ئەم نزانین سەرەدەریەكا جوان ل گەل خوە و كەسێن دی بكەین
خارج محەمەد خالد چێی
هندەک جاران کێشەیا مە نە ئەوە کو ئەم نزانین دێ چكەین، بەلکو ئەوە ل دەمێ هەست و سۆزێن مە بەری هزركرنا مە دکەڤن دەمێ تووڕە دبین، یان خەمبار دبین یان هەست ب بێڕێزیێ دکەین زوی بڕیارێ ددەین پەیڤێن توند دبێژین و رەفتارێ دکەین پاشی پەشیمان دبین سەرەدەریا دروست پێش هەمی تشتان پێدڤی ب هێمنی و تێگەهشتنێ هەیە پێدڤیە ئەم هەول بدەین بەری بەرسڤێ بدەین بزانین بۆچی وی کەسی وەسا رەفتار کریە مەبەستا وی چ بوویە ئەرێ ئەو تشتە هەتا چەندێ راستە نە هەر تشتەکێ کو ئەم دبینین یان گوهلێ دبین هەمان رامانێ دگەهینیت کو ئەم ژبیر دکەین هەروەسا زۆر جاران سەرەدەریا خۆ ل گەل خەلكی دکەین ب هەستێن خۆ، نە ب راستیێ ئەگەر کەسەک ژ مە رەفتارەکا نەجوان بکەت دڤێت ئەم ژی ب هەمان شێوە بەرسڤێ لێ بدەینەڤە لێ ئەڤە چارەسەری نینە بەلکو ئاریشێ زێدەتر دکەت هێزا راستەقینە ئەو نینە کو ئەم بشێین بەرامبەر هەر كەسەكی توند بین بەلکی ئەوە دەمێ توڕە دبین، هێشتا بشێین خۆ کۆنترۆل بکەین، ژ بو سەرەدەریەکا دروست ئەم پێدڤی ب ڤان خالانە؟
1ـ کۆنترۆلکرنا خۆ: دەمێ تووڕە دبین، بڕیارێ نەدەین و پەیڤێن پەشیمانیێ ببێژین.
2ـ گوهداریکرن: بەری بریارێ ل سەر کەسان بدەین گوهدارییا ئاخفتنێن وان بکەین.
3ـ تێگەهشتن: هەول بدەین هەست و بارودۆخێن کەسێن دی تێبگەهین، ئەگەر دگەل وان راوەستانا مە جودا بیت.
4ـ جوداکرنەڤەیا هەست و راستیێ: هەستا مە هەردەم راستیێ نیشا نادەت ترس و توورەبوون دلتەنگی و گەلەك هۆكارێن دی، دێ شێن تێگەهشتنا مە ژ بارودۆخی بگوهۆرن
5ـ قەبوولكرنا شاشیان: ئەو کەسێ خەلەتیا خۆ قەبوول دکەت کەسەکێ لاواز نینە، بەلکو کەسەکێ هۆشیار و پێگەهشتییە.
6ـ پاراستنا ڕێزێ: ئەگەر کەسەک دگەل مە نە ب جوانی رەفتار کر ئەڤە رامانا هندێ نینە کو ئەم ژی بێ رێزیێ بەرامبەر ئەنجام بدەین.
ئەڤجا ژیان مە فێر دكەت نە هەر کەسەکێ دگەل مە جودا هزر بكەت، دوژمنێ مەیە؛ نە هەر کەسەکێ مە نەخۆش کر، مەبەستا وی ئازارگەهاندنا مە بوویە. هندەك جاران کێماسییا مە ل تێگەهشتنێدایە نە ل رەفتارا کەسێن دی. مرۆڤێ پێگەهشتی ئەو نینە کو هەمی کەسان ل خۆ رازی بکەت؛ بەلکو ئەوە دزانیت کەنگی ئاخفتنێ، بکەت کەنگی بێدەنگ بیت كەنگی دێ بەرسڤێ دەت و کەنگی ژ ئاریشێ دویر كەڤیت. چونکی هەندەک جاران ئێك خۆلەکا هێمنیێ دشێت ئاریشەكا مەزن چارەسەر بکەت لێ ئێك چڕکەیا تووڕەبوونێ دشێت پەیوەندییەکا سالانە تێکبدەت.