بهرههمێن كاودانان
ئیسماعیل تاهر
دهمێ مژارا دو مرۆڤان د ئێك بیاڤ و ئێك ئاستدا دهێتهكرن باشه وهرگر كاودانێن ههردووكان بزانیت پاشى ههڤبهركرنێ د ناڤبهرا واندا بكهت، وى دهمى ب دروستى دێ مافێ وان بهێته دان و ههر ئێك ل جهێ خوه دێ سهنگاندن بۆ بهێتهكرن، ئانكو نابیت بێى زانینا كاودانان چ سهنگاندن و پیڤان و كێشان بهێنهكرن، بۆ نموونه خانى و جگهرخوین ناهێنه ههڤبهركرن، ههر ئێك ل كاودانهكى و سهردهمهكى و ههر ئێكى شێوازێ خوهیێ تایبهت بخوڤه ههیه، ب كێمى سێ سهد و پێنجى ساڵ د ناڤبهرا واندانه و ههر ئێكى رێبازا خوه ههیه، بێرناردشۆ و نهسین ب ههمان شێوه، لێ ئهڤه نابیته رێگر هندهك خالێن ههڤپشك د ناڤبهرا واندا ههبن یان ل هندهك جها نزیكى ههڤبن.
وێ رۆژێ و نشكهكێ ڤه ئهز ب سهر مژارهكا گرنگ هلبووم، پرۆفیسۆرێ كوردێ مهزن و دووره وهلات یهحیا رزا (كهركووك 1943) ناڤێ وى كهفته د ئینسكلوپیدیا كهسانێن ناڤدارێن ئهلمانیا دا مل ب ملێ كهسایهتى یێن مهزنێن ئهلمان د درێژیا دیرۆكێ دا، ههر چهنده كابرا ئهلمان نینه بهلكو كورده و خهلكێ كهركووكێ یه، لێ پێنجى ساله ل وى وهلاتى د وارێ ساخلهمى و نۆشداریى و نشتهرگهریێن ئاسێ دا كاردكهت و ب دههان خهلات ل چهندین وهلاتێن جیهانێ وهرگرتینه، بۆ من سهیر نهبوو ئهڤا مه پێكڤه ل سهر ڤى داهێنهرێ كورد خواندى، چنكو بهرى وى ژى ب دههان سهرهاتى دووباره وسێباره بۆیه، كهسهكێ كورد ل كوردستانێ نهشیا چ بكهت و پشتى ژ وهلاتێ خوه دووركهفتى شیا ههمى تشتان بكهت و ژیانا وى ههمى ل وێرێ ببیته داهێنان و دهستكهفت، ب تنێ كاودانن ههردو دیمهن دروستكرین.
چهند كهسێن نهخواندهڤا یان خودان ئاستێن نزمێن خواندنێ ب دلێن شكهستى وهلاتێ خوه هێلایه و ل دهرڤه و ل ناڤ ئازارێن دووراتى و هاڤیبوون و رۆژانێن سهخت دا و ل دووڤگهریانا پاریێ نانى، كانیێن بههرهیێن وان پهقینه و گههشتینه بلندترین ڕاددێ داهێنانێ و ناڤێن وان بووینه ستێرێن گهش ل سهرانسهرى جیهانێ، ل جهمسهرێ دى ژى مژار ل كاره، چهند خودان شیان و بههره ب دلێن شكهستى ژ وهلاتێ خوه باركریه و ئهو شیان ههمى بووینه دهستكهفت و داهێنان و خزمهتهكا مهزن بۆ مرۆڤایهتیێ كریه، دبێژنه وێ رهوشێ (مشهختبوونا مێشكان). جارهكا دى دێ زڤرینه كاودانان، ئهو كاودانێن بۆ وان ل وهلاتێ وان نههاتینه بهردهستكرن و ل وهلاتێن بیانى ههمى كاودان كهفتینه د خزمهتا واندا و دهلیڤهیێن باش پێهاتینه دان و شیانێن وان دهرئێخستن و كرنه ستێرێن گهش ل ئاسمانێ داهێنانێ، ب ئاراستهیێ مرۆڤ مرۆڤه یێ چاوا بیت و ژ كى بیت و چ رهنگ و ئاخ و رهگهز بیت. هندهك جاران ئهز هزرا خوه د رهحمهتى ئیسڤێ عهبۆ خورتا دا دكهم ئهگهر ههمان ئهو دهلیڤه و كاودان بۆ دروست ببان ئهوێن بۆ ئیبراهیم تاتلیس پهیدابووین دا چ كهت و دا چ هونهرهكێ مهزن و بهادار پێشكێش كهت، ههر چهنده دبیت زارۆكینى و گهنجاتیا ههردووكان ژى وهكههڤ بیت، مانه ههردوو كۆڕێن دو گوندێن كوردستانێ بوون، مانه ههردو سترانبێژێن مللى بوون ل كۆچك و دیوانان ستران دگۆتن، ئێك ما ل سندۆرێ ههتا چوویه، رهحمهتێ و یێ دى قهستا ستهمبوولێ كر، یێ دووێ چهند بهرههم پێشكێش كر و چهند بهربهلاڤ بوو و یێ ئێكێ ژى سێچارێكێن دهۆكیان نانیاسن.
ل ڤێره ب تنێ یا مایى بهێته گۆتن، گرنگه سیستهم و نهخشه بهێنه دانان و بیاڤ بۆ شیان و بههرهیان بهێته خوشكرن و كاودان بۆ خودان بههره و شیانان بهێنه دروستكرن، نه ل دووڤ بنهمایێ ئهڤه یێ ژكیه یان كۆڕێ كێ یه یان كى پشتهڤانێ وى یه یان نێزیكى كیژ بهرپرس و دهولهمهندى یه، بۆ هندێ دا ئهڤ روودانێن ئاماژهپێدایى كێم ببن و خودان بههره شیانێن خوه بدهنه كارى و بێخنه د خزمهتا مللهتێ خوه دا بهرى بێخیته د خزمهتا مرۆڤایهتیێ ههمیێ دا و شوونتبلێن خوه ل سهر ههمى وار و بیاڤان بجهـ بهێلن، دهستههلاتێ ل سهر ههمى ئاستان بهرنامه ههبن بۆ بخودانكرن و پێگههاندنا ڤان شیانان، ئهو كاودان بۆ بهێنه چێكرن و ئهو شیان بمیننه ل وهلاتى و بهرههمێ وان كاودانان بكهڤیته د خزمهتا وهلاتی دا.
