د ناڤبەرا ئالۆزیێن ئابۆری و پەیوەندیێن ستراتیژی دا، سەرەدانا زەیدی چ ژ واشنتۆنێ دڤێت؟
مالپەرێ (بەغداد ئەلیوم) یێ ئیراقی ژ زارێ د. خەلیفە تەمیمی، پسپۆرێ زانستێن سیاسی ، بەلاڤكر كو هەر سەرەدانەكا داهاتی یا سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ «عەلی ئەلزەیدی» بۆ كۆچكا سپی، دێ ل سەر چار دۆسێیێن سەرەكی و راستەوخۆ ل گەل ئیدارەیا ئەمریكا بیت، كو د ناڤ وان دا دۆسێیا دارایی و پاشەڕۆژا وزەیێ د پلەیا ئێكێ دانە.
تەمیمی گۆت»سەرەدانا داهاتی یا سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ بۆ ئەمریكا دێ چار دۆسیێێن بنەڕەتی ئێخیتە سەر مێزا دانوستاندنێ، دیارترین وان دیمەنێ دارایی و ڤەكۆلین د ئالیێن پێشئێخستنا وەبەرهێنانێ دایە، ب تایبەت د كەرتێن پەترۆل و غازێ دا،» دیار كر ژی كو «دانوستاندن دێ كەرتێ ئاسایشی ژی ب گۆرەی بەندێن رێككەفتنا چارچۆڤەیا ستراتیژی ڤەگریت».
وی زێدەكر»ژ دۆسیێێن گرنگ، دیاركرنا سروشتێ پەیوەندیێ د ناڤبەرا بەغدایێ و واشنتۆنێ دایە بۆ قۆناغا داهاتی، ب تایبەت كو ئەمریكا بەرژەوەندیێن مەزن و زیندی ل ئیراقێ هەنە، د دەمەكێ دا كو وەلات ب قۆناغەكا هەستیار و ئالۆز دا بۆریت، ئەوا دخوازیت ژ حوكمەتێ ستراتیژییا خو دیار بكەت ب رەنگەكێ بەرژەوەندیێن بلندێن نشتیمانی بپارێزیت و شێوازێ هەڤپەیمانیێ ل گەل ئالیێ ئەمریكی رێك بێخیت».
تەمیمی ئاماژە ب وێ ژی كر كو «سەرەدان دێ ب رەنگەكێ هوشیارانە باس ل وێ چەندێ كەت كا چەوا د ڤێ قەیرانا دارایی یا كو ئیراق تێدا دبۆریت پشتەڤانییا بەغدا بكەت، ب تایبەت ل گەل بەردەوامییا قەیرانا ئاڤتەنگا هورمۆزێ یا كو نێزیكی 90% ژ هنارتنا پەترۆلا ئیراقێ ئالۆزكری، ئەوا دبیتە دەمارێ سەرەكیێ بودجەیا گشتییا وەلاتی».
وێ شارەزایێ سیاسی سەرنج ڕاكێشا سەر وێ چەندێ كو «ئیدارەیا نها یا ئەمریكی د ئاراستەیێن خو دا ژ ئیدارەیێن بەرێ جودایە، و هێشتا نیشانێن سیاسەتێن وێ ل هەمبەر بەغدایێ ب تەمامی نە دیارن،» و پێشبینی كر كو «ئەڤ سەرەدانە دێ بەرسڤێن ئێكلاكەر و گرنگ دەت دەربارەی وێ چەندێ كا واشنتۆن دێ چەوا سەرەدەریێ ل گەل دۆسێیا ئیراقی ب هەموو ئالۆزیێن وێ ڤە كەت».
تەمیمی د دووماهیێ دا گۆت»سەرەدانا عەلی ئەلزەیدی بۆ ئەمریكا دبیت ببیتە خالەكا وەرچەرخانێ د رێڕەوا قەیرانا دارایی یا ئیراقێ دا، ب رێكا دانوستاندنێ ل سەر دەلیڤەیا ب دەستڤەئینانا هندەك بێدەنگكرنێن ب لەز یێن گرێدای وزەیێ یان هنارتنێ، و ژ نوو رێكخستنا سیاسەتێن دارایی یێن ئیراقێ ب رەنگەكێ كارتێكرنەكا ئەرێنی ل سەر ئارامییا ئابووری یا ناڤخۆ هەبیت».
جهێ ئاماژێ یە كو ئیراق و ئەمریكا ب پەیوەندیێن سیاسی، ئاسایشی و ئابۆری یێن كوورڤە هاتینە گرێدان، كو پشتی رێككەفتنا چارچۆڤەیا ستراتیژی یا د سالا 2008 ێ دا هاتییە ئیمزاكرن، ئەوا چارچۆڤەیێن هەڤكاریێ د ناڤبەرا هەردوو وەلاتان دا رێك دئێخیت. ئەڤ بزاڤە د دەمەكێ دانە كو بەغدا ب دەست تەنگاڤیێن دارایی یێن كێشەدار دا بۆریت ژ ئەنجامێ گوهۆڕینێن بازاڕێ وزەیێ یێ جیهانی و كڤاشتنێن لۆجستی یێن گرێدای هنارتنا پەترۆلێ، د ناڤبەرا بزاڤێن حكومی یێن ب هێز بۆ راكێشانا وەبەرهێنەرێن بیانی، و بەرفرهكرنا هەڤپەیمانیێن نێڤدەولەتی بۆ دابینكرنا ژێدەرێن جودا یێن داهاتێ نشتیمانی.
