تاهر مووسا

د فەلسەفەیا سیاسی و مێژووییا گەلان دا، هندەك وەرچەرخانێن ستراتیژی هەنە دبنە بناغە بۆ نفشێن داهاتی، پێشەوا قازی محەمەد ب ڕێكا خۆراگری و قوربانیدانێ وێستگەهەكا جەوهەری و رەهەندەكێ نیشتمانی یێ هەڤگرتی د ژیانا سیاسی یا كوردی دا دەستپێكر، ئەڤێ كریارا سیاسی لۆژیكێ خەباتا گەلێ مە ژ هەولەكا پارچەبووی بەر ب بەرەیەكێ نیشتمانییێ ڕێكخراو بلندكر، كو تێدا خەباتا گەلێ مە ژ ئاستەكێ نەریتی بەر ب ناڤەندەكا ب هێز یا سیاسی گوهۆڕی.
پەیاما پێشەوای بۆ مە، چرایەكێ گەشە بۆ دیتنا سەردەمێن نوو، وی ب كریار سەلماند كو سەركەفتنا هەر ئەكتەرەكێ سیاسی د ناڤ ئێكگرتن و بلندكرنا ئاستێ زانستێ دا دهێتە دیتن، چونكی بێی ڤان هەردو بنەمایان چ دەستكەفتێن سیاسی جێگیر نا بن، ئەڤرۆ ژی ڤەگەران بۆ وێ مێژوویێ واتایا نووكرنا پەیمانێیە كو ئەم ب ئیرادەكا پولایین و ب هزرەكا ڤەكری، ژبۆ ئاسۆیێن گەش و چەسپاندنا پێگەهێ خۆ هەنگاڤان بەر ب پێش دهاڤێژین.
ل ڤێرێ، ئیرادەیا هەڤپشك دبیتە ڕێبازەكا زێڕین بۆ ڤەگوهاستنا هێزێن جودا بۆ ناڤ ئیك ئاراستەیا پۆلایین، د دیدەڤانیا پێشەوای دا پاراستنا كیانێ نیشتمانی ب تنێ ب ئامرازێن فیزیكی نەبوو، بەلكو رۆژنامە و قوتابخانە بنەمایێن سەرەكی یێن دەولەتداریێ بوون، نوكە ژی، سەقامگیرییا نەتەوەیی ب بێ هەبوونا ئەقلەكێ ئابووری یێ ب هێز و سیستەمەكێ پەروەردەیێ كو بشێت مرۆڤێ داهاتی بەرهەم بینیت وەك ئاڤاهیەكێ بێ ستوینەكا بهێزە، چونكی هەر هەولەكا بێ زانست دێ وەك ئاگرەكێ بێ دوكێل بیت كو ل بەر دەمێ هەر باهۆزەكێ زوو ڤەدمریت.
د ناڤ ڤان وەرچەرخانەیێن ئالۆزییێن سیاسی یێن دەڤەرێ دا، پاراستنا كەسایەتییا نەتەوەیی پێدڤی ب ئامادەییا هزرەكا سیاسی یا هۆشیار هەیە، كۆمارا پێشەوای پێگەهەكێ مێژوویی یێ بلندە و نەخشەیەكێ زێڕینە بۆ تێگەهشتن ل پێشەرۆژێ‌، ئەركێ ئەخلاقی یێ ڤی نفشی ئەوە كو پاراستنا دەستكەفتان بكەتە سەنتەرێ خەباتا خۆ، داكو ئەو قوربانیدانێن مەزن نەبنە قوربانییا بەرژەوەندیێن كێم و سنوردار، بەلكو ببنە پۆلا برایەتییەكا نیشتمانی كو چ كێشە و جوداهی نەشێن تێدا پەیدا ببن.
ل سەر ڤی تەوەری، بنەمایێ سەرەكی ئەوە كو ئەم ڤێ كەلەپوورا دەولەمەند بكەینە هێڤێنێ پێشئێخستنا سەنگا نەتەوەیی و پاراستنا شكۆیا ئایندەیێ مە، داكو بشێین دناڤ گوهۆڕینێن بلەز یێن هەڤسەنگییێن نوو یێن ناڤچەیی دا، ب پێشەنگیا زانیاری و ژیریێ بەرەڤانیێ ل هەبوونا مێژوویی و خۆ بكەین، خۆدانكەفتن ل ڤێ هەبوونا مێژوویی، رامانا بنیاتنانا جڤاكەكێ هۆشیار و یەكگرتی دهێت، كو تێدا هەر تاكەك خۆ ب بەرپرس ببینیت بۆ پاراستنا دەستكەفتان و گەشەپێدانا رەوشەنبیری و ئابووری.
ب ڤێ وەفادارییا پیرۆز ب تنێ، ئەم دشێین پەیاما پێشەوای بگەهینینە كەنارێ ئارامیێ و چارەنڤیسەكێ گەش دابین بكەین، كو تێدا هەمی تەخ و چینێن مە دبن سیبەرا كیانەكێ پاراستی و سەقامگیرییا نیشتمانی دا دەستكەفتێن خۆ یێن نەتەوەیی و دیرۆكی بپارێزن، مێژوویێ چ جاران دەرگەهێن خۆ بۆ بێدەنگان دانەخستییە، بەلكو تنێ ڕێزێ ل وان دگریت یێن كو ب كلیلێن زانیاری و ئیرادەیێ، بەر ب ئاسۆیێن ئازادیێ و سەقامگیریێ دچن.

تاهر مووسا كۆچەر

د ناڤ جەرگێ ئالۆزیێن جوگرافیا سیاسی یا ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست و هەڤڕكیێن توند یێن جەمسەرێن جیهانی دا، پشكداریكرنا نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكێ هەرێما كوردستانێ، د كۆنفرانسێ ئاسایشێ یێ میۆنشن ٢٠٢٦ دا، گوهۆڕینەكا ستراتیژی یا گرنگە د ئاستێ پەیوەندیێن دەرڤە دا. ئەڤ ئامادەبوونە نیشادانا ڕاستیەكا نوویا سیاسی یە كو دبێژیت: هەولێر نە تنێ چاڤدێرە، بەلكو كارەكتەرەكێ بڕیاردەر و خۆدان پێگەهە ل سەر مێزا ئاسایشا نێڤدەولەتی.
ل سەر ئاستێ لێكدانەڤە و شیكاریا ستراتیژی، ئەڤ كۆڕبەندە وەك لۆتكەیا بڕیارێن چارەنڤیسساز دهێتە نیاسین. پشكداریا هەرێمێ د ڤی ئاستێ بلند دا، پەیامەكا رۆن ددەتە هەمی لایەنان كو كوردستان وەك قەوارەیەكێ سیاسی یێ خودان كیان، شیایە زمانێ بەرژەوەندیێن جیهانی تێبگەهیت و خۆ وەك هەڤپەیمانەكێ باوەرپێكری یێ وڵاتێن زلهێز بچەسپینیت. ئەڤە دەرئەنجامێ دارشتنەكا كویرە كو سەرۆكێ هەرێمێ سەرپەرشتیا وێ دكەت؛ كو تێدا دیپلۆماسیەتا ژیرانە ب كار دئینیت بۆ پاراستنا دەستكەفتێن نەتەوەیی د ناڤبەرا بەرداشێ ململانێیێن دەڤەرێ دا.
ل سەر مێزێن دانوستاندنێ ل وڵاتێ ئەڵمانیا، سەرۆكایەتیا هەرێمێ كار ل سەر سێ تەوەرێن سەرەكی دكەت كو پاشەڕۆژا نیشتمانی پێ ڤە گرێدایە. لایەنێ ئێكێ، پاراستنا شەرعیەتا یاسایی و سیاسی یا هەرێمێ یە بەرامبەر گوهۆڕینێن ناڤخۆیی یێن ئیراقێ. لایەنێ دوویێ، گرێدانا ئاسایشا كوردستانێ یە ب ئاسایشا جیهانێ ڤە، ب تایبەت د بوارێن دابینكرنا وزێ و بەرەنگاربوونا مەترسیێن تیرۆرێ دا. لایەنێ سێیێ ژی، نیشادانا هەرێمێ یە وەك ناوەندەكا سەقامگیریێ كو دشێت ببیتە پردەكا گەنگەشەیێ د ناڤبەرا هێزێن جیهانی دا.
ئەو شێوازێ نێچیرڤان بارزانی د ناڤدەولەتیكرنا كێشەیێن هەرێمێ دا پەیڕەو دكەت، كو ل سەر بنەمایێ عەقڵانیەتا سیاسی هاتیە ئاڤاكرن، شیایە كوردستانێ ژ تەلەیا جەنگێن تەوەران دویر بێخیت. سەرۆكێ هەرێمێ چاڤەڕێ ناكەت مەترسی بگەهنە سنووران، بەلكو ئەو دناڤ جەرگێ كۆنفرانسان دا دچیتە د ناڤ كویراتیا هەڤكێشەیان دا داكو پێگەهێ هەرێمێ ب پارێزیت. ئەڤە ئەو دیتنا مەزنە كو نیشان ددەت دانوستاندن ب هێزترین چەكێ مەیە و هەرێما كوردستانێ ل سەرێ مێزا بڕیارێ یە، نەك ل پەراوێزا روودانان.
ب كورتی، پەیاما ڤێ پشكداریێ یا رۆهنە، بێی هەولێر چ هەڤوكێشەكا ئاسایشێ ل ناوچەیێ تەمام نابیت. وێنەیێن سەرۆكێ هەرێمێ دگەل سەركردێن جیهانێ، بەڵگەنە ل سەر سەركەفتنا بزاڤێن دیپلۆماسی یێن هەرێمێ د گەهاندنا دەنگێ گەلێ مە بۆ بلندترین سەكۆیێن بڕیاردانێ ل جیهانێ.