كورد و شه‌ڕێ رزگاركرنا مووسل

كورد و شه‌ڕێ رزگاركرنا مووسل

116

پارێزگه‌ها نه‌ینه‌وا ب گشتى و پاژێرێ مووسل ب تایبه‌تى تێته‌ هژمارتن بنگه‌هێ سه‌ره‌كى یێ ده‌وله‌تا تیرۆرستیا داعش ل عیراقێ، و رزگاركرنا وێ دێ بیته‌ خالا ده‌ستپێكا نه‌مانا وان ژ به‌ر هندێ پێشبینى تێته‌ كرن كو شه‌ڕه‌كێ گران ل مووسل بێته‌ كرن. هه‌ر چه‌نده‌ لێدوانێن هه‌ڤدژ تێنه‌ لێدان ل سه‌ر ژڤانێ ڤى شه‌ڕى، كو هنده‌ك د بێژن یێ نێزیكه‌ و یێن دى هزر دكه‌ن دێ گیرو بیت، لێ ئێك ژ خالێن سه‌ركه‌فتنا پلانا لایه‌نێ هێرشبه‌ر د شه‌ڕان دا نهێنیا ژڤانى یه‌ بۆ خاپاندنا دوژمنى. لێ یا دیار ئه‌وه‌ كو شه‌ڕى یا ده‌ستپێكرى ژ لایێ لوجستى و ده‌روونى ڤه‌. هێزێن عیراقێ یێن كۆم دبن ل به‌ره‌ى گوێر -مه‌خمۆر و یێ بزاڤێ دكه‌ن كو پێشره‌ویێ بكه‌ن ل باشوورێ مووسل تاكو دگه‌هنه‌ هێزێن ئاماده‌ ل بێجى بۆ دورپێچكرنا مووسل و دابرینا وێ ژ حه‌ویجه‌. راهێنانا هێزێن خۆبه‌خشێن خه‌لكێ مووسل و هوزێن عه‌ره‌بان یا به‌رده‌وامه‌ ل ده‌ڤه‌رێن ل بن كونترۆلا پێشمه‌رگه‌ى. ئێك ژ خالێن ناكوكیا شه‌ڕێ مووسل ده‌ستنیشانكرنا وان هێزانه‌ ئه‌وێن دچنه‌ د ناڤا باژێرێ مووسل دا. ل سه‌ر ئاستێ هێزێن چه‌كدارێن عیراقێ: پرانیا سه‌ركردێن سوونا ب باشتر دبینن كو ئه‌ركێ كونترۆلكرنا مووسل بێته‌ راسپاردن ب تنێ بۆ هێزێن خۆبه‌خشێن پارێزگه‌ها نه‌ینه‌وا ل گه‌ل هێزێن له‌شكریێن عیراقا فێدرال ئه‌وێن سه‌ر ب وه‌زاره‌تێن به‌رگریێ و ناڤخۆڤه‌. سه‌باره‌ت پشكداریا هێزێن پێشمه‌رگێ كوردستانێ بۆچوونێن جودا یێن هه‌ین د ناڤبه‌را كو وه‌ك هێزه‌كا سه‌ره‌كیا هێرشبه‌ر بیت یان ب ئه‌ركێ پشته‌ڤانیێ رابیت د شه‌ڕی دا. راسته‌ دێ شه‌ڕه‌كێ سه‌خت بیت، لێ ب هزرا من گرنگیا شه‌ڕێ مووسل ژ لایێ ده‌روونى، له‌شكرى و سیاسى ڤه‌ دخوازیت كو پێشمه‌رگێ كوردستانێ پشكداریه‌كا راسته‌وخۆ د رزگاركرنا مووسل دا بكه‌ت ژ به‌ر ڤان ئه‌گه‌ران:
1- تێته‌ پێشبینى تێكرن كو شه‌ڕێ مووسل دووماهیك شه‌ڕێ به‌ره‌یى بیت ل گه‌ل تیرۆرستێن داعش و د هه‌موو جه‌نگان دا شه‌ڕێن ئێكلاكه‌ر كارتێكرنه‌كا ئه‌رێنیا تایبه‌ت یا هه‌ى ل سه‌ر وره‌ و هه‌ست و ده‌روونى شه‌ڕكه‌ران ژ به‌رهندێ هه‌موو هێز بزاڤێ دكه‌ن تێدا پشكداربن، و گرنگیا ڤێ خالێ دخوازیت پێشمه‌رگێ كوردستانێ ل رێزا پێشیێ بیت. ژ لایه‌كێ دی ڤه‌ ده‌ما تیرۆرستێن داعش پێشره‌وى دكرن تاكه‌ هێزا سنووره‌ك بۆ وان داناى هیزا پێشمه‌رگه‌هى بۆ و نابیت رۆل نه‌بیت د شه‌ڕێ نه‌مانا وان دا.
2- ژ لایێ له‌شكه‌رى ڤه‌، به‌ره‌یێن هێزا پێشمه‌رگه‌هى جهێ كومكرن و راهێنانا هێزێن عێراقێ یه‌ و مووسل یا دورپێچ كریه‌ ژ لایێ پێشمه‌رگه‌هى ڤه‌ ل باكور و روژهه‌لاتێ و روژئاڤایێ مووسل و ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ هێزه‌ پێشره‌ویێ نه‌كه‌ن دێ ئه‌ركێ وان هێزێن ژ باشورێ مووسل ڤه‌ هێرشێ دكه‌ن یێ گران بیت. ژ لایه‌كێ دی ڤه‌ نێزێكیا باژێرێ مووسل ژ كوردستانێ هه‌ر كریاره‌كا له‌شكرى یان ئالۆزیه‌كا ئاسایشا مووسل كارتێكرنه‌كا راسته‌وخۆ یا هه‌ى ل سه‌ر كوردستانێ ژ به‌ر هندێ یا گرنگه‌ كوردان رۆل هه‌بیت د بارێ راگرتنا ئارامیا مووسل دا.
3- ژ لایێ سیاسى ڤه‌ یا گرنگه‌ هێزێن كوردستانێ بچنه‌ د ناڤا مووسل دا ژ به‌ر دو ئه‌گه‌را. یا ئێكێ ئه‌گه‌رێ فره‌ره‌نگیا پێكهاتانه‌ كو ئێك ل سه‌رسێ كوردن ل گوره‌ى ئه‌نجامێن هه‌لبژارتنان، و چوونا كوردان بۆ مووسل دێ بیته‌ جهێ دل ئارامیه‌كێ بۆ گشت پێكهاتان ب تایبه‌ت كوردان، هه‌روه‌سا دێ بنه‌ هوكارێ راگرتنا گیانێ پێكڤه‌ژیانێ و سه‌قامگێریا جڤاكى. دوو، گومان تێدا نینه‌ كو پشتى مووسل تێته‌ رزگاركرن دێ شه‌ڕى سیاسى د ناڤبه‌را هه‌رێمێ و عیراقێ دا ده‌ست پێ كه‌ت. وى ده‌مى رۆلێ هه‌ر لایه‌نه‌كى د شه‌ڕی دا دێ بیته‌ ئێك ژ پیڤه‌رێن هێز و سه‌نگا وان یاسیاسى و چێكرنا بریارا. ئه‌گه‌ر كورد ل مووسل بن، دێ دانوستاندن ل سه‌ر ره‌خێ چه‌پێ یێ مووسل ئێنه‌ كرن كو پرانیا وان كوردن، لێ ئه‌گه‌ر كورد ژ ده‌رڤه‌ى مووسل بن، دێ شنگال و شێخان و مه‌خمۆر بنه‌ باده‌كێن ناكۆكیێ. ئه‌ڤجا بۆ هه‌لویسته‌كێ سیاسى یێ ب هێز دڤێت كوردان رۆله‌كێ له‌شكرى یێ ب هێز گێرا بیت. زێده‌بارى ڤان ئه‌گه‌ر و هوكارێن مه‌ دیار كرین هه‌رێما كوردستانێ په‌ناگه‌ها خه‌لكێ مووسل بوو، و ب سه‌دان هزاران ژ وان یێن ئاواره‌ى كوردستانێ بووین و پێشبینى تێته‌ كرن ئه‌ڤ ژماره‌ به‌ر ب زێده‌بوونێ ڤه‌ بچیت. بۆ چاره‌سه‌ریا باده‌كا ئاوارا و زڤراندنا وان بۆ مووسل پێدڤى ب هه‌بوون و هه‌ڤكاریا لایه‌نێ كوردى یه‌. ئه‌ڤ خالێن هاتینه‌ دیاركرن د گرنگن هزر لێ بێنه‌ كرن به‌رى شه‌ڕێ مووسل، ژ به‌ر هه‌رده‌مێ شه‌ڕى ده‌ست پێ كر هێز دێ زال بیت و هزرا هیچ بهایه‌ك نامینیت.

کۆمێنتا تە