مەقامێ بەیات (بەیاتی) د گۆتنا کوردی دا: پرەکا گەرم د ناڤبەرا تەرەب و شینێ دا
هونەرمەند/ ئەرشەد زاخۆیی
مەقامێ بیات د گۆتنا کوردی دا ب وەک پرەکا گەرم دهێتە هەژمارتن یا کو «تەرەبێ» ب «شین و حەسرەتێ» ڤە د گرێدەت. د ڤی مەقامێ دا، دەنگ و ئاواز ب شێوەکی تێکەل دبن کو گوهدارێ ژ کەشێ تەرەبێ و کەیف و خوەشیێ ڤەدگوهێزن بۆ جهێن حەسرەتێ و گریێن عاتیفی یێن کوور، یێن کو سروشت و دیرۆکا گەلێ کورد نیشان ددەن.
کارڤەدانا ناڤبەرا گۆتنا کوردی و مەقامێ ڕۆژهەلاتی
چاندا کوردی ب دیرۆکا خۆ یا دەولەمەند یا مۆزیکێ دهێتە نیاسین، یا کو کاریگەریا خۆ هەبوویە و کاریگەری ژی ژ دەوروبەرێن خوە یێن ڕۆژهەلاتی وەرگرتیە، مەقامێ بیات ئێکە ژ بنەمایێن سەرەکی یێن ڤێ تێکەلکرنێ، ژ بەر کو مەقامەکێ نەرمە و ب سناهی مرۆڤ دشێت ژێ بۆ مەقامێن دی یێن وەک (کورد و نەهاوەند) دەرباز ببیت، ڤێ چەندێ ژی بوارەکێ فراوان ددەتە سترانبێژێ کورد بۆ ئارتجالی (دەستپێشخەری د گۆتنێ دا) و دەربڕینا هەستێن ناڤخی.
دووانەیا تەرەبێ و خەمێ د مەقامێ بیات دا
د گۆتن و مەقامێن کوردی دا، ب «خەمێ» لێرە مەرەم نە شکەستنە، بەلکو رامانا وێ قوڵاهیا هەستییە، حەسرەتا بۆ بنەجان، و تێڕامان د سروشتێ چیایێ سەرسووڕهێنەر دا.
مەقامێ بیات د گەروویێن کوردان دا ب چەند شێوەیان دهێتە گۆتن:
تەرەب و کەیفخوەشی: د ئاوازێن خێرا و سترانێن فۆلکلۆری دا دیار دبیت (وەک دیلان و ڕەقسێن کۆمەل).
شین و حەسرەت: د هۆزان و «لاوکێن» (سترانێن چیایی یێن ئازاد) دا ب ئاشکرایی دهێتە دیتن، ل وێرێ سترانبێژ ب رادەستکرنەکا عاتیفی دەستپێدکەت یا کو دژواریا ژیانێ یان ئێشا دوورکەفتنێ نیشان ددەت.
گەهشتن ب ناڤخۆ: مەقام گوهداری ڤەدگەڕینیت بۆ ناڤەرۆکا وی یا ناڤخۆ، ڤێ چەندێ دکەتە ئامرازەکێ ئایدیال بۆ ڤەگێڕانا چیرۆکێن دیرۆکی و حیکایەتێن گەلێری.
«میانات» و پلێن دەنگی یێن بلند گۆتنا کوردی ب وێ چەندێ دهێتە نیاسین یا پێ دێژن «میانات»، کو شیانێن ڤەگوهاستنا دەنگییە بۆ پلێن بلند (جەوابات) ب نەرماتیەکا زۆر. دەمێ ئەڤ شیانە د مەقامێ بیات دا دهێتە بکارئینان، رەنگەکێ مەلەمی (هێزدار) ددەتە ئاوازێ، یا کو تێدا هێزا چیای دگەل ناسکی و شرینیا دەنگێ مرۆڤی تێکەل دبیت.
بۆ زانینا زێدەتر ل سەر بنەمایێن سەرەکی و رێکا ژەنین و گۆتنا مەقامێ بیات ب شێوەیەکێ دروست.
