سه‌دام و مالكى و كوردستان بزاڤا رزگاریخوازا ملله‌تێ كورد

سه‌دام و مالكى و كوردستان بزاڤا رزگاریخوازا ملله‌تێ كورد

152

یا د گه‌له‌ك قووناغێن سه‌خترا بۆرى، لێ دو قووناغ تێنه‌ ده‌ستنیشانكرن كو دهه‌ره‌ دژوار و مه‌ترسیدار بوون: یا ئێكێ سه‌رده‌مێ (سه‌دام حسێن)ى بوو یا دویێ یا (نورى ئه‌لمالكى) یه‌. ئه‌گه‌ر به‌راوردیه‌ك د ناڤبه‌را هزر و بیر و پیلانێن ڤان هه‌ردو دكتاتوران دا بێته‌ كرن ژ بۆ ژناڤبرنا كوردان و داگیركرنا كوردستانێ، یا دیاره‌ كو ئارمانچ ئێكه‌، لێ جوداهى یا هه‌ى د ته‌كتیكا كارێ بجهئینانا پلانێ دا. سه‌دامى پلانه‌كا دوور مه‌ودا دانابوو كو سێ ته‌وه‌ر ب خوه‌ڤه‌ دگرتن: یا ئێكى ته‌وه‌رێ بكارئینانا هێزا له‌شكرى بوو، كو كوردستان هاتبوو داگیركرن ژ لایێ دو فه‌یله‌قێن له‌شكرى ڤه‌، فه‌یله‌قا ئێك ل كه‌ركووكێ و دابه‌شكرنا یه‌كێن وێ ل ده‌ڤه‌رێن سلێمانیێ و گه‌رمیان و كه‌ركووكێ و فه‌یله‌قا پێنج ل مووسل بوو داگیركرنا ده‌ڤه‌رێن سه‌ر ب هه‌ردو پارێزگه‌هێن دهۆك و هه‌ولێرێ ڤه‌. ته‌وه‌رێ دویێ دابرینا كوردان بوو ژ ئاخا كوردستانێ، ئه‌و ژى ب وێرانكرنا گوندان و ڤه‌گوهاستنا كوردان بۆ ژێریا عیراقێ و ئینانا عه‌ره‌بان بۆ كوردستانێ، ئانكو سیاسه‌تا ته‌عریبێ. ته‌وه‌رێ سیێ یێ هزرى بوو ئه‌و ژى فشارێ بێخنه‌ سه‌ر هه‌ر تاكه‌كێ كورد كو په‌یوه‌ندیێ ب پارتا په‌عسا عه‌ره‌بیا سوشیالست بكه‌ن، ئانكو سیاسه‌تا ته‌بعیسێ. سه‌رده‌مێ سه‌دامى سسته‌مێ دوجه‌مسه‌ریێ ل جیهانێ یێ زال بوو و به‌رژه‌وه‌ندیێن زلهێزا وسا دخواست مایتێكرنێ دكێشێن ناڤخویێن وه‌لاتان دا نه‌كه‌ن ژ به‌ر هندێ هیچ رێگریه‌كا نێڤده‌وله‌تى نه‌بوو سنووره‌كى بۆ سه‌دامى دانیت، و هه‌لویستێ وه‌لاتێن هه‌ڤسنوورێن عیراقێ به‌رامبه‌ر كوردان یێ نه‌رێنى بوو. وان رێككه‌فتنێن هاریكاریا له‌شكرى و لوجستى ل گه‌ل عیراقێ مۆر كربوون ژ به‌ر هندێ هیچ لێپرسینه‌كا ده‌ره‌كى نه‌بوو رێكێ ل سیاسه‌تا سه‌دامى یا ژناڤبرنا كوردان بگریت. لێ سه‌ره‌رایى وان بارودوخێن بابه‌تێن هاریكار بۆ سه‌دامى، كوردان شكه‌ستن ب پیلانا سه‌دامى ئینا و ئه‌ڤ چه‌نده‌ دزڤریتن بۆ دو ئه‌گه‌ران: ئێك، هه‌بوونا شۆره‌شا كوردى و پێشمه‌رگه‌ى ل ده‌ڤه‌رێن رزگاركرى كو هه‌ردو فه‌یله‌قێن له‌شكرێ عیراقێ نه‌شیان كوردستانێ كونترۆل بكه‌ن. ئه‌گه‌رێ دى خۆراگریا ملله‌تێ كورد بوو ئه‌وێن ل ژێر ده‌ستهه‌لاتا رژێمێ. سه‌دام و پارتا به‌عس خوه‌ ددیت به‌رامبه‌ر جیله‌كێ پر باوه‌ر كو نه‌ڤیێن شۆره‌شا ئیلۆنا مه‌زن و رێبازا بارزانیێ نه‌مر بوون. به‌رپرسێن به‌عسیان ل كوردستانێ نه‌شیان كارتێكرنێ ل هزرا نه‌ته‌وه‌یا كوردان بكه‌ن، به‌لكو هه‌رده‌م ل كوردستانێ وه‌كى بیانی سه‌ره‌ده‌رى ل گه‌ل وان دهاته‌كرن ژ لایێ ملله‌تی ڤه‌. زێده‌بارى فاكته‌رێ كوردى، هنده‌ك ژ رێخراویێن مافێ مرۆڤى یێن جیهانى و كه‌سایه‌تیێن به‌رنیاس و كۆنگرێسمانێن ئه‌مریكى و په‌رله‌مانتارێن وه‌لاتێن ئورۆپى پشتگیریا دۆزا كوردان دكر و جاران سه‌ره‌دانا كه‌مپێن په‌نابه‌رێن كوردان دكر و پاشى دهاتنه‌ كوردستانێ بۆ زانینا راستیا كو ڤان لڤینا فشاره‌كا گشتى یا ده‌ره‌كى دئێخسته‌ سه‌ر رژێما به‌عسیا، قووناغا دویێ كو تێدا ب دژوارى دژایه‌تیا دۆزا كوردى هاتیه‌كرن یا پشتى ئازادیا عیراقێ یه‌ ب سه‌ركێشیا نورى مالكى. ئه‌و ل دووڤ هه‌مان شوپا سه‌دامى دچیت د سه‌ره‌ده‌ریكرنێ دا ل گه‌ل كوردستانێ كو ئه‌گه‌ر شیان هه‌بن هیچ ده‌ستكه‌فتیه‌كى بۆ كوردستانێ ناهێلیت. ئه‌و كه‌سایه‌تیه‌كه‌ جهێ باوه‌ریێ نینه‌، هه‌ر ده‌مه‌كێ لاواز بیت یێ ئاماده‌یه‌ داگێرانێ بكه‌ت، لێ گاڤا گه‌هشته‌ مه‌ره‌ما خوه‌ لێڤه‌ دبیت ژ سۆز و په‌یمانا ل ده‌ف وى كاره‌كێ سرۆشتیه‌. وى ئه‌ڤ سیاسه‌تا دو روویاتیێ ل گه‌ل كوردان ب كار ئینا ده‌مێ شیاى ب پشته‌ڤانیا كوردان بگه‌هیته‌ سه‌رێ ده‌ستهه‌لاتێ و پاشى ب رێكێن جودا دژایه‌تیا كوردان كر. ل ده‌ستپێكى بزاڤ كر ب هێزا له‌شكرى ده‌ڤه‌رێن كوردستانى یێن ده‌رڤه‌ى ده‌ستهه‌لااتا هه‌رێمێ داگیر بكه‌ت. لێ ده‌مێ ئه‌و نه‌شیاى ب لڤاندنا هێزا دجله‌ بێته‌ د ناڤ ئاخا كوردستانێ دا په‌نا بره‌ به‌ر بڕینا بوودجا كوردستانێ و مووچێ فه‌رمانبه‌ران كو وى هزر د كر ملله‌تى كورد دى دژى حكوومه‌تا كوردستانێ رابیت، لێ ڤێ پێنگاڤێ ژى سه‌رنه‌گرت و ملله‌تێ كوردستانێ خوه‌ راگرت. ده‌مێ مالكى نه‌شیاى پێگه‌هه‌كێ بۆ خوه‌ چێ بكه‌ت نه‌ ب رێكا هێزا له‌شكرى و نه‌ ب هاندانا جه‌ماوه‌رێ كوردستانێ یێ كار ل سه‌ر ناكۆكیێن لایه‌نێن سیاسیێن كوردستانێ دكه‌ت و یێ بزاڤ دكه‌ت كونترۆلا بریارا هنده‌ك ژ به‌رپرسێن لایه‌نه‌كێ سیاسیێ كوردى بكه‌ت ژ بۆ كووركرنا دوبه‌ره‌كیێ و ژ ناڤبرنا پرۆژێ ریفراندۆمێ و دامه‌زراندنا ده‌وله‌تا كوردى و ب تنێ ئه‌ڤه‌ مه‌ره‌ما سه‌ره‌دانا وى بوو بۆ سلێمانیێ. لێ رێگرتنا وى كو بچیته‌ هه‌له‌بجا شه‌هید په‌یامه‌ك بۆ كو ده‌مێ ده‌سته‌ك تێته‌ درێژكرن بۆ تێكدانا دۆزا كوردى وى ده‌مى جه‌ماوه‌رى كوردى بریارده‌ره‌ و هیچ كه‌سه‌ك نه‌شێت ببیته‌ رێگر د بریارا جه‌ماوه‌رى دا كو ئه‌ڤرۆ ژێده‌رێ وێ نه‌وه‌یه‌كێ دى یێ كوردانه‌، ئه‌و ژى نه‌وه‌یێ كیمیابارانێ، ئه‌نفالا و سه‌رهلدانێ یه‌ ئه‌وێن ل به‌ر رۆناهیا تیشكێن ئالایێ كوردستانێ ب هه‌ستا نه‌ته‌وه‌یى و هزرا كوردرینیێ هاتینه‌ په‌روه‌رده‌كرن.
ژ لایه‌كێ دی ڤه‌، نه‌ د به‌رژه‌وه‌ندیا هیچ سه‌ركرده‌كێ كوردان دایه‌ جه‌ماوه‌رێ كوردستانێ ژ ده‌ست بده‌ت نه‌بۆ مالكى و نه‌ بۆ هیچ دكتاتۆره‌كى و دیرۆك دادڤانه‌ كو هه‌ر كه‌سه‌كێ دژایه‌تیا دۆزا نه‌ته‌وا خوه‌ كرى ب تنێ شه‌رمزارى به‌هرا وى بوویه‌. هه‌موو په‌ركێن پیلانا مالكى ل سه‌ر ئاستێ جادا كوردى یێن هاتنه‌ سۆتن و ژ ناڤبرن و گه‌نجێن هه‌له‌بجه‌ وانه‌كا پر مفا نیشا مالكى دا كو ب تنى كوردستان و ئالا و شه‌هیدێن كوردستانێ د پیرۆزن.

کۆمێنتا تە