NO IORG
Authors Posts by شه‌هاب ئاكره‌يي

شه‌هاب ئاكره‌يي

شه‌هاب ئاكره‌يي
23 POSTS 0 COMMENTS

85

د سه‌ره‌دانه‌كا پروتوكۆلی دا “بێنالى یه‌لده‌ریم” سه‌رۆكێ وه‌زیرێن كۆمارا توركیا ب سه‌رۆكاتیا شانده‌كێ وه‌زیرێن حوكمه‌تێ گه‌هشته‌ هه‌رێما كوردستانێ و ژ باڵ نێچیرڤان بارزانى سه‌رۆكێ وه‌زیرێن هه‌رێما كوردستانێ هاته‌ پێشوازیكرن، هه‌تا ڤێ ده‌رێ هه‌ر تشت نۆرماله‌، لێ د پرێس كۆنفراسه‌كیدا ل گه‌ل مه‌سعود بارزانى سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ كو هه‌رێمه‌كا دانپێكرییه‌ د دستوورێ ئیراقێ و جڤاكا نێڤ ده‌وله‌تی دا، پشتى په‌یڤا سه‌رۆك بارزانى “بێنالى یه‌لده‌ریم”ێ سه‌رۆكێ وه‌زیران، ده‌ربڕین ژ ناخێ سیسته‌مه‌كى كر، كو دوودله‌ ژ پێكڤه‌ژیان و برایه‌تى یا گه‌لان و نه‌ته‌وه‌یان ل توركیا ب تایبه‌ت، ل رۆژهه‌لاتا ناڤین ب گشتى، هه‌ر د په‌یڤا خوه‌ دا چه‌ندین جاران په‌یڤا ئێره‌، ب كارئینا و په‌یڤا كوردستان ژى من نه‌ بیهست بهێنه‌ گۆتن، و بیرا من ژ وێ سیاسه‌تێ ئیناڤه‌، یاكو دانپێدانێ ب هه‌بوونا كورد و نه‌ته‌وه‌یێن دى یێن توركیه‌ و رۆژهه‌لاتا ناڤین نه‌دكرى، كو كۆمه‌كا ئایین و نه‌ته‌وه‌یان ل سه‌ر ئه‌ردێ وێ دژین، و ماف و وه‌ڵاتێن كورد و ئه‌رمه‌ن و ئه‌مازیخان تێدا هاتینه‌ بنپێكرن ژ لایێ داگیركه‌ران، گه‌لێن ره‌سه‌نێن وان ژى هاتینه‌ ژ هه‌موو مافان هاتینه‌ بێ باركرن.

كورد د روحا رۆژهه‌لاتا ناڤین دا جه دگریت، هزاران ساڵه‌ كوردان هه‌بوونا خۆ پاراستى یه‌ د رۆژهه‌لاتا ناڤین دا و دێ وێ هه‌بوونێ ژى بپارێزن نه‌خاسمه‌، رۆژا ئیرو، كو كورد زێده‌تر هه‌ر ده‌مه‌كێ دى بهێزه‌، و یێ ب هه‌بوونا ده‌ستكه‌فتێن كوردان ل رۆژهه‌لاتا ناڤین خه‌مبار دبیت ، دڤێن بزویترین ده‌م سه‌را نزیكترین نۆشدارێ ده‌روونى بده‌ت و چاره‌سه‌ریێ وه‌ربگریت.
د رۆژهه‌لاتا ناڤین دا، ده‌وله‌ت و ده‌ستهه‌ڵاتێن نه‌ته‌وه‌ په‌رێس و ئێك ئایین، د پێشه‌رۆژا نێزیك دا چ جه نینه‌، ئه‌و سه‌دان سالێن ئیمپراتوریه‌تێن فارس و توركان و سه‌د سالێن (سایكس ـ پیكۆ) ژى و چێكرنا ده‌وله‌تێن نه‌ته‌وه‌یى یێن توركیا و ئیران و ئیراق و سووریا و ده‌وله‌تێن باكورێ ئه‌فریقیا، ل سه‌ر هاتبوون ئاڤاكرن، مه‌رجێن به‌رده‌وامى یا وان ده‌وله‌تان یێن كو لسه‌ر زۆرێ و بنپێكرنا مافێن نه‌ته‌وه‌یان و قركرنێ هاتین ئاڤاكرن نه‌ماینه‌، نها ئه‌و ده‌وله‌ت د ره‌وشا هه‌لوه‌شیانێ و رۆژه‌ڤا نه‌مانێ دا دبورن، و دێ رۆژا نوو یا گه‌لێ كورد و ئه‌مازیخ و…تد، و پێكه‌ڤه‌ژیان و هه‌ڤدو قه‌بولكرنا گه‌لێن رۆژهه‌لاتا ناڤین هه‌ر ده‌ر بكه‌ڤیت.
ده‌ربارێ مه‌ كوردان، تنێ پێدڤى یه‌ هێزێن سیاسى یێن كورد و گه‌لێ كوردستانێ ببن ئێك هه‌ڵوێست هه‌مبه‌ر داگیركه‌رێن كوردستانێ، یانژى ته‌یرێن بیانى، دێ لاشه‌یێن كوردان و گه‌لێن رۆژهه‌لاتا ناڤین بخۆن، چونكو ئه‌و ده‌وله‌ت ل سه‌ر هه‌مان سیاسه‌ت و رێچكه‌یێ، سه‌دان هزار لاوێن گه‌لێ كورد شه‌هیدكرن و ب سه‌دان هزار ژى ئاوه‌ركرینه‌، زێده‌بارى كو لاوێن خوه‌ یێن تورك و فارس و عه‌ره‌ب ژى ب هزاران كرن قوربانى، وێ سیاسه‌تا شاش و نه‌ مرۆڤاتى ل رۆژهه‌لاتا ناڤین، كو ژ بلى شه‌هیدكرن و ب دارڤه‌كرن و كوشتن و قركرنا كوردان ل دێرسم و هه‌ڵه‌بجه‌ و مهاباد و شه‌نگال و كۆبانێ، ب هه‌مان ئاوایى عه‌ره‌بان ل گه‌ل “ئه‌مازیخان” ل ده‌وله‌تێن باكۆرێ ئه‌فریقا و قركرنا ئه‌رمه‌نان ژلایێ ده‌وله‌تا ئوسمانى و هه‌موو ده‌رده‌سه‌رى و خوینرشتنێ، ژ بلى زیانێ وان ده‌وله‌تان چ مفا بده‌ست نه‌خستینه‌، نموونه‌ ژى رژێما سه‌دام حوسێنێ و رۆژه‌ڤا نها یا هه‌رێما كوردستانێ یه‌، ئه‌و رژێم ژناڤچوو و گه‌لێ كوردستانێ هه‌ر مایه‌، ل داویێ بیرا من ژ گۆتنا زانایێ ب ناڤوبانگ “ئه‌لبێرت ئه‌نیشتاینى هات كو دبێژیت: “ده‌به‌نگى یه‌ هه‌مان تشت دوباره‌ بكه‌ى و ب هه‌مان شێواز و ب هه‌مان پێنگاڤ و چاڤه‌ڕێى ده‌رئه‌نجامێن جودابى”.

71

راگه‌هاندن ب خوه‌ كاره‌كێ پیرۆز و مرۆڤایه‌تى یه‌ بۆ به‌ڵاڤكرنا نووچه‌یان و ڤه‌گوهاستنا پێزانینان، زێده‌بارى كو پاش شۆرشا تی ڤى گه‌له‌ك ئه‌ركێن دى دیتن وه‌كى رابۆرادن و شانوگه‌رى و كۆنسێرتێن موزیكى و..هتد. دیسان ژ ئامانجێن راگه‌هاندنا نشتیمانى یه‌ خزمه‌تا وه‌لاتى و وه‌لاتیان و مرۆڤایه‌تیێ بكه‌ت ب پێدانا پێزانینان، لێ راگه‌هاندن و رۆمالكرنا شه‌ڕی ب ئاوایه‌كێ راسته‌ راست، شیره‌كێ دولایه‌نه‌ ده‌مێ ب نه‌زانین ڤه‌ هه‌موو پێزانینێن ئالیه‌كێ شه‌ڕی بهێنه‌ ڤه‌گوهاستن ب راسته‌وخۆ بۆ هه‌موویان ب دوژمنان ڤه‌ ژى، چونكه‌ گه‌له‌ك هووراتى و پێزانینێن تێر و ته‌سه‌ل دبنه‌ ئه‌گه‌رێ وێ ئێكێ كو لایه‌نێ به‌رامبه‌ر (تیرۆریست، دوژمن، و …هتد.) سودێ ژێ وه‌ربگریت و زیانان بگه‌هینته‌ لایه‌نێ دى كو(پێشمه‌رگه‌یه‌، هه‌ڤاله‌، و …هتد).
ل ده‌مێ شه‌ڕه‌ك هه‌بیت پێدڤیه‌ شانا راگه‌هاندنێ یا شه‌ڕی هه‌بیت و په‌یامنێرێن رۆمالكرنا وى شه‌ڕی ژى هه‌بن كو پشكدار بووینه‌ د خولێن تایبه‌تێن چه‌وانیا رۆمالكرنا شه‌ڕی دا و ب رێكا “شانه‌یا راگه‌هاندنا شه‌ڕی” پێزانین و به‌رگریا هه‌مبه‌ر تیرۆریستان بۆ ته‌ماشه‌ڤان بهێته‌ ڤه‌گوهاستن، چ ب رێكا كه‌نالێن فه‌رمى یێن حكوومه‌تێ یان نێزیك ژ حكوومه‌تێ و له‌شكری بیت، یان ب رێكا كه‌نالێن دى یێن كو دێ ل ژێر چاڤدێریا بسپۆرێن له‌شكرى و شاره‌زایێن راگه‌هاندنا له‌شكرى بن، دڤێت وێ راستیێ ژى بزانین كو مه‌ره‌م ژ پێدانا وان پێزانینان نه‌ دروستكرنا شوكێ یه‌ ل جه‌م ته‌ماشه‌ڤانى یان خوانده‌ڤانى یان گوهدارى و نه‌ ژى هاندانا توندوتیژیێ یه‌.
له‌وڕا پێدڤیه‌ تایبه‌تمه‌ند بسپۆرێن له‌شكرى و راگه‌هاندنێ و ده‌روونزانیێ و شه‌رێ پێزانینان، وان پێزانین و فوتو دیمه‌نێن ڤیدیویى، ڤاڤێر و پشكنین و شرۆڤه‌ بكه‌ن، به‌ری یا بهێنه‌ شاندن بۆ كه‌نالان، داكو پاشان كه‌نال به‌لاڤ بكه‌ن، ئانكو ئه‌و تایبه‌تمه‌ند و بسپۆر دێ چاڤدێریا وان پێزانین و فوتو و دیمه‌نێن ڤیدیویى كه‌ن، و هه‌ر پێزانینه‌كا مفاى بگه‌هینیت دوژمنى دێ سانسۆر كه‌ن بۆ ده‌مه‌كى و دبیت ئه‌و پێزانینێن دهێنه‌ سانسۆركرن ل ده‌مه‌كێ دى ژ سانسۆرێ ده‌ركه‌ڤن و بهێنه‌ به‌لاڤكرن، ئانكو سانسۆر ژى نه‌ یا ره‌هایه‌ و هه‌تا هه‌تا یه‌، به‌لكو یا رێژه‌یى و ده‌مكى یه‌.
ب كورتى ب دیتنا من دڤێت وێنه‌گر و رۆژنامه‌ڤان ل به‌روكێن شه‌ڕی ڤان چه‌ند خالێن ل خوارێ په‌یڕه‌و بكه‌ن ل ده‌مێ رۆمالكرنێ:
1. پێدڤى یه‌ رۆژنامه‌ڤان هه‌ر ده‌م ژ به‌رپرسان نێزیك بیت نه‌ ژ سه‌نگه‌ر و پێشى یا شه‌ری، چونكه‌ پێزانین ل جه‌م به‌رپرسانه‌.
2. دڤێت رۆژنامه‌ڤان و وێنه‌گر وان روودانان بگرن و بێژن یان بنڤیسن یان نیشان بده‌ن، یێن كو روو داین نه‌ وان روودانان یێن روو نه‌داین یان یێن دێ ل ده‌مه‌كێ دى هێنه‌ روودان.
3. پێدڤیه‌ رۆژنامه‌ڤان ل ده‌مێ راسته‌وخۆ ئاماژێ ب دوورى و نێزیكى یا جهێ كو ئه‌و ل وێده‌رێ ب مه‌تر و كیلومه‌تران دیار نه‌كه‌ت. بۆ نموونه‌ دڤێت بێژیت (پێشمه‌رگه‌ نێزیك بوویه‌ ژ مووسل یان پێشمه‌رگه‌ ل ده‌ردورێن مووسله‌ و … هتد) بێى كو بێژیت (پێشمه‌رگه‌ “هنده‌” كیلومه‌تران ژ گه‌ره‌كا ته‌حریر یا مووسل دووره‌)، چونكه‌ ده‌ستنیشانكرنا جهى ب هوورى و ب مه‌تر و كیلومه‌تران دێ ره‌سه‌دێن دوژمنى مفاى ژێ وه‌رگرن و دێ د شیان دا بیت زیانێ بگه‌هیننه‌ پێشمه‌رگه‌ى و رۆژنامه‌ڤان ب خوه‌ ژى نه‌ یێ پاراستى یه‌ ژ وێ زیانێ.
4. پێدڤیه‌ رۆژنامه‌ڤان ئه‌ته‌كێتێن رۆژنامه‌گه‌ریێ بزانیت و په‌یره‌و بكه‌ت، بۆ نموونه‌ نه‌ نیشادانا دیمه‌نێن پارچه‌بوونا دوژمنى، چونكه‌ دێ كارتێكرنه‌كا نه‌رێنى ل سه‌ر ده‌روونێ وه‌لاتیان دروست كه‌ت.
5. دڤێت رۆژنامه‌ڤانى بیردانكه‌كا بهێز هه‌بیت بۆ سه‌ره‌ده‌ریكرنێ دگه‌ل هژمار و تۆماركرنا راستیان و یێ هوور بین و هشیار بیت وه‌ك پاسه‌وانه‌كى ب شه‌ڤ و رۆژ، نه‌ جاره‌كێ بێژیت (100) تیرۆرست هاتنه‌ كوشتن و پاشان بێژیت (60) تیرۆرست هاتینه‌ كوشتن و به‌روڤاژى ڤێ ده‌سته‌واژێ هه‌ر راسته‌.

59

ئێكه‌تی یا ئوروپا و ئیسرائیل و توركیه‌ و عیراق و كوردستان، ب سه‌روَكاتیا ئه‌مریكا به‌ره‌یێ ئێكه‌م پێك دئینن، شیعه‌ یێن عیراق و سوریا و ئیران ب سه‌روَكایه‌تی یا روسیا به‌ره‌یێ دویه‌م پێك دئینن، ده‌وله‌تا ئیسلامی یا تیروَریست ژی دگه‌ل هه‌ڤپه‌یمانێن خوه‌ ژ نوسره‌ و قاعده‌ و بزاڤێن جیهادی به‌ره‌یێ سێیێ پێك دئینن، كورد و ئیسرائیل، دوو كاریگه‌رترین هێزێن متمانه‌ پێكری و دوستێن ئه‌مریكانه‌ و د به‌ره‌یێ ئێكێ دا هه‌ر دوو د هه‌ڤپه‌یمانی یا نێڤ ده‌وله‌تی دا شه‌رێ داعشێ دكه‌ن، لێ توركیه‌ ناكوَكه‌ دگه‌ل كورد و ئیسرائیلێ، و توركیه‌ ب هه‌ر سه‌ركه‌فتنه‌كا كوردان خه‌مگین و نیگه‌ران و ب ئاه و نالین دكه‌ڤیت! و ترسا وێ ژ ده‌وله‌تا بهێز و كاریگه‌را كوردستانێ هه‌یه‌!.
شارستانیه‌تێن فارس و ئوَسمانی (ئیران) و (توركیه‌) كو ئه‌ڤه‌ سه‌دان ساڵه‌ دوو شارستانیه‌تێن تژی ململانێ و هه‌ڤدژن، پشتی شه‌رێ چالدیران (1514)ێ، ئوَسمانیان زێده‌تر ژ نیڤا ئه‌ردێ ئاریان داگیر و دوو به‌شكر، كو نه‌ كوردان و نه‌ ژی فارسان ئه‌و شه‌ر ژ بیرنه‌كریه‌! زێده‌باری كو ئیران ده‌وله‌ته‌ك شیعی یه‌ و توركیه‌ ده‌وله‌ته‌ك سونی یه‌، توركیه‌ زوَر ژ هه‌ڤپه‌یمانی یا روسیا و شیعه‌یان نیگه‌ران و ب ترسه‌، لپه‌ی گوتنا به‌رپرسه‌كێ په‌یوه‌ندی یێن ده‌وله‌تا ئیسلامی یا تیروَریست بۆ روَژنامه‌یا “نیوزویك” راگه‌هاندیه‌ كو “كورد دوژمنێ هه‌ڤبه‌شێ توركیه‌ و داعشێ”یه‌، هه‌كه‌ نه‌كو توركیا له‌شكه‌ره‌ك بهێز نینه‌ و نكاریت داعشێ ژناڤ ببه‌ت! له‌وڕا ژی توركیه‌ ژ هه‌ڤپه‌یمانی یا سوریه‌ و عیراق و ئیران و روسیه‌ د ترسیت!، ژبه‌ركو جاره‌كێ ب چاڤێ مه‌زهه‌بی ژبه‌ر شیعه‌یان و جاره‌كێ ژی ب چاڤێ نه‌ته‌وه‌یی ژ به‌ر هه‌بوونا كوردان و فارسان!، ته‌ماشه‌ و شروڤه‌ یا به‌ره‌ یێن روژهه‌لاتا ناڤین دكه‌ت.
توركیه‌ دخوازیت ببیته‌ ئه‌ندام د ئێكه‌تی یا ئوروپا دا، كورد ژی دهێته‌ پشته‌ڤانیكرن ژ لایێ ئێكه‌تی یا ئوروپا ب چه‌كی و جبه‌خانه‌یا له‌شكه‌ری، ئه‌گه‌ر توركیه‌ دگه‌ل كوردان كو 30% ژ پێكهاتێ توركیه‌ پێك دئینیت، ژ جیاتی شه‌ركرنێ، هه‌ڤپه‌یمانا كوردان بیت، دێ توركیه‌ ببیته‌ ئه‌نداما ئێكه‌تی یا ئوروپا، لێ توركیه‌ ب شه‌رێ دگه‌ل كوردان كو د شه‌ردانه‌ دژی داعش، دبیته‌ دوستێ دوژمنێ كوردان كو به‌ره‌یێ سێیێ یه‌ (داعش)، چ ل توركیه‌ یان سوریه‌ یان عیراقێ.
كورد و عیراق د به‌ره‌یێ ئێكێ دا د گه‌ل ئه‌مریكا، سوریه‌ و ئیران و كورد د به‌ریێ دوویێ دا د گه‌ل روسیه‌، كو هه‌ر دوو دژی به‌ره‌یێ سێیێ (ده‌وله‌تا ئیسلامی) یا تیروریست ل عیراقێ و سوریه‌ شه‌ری دكه‌ن، هه‌ڤپه‌یمانن و د به‌ره‌یێن نه‌كوكدانه‌!، كورد رێژا 20% ژ پێكهاتێ گه‌لێن ئیرانێ پێك دئینیت، لێ ئیران دانپێدانێ ب هه‌بوونا كوردان ناكه‌ت، و ئیران نه‌كوَكه‌ دگه‌ل كوردێن روژهه‌لاتێ كوردستانێ، لێ كوردێن روَژئاڤایێ كوردستانێ و ئیران ل سوریه‌ دژی داعش شه‌ری دكه‌ن و هه‌ڤپه‌یمانن!، ئانكو كورد و ئیسرائیل و ئیران و ئێكه‌تی یا ئوروپا و ئه‌مریكا و روسیه‌، ل سوریه‌ و عیراقێ ب كریار دوست و هه‌ڤپه‌یمانن! ژ ئالیه‌كی ڤه‌ و ژ ئالیێ دن ده‌وله‌تا ئیسلامی (داعش) و توركیه‌ و ئیران و عیراق دژی كوردان شه‌ری دروست و به‌رپادكه‌ن و ب كریار دژی كوردانن، مینا: ده‌وله‌تا ئیسلامی (داعش) ل باشوور و روَژئاڤایێ كوردستانێ، توركیه‌ ل باكوورێ كوردستانێ، ئیران ل روَژهه‌لاتێ كوردستانێ شه‌رێ كوردان دكه‌ن و عیراق ل باشورێ كوردستانێ شه‌رێ ئابووری و دارایی و سیاسییێ كوردان دكه‌ت!.
ئه‌رێ بوَ توركیه‌ كیژان به‌ره‌ باشتره‌ و ترسا وێ یا مه‌زن كی یه‌؟ كورد یان شیعه‌ یان داعش؟، هه‌یا نها توركیه‌ نه‌ هاتییه‌ پێش و شه‌رێ گران رانه‌گرتییه‌ و به‌رده‌وامه‌ لسه‌ر دژایه‌تی یا كوردان ل باكوور و روَژئاڤایێ كوردستانێ، یا پێدڤی یه‌ لسه‌ر كوردان ب تایبه‌ت ل هه‌رێما كوردستانێ، هه‌وڵا ئێكرێزی و خوَرتكرنا به‌ره‌یێ ناڤخوه‌ بده‌ت، و ب روَلێ خوه‌ یێ نه‌ته‌وه‌یی و دیروكیێ گرنگ وكاریگه‌ر و فه‌ر راببیت، چنكو دهێته‌ چاڤه‌رێكرن روودان و گوهۆڕینێن بله‌ز و ڕیشه‌یی و پڕ باندوَر ل روژهه‌لاتا ناڤین بهێنه‌ پێش، و سنوورێن ده‌وله‌تا كوردستانێ لسه‌ر نه‌خشه‌یێ نوی یێ روژهه‌لاتا ناڤین بهێته‌ كێشان.

105

گه‌لێ كورد ب ساڵایه‌ خه‌باتێ دكه‌ت، پێخه‌مه‌ت رزگاركرنا ئاخا كوردستانێ ژ داگیركه‌ران و ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا خوَ یا سه‌ربخوه‌، ل ڤان دوماهیان ژی هه‌رێما باشورێ كوردستانێ پترین شه‌نگه‌سته‌یێن ده‌ولتبوونێ هه‌نه‌ كو د سه‌روكایه‌تی و حكومه‌ت و په‌رله‌مان و ئاڵا و له‌شكه‌رێ تایبه‌ت و سه‌روه‌ریێ دا به‌رجه‌سته‌ دبیت، ژ مافێ گه‌لێ مه‌ یه‌ جودا ببیت و ده‌وله‌تا خوه‌ یا سه‌ربخوه‌ راگه‌هینیت و دگه‌ل به‌شێن دی یێن جه‌سته‌یێ كوردستانێ ئێك بگریت، لێ ئێك ژ پرسیاران ئه‌وه‌ دێ دراڤێ ده‌وله‌تا كوردستانێ چ بیت؟
د پرانییا بزاڤێن كوردی دا چ جاران دراڤه‌ك تایبه‌ت بخوه‌ نه‌بوویه‌، خوَ كومارا 11 هه‌یڤیا “مهاباد”ێ ژی دراڤێ خوه‌ نه‌بوویه‌، و د دیروكێ دا دراڤه‌كێ كوردی ب ئاوایه‌كێ فه‌رمی نه‌بوویه‌، ژبه‌ركو ده‌رئێخستنا دراڤی جوره‌كێ سه‌روه‌ریێ یه‌، لێ دراڤێ كوردی هه‌ر هه‌بوویه‌ وه‌كو خه‌ونه‌ك ژمێژه‌یی، ئه‌ڤجا ژ بۆ وێ ده‌وله‌تا كو دێ ئیرو یان سوبه‌هی ژ داییك بیت فه‌ره‌ ئابووریناس و دیزاینه‌رێن كورد دراڤه‌كێ تایبه‌ت ب كومارێ كوردستانێ دیزاین و به‌رهه‌ڤ بكه‌ن ژ بۆ وێ رۆژا ب رومه‌ت و پیرۆز.
هه‌ر بۆ زانین گه‌له‌ك بزاڤێن تاكه‌ كه‌سی هه‌بووینه‌ ژ لایێ ره‌وشه‌نبیر و نڤیسه‌ر و دیزاینه‌رێن كورد بۆ چێكرنا دارڤه‌كێ تایبه‌ت و نمونه‌یێن هنده‌ك دراڤان ژی لسه‌ر په‌یج و به‌رپه‌رێن ئه‌لیكترونی به‌ڵاڤ بووینه‌ و هنده‌ك ناڤێن جودا ژی بۆ هاتینه‌ دانان وه‌ك (كورو، دراڤ، دراو، مادی) و چه‌ند نیشانه‌ و هێما و سمبول و وێنه‌یێن سه‌روك و رێبه‌رێن كوردان ژی لسه‌ر هاتینه‌ چاپكرن وه‌كو (مه‌لا مسته‌فا بارزانی”رێبه‌رێ كوردان”)، قازی محه‌مه‌د”دامه‌زرێنه‌رێ كومارێ ئێكانه‌ لسه‌ر ده‌مێ نوی”، شه‌رفخانێ به‌دلیسی “دیروك نڤیس”، مونوَمێنتێ هه‌له‌بجه‌) و وێنه‌یێن چه‌ند جهه‌كێن شونواری.
هنده‌ك ژ وان نمونه‌یان بۆ دراڤێ كوردی هاتییه‌ بناڤكرن ب (**كورو) كو ژلایێ دیزاینه‌ره‌كێ كورد بناڤێ “ئاسو مامزاده‌” هاتینه‌ دیزاینكرن و به‌ڵاڤكرن ئه‌ڤه‌نه‌:
جورێ ئێكێ (100 كورو) كو لسه‌ر رویێ وی وێنه‌یێ “شه‌ره‌فخانێ به‌دلیسی” خودانێ په‌رتووكا (شه‌ره‌فنامه‌ 1534-1604) دیروكڤان و میرێ كوردان ل روژهه‌لاتێ كوردستانێ هاتییه‌ دانین و لایێ دی وی پروسه‌یێن نێچیركرنێ و شه‌رێن كه‌ڤن و هنده‌ك عه‌ره‌بانه‌یێن هه‌سپ دكێشن.
جورێ دوویێ (500 كورو) لسه‌ر روویێ ئێكێ وێنه‌یێ “قازی محه‌مه‌د” (1900-1946)سه‌روكێ ئێكه‌م كومارێ كوردستانێ ل مهاباد و ل بن وێنه‌یێ “قازی محه‌مه‌د” كومه‌كا چارگوشه‌یێن بچوویك یێن ره‌نگا و ره‌نگ كو هێمایه‌ بۆ نفشێن ئیمبراتوریه‌تا ماد (700 ب. ز) و ل لایێ دی یێ دراڤی وێنه‌یێ هنده‌ك ئه‌ڤسه‌رێن كورد یێن كو ئاڵایێ كوردستانێ بۆ ئێكه‌م جار ل مهاباد بلند كری هاتییه‌ دانان.
جورێ سێیێ ژ (2000 كورو) كو وێنه‌یێ رێبه‌رێ كوردان”مه‌لا مسته‌فا بارزانی”(1903-1979) هاتیه‌ دانان و لایێ دی یێ دراڤی كه‌فتنا كومارا مهاباد و ده‌ربازبوونا بارزانیێ نه‌مر و هه‌ڤالێن وی ژ روبارێ ئاراس بۆ ئێكه‌تی یا سوڤیه‌تا به‌رێ هاتیه‌ دانان، ناڤنانا دراڤێ كوردی ب كورو ناڤه‌ك پڕ سڤك و خوش و جوانه‌.
*دراڤ: به‌رابه‌ره‌ ب (عمله‌) عه‌ره‌بی
**كورو: به‌رامبه‌ره‌ ب (دینار) عه‌ره‌بی، په‌یڤا “كورو” كورتكریێ ئێك ژ ناڤانه‌ یێن ب كوردان هاتییه‌ گووتن د سه‌رده‌مێن دویر دا.

132

هاتی یه‌ سه‌لماندن كو ئه‌م مروَڤ نه‌ وه‌كو چ ئامیرانین و ئه‌م ب كلیكه‌كێ ژی ب كارناكه‌ڤین، مه‌ سروشته‌كێ تایبه‌ت هه‌یه‌ و هه‌موو مروَڤ ژی ژ كومه‌كا هه‌ست و سوزان د پێكهاتی نه‌، قوتابی ژی مروَڤن و خوه‌دی هه‌ست و سوزن و دبیت ژی رێژه‌یا هه‌ست و سوزان ل جه‌م وان ژ مه‌ زێده‌تر بن، ئه‌و د چه‌ند قوناخاندا دا دبورن كو هه‌موو قوناخێن گه‌شه‌كرن و ئاڤاكرنێ تێدا ژ دایك دبن.
وان قوناغان پێدڤی یا ب هه‌موو گرنگی پێدان و هوشیاریێ هه‌ی، پێخه‌مه‌ت پاراستنا ساخله‌مییا كه‌سایه‌تی و گه‌شه‌كرنا عه‌قلێ وان به‌ره‌ڤ باشترین ره‌وش، له‌وڕا پێدڤی یه‌ ماموستا وێ ئێكێ بزانه‌ كو قوتابی به‌شه‌كێ نه‌ڤه‌قه‌تیایه‌ ژ ته‌ڤ سازییا په‌روه‌ردێ و ئه‌و پیڤه‌رێ سه‌ركه‌فتنێ یه‌ ژی د پڕوسه‌یێ په‌روه‌ردێ دا، ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ تێگه‌هه‌ هاته‌ په‌یڕه‌وكرن، دێ قوتابی زانیت كو ئه‌و یێ گرنگه‌ و به‌شه‌كه‌ ژ پڕوسێ، ئه‌ڤجا دێ خوَ زیره‌ك كه‌ت و خه‌ما وی ژی دێ بیته‌ زیره‌كبوون و ب ده‌ستڤه‌ئینانا سه‌ركه‌فتنێ، چونكه‌ دێ ژێیاتی یا وی بهێز كه‌ڤیت، ب وێ چه‌ندێ ژی دێ ئارمانجا ماموستایی و سه‌رجه‌م پڕوسا فێركرنێ هێته‌ پێكئینان، له‌وڕا دڤێت مروڤایه‌تی یا قوتابی و ماموستای وێ گووتنێ بنبڕبكه‌ت یاكو ژلایێ سه‌میانێن قوتابیان ڤه‌ دهێته‌ گووتن ده‌ما دبێژنه‌ ماموستا و كارگێریێن قوتابخانه‌یان “گوشت بو هه‌وه‌ و هه‌ستی ژی بو مه‌!!!” مخابن توندكاری یێن هه‌مبه‌ر قوتابیان ب جورێن جودا یێن جه‌سته‌یی و ده‌رونی هه‌یا نها ژی ل گه‌له‌ك قوتابخانه‌یێن هه‌رێمێ دهێته‌ په‌یڕه‌وكرن، كو ب دیتنا من چه‌ندین هوكار بوَ وان جوره‌ پێشلكاریان هه‌نه‌، به‌شه‌ك ژ ده‌رئه‌نجامێ نه‌بوونا ئاڤاهیێن قوتابخانه‌یان و وێ هژمارا زوَرا قوتابیانه‌ د پوله‌كێدا و نه‌بوون و گیروبوونا پرتوكێن خاندنێ كو فشارێ ل سه‌ر ماموستای و شه‌په‌پرزه‌یێ لسه‌ر قوتابی دروست دكه‌ت، و به‌شه‌ك ژی بوَ نه‌ ته‌رخانكرنا بودجه‌یێن پێدڤی یه‌ ژبوَ چاره‌سه‌ری یا گرفتا پڕوسا خاندنێ دیسان مووچه‌یێ كێم یێ ماموستایان ژی گرفته‌كه‌ ب به‌راورد دگه‌ل مووچه‌یێ پولیس و له‌شكه‌ر و به‌رپرسان، كو دشێین بێژین جیاوازی یا مووچه‌ی نه‌ دادیه‌ك د جڤاكێ مه‌ دا دروست كریه‌، زێده‌باری كێم سه‌رهه‌لبوونا ماموستای لسه‌ر رێكێن په‌روه‌رده‌یی یێن نوی و نه‌بوونا چاڤدێری و بزربوونا تێگه‌هێ لێپرسینێ و چاڤدێریێ و دویڤچوونێ ل سه‌ر بریار و راسپارده‌ و رێسا و یاسایێن ڤه‌گرێدایی و په‌یوه‌ندیدار، سه‌رباری كو بریارا قه‌ده‌غه‌كرنا لێدانا قوتابیان ده‌ركه‌تی یه‌، كو ئه‌ڤه‌ ژی ب بوچوونا من هێجه‌ت نینه‌ كو به‌شه‌ك ژ ماموستایان توندكاریێ په‌یڕه‌و بكه‌ن، چونكه‌ “توندكاری دێ تونكاریێ به‌رهه‌مئینیت”، ره‌نگه‌ خانده‌ڤانه‌ك و ماموستایه‌ك هێژا ببپرسیت: ئه‌رێ به‌دیل چییه‌؟ ئانكو ببێژیت ئه‌م هه‌كه‌ لێدانێ ب كار نه‌ئینین قوتابی ده‌ستبه‌رداری ره‌فتارێن خوَ یێن نه‌رێنی و لاده‌ر نابیت؟ و ناخوینیت!.
دێ بزاڤێ كه‌م به‌رسڤا وان پرسا بده‌م، لێ پاش دیاركرنا ده‌رئه‌نجامێن توندكارییا پشتدانیێ لسه‌ر سزایێ جه‌سته‌یی دكه‌ت، كو دێ ل جه‌م قوتابی كه‌رب و كینێ به‌رامبه‌ر ماموستای په‌یدا كه‌ت و دێ په‌یوه‌ندییا د ناڤبه‌را وی و ماموستای دا كه‌ته‌ په‌یوه‌ندیه‌كا ئاڤاكری لسه‌ر ترسێ و دێ روحا ركه‌به‌ریێ و دوژمنكاریێ ل جه‌م قوتابی زێده‌كه‌ت و دێ دانوستاندن و گه‌نگه‌شه‌یا ناڤبه‌را مه‌زنی و پچوكی ژی هێته‌ ره‌شكرن و ل داویێ ژی دێ تێكگه‌هشتن ژی به‌رزه‌ بیت، زێده‌باری كو لێدان دێ قوتابی ژ فێربوونا رێك و شاره‌زایی و شیانێن پێدڤی بوَ ژیانێ ژی دویر ئێخیت، دیسان ده‌رونزانان ژی دیار كریه‌ كو لێدان دێ پاڵنه‌رێن ده‌ره‌كی بهێز كه‌ت ل سه‌ر كیستێ پاڵنه‌رێن ناڤه‌كی كو ژلایێ ده‌رونی و ئایینی ڤه‌ پاڵنه‌رێن ده‌ره‌كی گرنگترن.
ده‌رونناس و پسپورێن وارێ ده‌رونی و په‌روره‌ده‌یی چه‌ند رێكێن زانستی ل شوونا لێدانێ ده‌ستنیشانكرینه‌ ژوان:
راسپاردنا قوتابیێ ئاژاوه‌ گێر ب چه‌ند كارێن تایبه‌ت ب پولێ ڤه‌، داكو هه‌ستێ ب بها و گرنگییا خوَ بكه‌ت و كه‌سایه‌تییا خوه‌ ژی پێشڤه‌ ببه‌ت، چونكه‌ ره‌فتارێن قوتابیێ گێره‌شێوێن پێخه‌مه‌ت خوَ به‌رجه‌سته‌كرنێ و سه‌رنج راكێشانێ یه‌، ماموستا دڤێت قوتابی فێری ره‌فتارێن ئه‌ڤی (مرغوب) بكه‌ت و پاداشت و سوپاسیێ ژی لێبكه‌ت، بێ به‌هركرنا قوتابیێ سه‌رپێچیكار ب شێوه‌یه‌كێ به‌روه‌خت ژ هنده‌ك تشتان كو حه‌زا وی ل سه‌ره‌ بوَ میناك ” به‌ژداریپێنه‌كرن د چاڵاكیێن وه‌رزشی و سه‌ره‌داناندا”، ب كار ئینانا تابلوَیێ رێزگرتنێ ژ قوتابیێن نموونه‌، هایداركرنا سه‌میانێ قوتابیێ سه‌رپێچیكه‌ر، سینگ فره‌یی و په‌یتا په‌یتایی د سزادانێ دا و هاندان و په‌سن كرنا قوتابیێ زیره‌ك و رێك و پێك و پێگیر و خوه‌دی ره‌فتارێن ئه‌رێنی.

94

هه‌رده‌م پرسیاره‌ك د مه‌ژیێ سه‌میانێن قوتابی و ماموستایاندا هه‌یه‌ ئه‌رێ رێكێن دی ل شوونا لێدانێ چنه‌؟، سه‌میان و ماموستا د كێشه‌یا په‌روه‌رده‌كرنا زاروكاندا شه‌پرزه‌ و حێبه‌تی دمینن، ل دور وان رێكێن ل شوونا لێدانێ دهێنه‌ بكارئینان ل ده‌ستپێكێ چ جاران نابیت زاروك بهێته‌ قوتان، چونكه‌ ئه‌و نزانیت چ دكه‌ت و جوداهیێ دناڤبه‌را راستیێ و شاشیێ، باشیێ و خرابیێ دا ناكه‌ت، و ژبه‌ركو ره‌فتارا زاروكی نه‌ یا ب مه‌به‌سته‌، له‌ورا ب هیچ ره‌نگه‌كی نه‌یا دروسته‌ بهێته‌ قوتان، چونكه‌ ده‌رئه‌نجامێن گه‌له‌ك خراب ل سه‌ر ئاستێ ده‌رونی و له‌شی هه‌نه‌، لێ پێدڤی یه‌ ئه‌ڤ رێكه‌ ل شوونا لێدان و قوتانێ بهێنه‌ ب كارئینان و په‌یره‌وكرن:
1- ته‌ماشه‌كرنا تیژ و همهمهم: كو كارتێكرنه‌كا ئه‌رێنی یا لسه‌ر زاروكی هه‌ی ده‌ما ئاراسته‌ دكه‌ی بۆ نه‌كرن یان كرنا ره‌فتاره‌كێ، كو دێ ب تیژی ته‌ماشه‌ی چاڤێن وی كه‌ی و دێ هه‌ست كه‌ت كو تو یێ توره‌ی ژ وی، لێ دڤێت ئه‌ڤ رێكه‌ د ژییه‌كێ زوی دا دگه‌ل بهێته‌ كارئینان.
2- بێ به‌هر كرنا زاروكی ژ تشتێن خوشته‌ڤی: هه‌ر ژ یاریێن وی و قه‌ده‌خه‌كرنا ده‌ركه‌فتنێ دگه‌ل هه‌ڤالا.
3- هێلانا زاروكی داكو ده‌رئه‌نجامێن كارێ وی كری هه‌لگریت: بو نمونه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌ركێن خو یێن قوتابخانێ بجهنه‌ئینان، بهێله‌ سوبه‌هی بچیته‌ قوتابخانێ و به‌رده‌م ماموستایێ خو سزایێ ئه‌وێ ره‌فتارێ وه‌رگریت، (شكاندنا 2 نمره‌یان).
4- هێلان و سلبوون: ئه‌ڤه‌ چه‌كه‌كێ باشه‌ و پێدڤیه‌ بهێته‌ بكارئینان ب تایبه‌تی هه‌كه‌ په‌یوه‌ندی یا ته‌ دگه‌ل زاروكی یا باش بیت و تو خوشبڤێی، چونكه‌ دێ وی گه‌له‌ك ئازار ده‌ت و دێ ژ وێ ره‌فتارێ زڤریته‌ڤه‌ و ئه‌نجام ناده‌ته‌ڤه‌.
5- نیشاندانا نه‌رازیبوون و بێ هیڤیبوونێ ژ وی – بهێله‌ هه‌ست بێ هیڤیا ته‌ بكه‌ت ژبه‌ر وێ ره‌فتارا ژ وی هاتییه‌ په‌یره‌وكرن، و دڤێت بۆ بهێته‌ دیاركرن كا ته‌ چ ژ بۆ دانابوو، پشت راستبه‌ كو وی راستی و شاشی زانی و ژ یاسایێ گه‌هشت، و بێژه‌ وی كو دێ چ قه‌ومیت هه‌كه‌ هوسا ره‌فتارێ بكه‌ته‌ڤه‌.
6- جهه‌كێ دوره‌په‌رێز ژ مال یان هولێ ته‌رخان بكه‌: بو نمونه‌ كورسیه‌كێ ل كوژیه‌كێ ژوورێ یان هولێ یان مه‌مه‌رێ دانێ، و پشت راستبه‌ ژ زاروكی كو دزانیت ب سه‌ده‌مێ ڤی سزایه‌ی و ده‌مه‌كێ دێ ل سه‌ر وێ كورسیكێ بورینیت.
7- دانانا باجێ ل سه‌ر زاروكی: صندوقه‌كێ ته‌رخان بكه‌ ده‌ما هه‌ر گووتنه‌كا نه‌ گونجیایی كر (250 یان 500 دیناران) سزا بده‌ و خو ئه‌گه‌ر ته‌ ژی كر تو ژی خو سزا بده‌ و پاره‌ی پاڤێژه‌ د ناڤ وێ صندوقێ دا، داكو بزانیت و فێر ببیت كو یاسا لسه‌ر وی و ته‌ ژی دهێته‌ بجهئینان.
ب په‌یڕه‌وكرنا ڤان خالێن لسه‌ری ئاماژه‌ پێ هاتییه‌ كرن دێ سه‌میانێن زاروكی سه‌رهه‌لی چه‌وانی یا سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل زاروكی بیت و ماموستا ژی دێ ب ئه‌ركێ خو یێ په‌روه‌ده‌یی رابیت و زاروك ژی دێ ژ لێدانێ ئازاد و قورتال بیت و ل دوماهیێ دێ خێزانه‌كا به‌خته‌وه‌ر و جڤاكه‌كێ ساخله‌م و هوشیار و ته‌نا و ئازاد دویر ژ توندیێ ئاڤابیت.

139

هێرشا داعش بۆ سه‌ر باژارێ مووسلێ و كونترولكرنا ئه‌وی باژێری كارتێكرن ل ره‌وشا ئابووری و بازرگانی و كریارا كڕین و فرۆتنێ ل بازارێن هه‌رێما كوردستانێ دروست كر، لێ یا ره‌وش ئالوزتر كری ئه‌و ئابلۆقه‌ یا داریی بوو كو ل سه‌ر حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ هاتییه‌ سه‌پاندن، ژبه‌ركو ته‌ڤ پرۆژه‌ هاتن راوه‌ستاندن و رێژا بێكاریێ ژی بلند كر و ژبه‌ركو ده‌ما مووچه‌ ل ده‌مێ خوه‌ نه‌هێنه‌ دابه‌شكرن، كاریگه‌ریه‌كا خراب ل سه‌ر ته‌ڤ بازارێ دكه‌ت و رێژه‌یا كڕینا شمه‌ك و پێداویستیان ژی كێم دبیت، له‌ورا دێ بینین رێژا شمه‌كێ ده‌م ب سه‌ر چوویی گه‌له‌ك دوكانداران بلندبوویه‌ ب به‌راورد ل گه‌ل هه‌مان ده‌م یێ سالێن به‌رێ، كو گرۆڤه‌یه‌ ل سه‌ر بێ بازاریێ، دیسا پاره‌خستنا د ناڤ بانكان دا ژی ژ لایێ كۆمپانی و خه‌لكی ڤه‌ كێمبوویه‌، كودێ بیته‌ ئه‌گه‌رێ خه‌لك په‌نایێ بۆ قه‌رزكرنێ ببه‌ن و دانه‌ڤا قه‌رزی ژی د ڤی بارۆدخی دا زۆر زه‌حمه‌ته‌، له‌ورا ژی دێ رێژا قه‌رزداریێ بلند بیت ل جه‌م تاك و كۆمپانیان و حوكمه‌تێ.
هه‌ر وه‌ها ئێك ژ سه‌ده‌مێن دی یێن كارتێكه‌ر دابه‌زینا نرخا فرۆتنا نه‌فتێ یه‌ ل جیهانێ، كو كارتێكرنه‌كا ئێكجار مه‌زن ل سه‌ر هه‌رێما كوردستانێ و به‌غدا كر، ژ به‌ر كو ئابوورا عیراقێ ب رێژا 95% پشدانیێ ل سه‌ر هنارتن و فرۆتنا نه‌فتێ دكه‌ت، ڤێ قه‌یرانا ئابووری كارتێكرنه‌كا خراب ل سه‌ر بازارێن خانووبه‌ره‌ و ئوتومبێلان و فرۆشگه‌هێن بازرگانی و زێرنگری و كارێن ئازاد و هاورده‌كرنێ كر و بێ بازاری د لڤینا فرۆتن و كرینێ دا گه‌له‌ك به‌رچاڤه‌ د بازاری دا پشتی كو ئه‌ڤ بازاره‌ به‌ری ڤێ قه‌یرانێ بوژانه‌ڤه‌كا باش ل ڤان سالێن دووماهیێ ب خوه‌ڤه‌ دیت بوو.
ژ لایه‌كێ دی ڤه‌ ئه‌ڤ جه‌نگێ ژ لایێ داعش ڤه‌ ل سه‌ر كوردستانێ هاتیه‌ سه‌پاندن پێدڤی ب مه‌زاختنه‌كا مه‌زن هه‌یه‌ و كارتێكرنێ ل سه‌ر ڤێ قه‌یرانێ دكه‌ت و به‌رده‌وامیا ڤی شه‌ڕی قه‌یرانا ئابووری دژوارتر كریه‌، نه‌خاسمه‌ هه‌تا نها چ ده‌مێن ب دووماهیك هاتنا ڤی چه‌نگی دیار نینه‌.
پرسیار ئه‌وه‌ دڤێت حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ چ بكه‌ت د وارێ ئابووریدا بۆ خوه‌راگرتنێ و سه‌رخوه‌بوونا ئابووری؟
ب دیتنا من فه‌ره‌ ب زووترین ده‌م حوكمه‌ت پێنگاڤان بۆ كه‌رتێ چاندنێ و پڕۆژێن بچووك بهاڤێت كو رۆله‌كێ گرنگ و كاریگه‌ر د چاڵاكی یێن ئابووری دا هه‌یه‌ و دێ بیته‌ شوونگرڤه‌یێ نه‌فتێ د ئاینده‌ دا، چ یێن تایبه‌ت ب به‌رهه‌مئینانا رووه‌كی یان ئاژه‌ڵی وه‌ك: یێن گرێدایی ب پڕۆژه‌ كارگه‌هێن رووه‌كی مینا پرۆژه‌ یێن مه‌نگه‌نه‌ یا (عصاره‌) زه‌یتوونان، پڕۆژه‌ یێن به‌رهه‌مهێن ژ چاندنا كه‌سكاتی و فێقی و رووه‌كێن پزیشكی و عه‌تری، پرۆژه‌ كارگه‌هێن چێكرنا خۆشاڤان (شه‌ربه‌ت) ب گشتی، پرۆژه‌ كارگه‌هێن قودیكرن و به‌رگ تێگرتن (تعلیب و تغلیف) و.. . هتد. یان پڕۆژه‌ یێن تایبه‌ت ب به‌رهه‌مئینانا ئاژه‌ڵی وه‌ك كارگه‌هێن چێكرنا سپیاتیێ (البان)، پڕۆژه‌ كارگه‌هێن ده‌باخانه‌یا كه‌ڤلێن ئاژه‌ڵان، پڕۆژه‌ و كۆمپانیایێن مریشكێن سۆر، پڕۆژه‌ كارگه‌هێن قودیكرنا به‌رهه‌مێن به‌رهه‌مئینانا ئاژه‌ڵی، پڕۆژێن چنینێ. . هتد. یان پڕۆژێن تایبه‌ت ب به‌رهه‌مێن ماسیان وه‌ك: پڕۆژه‌ خوارنگه‌هێن به‌رهه‌مێن ده‌ریایی و پڕۆژه‌ یێن پشته‌ڤانی یا جهێن فرۆتنا به‌رهه‌مێن ده‌ریایی.
گرنگی یا پشته‌ڤانی و پاره‌دانێ ب ڤان جۆره‌ پرۆژه‌ یێن بچووك و ناڤنجی كێمتر نینه‌ ژ پرۆژه‌ یێن مه‌زن و دهێنه‌ هژمارتن ب ده‌رگه‌هه‌كێ ته‌مامكه‌ر بۆ هژماره‌كا زۆر یا پڕۆژێن مه‌زن، ب تایبه‌ت د كه‌رتێ پیشه‌سازی دا، ئه‌ڤ پڕۆژ دێ پشكداریێ د رێژه‌یه‌كا زۆر یا قه‌بارێ هێزێن كاری دا كه‌ت و دێ بێكاریێ ژی كێم كه‌ت و دێ گه‌شه‌یه‌كا هه‌ڤسه‌نگ د ناڤبه‌را پارێزگه‌هاندا دروست كه‌ت، ب ئه‌گه‌رێ به‌ڵاڤبوونا وان یا به‌رفه‌ره و كێم پاره‌دان و به‌رهه‌مئینانه‌كا ئاسان و پشدانی كرنێ ل سه‌ر پاشكه‌فتێن كه‌سی.

84

پشتی واشنتونێ نامێن په‌سن ئامێز بۆ نه‌حه‌زێ خوه‌ ته‌هرانێ رێكرین، كو تێدا دیاركری دژایه‌تیكرن و شه‌ركرن د گه‌ل داعش به‌رژه‌وه‌ندیه‌كا هه‌ڤپشكه‌ و چه‌ند تلگرافێن نه‌رازیبوونێ بۆ ئه‌نقه‌ره‌ یا هه‌ڤپه‌یمانا دێرینا ئه‌مریكایێ ل ده‌ڤه‌رێ رێكرین كو “جیمس كلابه‌ر”سه‌رۆكێ ده‌زگه‌هێ هه‌واڵگیری یا ئه‌مریكا به‌رامبه‌ر لیژنا به‌رگریێ ل گۆنگرس گۆتی: “شه‌ڕكرن دژی داعش نه‌ ژ ئه‌وله‌ویه‌تا توركیێ یه‌ و ئاماژه‌ ب هاریكاریا په‌رینه‌ڤه‌یا شه‌ركه‌رێن تیرۆرستێن بیانی بۆ سووریا و عیراقێ كر” ب رێیا توركیا كو ئه‌ڤه‌ ژی وه‌كه‌ فشار و گه‌فه‌كێ یه‌ ل سه‌ر حوكمه‌تا توركیا، داكو رۆله‌كا هێش زێده‌تر بله‌یزیت د هه‌ڤپه‌یمانا شه‌ڕێ دژبه‌ری داعش دا.
ژ ئالیه‌كێ دن “توركیا و مسر” كو دو هه‌ڤدژێن ئێكن كۆمكرن، هه‌ر وه‌سا توركیا و یه‌كینه‌یێن پارستنا گه‌ل (YPG) كو ئه‌و ژی دو هه‌ڤدژێن ئێكن كۆمكرن ل ده‌مێ ئه‌و ئوپه‌راسیۆنا له‌شكری یا توركیا ئه‌نجامدای ب پشكداریا (39) ده‌بابه‌ و (57) تانك و (100) هۆیێن له‌شكری و (572) سه‌ربازان بۆ ڤه‌گوهاستنا گڵكۆیێَ (سوله‌یمان شاه) یێ باپیرێ (ئۆسمان)ێ ئێكێ دامه‌زرێنه‌رێ ده‌وله‌تا ئوسمانی و سووریا و یه‌په‌گه‌ (YPG) یێن دوستێن هه‌ڤ ل سه‌ر وێ ئۆپه‌راسیۆنێ ناكۆك كرن، دیسا ل ڤێ دووماهیێ ل سعوودیێ، داعشێ سعوودیه‌ و ئیران و توركیا كو هه‌ر سێ ناكۆك و هه‌ڤدژێن ئێكن ل سه‌ر ئێك مێزا دانوستاندنێ كۆمكرن.
پشتی داعش ئه‌ڤ هه‌موو ناكۆكه‌ كۆمكرین، گرفت ئه‌وه‌ د ڤێ هه‌ڤپه‌یمانیا نێڤده‌وله‌تی دا، ئه‌ڤ ده‌وله‌تێن وه‌كی شانشینا سعوودیێ و ئیران و ئوردن و توركیا و ئیماراتا عه‌ره‌بی یا ئێكگرتی و مسر و قه‌ته‌ر یێن كو په‌یوه‌ندیێن د ناڤبه‌را پتریا ڤان ده‌وله‌تان، ب تایبه‌ت سعوودی و ئیران، و سعوودیه‌ و توركیا، و سعوودیه‌ و قه‌ته‌ر و مسر و توركیا د شه‌پرزه‌ و ئالۆزن، له‌وڕا داعش په‌یڤه‌كا نهێنی یه‌، ناكوكان كوم دكه‌ت و دوستان جودا دكه‌ت.
ل ڤێره‌ پرسه‌ك ژ دایك دبیت، ئه‌رێ دێ چاوا هێزێن سعوودیێ یێ سونه‌ باوه‌ڕ مل ب ملێ هێزێن ئیرانی یێن كو باوڕا له‌شكریا وان یا شیعه‌یه‌ ب پلا ئێكێ پێكڤه‌ شه‌ڕێ داعش كه‌ن؟ و دێ چاوا ب به‌رهه‌ڤیا ده‌روونی و ئایینی و له‌شكری رابن بۆ به‌رهه‌نگاری یا لایه‌نێ دی كو داعشه‌؟ و دێ چاوا هێزێن توركیێ دێ د هه‌مان خه‌نده‌كا مسری دا بن یاكو سه‌رۆكێ توركیێ “ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردوگان”ی سه‌رۆكێ مسرێ (عه‌بدولفتاح سیسی) ب خوینڕێژ و داگیركه‌رێ ده‌سه‌ڵاتێ و كۆده‌تاكار ل قه‌له‌م دای؟
ئه‌رێ ب راست داعش هێزه‌كا هنده‌ مه‌زن و ب هێزه‌ كو ئه‌ڤ هه‌موو ده‌وله‌ته‌ پێدڤیه‌ د هه‌ڤپه‌یمانیێ دا بن، داكو شه‌ڕێ وێ بكه‌ن؟ یان ژی مه‌ره‌م ڤه‌شارتیه‌ ب رێڤه‌به‌رنا شه‌ره‌كێ دۆمدرێژه‌ ل رۆژهه‌لاتا ناڤین!، ئاینده‌ دێ به‌رسڤا ڤان هه‌موو پرسان دده‌ت و نهێنیان ئاشكرا كه‌ت و گرێیان ڤه‌كه‌ت!!.

214

به‌یانناما هه‌ڤپه‌یمانیا شێست ده‌وله‌تی دوپات دكه‌ت كو”ئه‌م یێن هه‌وڵا راگرتنا پێشڤه‌چوونا رێخستنا ده‌وله‌تا ئیسلامی ل سووریێ و ئیراقێ دده‌ین”، “وه‌زیر ل سه‌ر ستراتیژه‌یه‌كێ كو ژ شه‌ش ته‌وه‌ران پێكدهێت رێككه‌فتن” كو ئه‌و ژی ئه‌ڤه‌نه‌، زێده‌كرنا كار و ئه‌ركێن له‌شكری، راگرتنا هاتنه‌ ژۆرا شه‌ركه‌رێن بیانی، ب ڕینا رێیێن پاره‌پێدان و پشته‌ڤانیكرنێ و چاره‌سه‌ركرنا گرفتا هاریكاریێن مرۆڤاتی و ژبه‌ركرنا كراسێ شه‌رعیه‌تێ ژ رێخستنا داعش یا كو هۆیێن په‌یوه‌ندیا جڤاكی ب ئاوایه‌كێ كاڕا بكاردئینیت، ئه‌ڤه‌ نووترین به‌یاناما هه‌ڤپه‌یمانانه‌ ل سه‌ر ره‌وشا شه‌ڕێ دژبه‌ری داعش.
له‌وڕا ژی گه‌له‌ك پرسیار ل جه‌م من په‌یدابووین ل دۆر ده‌ركه‌فتن و گه‌شه‌كرن و هاتنا داعشێ بۆ سووریێ و عیراقێ، ئه‌رێ ب راست ژ ناڤبرنا داعش نه‌ یا ساناهیه‌ و پێدڤی ب هه‌ڤپه‌یمانیه‌كا زێده‌تر ژ (60) ده‌وله‌تان هه‌یه‌؟ ئه‌رێ ئارمانجێ هه‌ڤپه‌یمانیا نێڤده‌ولی ژناڤبرنا داعشه‌ یان ئامانجه‌كێ دن هه‌یه‌؟ ئه‌رێ ژێده‌رێن بده‌ست ئێخستنا جبه‌خانه‌ و چه‌كێ داعش كینه‌؟ ئه‌رێ چما چه‌ك و جبه‌خانه‌ دگه‌هته‌ ده‌ستێ داعش! و ژ بۆ پێشمه‌رگه‌ی نه‌ چه‌ك و نه‌ جبه‌خانه‌ دهێته‌ دابینكرن و دڤێت بۆ وێ ئێكێ ئه‌رد و ئاسامان رازی بن؟
ل دۆر پرسا ئێكێ ده‌ما بریتانیا و فه‌ره‌نسا و ئیمارات و سعوودیه‌ و ئیران و دگه‌ل زێده‌تر ژ (50) ده‌وله‌تێن دی ب هه‌ڤ دگه‌هن و كۆم دبن بۆ شه‌ڕی ل دژی ده‌وله‌ته‌كێ كو نه‌ چه‌كێ ئه‌توومی و نه‌ فڕوكه‌یێن ب فرۆكه‌ڤان یان بێ فرۆكه‌ڤان نینه‌ و نه‌ ژی مۆشه‌كێن ژ قه‌باره‌ و دوور هاڤێژ هه‌ین، ب تنێ رامانا ئێك ژ ڤان دو ده‌سته‌واژه‌یان هه‌یه‌، یان ئه‌ڤ هه‌ڤپه‌یمانیه‌ یا لاوازه‌ و نه‌ یا رژده‌، یان ژی داعش (ده‌وله‌تا ئیسلامی) یا كو شه‌ڕێ وێ دكه‌ن (هێزه‌كا زه‌به‌ڵاحه‌) و ناهێته‌ دوڕاندن!!. كو ئه‌ڤه‌ ژی به‌ڵگه‌هه‌كه‌ ل سه‌ر لاوازیا ته‌خمنیكرنێ و تێكه‌لكرنا كارگێرییا ئۆبامای! هه‌ر وه‌كو “لیۆن بانیتا” سه‌روَكێ به‌رێ یێ ئاژانسا هه‌والگیریا نه‌ته‌وه‌یا ئه‌مریكا بۆ CNN گۆتی” سه‌رۆك ئوبامای چه‌ندین شاشی د هه‌وا خوه‌ یا دژی داعشێ دا كرن!!.
ده‌رباره‌ی ئامانجێ هه‌ڤپه‌یمانیا نێڤده‌ولی ب سه‌رۆكاتیا ئه‌مریكا ژی، ب دیتنا من گه‌له‌ك ژ ده‌وله‌تێن عه‌ره‌بی یێن كو چووینه‌ د ناڤ هه‌ڤپه‌یمانیێ دا، نه‌ ب مه‌ره‌ما شه‌ڕكرن و ژ ناڤبرنا داعش چووینه‌ د هه‌ڤپه‌یمانیێ دا، لێ ب مه‌ره‌م و ئامانجێ شه‌ركرن و هه‌ڕفاندنا رژێما به‌شار ئه‌سه‌دی بووینه‌ به‌شه‌ك ژ هه‌ڤپه‌یمانیێ هه‌ر بۆ میناك (سعودیه‌، ئیمارات، قه‌ته‌ر)، له‌وڕا ژی ژناڤبرنا داعشێ دێ یا دۆمدرێژ بیت هه‌تا بهێته‌ ژناڤبرن، چونكو ئامانجێن ئه‌ندامێن هه‌ڤپه‌یمانیێ نه‌ ئێكن و د جودانه‌. سه‌باره‌ت هه‌بوونا چه‌ك و جبه‌خانه‌ یا داعش و پێنه‌دانا چه‌كی و ته‌گه‌ره‌ خستنه‌ سه‌ر پێدانا چه‌كی ب هێزێن پێشمه‌رگێ كوردستانێ، كو شه‌ڕێ داعش دكه‌ت و پێشڤه‌چوون ب ده‌ست ئێخستینه‌، ده‌ما مروَڤ ته‌ماشه‌ دكه‌ت ب تنێ پشته‌ڤانیا ئاسمانی یا هێزێن پێشمه‌رگه‌ی هاتییه‌ كرن و چه‌كه‌كێ وه‌ها نه‌ گه‌هشتییه‌ ده‌ست هێزێن پێشمه‌رگه‌ی، كو بشێێت هه‌ڤكێشه‌یێ به‌روڤاژی بكه‌ت، سه‌رباری ئه‌و سه‌ركه‌فتنێن ب ده‌ستڤه‌ ئیناین، ل ده‌ڤه‌ر و جهێن جودا، هه‌ر وه‌كو “مه‌سرۆر بارزانی”راوێژكارێ ئاژانسا پاراستن و ئاسایشا هه‌رێما كوردستانێ بۆ پێگه‌هێ bloombergview راگه‌هاندی: “كو سه‌رباری 90% ژ شه‌ڕێ دژی ده‌وله‌تا ئیسلامی(داعش) پێشمه‌رگه‌یه‌ دكه‌ت هه‌یا نها كێمتر 10% چ چه‌ك و جبه‌خانه‌ گه‌هشتییه‌ ده‌ستێ پێشمه‌رگه‌ی” كو ئه‌ڤه‌ ژی پرسه‌كا مه‌زن دروست دكه‌ت!! ئه‌رێ چما چه‌ك ب پێشمه‌رگه‌ی ناهێته‌دان؟ ئه‌رێ چاوا جبه‌خانه‌ و پێدڤیێن هێزا راستینه‌ یا ئێكانه‌ كو دژبه‌ری داعش شه‌ری دكه‌ت ناهێته‌ دابینكرن!!.
ئه‌وا گرێدایی ب ژێده‌رێن ده‌ستخستنا جبه‌خانه‌ و چه‌كێ داعشێ ژی، ل گوڕ راپۆرتێن ده‌زگه‌ه و ئاژانسێن هه‌والگیری یێن له‌شكری و مه‌دیایێن جیهانی، وه‌ها دیار دكه‌ن، كو به‌هرا پترا ئه‌و چه‌كێ بۆ حوكمه‌تا عیراق و ئۆپۆزسیۆنا سووریێ هاتیه‌ ره‌وانه‌كرن داكو شه‌ڕێ داعش بكه‌ن كه‌تیه‌ د ده‌ستێ داعشێ دا، زێده‌باری پاڵپشتی یا چه‌ند ده‌وه‌له‌تێن هه‌رێمی و عه‌ره‌بی بۆ داعش و ل به‌ر چاڤێ (ئه‌مریكا) و بێده‌نگیا وێ كو سه‌ركێشا هه‌ڤپه‌یمانیێ یه‌ جهێ گومانه‌كا مه‌زنه‌، ل سه‌ر ڤی شه‌ڕی، یان ژی ئه‌ڤه‌ ئه‌و سیاسه‌تا دولایه‌نه‌یه‌ كو ناهێلیت چ لایه‌نێن هه‌ڤڕكیێ لاواز ببن، مه‌ره‌م ژێ ب رێڤه‌به‌رنا شه‌ره‌كێ دۆمدرێژه‌ ل رۆژهه‌لاتا ناڤین!.
ترسا مه‌زن ژی ئه‌وه‌ كو چاره‌نڤیسێ ڤێ هه‌ڤپه‌یمانیا شێست ده‌وله‌تی ژی وه‌كو رێكخراوا هه‌ڤالێن سووریێ ژێ بهێت كو ل ده‌ستپێكێ به‌ریا چار ساڵان ژ (150) ده‌وله‌تان ل تونس هاته‌ پێكئینان و به‌ری چه‌نده‌كێ ل سه‌ر ئاستێ (هنارتی) مه‌ندۆبان ل له‌نده‌ن كۆمبوون ب تنێ (11) ده‌وله‌ت ژ وان سه‌د و پێنجهان مابوون!!!

109

ئێكه‌م پرتووكا د جیهانێ دا ل سه‌ر “داعش” ژ لایێ نڤیسه‌رێ رۆژنامه‌ڤان “مه‌حموود ئه‌لشه‌ناوی”، رێڤه‌به‌رێ نڤیسینێ ژ ئاژانسا نوچه‌یێن “ئه‌لشه‌رق لئه‌وسه‌ت” ژ چاپحانه‌یا “ره‌وعه‌” بۆ وه‌شانێ ده‌ركه‌ت، پرتووك ژ شه‌ش پشكان پێكهاتییه‌ نێزیكی (200) به‌رپه‌ڕێن ناڤنجی هه‌مبێز كرینه‌، ئێكه‌م چاپ ژ جۆرێ خوه‌ د پرتووكخانا عه‌ره‌بی و جیهانی دا ل سه‌ر “داعش”. نڤیسه‌ر دامه‌زراندنا ئێكێ یا رێخستنێ ب رێیا (جه‌ماعه‌ت ئه‌لته‌وحید وه‌لجیهاد) نیشا دده‌ت، ئه‌وا “ئه‌بۆ موسعه‌ب ئه‌لزه‌رقاوی” ل سالا 2004 دامه‌زراندی و پێشكه‌فتنێن بخوه‌ڤه‌ دیتین و هه‌یا گه‌هشتیه‌ ویستگه‌ها نها كو داعش نوونه‌راتیا ژێ دكه‌ت. نڤیسه‌ر نه‌خشه‌یه‌كێ ته‌مام بۆ ئالاڤێن كارێ رێكخراوێ و رێیێن برێڤه‌برنێ و دیارترین سه‌ركرده‌ و ناڤێن كو ب ئه‌ركێ میراتیێ و وه‌زاره‌تان د حوكمه‌تێن هاتینه‌ برێڤه‌به‌رن د قه‌واره‌یا ب ناڤ (ده‌وله‌تا ئیسلامی) دا ل ده‌ڤه‌رێن جودایێن عیراقێ رابووین پێشكێش دكه‌ت و تاكتیكك و شێوازێن رێكخراوێ ب كارئیناین ب ئالایێن جودا جودا یێن كو ل بن سێبه‌را وان كاركری د كۆمه‌كا دیوكیۆمێنت و ده‌یده‌ڤانێن ساخ دا، یێن كو نڤیسه‌ری پشكه‌كا مه‌زن بده‌ست ئێخستین، ده‌ما كار ل عیراقێ دكری وه‌كو برێڤه‌به‌رێ نڤیسینگه‌ها ئاژانسا نوچه‌یێن “ئه‌لشه‌رق و لئه‌وسه‌ت” د ناڤبه‌را سالێن 2006 ـ 2010. نڤیسه‌ر شرۆڤه‌كرنه‌كێ بۆ شه‌نگه‌ستێن هزری و كوله‌كه‌یێن ئایینی یێن كو سه‌ركرده‌ و ئه‌ندامێن رێكخراوێَ پشدانی ل سه‌ر كری پێشكێش دكه‌ت، یێن كو دیمه‌نێن ڤه‌كوشتن و دیلێن ژن و گۆڕێن ب كۆم ل هه‌ر ده‌ڤه‌ره‌كا هاتییه‌ كونترولكرن ژ لایێ وان دهێنه‌ دیتن و چاوا رێكخراو پێشكه‌ت ـ كی ل پشته‌ ـ و ئه‌و هزر و ئالاڤ بۆ راكێشان و سه‌ربازكرنا گه‌له‌ك شه‌ڕكه‌ران ژ گه‌له‌ك ده‌رێن جیهانێ ل ژێر كاریگه‌ریا هنده‌ك درووشمێن بریقه‌دار وه‌كو، ده‌وله‌تا عه‌دلێ، ده‌وله‌تا خیلافه‌ و “سه‌ركه‌فتن بۆ مه‌زلومان”. كو گه‌له‌ك خه‌له‌ك پێ ب سه‌ردا بر و دانه‌ كوشتن بۆ رێكخراوێ. نڤیسه‌ر راچێته‌یه‌كێ بۆ چاره‌سه‌ریا ڤێ شێرپه‌نجه‌یا له‌شێ جیهانێ ڤه‌گرتی ده‌ردئێخیت و پێشكه‌ش دكه‌ت و چاوانیا به‌رهه‌نگاریا ڤێ هزرا هشكباوه‌ر و و كێمكرنا پانتاهیێن به‌رفره‌هبوونا وێ، پشتی شرۆڤه‌كرنه‌كا تێروته‌سه‌ل بۆ رێیێن خه‌رجیده‌ر و تاكتیكێن كاری و لڤینێ د بازنه‌یێ ده‌ڤه‌رێن سوننه‌ دا یا كو رێكخراو خوه‌ ب به‌ره‌ڤانیكه‌را خه‌لكێ وان دده‌ته‌ ناسین، سه‌رباری كو وان ده‌ڤه‌رێن سوننه‌ مه‌زنترین دوراندن و شكه‌ستن روو ب رویێ “قاعیده‌” ل “بیلاد و ئه‌لرافیده‌ین” كرینه‌ و پاشی رێكخراوا ده‌وله‌تا عیراق و شام یا ئیسلامی، كو وه‌ل نڤیسه‌ری كریه‌، پشكه‌كێ ته‌مام ژ پرتووكێ بۆ پرۆژێ “سه‌حه‌وات” یێن كو ژ كورێن عه‌شیره‌تێن سوننی ب چاڤدێرییا ئه‌مریكا دروست بووین ته‌رخان بكه‌ت، د پرتووكێ دا بۆ ئێكه‌م جار وێنه‌یێن گرێبه‌ستێن كو دهاتنه‌ ئیمزاكرن بۆ بجهئینانا ئه‌ركان دهێنه‌ به‌رچاڤكرن. پرتووك به‌رسڤا كۆمه‌كا پرسیاران دده‌ت وه‌كی: چاوا ئه‌ڤه‌ ده‌ركه‌تن و كارێ دامه‌زراندنا ده‌وله‌ته‌كێ كر كو دستوورێ وێ له‌زكرنه‌ د ته‌كفیركرنێ دا یا كو هاریكاره‌ بۆ رێتنا خوینا بێ گونه‌هان و ترسێ وێرانكرنێ ل هه‌ر ده‌ره‌كا پێت وان بگه‌هیتێ لێ دچینن، چاوا هه‌ست ب حه‌شارگه‌هێن ته‌نا یێن كو ئه‌ڤ هه‌موو به‌رهه‌ڤیه‌ پێدای كر؟ چاوا رێخستنا خوه‌ برێڤه‌دبه‌ن؟ پشدانیێ ل سه‌ر كی لقێ ئایینی یێ ناڤنجی دكه‌ن، هه‌یا ڤێ هه‌موو كوشتن ڤه‌كوشتنێ بكه‌ن، ئه‌و چیه‌ دهێلیت گه‌نجێن باش به‌ر ب زلكاوێن ئیتیماكرنا وان دبه‌ن، چاوا شووشتنا مێشكێ كه‌سێن په‌یوه‌ندیێ پێ دكه‌ن دشۆن؟، چاوا توقاندن (ارهاب) د وان جڤاكان دا به‌لاڤ بوو و چاوا مێشكێن گه‌نجان كۆنترۆل كرن؟ و ئه‌و چ ئامیر و رێك بوون هاتینه‌ بكارئینان؟ چاوا دێ به‌رهه‌نگاری ڤێ به‌رفره‌بوونێ گرین و خوه‌پاراستنه‌كا خودی بۆ جڤاكی چێكه‌ین، داكو گه‌له‌ك روحێن د رێیێن به‌رزه‌بوون و ده‌ره‌وێ دا ب ناڤێ جیهادێ نه‌ بنه‌ قوربانی؟ دێ چاوا هه‌موو په‌نجه‌رێن گومانا وی دائێخین یێن كو د ناڤڕا تێگه‌هێن كه‌ربوكینێ دهێن و ده‌هۆلا شه‌ری دهێنه‌ لێدان، و ب هزاره‌ها ب به‌ز و غاردان دكه‌ڤنه‌ رێ وه‌كه‌ به‌رسڤدان بۆ بانگێ مرنێ پێخه‌مه‌ت خه‌ونه‌كا پێگۆتی، خوینا پاقژ و بێگونه‌ه ل ئه‌ڤغانستان و بوسنه‌ و شیشان و ل داویێ ژی ل سووریێ و عیراقێ دبیته‌ قوربانی؟ نڤیسه‌ر دوپات دكه‌ت كو ئه‌ڤ گه‌نجه‌ یێن كو گه‌له‌ك زانایێن ئیسلامێ ب خه‌وارج و كوژه‌ك ل قه‌له‌م دده‌ن، مرۆڤ دكاریت ته‌ماشه‌ی وان بكه‌ت كو كۆمه‌ك هژارن و ب په‌رده‌یا جیهادێ هاتینه‌ سه‌ردابرن و وان دهاڤێنه‌ ناڤ گێژه‌لۆكا تونكاریێ دا و نابیت ته‌ماشه‌ی رێخستنێن ئایینی بكه‌ین كو ب ته‌نێ دیارده‌یه‌كه‌ و پێدڤی ب زێده‌ ب كارئینانا توندیێ د گه‌ل ئه‌ندامێن وان هه‌یه‌، لێ دڤێت بهێته‌ ته‌ماشه‌كرن وه‌كو دیارده‌كا هزری، كو پێدڤی ب پێشكه‌شكرنا هزره‌كا راست و شیاندار هه‌یه‌ بۆ به‌رهه‌نگاریا هزرا توندڕه‌و. نڤیسه‌ر وه‌ها دبینیت كو ب رێیا شرۆڤه‌كرنا نه‌خشه‌یێن خوینێ یێن كو داعش كێشاین “ئه‌رێ كرنا هزرا مانه‌ڤه‌یا “داعش” وه‌كو سیسته‌مه‌كێ هه‌ڕه‌می یێ خوه‌دی ده‌وله‌ت و نها سنۆرێن ب خوینێ و بارودێ دهێنه‌ كێشان، تشته‌كێ نه‌ چاڤه‌رێكریه‌، ژ به‌ر شێوازێ ڤێ رێكخراوێ د ره‌فتارێن رۆژانه‌دا، یێن كو زگماكیا ساخله‌م یا خه‌لكێ وان ده‌ڤه‌رێن كه‌تینه‌ د ل ژێر كۆنترۆلا وێ دا ره‌د دكه‌ت، نموونه‌یا “قاعیده‌ ل بیلاد و ئه‌لرافیده‌ین” هه‌ر مایه‌ د بیردانكێ دا و شكه‌ستنێن وێ ل ده‌ڤه‌رێن كو خه‌لكێ وان ب وێنه‌یێن ره‌نگیین د به‌رهه‌نگاری و رووبرووبوونا وێ رێخستنێ دا كێشاین سه‌رباری ئاستێ هۆڤاتیێ هه‌ر ماینه‌، یان ئه‌و سیناریۆیێن هنده‌ك لێكولین دیاردكه‌ن كو دبێژن: “چاڤه‌رێكریه‌”داعش” راستیه‌كا واقعیه‌ و ئه‌سته‌مه‌ ده‌رخستنا وێ ل عیراقێ و سووریا ژ به‌ر زێده‌بوونا هه‌یبه‌تا وێ “ئه‌و سیناریۆنه‌ یێن سروشتێ وان ده‌ڤه‌ران به‌رچاڤ نه‌گرتی، یێن كو “داعش” خستینه‌ ژێر كۆنترۆلا خوه‌ و ب رێیا زێده‌ بكارئینانا توندكاریێ خوه‌ ل سه‌ر وان سه‌پاندیه‌ و دوباره‌ چێكرنا سه‌حه‌وات “صحوات” د شیاندایه‌ و ئه‌گه‌ره‌كێ ب هێزه‌، ب لبه‌رچاڤگرتنا ئه‌و ده‌ڤه‌رێن پووچ بووین، داعش بهێته‌ بنبڕكرن. دیسا ویلایه‌تێن ئێكگرتی یێن ئه‌مریكا ژی كو جه‌مسه‌رێ ئێكانه‌یه‌ ل جیهانێ دكاریت لایه‌نێن ڤه‌گرێدایی نه‌چار بكه‌ت كو جهێن خوه‌ بگوهۆڕیت ب زۆری و گه‌فان ب رێیه‌كێ یان كۆمه‌كا رێیان. پرتووك دوپات دكه‌ت كو ل به‌رامبه‌ر ئه‌و نه‌خشه‌یێن خوینێ یێن داعش خیچێن وێ دكێشت و به‌لاڤ دكه‌ت، نه‌خشه‌یێن سه‌رابێ و خاڤ هه‌نه‌، كو د شیاندایه‌ نه‌خه‌شه‌یێن داعش به‌رته‌سك بكه‌ت و نه‌هێلێت، وێ ده‌وله‌تا خوارافاتێ و ژناڤببه‌ت.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com