رێڤهبهرێ باخداری ل پارێزگهها دهۆكێ: بهرههمێ تری ل پارێزگهها دهۆكێ دگههیته 77 هزار تهنان
د. ئهمجهد عۆبێد، رێڤهبهرێ باخداری ل پارێزگهها دهۆكێ بۆ رۆژناما ئهڤرۆ دیار كر: پارێزگهها دهۆكێ ژ لایێ سهقایی و ئاخێ ڤه، گهلهك یا گۆنجایه بۆ بهرههمئینانا تری ب ههموو جۆرێن خوهڤه، د ههمان دهمدا، جۆتیارێن مه ژی شارهزایهكا باش یا وهرگرتی ژ وان سازی یێن گرنگییێ ب باخدارییێ ددهن، ههروهسا جۆتیاران مفایێن باش ژ وان رێنمایی و رێیان و هاریكارییان وهرگرتییه، یێن كو حكومهتا ههرێما كوردستانێ پێشكێشی وان كرین د ئهڤان سالێن بوری دا، ڤێ چهندێ وهكرییه، كو نوكه بهرههمێ تری ل پارێزگهها دهۆكێ بگههیته نێزیكی 77 هزار تهنان، پرانییا ڤی تری ژی ژ وان جۆرانه یێن كوالیتیا وان گهلهكا باش و ئهوێن ساخلهتێن جیهانی وهرگرتین.
ئهڤرۆ ، زنار تۆڤی:
ناڤهاتی ئهو ژی گۆت: نوكه 110 تۆخمێن تری ل پارێزگهها دهۆكێ ههنه، ههروهسا 156 تۆخمێن تری ل ههرێما كوردستانێ ژی ههنه، د ههمان دهمدا ئهو جۆرێن تری یێن كو باب و باپیرێن مه چاندین، خهلكێ مه حهز ژ وان جۆرێن تری دكهن، وهكی ترییێ زهركی و رهشمێوی و تهیفی دكهن، ههر چهنده چهندین تۆخمێن نوو یێن تری ژی هاتینه دناڤ بازارێ دهۆكێ دا، ههروهسا تری ژ وان فێقیانه یێن كو زوو ژناڤ دچیت، مه ئاریشا هندێ ههیه، كو مه كۆگههێن ساركرنێ ل وی ئاستی نینن، كو ئهم تری تێدا ههلبگرین، ژبهر هندێ ژییێ تری چهند رۆژن، پشتی هنگێ دێ ژناڤ چیت، لهوما ئهو ترییێ مه ل پارێزگهها دهۆكێ ههیی، گهلهك زێدهتره ژ پێدڤییا خهلكێ دهۆكێ و 50% ێ یا وی ترییێ دهێته بهرههمئینان ل دهۆكێ، زێدهتره ژ پێدڤییا خهلكی، ئهڤه وه دكهت، كو بهایێ تری ل دهمێ گههشتنێ دا گهلهك دهێته خوار، ئهڤ چهنده دبیته ئهگهر، كو زیان بگههیته جۆتیارێن مه، لهوما ژی جۆتیار گازندان ژ ڤێ چهندێ دكهن.
رێڤهبهرێ باخداری ل دهۆكێ ئهو ژی ئاشكرا كر: ژ سهرجهمێ وان 77 هزار تهنان، 20 هزار تهن تێرا خهلكێ پارێزگهها دهۆكێ ههنه، ئهركێ مه و حكومهتا ههرێمێ ئهوه، ئهم نههێلین ئهو بهرههمێ زێده ژناڤ بچیت، چونكی دێ بیته ئهگهر، كو زیان بگههیته جۆتیارێ مه، د ههمان دهمدا پارێزگهها دهۆكێ ل سهر ئاستێ ههرێما كوردستانێ و عیراقێ پارێزگهها ئێكێ یه بۆ بهرههمئینانا تری، حوكمهتا ههرێمێ ژی پێنگاڤێن باش هاڤێتینه و بهرێ بنیاتی بۆ چهندین كارگههان داناینه یێن چێكرنا شهربهتا تری، دیسان مه بزاڤ كرینه، كۆمپانی یێن بیانی بینینه دناڤا بازارێ تری دا، د ڤی واری دا مه گاڤێن ههره باش هاڤێتینه، ههروهسا مه بزاڤ كرینه، كو بهرههمێ چاندنێ یێ پارێزگهها دهۆكێ ڤرێكهینه وهلاتێن كهنداڤی، چونكی ئهو وهلاته نێزیكی ههرێما كوردستانێ نه، ل سالا بهێت ئهڤ گاڤه د وارێ پراكتیكی دا دێ هێته دیتن.
د. ئهمجهد زێدهتر دبێژیت: ههبوونا پێشانگهها تری ل پارێزگهها دهۆكێ ژی، بوویه گاڤهكا ههره باش كو بازارهك بۆ فرۆتنا ترییێ جۆتیاران پهیدا ببیت، ههروهسا ئهو جۆرێن تری یێن نوكه ل دهۆكێ ههین، ب پشتهڤانییا حكومهتا ههرێما كوردستانێ هاتینه پهیدا كرن، د ههمان دهمدا مه رێكێن نوو یێن چاندنا تری نیشا وان داینه، مه تری بێی بهرامبهر داینه جۆتیاران، لێ دڤێت ئهم بازاری بۆ وان پهیدا بكهین، ژ پێخهمهت ئهو بشێن بهرههمێ خوه بفرۆشن، ههروهسا مه 50 جۆتیارێن نموونه یێن بهرههمئینانا تری ل پارێزگهها دهۆكێ ههنه، هندهك ژ وان جۆتیاران سالانه نێزیكی هزار تهنێن تری و پتر ژی بهرههم دئینن.
عهبدولرهحمان سلێمان باگێری، ئێكه ژ جۆتیارێن نموونه یێن تری ل پارێزگهها دهۆكێ، بۆ رۆژناما ئهڤرۆ دیار كر: ئهڤه پتری 40 سالانه ئهو د بیاڤێ چاندنێ دا كار دكهت، وی پتری 50 جۆرێن تری ههنه، ههروهسا ههبوونا فیستهڤالا تری ل دهۆكێ دبیته دهرگهههك بۆ وان كو ئهو بشێن هندهك ژ تری یێ خۆ بفرۆشن، دیسان نوكه ئهو د وهرزێ پاییزێ دانه، ههكه سهرمایهك بهێت، دێ نهچار بن ترییێ خوه ههموویێ بچنن و بهنه بازاری و ئهڤه دێ وهكهت كو بهایێ تری بهێته خوار، بهلێ ههكه كۆگههێن ساركرنێ ههبان، ئهو داشێن ترییێ خوه بهنه وان كۆگههان، د ههمان دهمدا ئهو ترییێ ل پارێزگهها دهۆكێ ههیی ب خوارنێ خلاس نابیت، ئهو ترییێ ل دهۆكێ ههیی سێ جاران ژ پێدڤییا خهلكێ دهۆكێ پتره، لهوما ههموو ل دهۆكێ ناچیت، ههر چهنده هندهك ژ ترییێ دهۆكێ دچیته ههولێر و مووسلێ، لێ نه ب رێژهكا باشه.
ناڤهاتی ئهو ژی گۆت: ل سالا 2004 ێ، نێزیكی 16 هزار تهنێن تری ل ههردو دهڤهرێن مانگێشكێ و زاویته د هاتنه بهرههمئینان، كێشا ئیشییهكێ ترییێ باگێری دگههیته 6 كیلۆ نیڤان، ههروهسا ئهو دخوازیت ل دهمێ گههشتنا بهرههمێ خۆمالی حكومهت سنۆران بگریت و نههێلیت بهرههمێ بیانی بهێته دناڤا ههرێما كوردستانێ دا، دیسان حكومهت كارگههێن داگرتنا فێقی و كۆگههێن ساركرنێ بۆ وان دانیت.
