سروشتێ مرۆڤاتی.. جیۆپۆلیتیك
سەباح ئیبراهیم
قانوونەكا بێدەنگ یا حوكمی ل جیهانێ دكەت، نە د دەستوورێن نەتەوەیان دا دبینی و نە ژی د گۆتارێن سەركردەیان دا دبینی قانوونەكە ناهێتە ڕاگەهاندن، بەلێ هەر دەمەكێ ل جهەكێ دهێتە بجهئینان، هێزێن مەزن دبێژنێ «سیاسەت»، مێژوونڤیس ژی دبێژنێ «هەڤسەنگیا هێزێ»، بەلێ یا ژ ڕاستیێ نێزیكتر ئەوە كو بێژكێ سروشتێ مرۆڤایەتی (الفگرە).
دەولەت، د بنەما دا وەكو زیندەوەرانە، ب غەریزەیا مانێ دلڤن و ل ژێدەران دگەرن، سنوورێن خۆ دپارێزن و ناهێلن چ تشتێن دی ژ وان سەركەفتیتر بن، جوداهی د ناڤبەرا دیموكراسیێ یان دیكتاتۆریێ دا نینە، نە ژی د ناڤبەرا دەولەتەكا درووشمێ ئاشتیێ بلند دكەت یان ئێكا ب ئاشكەرایی هێزێ بكاردئینت، درووشم دهێنە گوهۆڕین، بەلێ سروشت و فترەت ناهێنە گوهۆڕین و كوردستان د ناڤ جەرگێ ڤێ چەندێ دا نە یا بێبەهرە، بەلكو ئەو باشترین و ڕاستترین نموونەیە بۆ ڤێ ڕاستیا زڤر. باش بەرێ خۆ بدە نەخشەی، دێ بینی كوردستان ل خالەكێ یە كو چار جیهان لێ دگەهنە ئێك: عیراق، ئێران، توركیا و سوریا، ئانكو چار دەولەت، چار حسابات، و چار ئەجێندایێن كو د چ تشتان دا ناگونجن، ب تنێ د ئێك تشت دا نەبیت: كو دەستهەلاتا خۆ ل كوردستانێ ژ دەست نەدەن، ئەڤ جهە چو جاران ب تنێ سنورەك نەبوویە ل سەر نەخشەی، بەلكو دەروازەیا وزە و بازرگانیێ یە، و دەڤەرەكا جوداكەرە (Buffer zone) د ناڤبەرا هێزێن كو چاڤدێریا هەڤدو دكەن، سروشتێ جیۆپۆلیتیك ب روونی دبێژیت: ئەو دەڤەرێن دكەڤنە سەر یەكتربڕینا هێزان، چو جاران ئارامیا ڕاستەقینە ب خۆڤە نابینن، چونكی هەر هێزەكا جیران وێ ب پشكەكا گرێدایی ژ هەڤكێشەیا خۆ یا تایبەت دبینیت.
ئەگەر نەفت ل بن ئاخا كوردستانێ نەبایە، دا چیرۆكا وێ یا جودا بیت، بەلێ ئەرد ب دەستێ خۆ نینە كا دێ چ سەروەت و سامانەك د دلێ خۆ دا هەلگریت، و جوگرافیا ژی ڕەحمێ ب كەسێ نابەت، كوردستان خۆدانا یەدەكەكێ نەفتێ یێ بەرچاڤە، و نێزیكی تەنگاڤا هورمزە، ئەو رێڕەوێ تەنگ یێ كو دەمارێن وزەیا جیهانێ تێدا دەرباز دبن، ئەڤە وێ چەندێ دگەهینیت كو كوردستان نە بتنێ جهەكە ل سەر نەخشەی یە، بەلكو چەكەكێ ب هێزە د دەستێ وی كەسێ دا یێ بزانیت چاوا مفای ژێ وەربگریت، دەستەسەركرنا نەفتێ و رێیێن گەهاندنا وێ، ئێدی نە تشتەكێ زێدە یە، بەلكو ئەسلێ هێزێ یە د ڤی سەردەمی دا، دەولەتێن مەزن باش د ڤێ یاریێ دگەهن، لەوما چاڤێن وان ب چ ڕەنگان ژ كوردستانێ ڤەنابن، واشنتۆن ئارامیێ دڤێت چونكی ئاڵۆزیا گەفێ ل دابینكرنا وزێ دكەت و دەرگەهی ل بەر هەڤڕكێن وێ ڤەدكەت، تاران بەرفرەهبوونێ دڤێت چونكی كووراتییا وێ یا ستراتیژی ب وێ چەندێ ڤە گرێدایی یە یا ل رۆژئاڤایێ سنورێن وێ روو ددەت، ئەنقەرە ژی كۆنترۆل دڤێت چونكی هەر قەوارەیەكێ كوردی یێ ب هێز حساباتێن وێ یێن ناڤخۆیی تێكددەت و هەڤسەنگیا وێ یا لەرزۆك دئێخیتە مەترسیێ دا، چار یاریزان، چار پرۆژە، و كوردستان د ناڤبەرا وان دا ب زەحمەت ل وێ پاناتییا تەنگاڤ هەناسێ دكەت، بەلێ ڕاستە ئەڤ دەولەتە د دژی یەكترن، بەلێ هەر ئەڤ ناكۆكییە بوویە سەدەم كو كوردستان وەك قەوارە بمینیت و نەهێتە ژناڤبرن.
كەسێ ڕۆخیانا وێ نەڤێت چونكی ڤالاهی ژ ڕەوشا نوكە مەترسیدارترە، و كەسێ ژی نەڤێت یێ دی كۆنترۆلێ ل سەر بكەت، لەوما هەڤسەنگیا هویر دبیتە تاكە چارەسەر كو هەمی ل سەر ڕازی بن، ژ نەچاریێ نە ژ حەزێ.
