شكەستنا دەولەتێن عەرەبی د شەڕێ ئیسرائیلێ دا.. د ناڤبەرا سۆزا نەتەوەیی و راستیا سەربازی دا
بـەیـار ئەحمەد
د درێژاهیا دیرۆكا هەڤڕكیێن عەرەب و ئیسرائیلێ دا، دەولەتێن عەرەبی نەشیاینە د چ شەڕێن ئێكلاكەر دا سەركەفتنێن مەزن ب دەستبێخن. ئەڤ شكەستنە؛ ژ شەڕێ ١٩٤٨ بگرە هەتا دگەهیتە ١٩٥٦، ١٩٦٧ و ١٩٧٣، كو بۆ چەندین ئەگەرێن سیاسی، جڤاكی و ستراتیژی یێن كویر د ناڤ مالا عەرەبی دا دزڤریت. ئێك ژ خالێن بەرچاڤ ئەوە كو دەولەتێن كەنداڤی ب شێوەیەكێ راستەوخۆ و كاریگەر پشكداری د ڤان شەڕان دا نەكرینە؛ بتنێ د شەڕێ ١٩٧٣ دا، سعوودیە دشییا وەك فشارەكا ئابۆری و سیاسی «چەقێ گازی» دژی رۆژئاڤا بكاربینیت، ل گەل هندەك هاریكاریێن دارایی یێن سنووردار د سالا ١٩٤٨ دا. سەدەما ڤێ سستییا دەولەتێن كەنداڤی بۆ ململانێیا هزری دزڤریت، د ناڤبەرا «سیستەمێ مەلەكی» و «هزرێن ناسریزم و نەتەوەیی» دا، چونكو جەمال عەبدولناسر ب وێ هزرێ هاتبوو كو حوكمێ مەلەكی ل وەلاتێن عەرەبی ژ ناڤ ببەت، لەوا دەولەتێن كەنداڤی «شۆرەشا ناسڕی» وەك مەترسیەك بۆ سەر دەسهەلاتا خۆ ددیت.
د ڤان هەمی شەڕان دا، درووشمێ سەرەكی «نەتەوەیێ عەرەبی» بوو، لێ بۆ كۆمكرنا پشتەڤانیا گەلێن موسلمان، شەڕ وەك «جیهادەكا پیرۆز» و شەڕێ «ئیسلام و كوفرێ» ددانە ناساندن. ئەڤێ راگەهاندنا ب هێز كاریگەری ل سەر گەلەك گەلێن نەعەرەبی ژی كر، ب تایبەت كوردێن موسلمان، كو هندەك ژ وان كەفتنە بن باندۆرا ڤان گۆتارێن ئایینی و چوونە فەلەستینێ بۆ جیهادێ و هەتا نوكە ژی گۆرێن هندەك ژ وان ل وێرێ وەك شاهدێن وێ سەردەمێ ماینە. رێخۆشكەرێ سەرەكی یێ ڤان شەران جەمال عەبدولناسر بوو، كو پشتی بوویە سەرۆكێ میسرێ، بزاڤ كر ل ژێر ناڤێ «كۆمارا عەرەبی یا ئێكگرتی» وەلاتێن عەرەبی ب ئێك بێخیت، هەر چەندە نەتەوەیێن وەك میسر و لیبیا د بنەرەت دا نە عەرەبن و بتنێ ب ئەگەرێ ئیسلامێ زمانێ وان بوویە عەرەبی. ناسر ب چەكێن ئێكەتیا سۆڤیەت یێن وی سەردەمی باوەریا خۆ ب خۆ هەبوو كو دێ شێت ئیسرائیلێ ژ ناڤبەت، لێ ئەنجام بەروڤاژی بوون و دەڤەرێن وەك سینا، جۆلان و قودسا رۆژهەلات كەفتنە دەستێ ئیسرائیلێ.
ئەگەرێن شكەستنا عەرەبان د ڤان شەڕان دا گەلەكن و د ژێكجودانە؛ ژ لایەكێ ڤە، جەماوەرێ عەرەبی ل ژێر باندۆرا درووشمێن نەتەوەیی یێن ڤالا و گۆتارێن سیاسی و ئایینی یێن بێ بنەما دا بوون، كو ب تنێ یاری ب هەست و عاتیفەیا خەلكی دكر بێی كو پلانەكا سەربازییا پێشكەفتی هەبیت. د هەمان دەم دا، دەولەتێن زلهێزێن وەك ئەمریكا، فەرەنسا و بریتانیا ب هەمی شیانێن خۆ پشتەڤانیا ئیسرائیلێ دكر. هەروەسا شكەستنەكا مەزن د شەڕێ راگەهاندنێ دا هەبوو، ب تایبەت د سالا ١٩٦٧ دا، دەمێ ئیسرائیل شیای جیهانێ ل ئەورۆپا و ئەمریكا قاییل بكەت كو ئەڤە «هۆلۆكۆستەكا دیە» و عەبدولناسر وەك «هیتلەرەكێ نوو» نیشا دا، ئەڤێ چەندێ هەڤسۆزیەكا نێڤدەولەتییا مەزن بۆ وان پەیدا كر. ل دویماهیێ ژی، پشتی شكەستنا درووشمێن نەتەوەیی، سەركردێن عەرەب دەست هاڤێتنە كارتا ئیسلامێ دا كو وەلاتێن موسلمان یێن نەعەرەب بۆ بەرژەوەندیێن خۆ بكێشنە ناڤ ڤێ ململانێ، ئەڤە ژی نیشانا تێكچوونا ستراتیژیەتا وان بوو كو هەتا ئەڤرۆ ژی كاریگەریێن وێ ل سەر دەڤەرێ دبەردەوامن.
