مـەدیـایـا كۆپـی هێزا ژنـاڤبرنـا داهێنانـێ یە
رەمەزان زەكەریا
دەمەكە ئاریشەیەكا هزری و دوور ژ بنەمایێن مەدیایێ پەیدابووی تایبەت دناڤ دیجیتال مەدیایێ دا سەرهلدانا دیاردا كـۆپی پەیست ئەڤ دیاردەیە بوویە هۆكارێ كورتكرنا ڕێكا كاركرنێ و سادەكرنا گەهاندنا پێزانینێ ب بینەرو خوینەری و نیشانا پاشڤەچوونا هزری یا مەترسیدارە كو رحا داهێنان و پێشڤەبرنێ د ناڤ كـارێ ڕۆژنامەڤانی یێ دروستدا دا ب تەمامی ژناڤبریە، مەدیایا كوردی د بنەرەت دا ل جهێ ببیتە كەرەستێ هشیاركرنا جڤاكی نوكە ددەستێ تەمبەلاندا بوویە هۆكارەك بۆ پاشڤەبرنا هزر و تێكدانا زمانێ كوردی.
مالپەرێن ئەلیكترۆنی و ناڤەندێن دەنگوباسا ل جهێ كو ببنە ژێدەرێ بەرهەمئینانا پێزانینێن دروست و ڤەدیتن و نیشاندانا ڕاستییان پتریا جاران چ ماندیبوون بۆ دیڤچوون و ئەنجامدانا چاڤپێكەفتن و سازكرنا ڕێپۆرتاژێن مەیدانی و تایبەت ناكەن پرۆسەیا ڕۆژنامەڤانی كورت بوویە د چەند لڤینێن سەر كێبۆردێ كۆمپیوتەری دا و مۆبایلێ.
مۆدێلەكێ تەمبەلیێ دروستبوویە كو بابەتەكی ژ مالپەرەكێ ناڤخۆیی یان بیانی دهێتە كۆپیكرن ب ڕێكا وەرگێڕانا ئۆتۆماتیكی یان گوگل ترانسلێت و ب بێ پێداچوونەڤە دكەنە كوردی یان ژی ب شێوازەكێ كێم ئەخلاقی بابەتێن مالپەر و ئاژانسێن كوردی یێن دی دزن و ناڤێ ئامادەكاری و مالپەری ژێ دبەن ب ناڤێ خۆ بەلاڤ دكەن ئەڤە مەزنترین شاشی و تەمبەلییە و لادانە ل سەر مافێ ئامادەكاری و مالپەرێ ئێكەم جار بابەت بەلاڤكری، ئەنجامێ ڤێ تەمبەلیێ ژی بەرهەمئینانا زمانەكی لاواز و رۆژنامەڤانەكێ بێ داهێنان و بێ سەروبەرو تژی شاشیێن ڕێزمانی و دەستەواژێن غەریب كو چ پەیوەندی ب پێكهاتەیا زمانێ كوردی ڤە نینە و وەرگێڕانا ئۆتۆماتیكی یا بێی فلتەرێ زمانزانی بنیاتێ ڕستەیا كوردی تێكدایە.
كۆپیپەیستێ ئاستێ تام و تێگەهشتنا زمانێ دایكێ د ناڤ جڤاكی دا ب ڕەنگەكێ ترسناك لاوازكریە و مەترسییا هەرە مەزن ئەوە كو نڤشێ نوو ڕۆژانە ل سەر تۆرێن جڤاكی فێری زمانەكی ئالۆزو یێ مەدیایێ دبیت كو نە یێ ئەدەبی یێ ستانداردە و نە یێ ڕەسەنێ جڤاكییە، بەردەوامبوونا ڤێ چەندێ داهاتوویێ ئەدەبیات و نڤیسینا كوردی بەرەڤ تۆنێلەكێ دبەت كو چێككرنا وێ ب سالان ژی ناكەڤیتە سەر ئاراستەیێ خۆیێ دروست.
مەدیا بۆ وێ چەندێ كۆمپانیێن ڕیكلامێ ڕازی بكەن پێدڤی ب ڕێژەیەكا زۆر یا بینەران هەیە ژبەركو بەرهەمئینانا ڕێپۆرتاژەكێ كو دووڤچوونەكا بنكۆلكاری پێدڤی ب خەرجیا دارایی و مێشك لێدانێ هەیە خودانێن مەدیایێ ڕێكا بێ خەرجی دكەنە رێكا دروستكرنێ، مرنا داهێنانێ د مەدیایێ دا ژڤێ چەندێ دروستبووە سستبوونا نڤیسینێ لادان ژ پەیاما ڕۆژنامەڤانییا دروست و ڤالاكرنا مێشكێ جڤاكی ژ هزركرنێ.
گرنگیدان ب مافێ نڤیسەر و خاوەنداریا هزری پێدڤییەكا یاسایی یە بۆ پاراستنا ماندیبوونا ئامادەكاری و پیڤەرەكێ رەوشتی یێ سەرەكی یە بۆ ناسنامەیا هەر مەدیایەكا دروست كاردكەت، د جیهانا پێشكەفتی دا دزینا پەرەگرافەكێ ب بێ ئاماژەدان ب ژێدەرێ سەرەكی دشێت ببیتە ئەگەرێ گرتنا دەزگەهەكێ و دادگەهكرنا ئەوێ بابەت كۆپی كری و بەلاڤكری بێ دەستووریا نڤیسەرێ سەرەكی.
دەمێ مەدیا پشت ب ڤەكۆلین و دووڤچوونا لایەنێن ڤەشارتی و مەیدانی گرێنەدەت وەك كەسەكێ كورە كول دووڤ پێنگاڤێن كەسەكێ چاڤ ساخ دچیت دێ پێنگاڤا هاڤێژیت، مەدیا كوپی ژی دێ هەر وەك سێبەر و كۆپیكەرەكا بێ ناسنامە و بێ كاریگەری د ناڤ پێشكەفتنا مەدیایێ دا مینیت ژبەركو كوپی چ جاران نابیتە پێشەنگ و هەردەم دێ دبن رۆناهیا كەسێن دی دا ژیت.
بۆ نەهێلانا دیاردەیا كۆپی كرنێ پێدڤییە یاسایێن مافێ چاپ و بەلاڤكرنێ و سزادانا دارایی یا هەر پەیج و مالپەرەكی كو بەرهەمێ كەسێن دی ب ناڤێ خۆ بەلاڤ دكەن بهێتە كاراكرن و سەندیكایێن ڕۆژنامەڤانا و ناڤەندێن چاڤدێریا مەدیایێ لیستا ڕەش بۆ وان مالپەر و پەیجا درۆست بكەن كو كارێ وان دزی كۆپییە، خولێن ڕاهێنانێ كار ل سەر پێگەهاندنا ڕۆژنامەڤانێن مەیدانی و نڤیسەرێن خودان هزر بكەن نەك شارەزایێن كۆپی كو هزرا وان دەستێ كەسەك دی دابیت.
