ئـافـرەتـا ئێزدی و پێشکەڤتنا سـەردەمیانە
دلڤین خـەلـەف
*- کارتێکرنا کاودانان ل سەر چارەنڤیسێ گەلێن بێ دەستهەلات ل سەرانسەری جیهانێ.
وەکو دیار ل درێژیا دیرۆکێ ژ ئەگەرێ کاودانێن بەردەوام رەوشا ژیانێ ب باشی و خرابیا خۆڤە، کارتێکرنەکا مەزن ل سەر بنەمایێن هزر و بیرێن تەڤایا گەلێن جیهانێ کریە، ب تایبەت ل دەستپێکا هەر رویدانەکا دلتەزین و دروستبوونا هەر ئاریشەکا مەزن د هندورێ وەلاتێن وان دا پەیدادبە، ل ئەوی دەمی جڤاکێن وان ژی تووشی نەهامەتێ و تەنگاڤیان دبن و زیانەکا مەزن ب بنەمایێن ژیانا وان یا ئاسایی د کەڤە.
هەر ب ئەڤێ چەندێ ئەگەر ئەم ڤەکۆلینەکا بەرچاڤ د دیرۆکا ئەوان گەلێن کاودانین مەزن ب سەر وان هاتین دا بکەین، دێ خۆیاکەت کو پڕانییا وان گەهشتینە ئەوێ باوەریێ کو ئەو کاودانە بووینە سەربۆر بۆ ژیانا وان و مفا ژێ هاتیە وەرگرتن بۆ نفشێن پاشەرۆژێ و گوهۆرین د بیرو بۆچوون وان دا دروستبووینە و هزر د چاوانیا رەوشەکا باشتر دا کرینە و باوەری ب راستی و دۆرهێلێ دەڤەرا لێ دژین ئیناینە و سەرکەڤتنا وەلاتێ خۆ کرینە ئارمانجەکا سەرەکی و پێشکەڤتنا جڤاکێ و خۆشیا ژیانێ کرینە مەبەستەکا نەلڤ وموکم.
دیسا ئەگەر ئەم بەرێ خۆ بدەینە دیرۆکا وەلاتێ خۆ ژی و ژیانا تەڤایا پێکهاتەیێن گەلێ کوردستانێ ب گشتی ژ کەڤن دا و بەری ئەڤێ چەرخا سەردەمی و ئاورەکێ بدەینە ئەوان سالێن پڕ ژ رویدانێن دلتەزین و کاودانین خراب کو ب دژواری دەربازکرین و چەند بەلگان ژ دارا دیرۆکا جڤاکێ ئێزدی ب گشتی بهەژینین، دێ خۆیاکەت کا ئەو نەهامەت و فەرمانێن ب سەر وی دا هاتین کارتێکرنەکا ئێکجار مەزن ل رەوشا ئافرەتێ کریە و سەرەرایی هەموو کاودانان و بێ بەهربووبا وێ ژ زانین و زانستێ ئەوێ ب هێزا و شیانێن بێ سنوور بەرگری ژ ناڤێ خۆ کریە و بێترس و وێرەکی پالپشتی ل ئاخا خۆ کریە و بوویە پشتەڤانەکا ب هێز بۆ پاراستنا دابونەریتێن کەڤنار یێن جڤاکێ خۆ و کەلەپۆرێ وی یێ دێرین و زمانێ باب و کالێ خۆ یێ شرین.
*- کارتێکرنا فەرمانا شنگالێ ل سەر ئافرەتا ئێزدی.
بێگومان پشتی فەرمانا ٢٠١٤ و ئەوان کاودانێن خراب ب سەر جڤاكا ئێزدی دا ل شنگالی هاتین و خەلکێ مە هەموو دەربەدەر و ئاوارەبووین، ئافرەتا ئێزدی ناچار بوو، خۆ ژ ئەوان هزر و بیرێن کەڤنار و ئەوێ قووناغا دژوار قورتال بکەت و بەرخۆدانێ ژ بۆ ب دەستڤەئینانا مافێ خۆ یێ رەوا بکە و رێکا زانین و زانستێ هەلبژێرە پێخەمەت شکاندنا دیوارێ نەزانینێ و خۆ قورتالکرن ژ تاریبوونێ.
*- ئافرەتا ئێزدی و پێشکەڤتنا ئەڤی سەردمی.
پێشکەڤتنا ئافرەتا ئیزدی د بوارێ زانین و زانستێ دا ل ئەڤی سەردەمی ئازاد، رامانا نەمانا زۆرداری و کۆتەکیا رژێمێن بێ وژدان بوو ل سەر جڤاکێ وان یێ ئاشتیخواز و نەمانا ئەوێ پیلانا ب زۆری ئەو دۆرپێچ کری و ئەو سیاسەتا تەعریبکرنا ل سەر هاتیە سەپاندن ل دەمێ دەربازبووی، بەری کو ئەو ب هیزە بەر بکەتە ئازادیا هزری و دبوارێ پەروەردەیەکا راست و دروست دا پێشکەڤتنەکا بەرچاڤ ببینە و پێخەمەت ئاڤاکرنا جڤاکەکی ساخلەم ل ئەڤێ قووباغا ئارام دا پێنگاڤا پاڤێژە، ئەڤە ژی سەرەرایی هەموو کاودانێن هاتینە پێش و ئەڤرۆ ئافرەتا ئێزدی خۆ ئازاد د بینە.
*- ئافرەت و ئەگەرێن نەبوونا ئازادیێ دناڤ جڤاکێ ئیزدی دا.
گەلەک ئەگەر هەبوون کو بەری نها ب ئازادی رێک ب ئافرەتا ئێزدی نەدهاتە دان دا ئەو پێشیا خۆ ببینە و چارەنڤیسێ خۆ دەستنیشان بکە و پلانەکا دروست بۆ پاشەرۆژا خۆ دانە و ببە خودان بریار د رێڤەبرنا ژیانا خۆ دا و ئەڤ خالێن ل خوارێ دیار چەند ژ ئەوان ئەگەرا بووینە:
١- پێگیری ب کەلتور و دابونەریتێن جڤاکی یێن کەڤنار و بەرتەگ، ئەوی دەمێ بەرۆڤاژیی دناڤ جڤاکێ ئێزدی دا دهاتنە شرۆڤەکرن، کارتێکرنەکا مەزن ل سەر رەوشا ئافرەتێ دکر و گەلەک کێشە و ئاریشە ژ ئەڤێ چەندێ بۆ ئەوێ پەیدادبوون و ئەو دبوونە قوربانیێن شاشیێن جڤاکی.
٢- بابەتێ پێگیرا ب ئۆلێ کو بەروڤاژی د هاتە شرۆڤەکرن ژی ئێک ژ خالێن گەلەکی هەستیار بوو و هەتا نهو ژی دناڤ جڤاکێ ئێزدی دا بوویە رێگر ل پێشیا ئافرەتا ئێزدی، ئەڤە ک ئەوی دەمی کو ئافرەتا ئێزدی پێدڤی ب هێزەکا جڤاکی و پاپشتیا خیزانێ ژ بۆ کو د بوارێ زانین و فێربوونا زانستی دا پێنگاڤان بهپاڤێژن دا کو شیانین وێ چەندێ هەبن ئۆل و ئاینێ خۆ ب پارێزن نە کو ئەو ببنە رێگر و بهیلن ئەو بمینە نەزان و چاڤگرتی، ژبەر ئەڤێ چەندێ ئافرەتا ئێزدی شیانێن پێشڤەچۆنا نەبوون.
٣- کارتێکرنا زۆرداریا خەلکەکی بیانی کو خۆجهێن دەوروبەرێن جڤاکێ ئێزدی بوون، ترسەکا مەزن د ناخێ ئافرەتا ئێزدی دا پەیداژربوون، لەوا ئەوێ شیانێن ئەوێ چەندێ نەبوون خۆ پێشبێخت، و ئەڤ چەندە ژی د بوو پالدەرەك ژ بۆ دویرکرنا وێ ژ پێشکەڤتن و زانست و زانینێ د وان قووناغان دا.
٤- ترسا ئافرەتا ئێزدی ژ سیاسەتا تەعریبکرنا دەڤەرێن وان و دەربەدەرکرنا ژ سەر جیهـ و وارێن وان و ترسا ۆێخەمەت پاراستنا وێ ژ رەڤاندنێ یان ژی ب سەردابرنێ ژلایێ خەلکەکی بیانی ڤە، د بوو ئەگەرەکی سەرەکی یێ نەخویندەواریێ و نەگەهشتنا زانین و زانستێ بۆ ئافرەتا ئێزدی و ئەڤێ چەندێ ژی کارتێکرنەکا مەزن ل ئاستێ وێ یێ رەوشەنبیری د کر و بۆ وی د بوو ئاستەنگی.
٥- هەر ژ ئەگەرێ ترسا کاودان و زۆرداریا ل سەر جڤاکێ ئێزدی بابەتێ هەڤژینیا پێشوەخت ژی د بوو ئەگەرەکی سەرکی یێ دویربوونا وێ ژ گەهشتنا خەون و ئۆمێدێن پاشەرۆژێ، و پتریا کێشە و ئاریشێن وێ ژ ئەڤێ چەندێ ژی دەدت پێدکر.
*- کارتێکرنا پێشکەڤتنێ ل سەر ئافرەتا ئیزدی.
بەلێ نها و ل ئەڤی سەردەمی پێشکەڤتی وەکو دیار، پتر ژ هەر قووناغەکا دەربازبووی ئافرەتا ئێزدی خۆ ئازاد دیتیە و پێنگاڤین باش د بوارێ زانین و زانستێ دا هاڤێژتینە و بەر ب شارستانیەت ڤە پلانێ ئۆمێدێن خۆ داناینە و هیچ دەمەکی خۆ ژ ئافرەتێن ئەوان جڤاکێن پێشکەفتی کێمتر نەدیتیە و هەردیسان د هەموو بوارێن ژیانێ دا یا سەرکەڤتی بوویە.
* ئەنداما سکرتاریەتا ئێکەتیا ئافرەتێن کوردستانێ
