دەمێ ب پارەیێن خۆ زمانێ دایكێ د ناخێ زاڕۆكێن خۆ دا دكوژین
هێلین سالم
زمان نە بتنێ ئامرازەكێ ئاخفتنێ یان لێكگۆهرینا پێزانینانە، بەلكو ئەگەرەكێ سەرەكی یا پاراستنا ناسنامە، دیرۆك و كولتوورێ هەر نەتەوەیەكی یە. د دیرۆكا گەلێ كورد دا، هەردەم زمان چەكێ هەرە بهێز یێ بەرگریێ بوویە ل بەرامبەر بزاڤ و ژێبرنا و تاوانێن كلتووری. دگەل ڤێ چەندێ ژی ئەڤرۆ ل هەرێما كوردستانێ، جۆرە گوهۆڕینەكا جڤاكی و پەروەردەیی یا بێدەنگ سەرهەلددایە كو مەترسییەكا ب دروستی ل سەر پاشەرۆژا ڤێ كلیلێ دروست دكەت، ئەو ژی دیاردەیا زێدەبوونا بەردەوام و بێسەر یا قوتابخانەیێن ئەهلی و نیڤدەولەتی یێن بیانی یە ل سەر كیستێ لاوازبوونا پێگەهێ زمانێ كوردی.
دەمێ مرۆڤ تەماشەی سیستەمێ پەروەردێ ل ڤان قوتابخانەیان دكەت، دبینیت كو زمانێ كوردی هاتییە پشگوهـ هاڤێتن بۆ وانەیەكا لاوەكی و دەرەكی یان ژی ب شێوەكێ وسا سادە و كێمبها دهێتە گووتن كو نەشێت ب چ ڕەنگان زمانێ فكری و ئەدەبی یێ قوتابی دەولەمەند بكەت. ل ڤێرە، مەزنترین مەترسی دەستپێكەت! زارۆك د تەمەنێ خۆ یێ زێڕین یێ پێگەهشتنێ دا، مێشكێ وی فێری زمانێ ئینگلیزی یان هەر زمانەكێ دی یێ بیانی دبیت، ب شێوەكی كو ئەو زمان دبیتە كەرستێ سەرەكی یێ هزركرن و خەونبینێ ل دەف وی. كێشە نە د فێربوونا زمانێ بیانی دا یە، بەڵكو كێشە د وێ چەندێ دا یە دەمێ زمانێ بیانی جهێ زمانێ دایكێ دگریت.
ئەنجامێ ڤێ پرۆسێ، بەرهەمهێنانا نفشەكی یە كو د ناخ و رووحێ خۆ دا هەست ب دابڕان و بیانیێ دكەت دگەل جڤاك و دۆزا خۆ یا نەتەوەیی. دەمێ قوتابی نەشێت دێرەكا ئەدەبی یا كوردی ب باشی تێبگەهیت، یان دیرۆك و قوربانیێن گەلێ خۆ ب زمانێ خۆ نەخوێنیت ئەو دێ بەرەف جۆرە دابڕانەكا هزری چیت. ئەو زارۆك دەمێ مەزن دبیت، دۆزا سیاسی و مافێن ڕەوا یێن گەلێ خۆ وەك مژارەكا غەریب دبینیت، چونكی ئەو ژینگەها فكری یا ئەو تێدا مەزن بوویی پیڤەرێ و مۆدێلێن وڵاتێن دەرڤە د سەری دا چاندینە. ئەڤە د ڕاستی دا، داگیركرنەكا نەرم و كولتووری یە كو ب دەستێ خۆ و ب پارێ خۆ ددەینە چێكرن.
ئەڤ لاوازییا زمانێ نەتەوەیی ل دەف نفشێ نوو د داهاتی دا دێ ڕەنگڤەدانێ ل سەر كادرێ سیاسی، كارگێڕی و ڕەوشەنبیری یێ كوردستانێ كەت. سەركردە یان نڤیسەرەكێ نەشێت ب زمانێ گەلێ خۆ هزر بكەت، نەشێت ب دروستی هەست ب ئێش و ئازارێن شەقامی بكەت. بۆ ڕێگریكردنێ ل ڤێ مەترسییا كویر، پێدڤی یە وەزارەتا پەروەردێ و لایەنێن پەیوەندیدار یاسایێن توند دابنین پێدڤییە زمانێ كوردی، دیرۆك و ئەدەبیاتا نیشتمانی د ناڤ پڕۆگرامێن ڤان قوتابخانەیێن بیانی دا ببنە ستووینێن سەرەكی و نەهێنە پشتگوهـ خستن. پاراستنا قەوارێ كوردستانێ، بەری چەك و سیاسەتێ پێدڤی ب پاراستنا روح و زمانی هەیە د مێشكێ زارۆكێن مە دا.
