شۆڕەشا هزری.. مەژی وەك لڤینەرێ سەرەكی یێ گوهۆرینێن سەردەمێ دیجیتاڵی
ئیمان لەزگین
جیهانا ئەڤڕۆ د ناڤ گوهۆڕینێن گەلەك بلەز دا دەرباز دبیت، بەلێ چەكێ ڕاستەقینە یێ ڤی سەردەمی نە هێزا لەشكری و نە ژی یا داراییە، بەڵكو «هزر و هۆشیارییە». شۆڕەشا هزری، گوهۆڕینا بنەڕەتی د شێوازێ هزركرنا مرۆڤان دا و ڕزگاركرنا ئەقڵی یە ژ قەید و بەندێن كەڤن، هەر دەم بوویە هێڤێنێ سەرەكی بۆ ڕابوون و پێشكەفتنێ د مێژووا مرۆڤایەتیێ دا. چاكسازیێن جڤاكی، ئابووری و سیاسی چ جاران سەرناكەڤن ئەگەر ل بەراهییێ چاكسازی د سیستەمێ هزری یێ جڤاكی دا نەهێتەكرن.مێژوو بۆ مە ددەتە دیارەكرن كو چاكسازیا ئابووری بێی چاكسازیا هزری مەحالە. د سەدەیێن ناڤەڕاست دا، ئەورۆپا د ناڤ تاریاتی و پاشكەفتنێ دا دژیا، بەلێ دەما شۆڕشا هزری ب ڕابەرایەتیا بیرمەندێن وەك (ڤۆڵتێر، ڕۆسۆ و كانت) دەستپێكری، بنەمایێن زانستی، لۆژیك و ڕەخنەگرتنێ جهێ خورافاتان گرت. ئەڤ وەرچەرخانا هزری بوو بناغێ شۆڕشا پێشەسازی و ئەو پێشكەفتنا مەزن یا كو ئەڤڕۆ د جیهانێ دا دهێتە دیتن.د سەدەمێ نوكە دا، ئامرازێن نوو كەفتینە د دەستێ شۆڕەشا هزری دا. ئینتەرنێت و تۆڕێن جڤاكی سنوورێن جوگرافی نەهێلاینە و زانیاری گەهاندینە دەستێ هەر كەسەكێ. بەلێ ئەڤ تەكنەلۆژیایە وەك خەنجەرەكا دوو دەڤە[دووسەر]؛ ژ لایەكێ ڤە دەرگەهەكە بۆ فێربوون و بەلاڤكرنا هزرا سەردەم، و ژ لایێ دی ڤە بەلاڤبوونا زانیاریێن نەدروست و بابەتێن بێ مفا ئەقڵێ مرۆڤی پێ ڤە مژوول دكەن. لەوا هوشیاری د كارئێنانا تەكنولۆژیایێ دا دبیتە مەرجەكێ سەرەكی بۆ هەر گوهۆرینەكێ.گەنج هێزا زیندی و دینامیكی یا هەر جڤاكەكێنە و ئەركێ سەرەكی یێ ڤێ شۆڕشێ ل سەر ملێن وانە. گەنجێ ئەڤڕۆ ب ڕێیا شیانێن داهێنانێ و هزركرنێ دشێت ببیتە پێشەنگ د گوهۆرینان دا. دەمێ گەنج ژ وەرگرەكێ سادە دبنە خۆدان ئەقلەكەكێ ڕەخنەیی و لۆژیكی، دشێن كێشەیێن جڤاكی ب ڕێیا دیالۆگ و لێكتێگەهشتنێ چارەسەر بكەن، نەك توندوتیژیێ.
بۆ هندێ ئەڤ شۆڕشە ژ درووشمان ببیتە لۆژیك پێدڤییە گوهۆڕین د سیستەمێ خواندنێ دابهێتەكرن ژ «ژبەركرنا كۆرە» بۆ «تێگەهشتن، گەنگەشە و پێشخستنا ئەقلی». پێگەیاندنا نەوەیەكێ كو فێری پەیڤا «بۆچی؟» ببیت.
هەروەسا ڤەگەڕیان بۆ پەرتووكێ زیندیكرنا كولتوورێ خواندنا كویر د ناڤ نەوەیێ نوو دا بۆ ڕویبڕویبوونا ڕووكەشگەراییا دیجیتاڵی. چونكی داهاتوویێ هەر جڤاكەكێ ب ڕێژەیا خواندەڤانێن وێ دهێتە پیڤان.
سەرەرای میدیایا بەرپرسیار و قەبوولكرنا جوداهیان، تیشك ـ خستنە سەر بابەتێن هزری و زانستی و ڕێزگرتن ل بۆچوونێن جودا دا كو دیالۆگ ببیتە بنەمایێ چارەسەركرنا ئاریشەیان.
شۆڕشا هزری پرۆسەیەكا درێژخایەن و بەردەوامە و ب ڕۆژەكێ و دو ڕۆژان ب دەست ناهێت. ئەڤە بەرپرسیاریەتەكا هەڤپشكە دكەڤیتە سەر ملێ ڕەوشەنبیر، مامۆستا، میدیاكار و دایك و بابان. دەم هاتییە وەك تاكی هۆشیار كار بۆ ڕۆناككرنا ئەقلان بكەین، چونكی دەمێ هزرا تاك هاتە گوهۆرین، تاریاتیا پاشكەڤتنێ و نەزانینێ نەشێیت ل هەنبەر ڕاوەستیت و جڤاك بەرە ب ئاسۆیەكا گەشتر پێنگاڤان دهاڤێژیت.
