ڕۆلێ نوو یێ كوردان ل ئیراقێ و سووریێ
سەرجان مەحموود
د رەوشەكا هەستیار دا كو هێشتا دانوستاندن و ئالۆزیێن د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیرانێ دا بەردەوام دكەن، پلانێن بۆ دیزاینكرنا رۆژهەلاتا ناڤین ب تەمامی زەلال نەبووینە، لێ دهێتە چاڤەرێكرن دۆنالد ترامپ هەتا هەلبژارتنێن كۆنگرێسی نەكەڤیتە شەڕی و نەژی پەیمانەكێ ل گەل ئیرانێ ئیمزا بكەت. ئەمریكا د بابەتێ كوردان دا ژی زەلال نینە، پشكەك ژ كابینەیا ترامپی و كۆنگرێسی ل گەل وێ یەكێ نە كو كورد ل سووریێ و ئیراقێ وەك هێزەكا ئەلترناتیڤ بمینیت و رۆلێ وان بهێتە زێدەكرن. ئانكۆیەك ژ ئارمانجا سەرەكی یێ ئەقلێ دەولەتا ئەمریكا كو كوردان وەك هێزا تەوازنێ، ئانكو هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا سوننە و شیعەیان دا دبینیت و لاوازبوونا كوردان ئانكو بهێزبوونا بێ كۆنترۆل یا شیعەیان یان ژی سوننەیان ل دژی بەرژەوەندیێن خوە و ئارامیا هەرێمێ دبینیت.
د رۆژێن نێزیك دا دێ ب ئاشكرا هێتە دیتن كو ئەمریكا دێ فشارێن جوداجودا ئێخیتە سەر دەستهەلاتا سوونە یا سووریێ و دەستهەلاتا شیعە یا ئیراقێ و ل گەل كوردان ژی هەڤسەنگیەكێ ل هەرێمێ دورست بكەت. ترامپ د هەمان دەمی دا ل گەل وەلاتێن ئورۆپا ژی گەهشتیە تێگەهشتنێ دا كو ئورۆپا ژی د دیزاینا نوو یا هەرێمێ دا جه بگریت.
ب دەستپێشخەریا فرەنسا و ئەلمانیا ئێكەتیا ئورۆپا دخوازیت ل گەل كوردان دەست ب قووناغەكا نوو بهێتەكرن، بۆ ڤێ چەندێ هەتا ئاستەكێ بلند ئەمریكا ژی ل سەر زێدەكرنا رۆلێ كوردان ل سووریێ رازی كرینە و د رۆژێن بهێت دا دێ پشتەڤانیا بۆ پاراستنا دەستكەفتێن كوردان، ئانكۆ مانا رێڤەبەریا خوەسەر ل رۆژئاڤایێ كوردستانێ زێدەتر بیت.
د ڤان دو هەفتیێن بۆری دا هەڤدیتن و كۆمبوونێن ل گەل بەرپرسێن ئێكەتیا ئەورۆپا، كۆنگرێسێ ئەمریكا و نەتەوێن یەكگرتی هەوەكا گەلەك ئەرێنی بۆ بلندكرنا رۆلێ كوردان و پاراستنا دەستكەفتێن كوردان ل باشور و رۆژئاڤا هەیە و هەم ئورۆپا، هەم ژی ئەمریكا دۆسیا یا كوردێن باشور و رۆژئاڤا پێكڤە دگرنە دەست و وەك یەك دۆسیا سەرەدەریێ ل گەل رەوشا كوردان دكەن. ل ڤێرێ یا گرینگ ئەڤە گەلۆ دێ كورد چ كەن، جیهانا پێشكەفتی رۆلێ سەركردایەتیا هەرێما باشورێ كوردستانێ بلند دبینن و بۆ ڤێ چەندێ ژی ئێكگرتنەكا بهێز ژ كوردان دخوازن.
ل ئالیێ دی ئیسرائیل ژی ل سەر جێبەجیكرنا نەخشێ بەرفرەهكرنا ئاخا خوە بەردەوامە و هەول ددەت هەڤپەیمانێن نوو ل دەڤەرێ پەیدا بكەت و هێلێن وزێ ب تەمامی كۆنترۆل بكەت. ئیسرائیل هەول ددەت ل گەل هندستان، مسر و ئیماراتێ خوە بگەهینیتە هەڤپەیمانیەكێ ل دژی رێكخستنا برایێن موسلمان، توركیا، سووریێ و لوبنانێ. ئیسرائیل، توركیا وەك سەركێشێ ڤێ ڕێكخستنێ دبینیت. پلانەكا هەم كەڤن و هەم ژی نوو یا ئیسرائیلێ بۆ توركیا و سووریێ هەیە و د ڤان رۆژێن بهێت دا دێ ئەو پلان ژی زەلال بیت.
لێ هەر چاوا بیت دڤێت كورد ژی خوە بۆ هەر گوهۆڕینەكێ ل دەڤەرێ بەرهەڤ بكەن، چونكی بەری نها كورد بەرهەڤ نەبووینە و گەلەك دەلیڤەیێن گرنگ ژ دەستێ كوردان چووینە و پێدڤیە كورد هەمان شاشیێ دوبارە نەكەن.
