كولتوورێ ترێندێ بۆچـی دبیته چـاڤلێكـرن؟
پهروین سهلاح
د دهمێ لهزاتیێ دا، كو مرۆڤ ب زهحمهت ههناسهیێن خۆ ڤهدگوهێزیت، دیاردهیهكا نوو پهیدا بوو كو کارڤهدان دگهل ڤێ لهزاتی و لێدانا سهردهمی کر و رهفتارێن تاكان، تام و ئهولهویهتێن وان ژنوو چێكرن. چ كهس ژ نهخۆشیا “ترێندێ” یێ پاراستی نینه، چ ل باژێری یان ل گوندی بیت؛ بهسه كو ته تێلهفۆنهكا زیرهك و ئینتهرنێت ههبیت، ئێدی ترێند دێ ل دهرگههێ ته دهت.
پهیڤا “ترێند” (Trend) دهێته پێناسهكرن ب وی شێوازێ سهردهمیانه یێ كو تاك ل سهر مالپهرێن سۆشیال میدیایێ د ماوهیهكێ دیاركری دا پهیڕهو دكهن؛ ئهڤه ژی بابهت، نووچه، هاشتاگ و ڤیدیۆیێن بهربهلاڤ ڤهدگریت، یێن كو گرنگییا بكارهینهران رادکێشن و د ماوهیهكێ كورت دا ب لهز دناڤبهرا وان دا بهلاڤ دبن.
ترێند بتنێ وێنهكێ دلگرانییا جڤاكییه؛ دلگرانی ژ نهبوون و ژبیركرنێ یه. چونكی ههموو مرۆڤ بهردهوام ههول ددهن ببنه ناڤهند، و دترسن چ كهس وان نهبینیت و چ كهس بهحسا وان نهكهت. ترێند ل ڤێرێ ژ خۆشییا دهمكی دهرباز بووه و بوویه نهخۆشییهكا ڤهگر، ب تایبهتی ئهوا گرێدای ڤیدیۆیێن چاڤلێكرنێ یێن كو ل سهر پلاتفۆرمێن “تیك تۆك” و یێن دی دهێنه نیشادان. ئهڤه وهکی دیمهنهكێ ژ فلمێن خهیالێن زانستی دهێته پێش چاڤان، دهمێ تهكنۆلۆژیا دیجیتاڵی مێشکێ مه داگیر دكهت؛ ئارمانجا وێ یا سهرهکی كونترۆلكرنا عهقلی و چێكرنا پتر ژ كۆپیێن لێکچوویه.
بهلێ چاوا ئهڤه دهێته كرن؟ و ترێند ژ كیڤه دهێت؟
ترێند ب گشتی ژ تشتهكێ نهچاڤهرێكری دهستپێ دكهت؛ پێدڤیه روودانهكا رۆژانه یا ئاسایی یان رستهكا دهربازبوویی بیت، بهلێ هێزهکا وهسا تێدا ههیه كو وهدكهت تاك چاڤلێكرنا ڤێ ئاساییێ بكهن ههتا كو ببیته تشتهكێ سهیر، سهرنجراكێش و جودا. فهرههنگا ترێندێ نەک بتنێ نهخۆشیهكا دیجیتاڵی یه، بهلكو سیستهمهكێ سهردهسته كو ژ هندهک لایێن ئالۆز پێكدهێت، تام و چێژا گشتی ژنوو دروست دكهت، و خهلكی ژ كارێن وان یێن گرنگ و پرسێن وان یێن سهرهكی دوور دئێخیت.
ترێند و ناسنامه: ئهم كینه د ناڤ ڤێ قهرهبالغیێ دا؟
گۆستاڤ لۆبۆن د پهرتووكا خوه یا “سایكۆلۆژیا جهماوهران” دا نێزیکی ڕاستیێ دبیت دهمێ دبێژیت: “شیانێن ئهقلی یێن مرۆڤان و تایبهتمهندیا وان یا كهسۆكی دهێنه ژێبرن و د رۆحا جڤاكی دا دبهۆژن.”
ب ڤی رهنگی، جوداهی دناڤ ئێكگرتنێ دا وندا دبیت و سیفهتێن بێهۆش و سۆزداری سهردهست دبن. ل دۆر ئالاڤێن پهیوهندیێن جڤاكی، “ترێند” دهێته بكارئینان بۆ وهسفكرنا وان بابهت یان دیاردهیێن بلهز بهلاڤ دبن، و ئهڤه د دانوستاندن و كارلێكێن دناڤبهرا بكارهێنهران دا ب روونی دیار دبن. ههروهسا ترێند دشێن گرێدایی بن ب بۆنهیێن دیاركریڤه، وهك روودانێن وهرزشی یان ههلمهتێن ریكلامێ، یان ژی دشێن ژ ئهنجامێ بهلاڤكرنا ناڤهرۆكهكا سهرنجراكێش و جودا بن كو سهرنجا ڕایا گشتی رادكێشیت.
