حوكمەتا هەرێما كوردستانێ هووركاریێن نەشتەرگەری و پشكنینێن بێ بەرانبەر بۆ وەلاتییان ئاشكەرا دكەت
«سالانە 167 دۆلار وەك خزمەتگۆزارییا ساخلەمیێ بۆ هەر تاكەكی دهێتە مەزاختن»
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سالا 2025ێ زێدەتر ژ 182 ملیار دیناران بارێ دارایی ل سەر ملێن وەلاتییان سڤك كریە.
هەر وەلاتییەك سالانە نێزیكی 167 دۆلاران بۆ خزمەتگۆزارییا ساخلەمیێ د مەزێخیت.
ل سالا 2025ێ، 217,238 نەشتەرگەری ل نەخوەشخانەیێن حكومی ب بهایێ ڕەمزی یێ 7,000 دیناران هاتینە ئەنجامدان.
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سالا 2025ێ دابینكرنا دەرمانان د كەرتی ساخلەمیێ دا گەهاندییە 325 ملیار دیناران.
ل سالا 2025ێ، 512,264 پشكنینێن بێبەرامبەر بۆ دەستنیشانكرنا پێشوەخت هاتینە ئەنجامدان.
نەشتەرگەری و پشكنینێن بێبەرامبەر
ل دووڤ ڕاپۆرتەكێ بۆ پاراستنا بەریكێن وەلاتییان بتنێ د سالا 2025ێ دا، حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب ڕێكا نەشتەرگەریێن گشتی و هەوارهاتنێ، زێدەتر ژ 182 ملیار دیناران، بارێ دارایی ل سەر ملێن وەلاتییان كێم كریە و دووپاتی ژی هاتییە كرن كو پشكا هەر وەلاتییەكێ بۆ خزمەتگۆزارییا گشتی یا حوكمەتێ سالانە ب تێكڕا نێزیكی 167 دۆلاران وەك خزمەتگۆزارییا ساخلەمیێ بۆ هەر تاكەكی ل هەرێما كوردستانێ دهێتە مەزاختن.
د ڕاپۆرتا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دا كو كۆپییەك دەست ڕۆژنامەیا (ئەڤرۆ) كەفتییە، چەندین داتایێن هوور دەربارەی پێشكێشكرنا خزمەتگۆزاریێن بێبەرامبەر یێن ساخلەمیێ بۆ وەلاتییان هاتینە بەرچاڤكرن.
تەوەرێ ئێكێ: نەشتەرگەری و هەوارهاتن؛ بەراوردكرنا كەرتی گشتی و تایبەت
ئاماژە ب وێ چەندێ هاتییە دان كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ل سالا 2025ێ، نەخوەشخانە كرینە سیبەرەكێ پاراستنا دارایی بۆ خێزانان:
نەشتەرگەریێن گشتی (زڤڕاندنا 161.4 ملیار دیناران بۆ وەلاتییان):
د سالا 2025ێ دا، 217,238 نەشتەرگەری ل نەخوەشخانەیێن حكومی ب بهایێ ڕەمزی (7,000 دینار) هاتینە ئەنجامدان، هەكە هەمان ئەڤ نەشتەرگەرییە د كەرتی تایبەت دا هاتبانە كرن (كو بهایێ هەر نەشتەرگەرییەكێ نێزیكی 750,000 دینارانە)، دا پێدڤی بیت وەلاتی زێدەتر ژ 161 ملیار دیناران ژ بەریكا خوە بمەزێخن.
هەوارهاتن (زڤڕاندنا 20.6 ملیار دیناران):
ئاشكەرا ژی كرییە، د پشكێن هەوارهاتنا حكومی دا، 41,250 نەشتەرگەریێن ب لەز ب تمامەتی بێبەرامبەر بۆ وەلاتییان هاتینە ئەنجامدان، د دەمەكی دا تێچوونا هەر نەشتەرگەرییەكا ب وی شێوەیی د كەرتی تایبەت دا 500,000 دینارن.
تەوەرێ دوویێ: نەشتەرگەریێن ئالۆز و چارەسەریێن تایبەت د 2025ێ دا
دووپاتی هاتییە كرن كو كەرتی ساخلەمیێ ل سالا 2025ێ، شیانەكا بەرچاڤ د ئەنجامدانا نەشتەرگەریێن هەستیار و چارەسەركرنا بنەڕەتی دا دیار كرییە:
چاندنا گولچیسك و مەژیێ هەستی: ئەنجامدانا 1,108 نەشتەرگەریێن چاندنا گولچیسك و 24 یێن چاندنا مەژیێ هەستی.
شوشتنا گولچیسكان: 138,306 پرۆسەیێن شووشتنا گولچیسكان ل سەرانسەری هەرێما كوردستانێ ب بەردەوامی و ب بێبەرامبەر هاتینە پێشكێشكرن.
نەخوەشیێن دلی: ئەنجامدانا 32,790 پرۆسەیێن قەستەرە و باڵۆنان.
چارەسەری ب تیشكێ و گوهۆڕینا جومگان: ئەنجامدانا 28,572 دانوستاندنێن چارەسەریێ ب تیشكێ (بۆ نەخوەشێن گرێ و وەرەمان) و 536 نەشتەرگەریێن گوهۆڕینا گەهان.
تەوەرێ سێیێ: نەخوەشیێن دژوار و درێژخایەن؛ تێچوونا ملیۆنی ل سەر ملێن حوكمەتێ
د ڕاپۆرتا ناڤبری دا باس ل وێ چەندێ هاتییە كرن كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ تێچوونا كۆنترۆلكرن و دەرمانێن نەخوەشیێن گران ل ستۆیێ خوەڤە گرتییە:
كۆنترۆلكرنا پەنجەشێرێ (هەتا 200 هزار دۆلاران بۆ هەر تووشبوویەكی):
پرۆسەیا دەستنیشانكرن، پشكنین، چارەسەرییا كیمیایی و تیشكی ب تمامەتی ل سەر بودجەیا گشتییە، كو تێچوونا وێ د ناڤبەرا 180,000 هەتا 200,000 دۆلاران دایە بۆ هەر نەخوەشەكی هەتا قووناغا كۆنترۆلكرنا نەخوەشیێ.
پشتگیرییا بەردەوام یا نەخوەشیێن دی:
هیمۆفیلیا: مەهانە 15,000 دۆلار بۆ هەر نەخوەشەكی.
شووشتنا گولچیسكان: سالانە 9,600 دۆلار بۆ هەر نەخوەشەكی.
تالاسیمیا: چارەسەرییا بێبەرامبەر بۆ 23,369 تووشبوویان ل سەرانسەری هەرێمێ ب تێچوونا 700 دۆلاران مەهانە بۆ هەر نەخوەشەكی.
سۆتن: 900 دۆلار تێچوونا ڕۆژانە یا چاڤدێرییا چڕ بۆ هەر نەخوەشەكی.
بوتلێن خوینا پاراستی: دابینكرنا بێبەرامبەر، د دەمەكی دا تێچوونا ڕاستەقینە یا بەرهەڤكرنا هەر بوتلەكی 110 دۆلارن.
تەوەرێ چارێ: مەزاختی و داهاتێ كەرتی ساخلەمیێ و دابینكرنا دەرمانان
سەرجەمێ گشتی یا تێچوونا دابینكرنا دەرمانان د سالا 2025ێ دا گەهشتییە 325 ملیار دیناران (103 ملیار ژ ئالیێ حوكمەتا هەرێمێ ڤە و 222 ملیار ژئالیێ حوكمەتا فیدرال ڤە).
هەڤسەنگییا مەزاختی و داهاتی (2020 – 2025):
داتا رۆهن دكەن، كو كەرتی ساخلەمیێ خزمەتگۆزارییە و ئارمانجا وی نە مفایە؛ د دەمەكی دا داهاتێ ڤی كەرتی د پێنج ساڵێن بۆری دا كێمترین 70 ملیار دینار و زۆرترین 138 ملیار دینار بووینە، ب شێوەیەكێ گشتی سالانە مەزاختیێن حوكمەتێ د دەوروبەرێن 800 ملیار هەتا نێزیكی ئێك ترلیۆن دیناران بووینە.
داتایێن مەزاختییان دەردئێخن كو حوكمەتا هەرێما كوردستانێ سالانە ب تێكڕا نێزیكی 167 دۆلاران وەك پشكا خزمەتگۆزارییا ساخلەمیێ بۆ هەر وەلاتییەكێ مەزاختییە (د ئەنجامێ دابەشكرنا بودجەیا گشتی یا ساخلەمیێ ب سەر ئاكنجیییان دا)، نەك كۆژمێ پارەی ژ بەریكا وەلاتی ب خوە چووبیت.
تەوەرێ پێنجێ: خوەپاراستن و پشكنینا پێشوەخت د 2025ێ دا
د چارچۆڤەیێ بهێزكرنا ساخلەمییا جڤاكی و پێشگریكرن ل نەخوەشییان، د سالا 2025ێ دا ئەڤ پشكنینە هاتینە ئەنجامدان:
شەكر و فشارا خوینێ: 512,264 پشكنینێن بێبەرامبەر بۆ دەستنیشانكرنا پێشوەخت هاتینە ئەنجامدان.
پشكنینا پێشوەخت یا هەڤژینیێ: 122,705 پشكنین بۆ پاراستنا نەڤیێن داهاتی ژ نەخوەشیێن بۆ دەمی هاتینە ئەنجامدان.
پەنجەشێرا مەمكی: 47,176 پشكنینێن پێشوەخت یێن مامۆگرافی و نوژداری.
