توركیا و كورد و كۆده‌تا

توركیا و كورد و كۆده‌تا

120

د ناڤینا هه‌یڤا بۆری دا كۆده‌تایه‌كێ ل كۆمارا توركیا هه‌ڤسنور سه‌رهلدایه‌, دبیت بۆ دیرۆكا وه‌لاتێ توركیا ئه‌ڤه‌ نه‌تشته‌كێ نوو و نه‌هزركرى و ژ نیشكه‌كێ ڤه‌ بیت, چونكی وه‌لاتێ توركیا یێ ناڤداره‌ ب ئه‌نجامدانا كۆده‌تایان و ب تایبه‌تى پشتى ب دووماهیك ئینانا ده‌ستهه‌لاتا ئمبراتۆریه‌تا ئۆسمانى و گهۆرینا سیسته‌مێ وه‌لاتى بۆ كۆماری و هه‌تا نوكه‌ چه‌ندین كۆده‌تا ل وى وه‌لاتى چێ بووینه‌.
لێ پرسیار ئه‌وه‌ ئه‌ڤان كۆده‌تایان و گهۆرینا سیسته‌مێن ده‌ستهه‌لاتێ چ تشته‌كێ باش بۆ كوردان تێدا هه‌بوویه‌ و ئایا كورد دگه‌ل هه‌ر كۆده‌تایه‌كێ و ده‌ستهه‌لاته‌كا نوو شیاینه‌ خوه‌ بگونجینن، یان ب تنێ كورد وه‌كو ئامیره‌كی بۆ سه‌ركه‌فتنا كۆده‌تایان د وى وه‌لاتی دا هاتینه‌ بكارئینان؟؟.
دیرۆك بۆ مه‌ خویا دكه‌ت هه‌ر ده‌ستهه‌لاته‌ك و ب هه‌ر ره‌نگه‌كێ هه‌بیت چ ب كۆده‌تا یان ب هه‌لبژاردنان هاتبیته‌ سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ ل توركیا كورد وه‌كو كه‌رسته‌كی بۆ سه‌ركه‌فتنا خوه‌ بكار ئیناینه‌ و پشتى كارێ وان ب دووماهی هاتى وه‌كو به‌رێ كورد پشتگوهخستینه‌ و زوو ژ سۆز و په‌یمان و رێكه‌فتنێن خوه‌ لێڤه‌ بووینه‌ ئه‌وێن داینه‌ كوردان, دبیت هنده‌ك ژ وان ده‌ستهه‌لاتان هنده‌ك تشتێن كێم بۆ كوردان كربن, به‌لێ نه‌دئاستێ پێدڤى دابووینه‌ و ل شوینا باشى و چاكیا كوردان قڕكرن و ڤه‌براندن و سیاسه‌تا توندوتویژیێ به‌رامبه‌رى كوردان بكار ئینایه‌.
كۆده‌تایا ل تیرمه‌ها سالا 2016 هاتیه‌ كرن, بزاڤه‌ك بوو هاتیه‌ كرن ژبۆ ڤه‌گه‌ریانا ده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى و سه‌ربازى و ب دوماهی ئینانا سیسته‌مێ حكوومه‌تا دیموكراتى ل توركیا, ئه‌ڤه‌ نه‌به‌ره‌ڤانیكرنه‌ ژ توركیا و ده‌ستهه‌لاتا وێ دكه‌م نه‌خێر, به‌لكو ئه‌ڤه‌ ڕاستیه‌كه‌ هه‌مى كه‌س دزانن چونكى ڤه‌گه‌ریان بۆ ژێرده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى ڤه‌گه‌ریانه‌ بۆ توندوتیژیێ و رامالینا هه‌مى بنه‌مایێن دیموكراتیێ و په‌یره‌وكرنا سیاسه‌ته‌كا هوڤانه‌یه‌, كه‌سێ وه‌كو كوردان سه‌ربۆرێن ته‌حل نینن دگه‌ل سیسته‌م و ده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى, به‌لێ ده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى بیرا مه‌ ل وى ده‌مى دئینیت ل ده‌مێ جه‌ندرمان مه‌رج ل سه‌ر زكێ ژنكێ دكر, كانێ چ تێدایه‌ كوڕه‌ یان كچه‌ و چه‌قو دهاڤێته‌ زكێ ژنكێن كوردان و دراندن, ل بیرا مه‌یه‌ هندى ده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى ل سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ ل توركیا, ناڤێ كورد و كوردستان و ئاخفتن و جلكێن كوردى قه‌ده‌غه‌ بوون, ل بیرا مه‌یه‌ هه‌مى ناڤێن باژێر و گوند و ناڤێن كه‌سان نه‌دبوو ب كوردى بان، یان ب كوردى هاتبانه‌ نڤیسین, ل بیرا مه‌یه‌ ل ده‌مێ سترانا كوردى هێلایه‌ د حه‌فكێن سترانبێژان را و گه‌له‌ك كار و كریارێن دی یێن هوڤانه‌ ده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى دژى كوردان په‌یره‌و كرینه‌, ئه‌ڤه‌ بوون قانوونێن ده‌ستهه‌لاتا له‌شكرى, پشتى هاتنا پارتا (داد و گه‌شه‌پێدان) یا ئه‌ردۆغانى بۆ سه‌ر ده‌ستهه‌لاتێ هنده‌ك گورانكاریێن بنه‌رتى بۆ دوزا كورد هاتینه‌ كرن, ئه‌ڤرۆكه‌ هه‌ر كه‌سه‌ك یێ سه‌ربه‌سته‌ ب كوردى باخڤیت و ناڤێن كوردى دانیته‌ سه‌ر زاروكێن خوه‌ ستران و هه‌لبه‌ستان ب كوردى بێژن و بنڤیسن و ب كوردى بخوینن و جلكێن كوردى بێ ترس بكه‌نه‌ به‌رخوه‌, سه‌رۆك باژێرڤانى و ئه‌ندام په‌رله‌مان و وه‌زیر ژ كوردان رابوینه‌ و پشكدارن د حكوومه‌تا توركیا دا ئه‌ڤرۆكه‌ 180 پلا سیاسه‌تا توركان به‌رامبه‌رى كوردان هاتیه‌ گوهارتن و ئێدى كێشا كوردى ب ئازادانه‌ ل توركیا دهێته‌ به‌حسكرن و كار ل سه‌ر دهێته‌ كرن, بلا ژبیر نه‌كه‌ین رۆلێ حكوومه‌تا هه‌رێما كوردستانێ و سه‌رۆك بارزانى و پێگه‌هێ هه‌رێما كوردستانێ د ئه‌ڤێ گورانكاری و هه‌ڤكێشێ دا هه‌بوویه‌ و ئه‌گه‌ر ئه‌و سیاسه‌تا ئه‌ڤرۆكه‌ دهێته‌ برێڤه‌برن ل كوردستانا باشوور نه‌بایه‌, ئه‌ز باوه‌رم ئه‌و گورانكارى و لێك تێگه‌هشتن ژى چێ نه‌دبوون, به‌لێ پشتى كورد ل هه‌رێما كوردستانێ شیایین پشكداری بریار و كۆمبوونێن نیڤده‌وله‌تى ببن و رێكا خوه‌ كه‌لاشتى و كێشا كوردان ژ كێشه‌كا ناڤخۆیى كریه‌ كێشه‌كا جیهانى و چاره‌نڤێسى و مرۆڤایه‌تى, ئه‌ڤێ چه‌ندێ كارتێكرن ل سه‌ر وه‌لاتێن ده‌روبه‌ر ژى كر و ب تایبه‌تى توركیا, له‌وما توركیا نه‌چار بوو لێزڤرینه‌كێ د سیاسه‌تا خوه‌ دا بكه‌ت, چونكى به‌رى هینگێ وه‌لات و كاربه‌ده‌ستێن توركیا دئاماده‌ نه‌بوون نه‌كو ب تنێ ناڤێ كوردان ل سه‌ر ئه‌زمانێ خوه‌ بینن, به‌لكو دگۆت, ئه‌گه‌ر كیانه‌كێ كوردى ل باشوورێ ئه‌فریقیا بهێته‌ چێكرن ئه‌م دئاماده‌ینه‌ ژناڤ ببه‌ین.
دبیت هنده‌ك پارت و لایه‌نێن كوردى ل باشوور هه‌بن و حه‌ز كربایه‌ كۆده‌تایا له‌شكرى ل توركیا سه‌ر گرتبایه‌, ب تنێ داكو كه‌یفا وان بهێت, چونكى ئه‌و وه‌سان هزر دكه‌ن ئه‌گه‌ر ده‌سهه‌لاتا توركیا ژناڤ چوو دێ لایه‌نه‌كێ كوردى ل هه‌رێما كوردستانێ ژناڤ چیت, به‌لێ وان هزر د ئه‌نجامێن وێ یێن خراب و مال وێران دا نه‌كر بوو, چونكى هندى هند كه‌ربوكین یا د دلێ وان دا, وان دڤێت ب تنێ لایه‌نه‌ك ل ده‌ڤه‌ره‌كا ده‌ستنیشانكرى ژناڤ بچیت بلا چ بهێته‌ سه‌رێ كوردان بۆ وان نه‌خه‌مه‌, وان هزر نه‌دكر ژناڤچوونا ئه‌ڤێ ده‌ستهه‌لاتا ل توركیا و ده‌ست ب سه‌رداگرتنا له‌شكرى، واته‌ هه‌مى ده‌ستكه‌فتێن كوردان چ ل هه‌رێما كوردستانێ یان ل باكورێ كوردستانێ دا كه‌ڤنه‌ به‌ر مه‌ترسیه‌كا مه‌زن و ئه‌گه‌ر خوه‌ مه‌ تا راده‌كێ پاراستنا نیڤده‌وله‌تى ژى هه‌بایه‌ د ئه‌ڤێ قه‌یرانێ دا دا تووشى مه‌زنترین نه‌خۆشیێن مرۆڤایه‌تى بین, چونكی ئه‌گه‌ر چه‌ند هه‌یڤه‌كان ده‌رگه‌هێن سنوورى هاتبانه‌ گرتن و دوورپێچ ل سه‌ر سه‌رێ مه‌ هاتبایه‌ دانان, بێگومان دا پشت و پشت چین و ئه‌ڤا مه‌ هه‌ى دا ژ ده‌ست ده‌ین. ئه‌ڤجا دڤێت هه‌مى لایه‌ن بزانن ژناڤچوونا ده‌ستهه‌لاته‌كێ ل وه‌لاته‌كى چ كارتێكرنێ ناكه‌ته‌ سه‌ر لایه‌نه‌كێ هه‌رێما كوردستانێ، چونكى هێژ ئه‌و ده‌ستهه‌لات ل وى وه‌لاتى نه‌بوو و ژدایك نه‌ببوو هه‌ر ئه‌ڤ پارته‌ هه‌بوو و خه‌بات و قوربانى ددا و گه‌له‌ك پیلانێن ژ كۆده‌تا مه‌زنتر هاتینه‌ دارێشتن به‌لێ هه‌ر مایه‌ ل سه‌ر پیا و ژناڤ نه‌چوویه‌, چونكی ره و ریشالێن وێ ژ ئاخ و ئاڤ و خه‌لكێ كوردستانێ نه‌.

کۆمێنتا تە