مەتـرسـیا گـوهۆڕینێن دەڤـەرێ ل سـەر كـوردان
سەرجان مەحموود
وەك دهێتە زانین ژ سالا 2003 ڤە هەم ئیراق هەم ژی رۆژهەلاتا ناڤین كەفتنە د ناڤ گوهۆڕینێن نوو دا، گوهۆرین ب سەرهلدانێن سالا 2011 ڤە ل هەموو رۆژهەلاتا ناڤین بەلاڤ بوو. دیزاینكرنا نوو یا رۆژهەلاتا ناڤین ب سەركێشیا ئەمریكا و ئسرائیلێ پێك دهێت، لێ د هەمان دەمی دا هەڤپەیمانیا پاراستنا ستاتویا ل رۆژهەلاتا ناڤین ب سەركێشیا بریتانیا ل هەنبەر گوهۆرینان و دیزاینكرنا رۆژهەلاتا ناڤین راوەستیایە. وەلاتێن وەك پاكستان، توركیا، ئیران و ئیراق ژی پالپشتێن بریتانیانە، ئانكو د ئاستێ رۆژهەلاتا ناڤین و هەروەسا جیهانێ دا هندەك وەلات ل دژی گوهۆڕینێن ل دەڤەرێ نە چونكی سیستەمەك كەڤن هەیە كو بەرەڤانیێ ل بەرژەوەندیێن وان دكەت و وان نەڤێت سیستەمێ نها ژناڤ بچیت.
هەڤپەیمانیا ب سەركێشیا بریتانیا د رەوشا نها دا هەم ل دژی دەستكەفتێن كوردان هەم ژی ل دژی گەلێن ئیرانێ نە. هەتا ئاستەكێ بلند چین و رۆسیا ژی پشتەڤانیا سیستەمێ نها ل رۆژهەلاتا ناڤین دكەن. ئەم دشێین بێژین كو بریتانیا و هەڤپەیمانێن وێ دەستێن خوە درێژی ناڤ هەرێما كوردستانێ، ئیراقێ و سووریێ و رۆژئاڤایێ كوردستانێ ژی كرینە و ئەگەرێن ئالۆزیێن نها ژی بریتانیا ب خوەیە.
ئەڤ بابەت درێژە، ئەم بەرێ خوە بدەینە هەرێما كوردستانێ و ئالۆزیێن كو پشتی هەلبژارتنان ل هەرێما كوردستانێ گەشە كرینە. بنەمایا ئالۆزیێن ل هەرێما كوردستانێ و بنەمایا ئالۆزیێن كوردان ل گەل ئیراقێ د بنەمایێ خوە دا ڤەدگەریتە ڤە بۆ پیلانێن بریتانیا و توركیا. ئاخڤتنێن كو ل قادا سیاسی یا بەغدایێ و سلێمانیێ دا ل سەر پارچەكرنا ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ دهێنەكرن و فشارێن ژ بۆ ئاڤاكرنا دو ئیدارەیێن جودا ل كوردستانێ بنەما خوە ژ پیلانێن بریتانیا و توركیا ڤەردگریت، بێگومان ئارمانجا وان ژی لاوازكرنا هەرێما كوردستانێ كو د راستی دا ئەم دشێین بێژین لاوازكرنا پێگەهێ كوردانە، وان دڤێت د گوهۆڕینێن نها ل دەڤەرێ دا كورد لاواز بن و نەگەهنە مافێن خوە.
هەرێما كوردستانێ وەك جیۆپۆلیتیك ل دەڤەرەكا ستراتیژیە، ڕەخەكێ وێ رۆژهەلاتێ كوردستانێ و ئیران هەیە، ڕەخێ دی رۆژئاڤایێ كوردستانێ و سووریێ یە، ئالیێ دی ژی باكورێ كوردستانێ و توركیا یە. هەرێما كوردستانێ د هەمان دەمی دا ل ناڤەراستا پرۆژە و پلانا نوو یا هێلا وزێ یە كو ژ ئالیێ توركیا و بریتانیا ڤە نەخشێا ڤێ هێلێ هاتیە دارێتن.
گەلەك كەس و ئالی بابەتی ب تنێ وەك ئالۆزیێن د ناڤبەرا پارت و ئالیێن سیاسیێن كوردستانێ دا شرۆڤە دكەن، لێ پرسگرێك ژ وێ ئێكێ گەلەك مەزنترە و هەكە توركیا و بریتانیا بگەهنە ئارمانجا خوە و دو ئیدارەیی ب سەر هەرێما كوردستانێ دا بسەپینن دێ هەموو قەوارەیا سیاسی یا كوردستانێ ژی كەڤیتە ژێر مەترسیان و ئەو ئێك دێ هەبوونا كوردان ژی ئێخیتە ژێر مەترسیێ. ل گەل توركیا و بریتانیا، ئیران، ئیراق و سووریێ ژی پشتەڤانێ پرۆژەیێ پارچەكرنا كوردستانێ نە. مخابن پشك ژ كوردان ژی بوونە دارودەستێ پرۆژەیا پارچەكرنێ. ل ڤێرێ یا گرنگ ئەوە كو ئەم سازشێ ژ درووشما ئێك هەرێم، ئێك هێزا پێشمەرگە و ئێك حوكمەتێ نەكەین و وەكو تاكێن كورد ل هەرێما كوردستانێ و پارچەیێن دی هەردەم پشتەڤانیێ ل ئێكەتیا ناڤمالیا كوردی بكەین.