مافیایێن زانستی؛ ڤایرۆسەک د جەستەیێ زانست و زانینێ دا
عەبدولرەحمان مەحموود
یا ڕۆهن و ئاشکرایە کو زانست و زانین کلیلا سەرکەفتن و پێشڤەچوونا هەر ملەتەکی یە، وەلاتێ بڤێت ئالایێ پێشکەفتنێ لێ بلندبیت و خۆ ل ڕێزا وەلاتێن پێشکەفتی ببینیت، بێگومان دێ گرنگیێ ب زانست و زانینێ دەت و پێشڤەبرنا سێکتەرێ پەروەردێ دێ ژ پێشینەیێن کارێ وان بیت و ناهێلن چۆ دەستە و گڕۆپەکێ ژ دەرڤەی یاسایێ تێکەلی ڤێ پڕۆسا هندە گرنگ ببن، هەلبەت ئەڤرۆ ئەم دبینین چو تشتەک د ڤێ جیهانا نها دا وە ک خۆ نەمایە و پڕانیا وان بناغە و شەنگستێن جڤاک ل سەر دهێتە ئاڤاکرن؛ مە تێکداینە و گەلەک تشت مە کرینە ئامراز بتنێ بۆ بەڕژەوەندیێن خۆ یێن تایبەت، زانست ژی ئەڤرۆ یا دبیتە قوربانا دەستێن هندەک گرۆپان، ئەڤەژی ئێک ژ مەزنترین شاشیێن ڤی سەردەمی یە، کو هەردەمێ ئەم بووینە ئەگەرێ تێکدانا زانست و زانینێ و بتنێ مە بەر ل بەریکا خۆ بیت، بزانە ئەم یێ مەزنترین بەربەستان ل هەمبەر پێشکەفتنا جڤاک و ملەتێ خۆ دروست دکەین، لێ ب مخابنی ڤە ئەڤرۆ ئەڤ چەندا ڕوو ددەت و بێی گەلەک ژ مە هەست پێ بکەن، ل جیهانا نوکە مافیایێن زانستی پەیدابووینە و زانست بۆ خۆ کریە ئالاڤەک بۆ بازڕگانیکرنێ و هەر تشتێ وان بڤێت بەرامبەر زانست و زانینێ دکەن، ئەڤ تۆڕا ڤەشارتی خودانێن گۆڤارێن زانستی و دەزگەهێن ئەکادیمی نە، کو مفایێن مادی یان بەرژەوەندی یێن کەسی دئێخنە بەری ئارمانجێن راستەقینە یێن زانستی یێن وەکو راستیێ و داهێنان و پێشڤەبرنا زانینی و ب شێوەیەکێ ڕێکخستی کار دکەن ژبۆ ب دەستڤەئینانا پلە و پۆستێن زانستی و هندەک جاران ئەڤ تۆڕە دهێنە نیاسین ب تۆڕێن گەندەلیا ئەکادیمی و ب شێوەیەکێ گشتی بووینە ڤایرۆس د جەستەیێ زانست و زانینێ دا، دبینین کارێ وان یێ سەرەکی بازرگانیکرنە ب ڤەکۆلین و نامەیێن ماستەر و تێزێن دکتۆرایێ، کە واتە ڤەکولینێن دروستکری یان دەستکارکری دفرۆشنە هندەک کەسان، کو د ڕاستی دا ئەو کەسە نە ژهەژی ڤان باوەرنامانە، بتنێ ب ڤان ڕێکێن نەیاسایی بڕێکا ڤان گرۆپان باوەرنامەیان بدەستڤەدئینن، هەر دیسا کار بۆ کۆنتڕۆلکرنا دەزگەهێن ئەکادیمی و قەدەغەکرن دکەن یان ڕێگریکرنا بەلاڤکرنا ڤەکۆلینێن وان زانایێن کو سەر ب وان تۆڕان ڤە نەبن، یان ڕەخنەیێ ل کارێن وان دگرن ب رێکا دەستهەلاتا وان ل سەر دەستەیێن بەلاڤکرنێ، دیسا ئەڤ گرۆپە پلەیێن زانستی وەکی پرۆفیسۆر یان سەرۆک بەشان ددەنە کەسێن نێزیکی خۆ، بێی کو وان شیانێن ڤێ ئێکێ هەبن، خۆیایە ئەڤ دیاردەیە مەترسیەکا مەزن ل سەر باوەریا جیهانا زانستی پەیدا دکەت، ژبەر کو ئارمانجا سەرەکی یا زانستی خزمەتکرنا مرۆڤایەتیێ و پێشڤەبرنا جڤاکانە، نەک بۆ بازرگانیکرنەکا گەندەل یا تژی بەرژەوەندیێن تاکە کەسی تێدا بن، ئەڤجا دڤێت ب هەر ڕەنگەکێ هەبیت ڕێک ل ڤان جۆرە گرۆپان بهێتە گرتن و بزانین قورتالبوونا ژ ڤێ تیرۆرا زانستی پێ ڕابوونێن جدی ژلایێ دەزگەهێن پەیوەندیدار پێ دڤێت ئەم هەموو هەست ب مەترسیا ڤان گرۆپان بۆ پاشەڕۆژا زانست و زانینێ بکەین و نەهێلین ئەڤ گرۆپە هند ڕێکا خۆ ببینن و جڤاکی تژی ژ مرۆڤێن خۆدان باوەرنامێن سەختە بکەن و ملەتی نقۆمی دەریایا نەزانین و پاشڤەمانێ بکەن.