڤ نیاسین د گهل ههڤدوو كری ، خۆ ۆهسا دا نیاسین كو كوردهكێ باشووره، وهكی مه ، ئهڤه چهند سالهكه ل ڤێرێ یه و بخو كار دكهت وكارێ وی شووشتنا مهنجهلێت مهزنه ل خهستهخانا سهرهكی یا باژێڕێ ڤیهننا و ل دویف گۆتنا وی ئهو مهنجهل هند د مهزنن ، لهوما د چیته تێدا ، دا باش بشۆت. ئهز ڤێ ئاخفتنێ بۆ كێماسی نابێژم ، چنكی ههر كارهك بیت یێ پێرۆزه و نهمازه ل ئهوروپا !! لێ تشتێ سهیر ئهو بوو دهمێ روونشتی و جهێ خۆ خۆش كریو ئهم ناسكرین ، دهست پێ كر پهسنا ماركسییهتێ و كۆمونیستێی كر ورێ نهدا كهس كۆمێنتهكێبێژیت یان بهرسڤا وی بدهت ، وههمی باشیێت كوردستانێ ب ماركسییهتی ڤه گرێدان و ههمی بهرپرسێت سیاسی ل كوردستانێ بۆ رههێت وان یێت ماركسییهتێ زڤڕاندن ، دهلیڤهیهكا بچووك من و ههڤالهكێ سلێمانی دیت كو ئهو ژی یێ نهڕازی بوو ژ بۆچوونا وی ومه ههردووان نهڕازیبوونا خۆ دیار كر ، لێ ئهو ههر یێ بهردهوام بوو لسهر هزرا خۆ. و ههمی حزبێت نوكه ل كوردستانێ ب نهزان و نهفام ل قهلهم دان ،ههر چهوا بیت ل داویێ پشتی چو دهلیڤا دانوستاندنێ نهدای ، من گۆتێ ، من بهس پسیارهك یا ههی ، بهری رێ بدهت یان نهدهت ئێكسهڕه من گۆتێ : پسیارا من ئهوه ، نزا بۆچی ماركسی و كۆمونیست دهمێ ژ رۆژههلاتا ناڤهڕاست د ڕهڤن و دبنه پهنابهر ، نزا بۆچی بهرهف وهلێتێت ماركسی و كۆمونیست ناچن وههر دهم داخوازا پهنابهریێ ژ وهلاتێت سهرمایهدارێت رۆژ ئاڤا د كهن ؟ ئانهكۆ چما بهرهف كۆریا باكوور وكۆبا و ڤیهتنامێ و چینێ ناچن، كو ئهڤ وهلێته ههنا نوكه ژی خۆ ب ماركسی د ههژمێرن ههر چهنده چین ژی هێدی هێدی یا بهرهف بازرگانیا ئازاد دچیت ؟ ما نه ئهو كهس داخوازا بجی ئینانا ماركسیهتێ و كۆمۆنیستیێ ل وهلاتێت خۆ یێت رۆژههلاتا ناڤهڕاست دكهن وخۆ ددهنه گرتن وكوشتن و ئهشكهنجهدان سهرا هندێ ، چما دهمێ تهنگاڤ د بن و دهردكهڤن ناچنه وان وهلێتا یێت لسهر هندێ دچن ؟ وی ههڤالێ توند چو بهرسڤ نهدان و دهڤێ خۆ تێكدا. بڕاستی ئهز ههتا نوكه ژی بهرسڤا وێ پسیارێ نزانم ، خۆزی ئێكێ ژ من شارهزاتر و زاناتر بهرسڤا وێ پسیارا من دابا !!
پسیارا دووێ ژی ههر نێزیكی یا ئێكێ یه ، نزا ئهڤ بوسرمانێت توند و دژوار دهمێ ژ وهلاتێت خۆ یێت رۆژههلاتا ناڤین دهردكهڤن ، ئهو ژی چما بهرهف وهلێتێت ئیسلامی ناچن وهكی سعودیێ و پاكستانێ و چما ئهو ژی د چنه وهلێتێت رۆژئاڤا و ل وێرێ كارێت تیرۆرێ دكهن ؟ بڕاستی بهرپرسهكێ رێكخراوهكا تیرۆری یا بناڤ ئیسلامی ل ئهوروپا بهرسڤا وێ پسیارێ دا و گۆت :ئهم مفای بخۆ ژ وی سیستهمێ دیموكراتی دبینین یێ ل وێرێ ههی كو مافێ مرۆڤی ل وێرێ یێ پاراستیه !! تۆ خودێ، ئهوێ مرۆڤی بحهوینیت و مرۆڤی ب خودان كهت،ههما لدویف رێنمایێت ئیسلامێ ژی چێدبیت مرۆڤ تیرۆرێ دژی وی و وهلاتێ وی ئهنجام بدهت ؟
بڕاستی ههر چهنده وی تیرۆریستی لسهر شاشا تهلهفزیۆنێ وهسا بهرسڤ دا ، بهلێ هێشتا بهرسڤا وێ پسیارێ لدهف من نینه، خۆزی برادهرهكێ ژ من شارهزاتر بهرسڤ دابا !!
ل دۆر بارێ ئابووری و گهنگهشهیا نه بهر ئاقل
ڤان رۆژان گهنگهشه ل سهر بارێ ئابووریێ ههرێما كوردستانێ گهرم بوون و ههر ئێك وهسا خۆ دیار دكهت كو وی دهستێ خۆ یێ دانایه سهر وێ ئێشێ و یێ دهرمانا بۆ د نڤیسیت ، نهمازه دهمێ مرۆڤ هندهك دیدار و چاڤپێكهفتنێت تهلهفزیونی دگهل هندهك بسپۆر و شارهزایێت بارێ ئابووری !! دبینیت.
لێ كهس ئاماژێ ب وێ چهندێ ناكهت ، ئهڤه 25 سالێت حوكمڕانیێ ل هه رێمهكا دهولهمهند و زهنگین ، كا مه د وان ههمی سالا دا چ بۆ ئابوورا ههرێما كوردستانێ كریه ؟ كا ئهو كارگههێت مه بۆ ههمی پێدڤیێت خۆ داناین ؟ ژ كارگههێت ئاسنی و چیمهنتۆیێ بگره ، ههتا د گههیته كارگههێت قودیكێت مهعجوینێ تهماتێ و داگرتنا فێقی ، كو كوردستان ب ڤان كهرهستهیان گهلهك دهولهمهند و زهنگینه. كا وارێ مهیێ چاندنێ ، كو ههر وهكی شارهزا دبێژن ئاخا كوردستانێ زێڕه ؟ ههتا نها ژی ههكه فێقی و زهرزهوات بۆمه ژ تركی و ئیرانێ نههێت ، مه قهفتهكا كهرهفسێ نابیت دگهل فراڤین و شیڤێت خۆ بخۆین.
كا كارگههێت مه یێت ب خودان كرنا مریشكا و بهرههم ئینانا هێكا ؟ كو د ڤیا مه هند بهرههم ئینابا ، نهكۆ تێرا كوردستانێ كربا ، بهاكۆ مه هنارتبا ژ دهرڤه.
كا پویته دانا مه ب گهشت و گوزاری و چاڤدانا سروشتێ جوانێ كوردستانێ، دا وه بكهین بهرێ خهلكی بكهڤیته كوردستانێ.
ما ئهڤه ههمی نه كارێ حكوومهتا كوردستانێ یه نهخاسمه وهزارهتێت پهیوهندیدار، وهكی وهزارهتا چاندنێ و سنعهتكاریێ ، ما پێدڤی دكهت سهرۆك وهزیران ( ههما كی بیت ) بدهستێ خۆ ڤان تشتان بكهت ؟
دهمێ هندهك شارهزایێت !! ئابووری !! وهسا شیرهتان ل حكوومهتێ دكهن، كو مهعاشا كێم بكهن یان ب نیڤی بدهن، چنكی هژمارا وان یا زێدهیه ، ما بۆچی شیرهتا وان ئهو نابیت بێژنه جهنابێ سهرۆك وهزیران، كو فهرمانبهر و مهعاش خۆرێت بن دیوار، ب فهرمانهكێ ههمیان فهصل بكهت، ههما یێت كێ بن و كێ دامهزراندبن و ل بن كیژ دیواری بن، چنكی دێ هژمارا فهرمانبهرێت كوردستانێ بیته 700 هزار یان كێمتر یان زێده تر ل جهێ ملیۆن وچارسهد هزارا و مه ئاڕێشا دانا مهعاشا نامینیت. دڤێت بهری ههمی تشتا ئهو شارهزایێت!! سهر تهلهفزیونا بێژن كا كێ ئهڤ بن دیواره دامهزراندینه و بۆچ مهرهم هاتینه دامهزراندن؟ ما ئهڤه ژی نه جۆرهكێ دیارێ گهندهلیێ یه؟.
تشتێ ژ ههمیان فهرتر بێته گۆتن ئهوه كو ئاماژه ب گهندهلیێ بێته كرن ، ههتا نوكه مه نهزانیه ئهڤه 25 ساله ههلویستێ حكوومهتێ بهرامبهری گهندهلیێ چیه؟ و كی سهرا گهندهلیێ هاتیه لادان؟ ههر دهمێ مه شیا رێ ل گهندهلیێ بگرین ل فهرمانگههێت میری و دهرڤهی فهرمانگهها، دێ بینین كو داهاتێ مه، نه ههر دێ تێرا مه كهت، بهلكۆ دێ د سهردا چیت.
ل دویف هزرا من نابیت ب چو رهنگهكی دهستكاری د مهعاشێت فهرمانبهرا دا بێته كرن وچو رێژێ ژێ نه ئیننه خوار، نه 30% و نه 50% و نه وێڤه تر ، بهلكۆ دوو مهعاشی و سێ مهعاشیێ ببڕن و بن دیواریێ ببڕن، ههر وهك هاریكاری بۆ خهلكێ مه. بلا ههول بێنه دان بۆ ئهرزانكرنا كهلوپهلا و كرێ یێت خانیا و شوققا و كرێیا ئاڤێ و كارهبێ.
بلا شارهزایێت ئابووری!! ل پشتا خهلكی باخڤن و بهڕهڤانیێ ژێ بكهن و راستیا بۆ حكوومهتێ بهرچاڤ بكهن، نهكۆ ههوڵ بدهن مهعاشێت وان كێم بكه ن، و بارێ وان گرانتر لێ بكهن.
فهرمانبهرێت كوردستانێ ئهڤه 5 ههیڤه مهعاش نه وهرگرتینه، بلا ئهو شارهزا!! شیرهتا ل حكوومهتێ بكهن، كا دێ چهوا وان مهعاشا دهته فهرمانبهرا، نهكو پشتی 5 مهها ژنوی مهعاشێت وان كێم بكهن.
دهردهسهریا ئهورۆپا د گهل تیرۆرستان
گرفتاریا ژ ههمیان مهستر بۆ ئهوروپیا ئهوه ، یا وان بخۆ بسهرێ خۆ ئینای ، دهمێ بهری چهند سالا و ههتا نوكه ، رێ دایه وێ هژمارا مهزن یا مشهختا ژ وهلاتێت عهرهبی، ئهوێت روی كریه ئهوروپا وبێی هندێ جوداییهكێ لناڤ بهرا وان مشهختا بزانن، كا كی مشهختێ دروسته ژ بهر بێدادی و ستهمێ چوویه وكی بۆ خرابیێ چوویه ، دهمێ مرۆڤ د چیته ئهوروپا و دهمهكی ل وێرێ دمینیت، خویا دبیت ئهو هێژ بباشی نزانن كا مللهتێت رۆژههلاتا ناڤهڕاست و ئهفریقیا د چهوانن، ئهوروپیا قۆناغهكا درێژ یا بۆراندی د رێیا دیموكراسیێ و مافێت مرۆڤیدا، و وهسا هزر دكهن ئهو مافێت وان لسهر كاغهزێ نڤیسین و ئهو ل دویف دچن و پراكتیك د كهن ، ههما بدروستی عهرهب و ئهفریقی ژی دێ پهیڕهو كهن ، ئهو نزانن كو ئهو عهرهبێت بهری ئیسلامێ ، كچێت خۆ بساخی بن ئاخ د كرن چنكی كچ بوون ، و زهلامێت هۆزێت وان ههر رۆژ ئێریش دبرنه سهر ئێكو دوو دا حێشتر ومال وناڤمال و ژن و كچێت ههڤدوو ببهن ، ئهها ژ بهر هندێ ، وان كچێت خۆ بن ئاخ د كرن. ڤی كارێ وان ی هۆڤانه د قورئانا پیرۆز دا دهنگڤهدایه وهاتیه رسواكرن ، دهمێ د ئایهتا پیرۆز دا هاتی: ( وأژا الموۆوده سئلت ، بأی ژنب قتلت ). ئانهكو قورئانا پیرۆز د بێژیته وان ( ئهرێ ئهگهر پسیار ژ وان كچێت بن ئاخ كری هاتهكرن، كا ب چ گوننهه هاتینه كوشتن ؟. دهمێ ئایینێ ئیسلامێ یێ پیرۆز ژی هاتی ، ههر ژ بهر هندێ بۆ وان هات ، دا وان ژ وان رهوشت وتیتالا بگهۆڕیت بۆ رهوشتێت باش ، لێ گهلهك دهم بسهرڤه نهچوو پشتی وهغهركرنا پێغهمبهری ( س ) ، ئهو جارهكا دی زڤڕینه سهر عهدهتێت بهرێ و ب شیرا سهرێت ئێكو دوو بڕین ، و شیرهت و رێننمایێت ئیسلامێ ژ بیر كرن. ههر چهوا بیت ،ئهوروپا و ئهوروپی ڤان تشتان لێكنادهنهڤه دهمێ مشهختان وهردگرن و هزرا هندێ ناكهن كو مشهختێت كورد د جودانه ژ وان مشهختان ، كورد ههر دهم زوڵم لێ كریێت وان حكوومهتا بوون یێ د ناڤ دا د ژین و بۆ وان دهرفهتهكا باش بوو خۆ ژ بن زوڵما وان حكوومهتا قورتال بكهن وكارهكی ل وێرێ بكهن ، لێ مشهختێت ژ دهولهتێت عهرهبی چووین ، بارا پتر ژ وان دهمێ د گههنه وێرێ هزرا تیرۆرێ یا د سهرێ واندا و دهست ب پلان دانانێ دكهن بۆ تیرۆرێ. یا فهر ئهوه بۆ دهولهتێت ئهوروپی وهسا بساناهی مشهختێت عهرهب و ئهفریقی وهرنهگرن ، ژ بهر نییهتا وان یا پێش وهخت بۆ تیرۆری ، ههر وهسا ئهگهرهكا دی یا بهرچاڤ یا ههی ، مللهتێت ئهوروپی كێم زاڕۆكا د ئینن ، ئێكی یان دووان ، لێ عهرهب و ئهفریقی حهفت وههشت ههتا دههان د ئینن ، لپهی ئامارێت جڤاكناسان د بێژن، پشتی ئێك دوو بهرهبابێت دی ، هژمارا خهلكێ بیانی دێ ژ خودانێت ماڵێ پتر لێ هێت و ئهو عهرهب و ئهفریقی دێ بنه زۆرینه ل ئهوروپا و ئهوروپی دێ بنه كهمینه. ئهو سیاسهتا نهرم و چاڤدێریا مافێت مرۆڤی ئهوا ل ئهوروپا ههی ، بۆ ئهوروپییا و مللهتێت باش یا باشه ، نه بۆ مللهتێت پاشكهفتی ویێ ژ سهرژێكرنێ و پهقاندنێ زێدهتر تشتهكی دی نهزانن. گهلهك جارا سهروكێت تیرۆریستا لسهر كهنالێت تهلهفزیۆنی یا گۆتی ، ئهم مفای ژ سیستهمێ ئهوروپییا یێ دیموكراتی و وێ ئازادیێ وهردگرین بۆ ئهنجامدانا كارێت خۆ یێت تیرۆری. ئهڤ گۆتنا وان دژی رێنمایێت پیرۆزێت ئیسلامێ یه ،تۆ نانێ ئێكی ب خۆی وته ب خودان كهت ، وتۆ كارێت تیرۆری دژی وی ئهنجام بدهی.
دهسههلاتداری ل ئیراقێ پڕ زهحمهته!!
ههر ژ پێكهاتنا دهولهتا ئیراقێ، ئهوا لسالێ 1921 ێ هاتیه دانان، و ههتا نوكه ژی رێڤهبرنا وێ دهولهتا ژ نوی چێبووی یا بسهر ئێش و سهر گێژی یه، چنكی ههر ژ دهسپێكێ پێكڤه گرێدانا وان پارچێت ئهردی كارهكێ دروست نهبوو، نهمازه كوردستانێ، لێ مهسلهحهتا دهولهتێت مهزن نهمازه بریتانیا ئهوا د شهڕێ جیهانیێ ئێكێدا بسهر كهفتی وپهیدابوونا نهفتێ ل كوردستانێ وهكر ، بریتانیا تهماعێ د ئاخا كوردستانێدا بكهت و ب زۆری ڤێ پارچێ بسهر ئیراقێ ڤه بهردهت.
ئیراق ل دهمێ پیك ئینانێ ونوكه ژی ژ 3 پارچێت سهرهكی پێك دهێت، شیعه و سوننه و كورد، لێ ههر ژ دهسپێكێ دهمێ ئنگلیزی میر فهیصهل كوڕێ حوسێنێ هاشمی ژ حیجازێ ئینای وكریه مهلك ل ئیراقێ و ههتا سالا 2003 ێ دهسههلاتداریا ئیراقێ د دهست سوننا دابوو،یان بدروستی بێژین ، بدرێژیا سهر دهمێ مهلهكی ( 1921-_ 1958 ) دهسههلات یا سوننا بوو و كوردا ژی پشكداریهكا باش د وی سیستهمیدا ههبوو، پشتی كهفتنا سیستهمێ مهلهكی لسالا 1958 ێ وههتا سالا 2003 ێ ههر دیسا سیستهم د دهستێ سوننا دابوو و دگهل كێمكرن یان هندهك جاران نههێلانا كوردان د ناڤ سیستهمی دا.
ژ ڤان گۆتنێت سهری وهسا دیار دبیت شیعا بدرێژیا ژیێ دهولهتا ئیراقێ، چو پشكداریهكا وهسا دسیستهمیدا نهبوو، و ژ ئهنجاما وێ چهندێ، شیعه كو ژ نیڤهكا مللهتێ ئیراقێ پترن مانه بێ ئهزموون و ههتا نها ژی وان ئهزموونهكا سهركهفتی د دهسههلاتێدا نینه ، كهس بلا وهسا هزر نهكهت ههتا 50 سالێت دی ژی، سیاسیێت شیعه ل ئیراقێ بگههنه ئاستێ دهسههلاتداریا دهولهتێ، ئهڤ ئاخفتنه بهری چهندین سالا ژی ، من د گوتارهكیدا ل ڤێ رۆژنامێ بهلێڤ كربوو، ئهگهرا سهرهكیا نه شارهزاییا وان د كاروبارێت سیاسیدا ل ئیراقێ ژ بلی كێم ئهزموونیا وان درێڤهبرنا دهسههلاتێدا، دوو ئهگهرێت دی ژی یێت سهرهكی یێت ههین ، ئهوژی ئهڤهنه:
ئێك: گرێدانا وان ب ئیرانێ ڤه ،وهك مهسهبێ شیعاتیێ كو لدهف وان ژ نهتهوهییێ گرنگتره وپهیڕهو كرنا سیاسهتا ئیرانێ یا باش بیت یان خراب، رازیبوونا ئیرانێ ژ وان لدهف وان گرنگتره ژ نیشتیمانبوونا ئیراقێ.
دوو: گرێدانا وان ب مهرجهعێت ئایینی ڤه ل نهجهفا پیرۆز و مایتێكرنا وان مهرجهعان د كاروبارێت سیاسیدا ل ئیراقێ.
ئهڤ ههردوو ئهگهره د بنه سهدهم بۆ نه سهركهفتنا سیاسیێت شیعه ل ئیراقێ.
لهوما دووباره د بێژم، بلا سیاسیێت مه كوردا د بێ هیڤی بن ژ دروستبوونا دهولهتهكا ئیراقی یا موكوم ههتا 50 سالێت دی ب كێمی.
ژ لایێ سوننا ڤه ژی، نهیاری و دوژمنی ههتا پلهیهكێ یا لناڤبهرا وان و شیعا چێبووی ، كو پڕ زهحمهته ئهو برین لناڤبهرا وان ساخ ببیته ڤه، لهوما د بێژم كریارێت پێكڤه گرێدانا وان كارهكی پڕ ئهستهم و بێهودهیه و كورد ژی ههتا نوكه ژ بهر وان برینێت سوننا د لهشێ وان ڤهكرین د ناڵن.
لهوما باشتره ئهگهر سیاسیێت كوردان ئهڤه لبیر بیت دهمێ مژارا پێكڤه مانا ئیراقێ د هێته ههلئێخستن و دكهفته سهر مێزا دانوستاندنان.
ئهو حزب و لایهنێت كوردا یێت ههتا نوكه ژی ئاوازا ب ئێكبوونا ئیراقێ د بێژن، ئهو ئاواز ژ لایێ هندهك هێزێت دهرهكی ڤه بۆ وان یێت هاتینه ژهنین و چو پێڤه ناهێت.
یا باش ئهوه بۆ ههرێما كوردستانێ و كوردێت ئیراقێ ، ڤان راستیان لبهر چاڤ بگرن و وهسا هزر بكهن كو ل پاشهڕۆژهكا نێزیك یان دویر دێ پێدڤی بن، ئهو بخۆ خۆ لسهر پێت خۆ بگرن و هندی بشێن بهری ههمی كارا سهربهخۆییهكا ئابووری ئاڤا بكهن و وهسا رێك بێخن كو مللهتێ وان چاڤ ل دهستێ كهسێ نهبیت، ئهز وهسا د بینم مه ئهو بنواشێت ئابووری یێت ههین یێت ئهم مللهتێ خۆ پێ ب خودان بكهین. ئهگهر مه سهر به خۆییا ئابووری بجهئینا ووسهربهخۆییا ئیداری یان سیاسی دێ بدویفدا هێت.
مهرج نینه ئێكسهڕه ببینه دهولهتهكا سهربهخۆ، چێدبیت پێنگاڤا ئێكێ دهولهتهكا كۆنفیدرالی بین د نا ڤ ئیراقهكا نوی دا.
دهستههلاتداری ل عیراقێ پڕ زهحمهته !!
ههر ژ پێكهاتنا دهولهتا عیراقێ، ئهوا لسالێ 1921 ێ هاتیه دانان، و ههتا نوكه ژی رێڤهبرنا وێ دهولهتا ژ نوی چێبووی یا بسهر ئێش و سهر گێژی یه، چنكی ههر ژ دهسپێكێ پێكڤه گرێدانا وان پارچێت ئهردی كارهكێ دروست نهبوو، نهمازه كوردستانێ، لێ مهسلهحهتا دهولهتێت مهزن نهمازه بریتانیا ئهوا د شهڕێ جیهانیێ ئێكێ دا بسهر كهفتی و پهیدابوونا نهفتێ ل كوردستانێ وهكر، بریتانیا تهماعێ د ئاخا كوردستانێدا بكهت و ب زۆری ڤێ پارچێ بسهر عیراقێ ڤه بهردهت.
عیراق ل دهمێ پێك ئینانێ ونوكه ژی ژ 3 پارچێت سهرهكی پێك دهێت، شیعه وسوننه و كورد، لێ ههر ژ دهسپێكێ دهمێ ئنگلیزی میر فهیصهل كوڕێ حوسێنێ هاشمی ژ حیجازێ ئینای و كریه مهلك ل عیراقێ و ههتا سالا 2003 ێ دهستههلاتداریا عیراقێ د دهست سوننا دابوو، یان ب دروستی بێژین، بدرێژیا سهر دهمێ مهلهكی ( 1921-_ 1958 ) دهسههلات یا سوننا بوو و كوردا ژی پشكداریهكا باش د وی سیستهمیدا ههبوو، پشتی كهفتنا سیستهمێ مهلهكی لسالا 1958 ێ وههتا سالا 2003 ێ ههر دیسا سیستهم د دهستێ سوننا دابوو و دگهل كێمكرن یان هندهك جاران نههێلانا كوردان د ناڤ سیستهمیدا.
ژ ڤان گۆتنێت سهری وهسا دیار دبیت شیعا بدرێژیا ژیێ دهولهتا عیراقێ، چو پشكداریهكا وهسا د سیستهمیدا نهبوو، و ژ ئهنجاما وێ چهندێ، شیعه كو ژ نیڤهكا مللهتێ عیراقێ پترن مانه بێ ئهزموون و ههتا نها ژی وان ئهزموونهكا سهركهفتی د دهسههلاتێ دا نینه، كهس بلا وهسا هزر نهكهت ههتا 50 سالێت دی ژی، سیاسیێت شیعه ل عیراقێ بگههنه ئاستێ دهسههلاتداریا دهولهتێ، ئهڤ ئاخفتنه بهری چهندین سالا ژی، من د گوتارهكێ دا ل ڤێ رۆژنامێ بهلێڤ كربوو، ئهگهرا سهرهكیا نه شارهزاییا وان د كاروبارێت سیاسیدا ل عیراقێ ژ بلی كێم ئهزموونیا وان درێڤهبرنا دهسههلاتێ دا، دوو ئهگهرێت دی ژی یێت سهرهكی یێت ههین، ئهوژی ئهڤهنه:
ئێك: گرێدانا وان ب ئیرانێ ڤه، وهك مهزههبێ شیعاتیێ كو لدهف وان ژ نهتهوهییێ گرنگتره و پهیڕهو كرنا سیاسهتا ئیرانێ یا باش بیت یان خراب، رازیبوونا ئیرانێ ژ وان لدهف وان گرنگتره ژ نیشتیمانبوونا عیراقێ.
دوو : گرێدانا وان ب مهرجهعێت ئایینی ڤه ل نهجهفا پیرۆز، و مایتێكرنا وان مهرجهعان د كاروبارێت سیاسی دا ل عیراقێ.
ئهڤ ههردوو ئهگهره د بنه سهدهم بۆ نه سهركهفتنا سیاسیێت شیعه ل عیراقێ.
لهوما دووباره د بێژم، بلا سیاسیێت مه كوردا د بێ هیڤی بن ژ دروستبوونا دهولهتهكا ئیراقی یا موكوم ههتا 50 سالێت دی ب كێمی.
ژ لایێ سوننا ڤه ژی، نهیاری و دوژمنی ههتا پلهیهكێ یا لناڤبهرا وان و شیعا چێبووی، كو پڕ زهحمهته ئهو برین لناڤبهرا وان ساخ ببیته ڤه، لهوما د بێژم كریارێت پێكڤه گرێدانا وان كارهكی پڕ ئهستهم و بێهودهیه، و كورد ژی ههتا نوكه ژ بهر وان برینێت سوننا د لهشێ وان ڤهكرین د ناڵن.
لهوما باشتره ئهگهر سیاسیێت كوردان ئهڤه لبیر بیت دهمێ مژارا پێكڤه مانا عیراقێ د هێته ههلئێخستن و دكهفته سهر مێزا دانوستاندنان.
ئهو حزب و لایهنێت كوردا یێت ههتا نوكه ژی ئاوازا ب ئێكبوونا عیراقێ د بێژن، ئهو ئاواز ژ لایێ هندهك هێزێت دهرهكی ڤه بۆ وان یێت هاتینه ژهنین و چو پێڤه ناهێت.
یا باش ئهوه بۆ ههرێما كوردستانێ و كوردێت عیراقێ، ڤان راستیان لبهر چاڤ بگرن و وهسا هزر بكهن كو ل پاشهڕۆژهكا نێزیك یان دویر دێ پێدڤی بن، ئهو بخۆ خۆ لسهر پێت خۆ بگرن و هندی بشێن بهری ههمی كارا سهربهخۆییهكا ئابووری ئاڤا بكهن و وهسا رێك بێخن كو مللهتێ وان چاڤ ل دهستێ كهسێ نهبیت، ئهز وهسا د بینم مه ئهو بنواشێت ئابووری یێت ههین یێت ئهم مللهتێ خۆ پێ ب خودان بكهین. ئهگهر مه سهر به خۆییا ئابووری بجهئینا ووسهربهخۆییا ئیداری یان سیاسی دێ بدویفدا هێت.
مهرج نینه ئێكسهڕه ببینه دهولهتهكا سهربهخۆ، چێدبیت پێنگاڤا ئێكێ دهولهتهكا كۆنفیدرالی بین د نا ڤ ئیراقهكا نوی دا.
نزا بۆچی ژ مللهتی دترسن؟
دهمێ ههر ئالۆزیهكا سیاسی ل دهولهتێت جیهانێ یێت پێشكهفتی چێ دبیت، پهڕلهمان و ئهنجوومهنا وهزیران نهشێن چاره بكهن، ئهو حوكمهت یان دامهزرایێت سیاسی ل وێ دهولهتێ د زڤڕنه ناڤ مللهتی دا پرسا خۆ پێ بكهن و ڕایا وی ب ئهنجامدانا ریفڕاندۆمهكا بلهز بزانن و بڕیارێ لسهر وێ گرفتاریێ وهربگرن، چهندین نموونێت زیندی د وی واریدا لبهر چاڤن، یا ژ ههمیان نویتر، ئهو بوو دهمێ ل ڤێ داویێ دهولهتا (یۆنان) كهفتیه د قهیرانهكا ئابووریدا و حوكمهتا وێ دهولهتێ نهشیای وێ قهیرانێ چارهسهر بكهت، مللهتێ یۆنانێ وهسا د دیت كو ههبوونا وان د ناڤ ناوچهیا (یۆرۆ) یدا سهدهما وێ تهنگاڤیا ئابووریه، لهوما حوكمهتێ ریفراندۆمهك ئهنجام دا، ئایا (یۆنان) وهك دهولهت د ناڤ دهڤهرا (یۆرۆ) یدا بمینیت یان نه؟ و د ئهنجامدا بارا پتر ژ مللهتێ وێ دهولهتێ وهسا دیت، ئهو د ناڤ دهڤهرا یۆرۆیدا نهمینن و حوكمهتا وی وهلاتی ژی ئهو بڕیار پهسهند كر، ئهڤه نموونهیهكا ساناهی و نێزیك بوو بۆ وهرگرتنا رایا مللهتی ب ئاوایهكێ شارستانی و چهندین نموونێت دی ژی یێت ههین یێت دویر و نێزیك لسهر وێ مژارێ. لهوما د بێژم ئهو ئاڕێشا سیاسیا نها ل كوردستانی ههی، چارهكرنا وێ گهلهك یا بساناهی یه ئهگهر مهبهستێت خراب ل دوی نهبن، بلا ژڤانهك بۆ وهرگرتنا رایا مللهتی بێته دانان بۆ چهند مهههكا، دا كۆمیسیۆنا ههلبژارتنا ل كوردستانێ بگههیت كارێ خۆ بكهت و ریفراندۆمێ ئهنجام بدهت، ئهم دێ وی دهمی زانین، ئهرێ گهلێ كوردستانێ سیستهمێ پهڕلهمانی یان یێ ئێكسهڕه ژ مللهتی بۆ ههلبژارتنا سهرۆكێ ههرێمێ دڤێت؟ وی دهمی كهس نهشێت دژی حهزا مللهتی راوهستیت، لێ مخابن وهسا دیاره هنده لایهن خۆ د داننه جهێ مللهتی و پێش وی ڤه بڕیارێ د دهن. دڤێت ئهم بزانین مللهت ژ ههمی حزبان بلندتر و مهزنتره، ئهندامێت پهڕلهمانی ژی نوینهرێت حزبێت خۆنه پتر ژ هندێ كو نوینهرێت مللهتی بن و تهخێت مهزن ژ مللهتی د ناڤ چو حزباندا نینن و مللهتی دهنگێ خۆ یێ دایه وان نوینهران بۆ خزمهتكرنا وان ب رێیا یاسادانانێ و بهڕهڤانیكرنێ ژ وان و ل دهمێ خۆ كهسێ نه گۆتیه مللهتی ئهڤ نوینهره دێ سهرۆكێ ههرێمێ ههلبژێرن!! ئهگهر نوكه وان نوینهران راسپێرن دا سهرۆكێ ههرێمێ ههلبژێرن، ئهڤه جۆرهكێ خیانهتكاریێ یه د گهل مللهتی، چنكی ئهڤ چهنده لسهر دهمێ خۆ نه هاتیه راگههاندن. ژ بلی هندێ د ڤێت ئهم بزانین كو ههلبژارتنا وی سهرۆكی ژ لایێ ئهندامێت پهڕلهمانیڤه، دێ ئهو سهرۆك سهرۆكهكێ لاواز و بێ دهسههلات بیت وهكی سهرۆكێ ئیراقێ بۆ نموونه، دهولهتێت ههڤسۆیێت مه ژی وهكی توركیا و ئیرانێ سهرۆك ب رێیا مللهتی تێته ههلبژارتن زێدهباری دهولهتێت زلهێز وهكی ئهمریكا و فهرهنسا بۆ نموونه، لێ نزا بۆچی هندهك حزبێت مه ههتا نوكه ژی ژ مللهتی د ترسن و نهڤێت د گهل مللهتی روی ب روی ببن؟ بلا ههلبژارتن ب رێیا مللهتی بن و بلا ههر كهسهكی ئهو ئازادی ههبیت، خۆ بۆ سهرۆكاتیێ بهربژێر بكهت. دوور نینه وهسا چێببیت هندهك كهسێت بێ لایهن خۆ بهربژێر بكهن، ئانهكو نه لسهر لیستێت چو حزبا. هیڤیدارین رێ ل خهلكێ كوردستانی نه ئێته گرتن بۆ دهربڕینا حهزا خۆ بۆ ههلبژارتنا سهرۆكێ خۆ.
رۆژا پارێزگههبوونا دهۆكێ پیرۆز بیت
رۆژا 27 ی مهها گولانێ، رۆژا پارێزگههبوونا باژێڕێ دهۆكێ یه، كو ل سهر دهمێ خۆ داخوازهك بوو ژ داخوازیێت بزاڤا رزگاریخوازا كوردی و شۆڕهشا ئیلۆنا مهزن و بهندهك بوو ژ بهندێت رێككهفتنا 29 ی خزیرانا سالا 1966 ێ لناڤبهرا سهركردایهتیا شۆڕهشا ئیلۆنێ و حوكمهتا عهبدوررهحمان بهززاز، كو ل وی سهردهمی سهرۆك وهزیرێ ئیراقێ بوو.
راسته بهندا پارێزگههبوونا دهۆكێ ل سالا 1966 ێ دهركهفتبوو، لێ ئهو بڕیار بدرستی ل رۆژا 27 ی گولانا سالا 1969 ێ دهركهفت، پشتی سهروبهرێ سیاسیێ ئیراقێ هاتیه گهۆڕین.
ل رۆژا 1 ی مهها 11 ژ سالا 1969 ێ، ئێكهمین پارێزگارێ دهۆكێ دهستبكار بوو، ئهو ژی رهحمهتی عهگید سهددیق ئامێدی بوو، و وی سهردهمی دانوستاندنێت سیاسی لناڤبهرا حوكمهتا ئیراقێ و سهركردایهتیا شۆڕهشا ئیلۆنێ ههبوون و فێقیێ وان دانوستاندنا بوو رێككهفتنا 11 ی ئادارا سالا 1970 ێ، ئانهكو پشتی چار مهها ژ پارێزگههبوونێ!!
ل رۆژا دهست بكاربوونا پارێزگاری، جهماوهرێ دهۆكێ ل وێ مهیدانا پێشیا رێڤهبهریا پۆلیسان ل ناڤهندا باژێڕی كۆم بوو و ئاههنگ گێڕان و ئهز ژی ئێك ژ وان گهنجان بووم یێت ل وێرێ ئامادهبوویم، پشتی دهمهكی پارێزگارێ نوی عهگید سهددیق گههشت و سلاڤی جهماوهرێ خڕ ڤهبووی كر و پهیڤهك خواند و پیرۆزی ل خهلكێ دهۆكێ كر ژ بۆ پارێزگههبوونێ.
ئێكهم جهێ پارێزگاری دهوام لێ كری، ههر جهێ قهیمقامیێ بوو د ناڤ رێڤهبهریا كهڤن یا پۆلیسا دا، پشتی چهند حهفتیهكا، بۆ رێڤهبهریا بهستنا تویتنێ هاته ڤهگوهاستن، ئهوا نوكه لقێ ئێكێ پارتی دهوامێ لێ دكهت، وی پارێزگاری چار مهها بهردهوامی دا كارێ خۆ ههتا رێككهفتنا 11 ێ ئادارا سالا 1970 ێ هاتیه راگههاندن. پشتی وی ئێكێ دی هات بناڤی محهمهد رهسوول، كو كوردهكێ گۆیی بوو ژ مویسلێ و لسهر حسابا حزبا بهعس هاته دامهزراندن. پشتی دهمهكێ كورت، ل پهی رێككهفتنا ئادارێ، حزبا پارتی نوینهرێ خۆ كره پارێزگارێ دهۆكێ، ئهو ژی هاشم ئاكرهیی بوو، نێزیكی سێ سالا وهك پارێزگار ما ل دهۆكێ.
ههر چهوا بیت، ههتا سهرهلدانا سالا 1991 ێ ژی دهۆك باژێڕهكێ بچووك بوو و حوكمهتا ئیراقێ پویته پێ نه دكر، لێ دهمێ دهسههلات كهفتیه دهستێ كوردان بخۆ، سال بۆ سالێ دهۆك ههر یا گهش دبیت و مهزن دبیت و نوكه دهۆك جوانترین باژێڕێ كوردستانێ یه.
پیلانا جهزائیر و رۆژێن دووماهیێ ژ شۆڕهشا ئیلۆنێ
پشتی سهددام لسهر ههمی مهرجێت شاهێ ئیرانێ رازی بووی، كو كاغهزا سپی بۆ وی ئیمزا كربوو، تێته گۆتن كو ههوواری بۆمدیهن سهرۆكێ جهزایرێ یێ وی سهردهمی، گۆته سهددام، ما لجهێ ڤان ههمی داگێڕانا (تهنازولا) تو ژ بهر شاهێ ئیرانێ بكهی، ما نه باشتره تۆ د گهل كوردا پێكهاتنێ بكهی و بزانه كا وان چ دڤیت و ئهو ههڤوهلاتیێت ئیراقێ نه، ما بۆچی تۆ دێ ئهردێ ئیراقێ و ئاڤا ئیراقێ بدهست شاهێ ئیرانێ ڤه بهردهی؟ لێ سهددام قایل نهبوو و گۆتی من دڤێت شۆڕهشا كوردی ژ ناڤ ببهم!! ئهڤ ئاخفتنه ئهگهر راست بیت یان راست نهبیت، ئانهكو بۆمدیهن وهگۆتبیت یان نه، لێ ئهڤه وێ چهندێ د گههینیت، كو خهلك ژ لایێ دهروونی ڤه ڤێ هزرێ بكهت، كو یا راست ودروست ئهوبوو، سهددام د گهل سهركردایهتیا شۆڕهشا كوردستانێ باخڤیت، نهمازه گهر بزانین، داخوازێت كوردان هنگی گهلهك د كێم بوون، ب تنێ ئۆتۆنومی بوو. لێ رژێما بهغدا یا رژد بوو ل سهر دژاتیا مافێت كوردان و ئهم دێ بینین، كا وێ سهر رهقیا رژێما بهغدا، چ ل دویف خۆ ئینا؟ ئهو رێككهفتن ل رۆژا 6 ی مهها ئادارێ ژ سالا 1975 ێ هاته راگههاندن و مه ژی ژ دهزگههێت راگههاندنێت جیهانی گوه لێبوو و مه وهكی دهزگههێ راگههاندنێ ل دهسپێكێ ب سستیڤه گرت و مه باوهر نهدكر دێ وهسا بیت، لهوما ئهم ژی د ناڤ خۆدا كهفتینه گهنگهشێ ومه هزر دكر ئهگهر سهددام وشاه پێكبێن ژی، كار ناگههته وێ پلێ، ئیران رێیا ل مه بگریت، ڤێ گهنگهشێ د ناڤبهرا مهدا گهلهك ڤهكێشا، برایهكێ كاك فرهنسۆ حهریری دگهل مهبوو، ئهو ژی بێژهر بوو ل پشكا سریانی ل ئیزگهی ناڤێ وی دهنسا حهریری بوو (بهری چهند سالهكا ل عهنكاوه ل ههولێرێ چوو بهر دلۆڤانیا خودێ) مه داخواز ژێ كر پهیوهندیهكێ د گهل برایێ خۆ فرهنسۆی بكهت، چنكی فرهنسۆ ل دهزگهههكێ ههستیار بوو ل ناڤ شۆڕهشێ، دهمێ پهیوهندی پێ كری، فرهنسۆی گۆتێ راسته رێككهفتنهك لناڤبهرا شاهێ ئیرانێ و حوكمهتا ئیراقێ یا چێبووی و ئهو رێككهفتن د بهرژهوهندا مهدا نینه!! پشتی هنگی مه زانی پیلانهكا مهزن دژی شۆڕهشێ هاته دروستكرن.
لێ ئهم ههر بهردهوام بووین لسهر كارێ خۆ وههر وهسا شهڕ ژی ل بهرۆكێت شهڕی یێ بهردهوام بوو، ههر چهنده د هاته گۆتن كو دێ ئاگر بهست ئێته راگههاندن، سوپایێ ئیراقێ ههتا 13ی ئادارێ بهردهوامی دا ئێڕشێت خۆ بهرۆڤاژی ڕێككهفتنێ د گهل ئیرانێ و سهددام دڤێا پتر ئهردی بگریت ههتا رۆژا ئاگربهستێ، لێ پێشمهرگێ كوردستانێ وهكی ههرجار و هێش زێدهتر بهڕهڤانی كر و نههێلا دوژمن بێته پێش، ههتا ل رۆژا 13 ی ئادارێ ب درستی ئاگر بهست بنهجه بوو. د وان دهما دا بارزانیێ نهمر د گهل شاندهكێ كوردی، سهرهدانا تههران كر و چوو دانوستاندنا د گهل شاهێ ئیرانێ، پشتی دانو ستاندنێت درێژ، شاهی چو دهلیڤه نهدان بۆ هاریكاریا شۆڕهشا كوردستانێ و وی گۆته جهنابێ بارزانی، مه وهسا رێككهفتن یا د گهل سهددام كری، دێ ئاگر بهست ههتا دوماهیا مهها ئادارێ یا بهردهوام بیت، دا هوین خۆ ئێك لا بكهن، یێ بڤێت بچیته ئیراقێ دێ ڕێ یا وی یا ڤهكری بیت و یێ ڤیا بێته ئیرانی ژی، بلا بێت ئهم دێ وان وهرگرین. ههژی گۆتنێ یه كو نێزیكی 250 هزار كوردێت پهناهنده د ناڤ سنوورێ ئیرانێدا بوون.
پیلانا جهزائیر و رۆژێت داویێ ژ شۆڕهشا ئهیلوولێ
ئهو رۆژ ههتا نهو ل بیرا منن، شۆڕهشا ئهیلوولێ ل دهسپێكا ساڵا 1975 ێ، د سهركهفتنێت مهزن دابوو و هێزا حوكمهتا بهعسیا بهغدا گهلهك لاواز ببوو و نه دشیا هێڕشێت مهزن بینیته سهر ههرێما كوردستانێ، وهند كوشتی وبریندار دابوون، نه دشیا بهرۆكێت شهڕی بڕێڤه ببهت، بتنێ تشتێ پێ چێدبوو ئهوبوو، فڕۆكێت شهڕی فڕێكهته سهر گوند وباژێڕێت كوردستانێ زێده باری بهرۆكێت شهڕی، ئهو ژی بۆ وان گهلهك یا بترس و لهرز بوو، چنكی سهڕهڕای لاوازیا چهكێ دژه فڕۆكه یێ شۆڕهشێ، وی چهكێ لاواز شیابوو چهندین فڕۆكێت رژێمێ بهردهته خوارێ،لهوما دهمێ فڕۆكێت دوژمنی د هاتن د مهترسیێدا بوون، لهوما ل دهسپێكا سالا 1975ێ، رژێم بێ ئومێد بوو و زانی ب شهڕی چو بدهستڤه نا ئینیت، لهوما ل پیلانهكا سیاسی د گهڕیا.
ل دهسپێكا مهها ئادارێ وێ سالێ، كۆنگرهیهك بۆ رێكخراوا نهفتێ ئهوا دبێژنێ ( ئۆپك ) ل جهزائیر دا هێته بهستن و سهرۆكێت رژێما بهعسی باش هزرێت خۆ كرن و ئهو كۆنگره ب دهرفهت زانی، خۆ پاڤێژنه بهر پێت شاهێ ئیرانی دا خیانهتا كوردا بكهت وپشتێ ل شۆڕهشی ڤهبڕیت. رژێما بهعس زهلامێ خۆ یێ بهێز یێ وی سهردهمی ( سهددام حوسێن ) هنارته كۆنگرهی وههمی دهسههلات دانێ، كا دێ شێت چ بكهت بلا بكهت،بهس دربهكێ گران ل شۆڕهشا كوردستانێ بدهت، لهوما دهمێ سهددام گههشتیه جهزائیرێ، ههر زوی چوو جهم ( هواری بومدیهن ) سهرۆكێ وی دهمی یێ جهزائیرێ و داخاز ژێ كر، وی بگههینته جهم شاهێ ئیرانی، ههما چهوا بیت و ب چ رهنگێ ههبیت. شاهێ ئیرانێ گۆته ههواری بۆ مدیهن : وی چ د ڤێت ؟ سهددام بهرسڤ لێ ڤهگێڕا وگۆت : شاهی چ بڤێت و ههر تشتهكی ئهو رازی بیت ئهز رازیمه، و وهكی ههر كهسهكێ خیانهتا وهلاتێ خۆ و دهولهتا خۆ بكهت، سهددامی كاغهزهكا سپی ئینا دهر و بنێ وێ ئیمزا كر و گۆت : بێژه شاهی وی چ دڤێت بلا بنڤیسیت و ئهز رازیمه ومن بنێ كاغهزێ یێ ئیمزا كری، بهرامبهر وێ چهندێ دهستێ خۆ ژ پشتهڤانیا شۆرهشا كوردستانێ بكێشیت.
دهمێ شاهێ ئیرانێ ئهو كاغهز دیتی، كهیفا وی گهلهك هات و ئهو بوو یا وی دڤیا و مهرجێت خۆ ب دلێ خۆ نڤیسین. ژ وان مهرجا ئهو بوو، حوكمهتا ئیراقێ نیڤهكا رووبارێ( شهتتل ئهرهب ) بدهته ئیرانێ، ( شهتتل ئهرهب ) ئهو رووبارێ مهزنه یێ ژ پێك گههشتنا ههردوو رووبارێت ( دیجله و فورات ) ل باشوورێ ئیراقێ ل باكوورێ باژێڕێ ( بهسرا ) پێك د هێت.
ههژی گۆتنێ یه ههر ژ سالا 1937 ێ پهیمانهك د ناڤبهرا ههردوو دهولهتێت ئیراق و ئیرانێ دا ههبوو، كو رووبارێ شهتتل ئهرهب ههمی ببهر ئیراقێ د كهڤیت وتخویبێ ناڤبهرا ههردوو دهولهتا، د كهڤیته لایێ ئیرانێ، ئانهكو ئهو رووبار ههمی یێ ئیراقێ یه، و ب درێژایا وان سالێ ههمیان ئیرانێ داخواز دكر، رووبار یێ ههردوو دهولهتا بیت وبلا سنوور ل نیڤا رووباری بیت، لێ ئیراق رازی نه دبوو، ڤی رووبارێ فرهو مهزن گرنگیا خۆ یا هاتن و چوونا گهمیێت نهفتێ و بازرگانی یا ههی، وههر گهمیهكا د وی رووباری ڕا چووبا، د ڤیا ئالایێ دهولهتا ئیراقێ بلند بكهت، لێ ئهگهر ب نیڤی بیت، ههر ئێك دێ ل لایێ خۆ بووریت !!
سهددام ب ساناهی لسهر مهرجێ شاهێ ئیرانێ رازی بوو، ههر وهسا هنده ئهردێ دێم ژی لناڤبهرا ههردوو دهولهتا ههبوو جهێ بگر و ڤهكێشا وان بوو، د گۆتێ ( سیف سهعد وزێن لقهوس )، سهددام لسهر داخوازا شاهێ ئیرانێ رازی بوو وان جها ژی بۆ ئیرانێ بهردهت،ههر وهسا داخواز ژ سهددام هاته كرن، دهستێ خۆ ژ پشتهڤانیا وێ بزاڤێ بكێشیت یا هنده عهرهب ل خۆزستانا ئیرانێ دكهن و سهددامی ناڤێ وێ بزاڤێ كربوو ( بزاڤا ئازاد كرنا ئههواز )، كو عهرهب د بێژنه خۆزستانا ئیرانێ ( ئههواز ). سهددام ب وێ چهندێ ژی رازی بوو، دهستێ خۆ ژ پشتهڤانیا وێ بزاڤی ژی بكێشیت. ههر وهسا ئیرانێ ل دهسپێكا سالێت حهفتێ یا، دهستێ خۆ دانابوو سهر سێ گزیرتا د نیڤهكا كهنداڤی دا، ب ناڤێ (تومبا مهزن وتومبا بچووك وئهبو مووسا) كو د كهڤنه ناڤبهرا ئیرانێ ودهولهتا ئیمارات، و ئیماراتێت عهرهبی د گۆت ئهو گزیرته یێت مهنه، لێ ئیرانێ هێزهكا لهشكری هنارته سهر ههر سێ گزیرتا وتێدا جهگیربوو، دهمێ ئیماراتێ خۆ ژ هندێ نهڕازی دكر، سهددام ژی خوڕ خوڕ دكر و د گۆت ئهم دێ ستینین، لێ دهمێ شاهی داخواز ژێ كری دهستێت خۆ ژ وێ پشتهڤانیێ بكێشیت و وێ خوڕ خوڕێ نهكهت، سهددام رازی بوو، وی بابهتا قهپات كهت.
سهددامی ئهڤه ههمی كرن بهرامبهر وێ چهندێ ئیران پشتهڤانیا شۆڕهشا كوردستانێ نهكهت !!
نيشاندان
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com