دەرهێنەر تادێوس کانتۆر، ئەو دەرھێنەرێ شانۆ وەک تابلۆیەکا زیندی ددیت
بینەر محەمەد
د جیھانا شانۆیێ دا، ھەردەم بەحس ل ئەکتەر و دەقێ شانۆیێ دھێتە کرن، لێ ھونەرمەندەک ھەبوو ھەمی یاسا شکاندن، ئەو ژی (تادێوس کانتۆر) بوو، ھونەرمەندەێ پۆڵەندی تادیۆس کانتۆر کو ب «شێوەکارێ شانۆیێ» دھێتە نیاسین، باوەر نەدکر کو شانۆ تەنێ گۆتنا دیالۆگانە، بەلکو ل نک وی، شانۆ تابلۆیەکا ھونەری یە و ل پێش چاڤێن مرۆڤی دلیڤیت. ئەو نە هند ناڤدارە وەک ستانسلاڤسکی، لێ شێوازێ وی شۆڕەشەک بوو د ھونەرێ دیتنێ دا و
ژ شێوەکاریێ بۆ سەر تەختێ شانۆیێ..
کانتۆر د بنەڕەت دا وێنەکێش بوو، دەمێ ھاتیە د ناڤ جیھانا شانۆیێ دا، نەهات دا کو چیرۆکێن ئاسایی بێژیت، بەلکو ھات دا کو «وێنەیێن زێندی» دروست بکەت. جوداهییا وی یا ھەرە مەزن ئەوە کو وی گرنگی ب «تەنێن بێ گیان» ددا ھەروەک چەوا گرنگی ب ئەکتەران ددا. ل دەڤ وی، کورسیەکا شکەستی، یان جلکەکێ کەڤن، ھندی ئەکتەرەکی د گەھاندنا ھەستێ دا گرنگی هەبوو.(شانۆیا مرنێ)
بەربەلاڤترین فەلسەفەیا کانتۆری ب ناڤێ «شانۆیا مڕرنێ» دھێتە نیاسین. نە ب وێ رامانێ کو تشتەکێ ترسناکە، بەلکو ب وێ رامانێ کو ئەوی حەز دکر بیردانکێن مرۆڤی زیندۆ بکەت.
د شانۆگەریێن وی دا، ئەکتەران وەک کەسێن مری و بێ گیان ڕەفتار دکرن یێن کو ژ بیردانکێ ڤەگەڕیاینە. وی دڤیا نیشا بدەت کو ژیان دەمەکێ کورتە و تشتێ دمینیت تەنێ بیرهاتنە.
تەکنیکا «پەیکەرێن بێ گیان»
ئێک ژ سەیرترین تشتان بوو د کارێن کانتۆری دا، بکارئینانا پەیکەرێن بێ گیان ب تەنیشت ئەکتەرێن زیندی ڤە بکاردئینان.
هندەک جاران ئەکتەرەکێ ڕۆلێ خۆ دگێڕا، و پەیکەرەکێ بێ گیان کو وەکی وی ھاتبوو دروستکرن ل تەنیشت وی بوو.ئەڤە وەک هێمایەک
بوو بۆ جوداهیا د ناڤبەرا «ژیانێ» و «مرنێ» دا، یان «لەشێ زێندی» و بیردانکا بێ گیان..
دەرھێنەر تادیۆس کانتۆر د ناڤ شانۆیێ دا:
تشتێ کو تەماشەڤان ھەمی تووشی حێبەتیێ دکرن، ئەوە بوو کو کانتۆر ب خۆ دچوو سەر تەختێ شانۆیێ.
دەمێ شانۆگەریێ دەست پێ دکر، ئەو نە دچوو پشت پەردەیێ وەک دەرھێنەرێن دی. ئەو ل سەر تەختێ شانۆیێ دگەڕیا، تەماشەی ئەکتەران دکر، و ب دەستێن خۆ ئاماژە دکر کا کیژ مۆزیک دەست پێ بکەت یان کیژ ئەکتەر بلڤیت، ھەروەک مایسترۆیەکێ ئۆرکێسترایێ بوو. ئەڤە دیمەنەکێ گەلەک جودا و بەربەلاڤ نە بوو.
دەهێنەرێ مەزن تادێوس کانتۆریئەکتەرێن خۆ وەسا تێگەهاندن کو شانۆ نە تەنێ زارڤەکرنا ژیانێ یە (وەک ستانسلاڤسکی) دگۆت، بەلکو دەربڕینە ژ «بیردانکێ» و «وێنەیان». کارێن وی بۆ مە د سەلمینن کو دەرھێنەرێ شانۆیێ دشێت وەک وێنەکێشەکی بیت، ل شوینا فڕچە و بۆیاخێ، ئەو ڕۆناهی، دەنگ، و لەشێ ئەکتەران بکار دئینیت دا کو تابلۆیەکا کاریگەر دروست بکەت.
