حـەز و دلـخوازیێن رەوا دلـخۆشـکەرن
ئيحسان ئــامێدی
مرۆڤ هەروهەر ب حەز و دلخواز و هیڤییە، هەر حەزەک و دلخوازیەکا رەوا بکەتە ئارمانج و پلانێ بۆ دانیت و کارەکێ بنەجهـ بۆ بکەت؛ دێ هیڤیا گەهشتنێ بۆ چێکەت و ب رێژەیا پتریێ دێ بجهـ هێت. بەلێ نە هەر تشتێ مرۆڤ حەز دکەت و دلخواز بیت و بزاڤ و کاری بۆ دکەت دێ گەهیتێ، هندەک جاران هەمی رەنج و زەحمەتا مرۆڤی د ئاڤێ دا دچیت و هندەک جاران ژی دەرفەت دهێن و دەستکەفتیێن نەچاڤەڕیکی دهێن، لێ یا سروشتی ئەوە ئارمانجێ دەستنیشان کەی و پلانێ بۆ دانی و کاری بۆ بکەی و ب ئەنجام بگەهیت، بەلێ ئەو ژی هندەک جاران ل بن باندۆڕا هۆکارێن خۆیی و یێن بابەتی وێ ئەنجامێ ناهنگڤیت. دلخوازی هێزا بزوینەرا مرۆڤینە ژبۆ گەهشتنا ئارمانجان. هندەک جاران مرۆڤ د وێ رێکێ دا دبیتە گۆری!.
مرۆڤی گەلەک دلخوازی هەنە و ئەو دلخۆزی مرۆڤی هانددەن بجهبینیت دڤێت بکەتە ئارمانجێن پلانکری و کاری بۆ بکەت. مرۆڤ کو ب ژیرە و باشیێ و خرابیێ ژیکجودادکەت و دلخوازی هەنە، یێ خواستیە یێ ب وژدان و دلۆڤان و دادپەروەر بیت و دلخوازیێن وی د رەوا بن، ئانکو ژ ماف و شایستەیێن وی دەرباز نەبیت، و زێدەگاڤیێ ل سەر مافێن مرۆڤێن دی نەکەت و دلێ خۆ نەبەتە مالێ یێ دیتر و ل سەر کیستێ یێن دیتر خۆ دەولەمەند نەکەت و ئەوا بۆ خۆ دڤێت بۆ یێ دی ژی بڤێت. هەر دەولەمەندبوونەک و وەرگرتنا باوەرنامەکێ یان بدەستڤەئینانا پلە و پۆستەکی ب رێکێن رەوا هەکۆ دبێژن ب حەلالی د دلخۆشکەرن و جهێ رازیبوونێنە.
هەر دەربازبوونەک ل سەر حەز و دلخوازیێن رەوا، دکەڤیتە د خانەیا تەماعی و چلەکیێ (الگمع و الجشع) دا، و خۆپەرێسیێ و خۆسەپێنیێ دئێخیتە رەفتاراندا، و ئەڤە ژی ژ خەسلەتێن نەرێنی یێن مرۆڤی نە و جهێ نەرازیبوونێ نە، کو ب مخابنی ڤە ئەڤ خەسلەتە د کەڤتینە د بیاڤێن ئابۆری و جڤاکی و سیاسی دا و کارتێکرنەکا نەرێنی د رەفتاران دا دکەت و جڤاکی دهەر مینیت!، کو دڤێت مرۆڤ هەر دەم یێ ژێ دویرکەت!.
یا پێدڤییە و یا خواستیە دلۆڤانی و دادپەروەری جهێ خۆ د هزر و گۆتن و کریارێن مرۆڤی دا بکەت و شکۆ و سەرفرازیا وی یا دابینکری بیت و خەلک ب ئازادی و ب ئاسایش بژیت، و دەلیڤەیێن ژیانا بەختەوەر ل بەر د ڤەکری بن و هەر ئێک وەکو خۆ ب زمانێ خۆیێ دایکێ باخڤیت و بیروباورێن خۆ یێن تایبەت هەبن و ب ئازادانە دەربرینێ ژ هەبوونا خۆ بکەت، و رێزگرتن بۆ هەبیت و پیکڤە ژیانا ئاشتیانە یا جێگیر بیت و دەرفەتێن کاری و ژیانا سەرفراز بۆ هەر تاکەکی دەستەبەر بن و هاریکاریا هەژار و پەکكەفتە و خۆدان پێدڤیان بهێتەکرن کو ئەو ژی ب سەرفرازی بژین. دا مرۆڤایەتی جێگیر بیت و سەقامگیری چێبیت. چەند نەخۆشە ب چاڤ بهێتە دیتن هندەک بۆ بمرن و هندەک پێ بمرن!. دبێژن و ل دویڤ ئامارێن نیڤفەرمی، ل جیهانێ (٧٠٠) حەفت سەد ملیۆن هەژار هەنە، (٦٠) شیست ملیۆن ملیۆنێر هەنە، پارێ وان پترە ژ (٦٠) شیست ترلیۆن دۆلارانە و (٤) چار هزار ملیاردێر هەنە و پارێ وان ژ (٢٠) بیست ترلیۆن دۆلاران پترە، (٧) ملیار مرۆڤ ب ئاسایی و باش ب ئاستێن ژێکجودا دژین، ئەڤە ل سەر ئاستێ تاکان و ل سەر ئاستێ حوكمەت و دامەزراوان دەولەمەندی ب ژمارە ناهێتە پیڤان و ئەگەر مرۆڤایەتی هەبیت و جیهان یا هەڤگرتی و هەڤرابیت و سیستەمەکێ حوکمرانیا دلۆڤان هەبیت، و مرۆڤایەتی نموونەیێ بلندێ وی بیت و بەهایێن مرۆڤی ل دەف د پیرۆزبن، ل وی دەمی نەبەس هەژار نامینین، بەلکی هەمی دێ زەنگین بن و دەولەمەند ژی هەر دێ هەبن و زەنگینتر لێ هێن، بەلێ دیارە چەوساندنا مرۆڤی کریە هۆیەکێ دەولەمەندیێ و دەولەمەند رەفتارێن خۆ یێن چەوساندنێ و چلەکیێ ناهێلن دا دەولەمەندتر لێ بهێنن و هەژار ژی هەر نەچاربن رەنج و کەد و بەهایێن خۆ بکەنە د خزمەت دا سەرمایەداران دا ژبۆ پاریەکێ نانی!.
باوەربکەن ژ هەمی مللەتان ملیونێر و ملیاردێر پەیدابووینە، و خێروبیرا هەر وەلاتەکی ب بەرفرەهی تیرا خەلکێ وی وەلاتی هەیە، تنێ ئەگەر سیستەمەکێ حوکمرانیا دادپەروەر هەبیت و سنوورێن ژیکجوداکرنا مرۆڤان نەبان. خێروبێرێن جیهانێ ب بەرفرەهی تێرا هەمی مرۆڤان هەنە، ئەگەر رێزگرتن و دادپەروەری ل سیاسەت و سیستەمین حوکمرانیا دەولەتێن جیهانێ دا هەبیت و پەیوەندیێن نێڤدەولەتی ل سەربنگەهێ مفا و بەرژەوەندیێن هەڤپشک بن.
دیارە وژدان و دلۆڤانی و دادی ژ خەسلەتێن مرۆڤانە، وەکو تاک پاشی دبیتە یێ جڤاکی و یێ دەولەتێ و یێ جیهانێ، هەر تاکەک چەند دشێت وان خەسلەتان د خێزانێ دا پاشی د جڤاكێ دا بکاربینیت، دێ هند شێت ل ئاستێن دیتر ژی بکارئینیت، نەمازە دەستوور و یاسا ژی د رێخۆشکەرن بۆ رەفتارێن باش. ژ کەڤندا مرۆڤی حەزێن خۆسەپاندنێ و فراوانخوازیێ هەبوونە و هاژۆتینە، و ل سەر ڤی بنگەهی، هێزدار و ستەمکاران مرۆڤ کرینە سۆتەمەنیێن هزروبیر و حەزێن خۆیێن فراوانخوازیێ و میرنشین و دەولەت و ئمبراتوریەت ل سەر کولۆخ و کەلەخێن قوربانیان ئاڤاکرینە و لایێ دی وێران و تالانکریە، و زیان ب هەمی لایەنان کەڤتیە و ل دوماهیێ ستەمکاران ژی سەرێ خۆ ل سەر دانایە!.
مرۆڤ ل چ پلە و پۆست بیت، پێدڤیە باش هزرا خۆ د ژیانێ دا بکەت و بزانیت مرۆڤی تەمەنەک هەیە و دێ بارکەت و یا باش ئەوە یێ چاک و چالاک بیت و باشیێ ل پاش خۆ بهێلیت، هەروەکو گەلەکا گرنگە مرۆڤ ل سەر بنگەهەکێ ساخلەم بهێتە پەروەردەکرن و فێرکرن و پێگەهاندن، کو ببنە توخمێن دلۆڤان و ب وژدان و دادپەروەر و خزمەتکار، دویربیت ژ خۆپەرێسیێ و ئەزئەزۆکیێ و ستەمکاریێ، بشێت خزمەتا مرۆڤی ب گشتی و هەژاران و پەکەفتیان و خۆدان پێدڤیان بتایبەتی بکەت، دا یێ سەرفراز و ئارام بیت.
