ئهرێ عهقلیهتا بهرتهنگ بوویه رێگرل ههمبهر نووخازیێ !
نووخازى ئێك ژ ئالاڤێن هزرى یه كو نها جڤاكێن پێشكهفتى ب ڤێ نووخازیێ ژیانا خوه برێڤه دبهن، لێ پرانیا جڤاكێن رۆژههلاتا ناڤین ب ڤێ هزرێ دنالن و ههڤدژن، چونكى عهقلیهتا ل رۆژههلاتا ناڤهراست ب ئاوایهكێ گشتى یا بهربهلاڤه د ناڤ ئێك چارچوڤێ هزرى یێ بهرتهنگ دا و ڤالا دزڤریت، لهوا نكارن چ گوهۆرینێن هزرى پهیدا بكهن ژ بۆ ڤێ مژارا هزرى مهچهندین پرس ئارستهى رۆژنامهڤان ئهحمهد جاسم، نڤیسهر و رهوشهنبیر محسن ئوسمان) كرینه.
ئهڤرۆ، سهباح زهێر:
د بهرسڤا ئهڤرۆ دا ئهرێ بۆچى نووخازى بۆ جڤاكێ مه نه یا لوژیكى یه؟ روژنامهڤان ئهحمهد جاسم گۆت: ژبهركو لوژیك ب خوه چێكریێ مرۆڤانه، چ لوژیكێن سهرانسهرى بۆ ههمى تهوهران نینن، بۆ نموونه لوژیكێ رهوشتى ل دهڤ مه تشتهكه ل ئورۆپا تشتهكێ دی یه، لوژیكێ مه لوژیكێ كهڤنێ ئهرستوتالیسى یه (یان رهش یان سپى) ئانكو یان دگهل منى یان دوژمنێ منى و تشتێ باش ههمى یێ باشه و خرابى تێدا نینه و تشتێ خراب ههمى یێ خرابه چ باشى تێدا نینه، دهمهكێ گهلهكێ درێژه جیهانا پێشكهفتى خوه ژڤێ مههزهلا هزرى ئینایهدهر و نها ل سهر لوژیكێ نوو یێ بابهتیانه دچن و هندى ئهڤ لوژیكه ههبیت دێ شهر و مالوێرانى ل رۆژههلاتا ناڤهراست دبهردهوام بن ژ نوویاتیێ ب تنێ دێ تهكنولۆژیا گههیته مه نهك هزر.
ههروهسا دهربارهى ئایا عهقلیهتا بهرتهنگ بوویه رێگر ل ههمبهر نووخازیێ؟ روژنامهڤان ئهحمهد جاسم دیار كر ههلبهت ئهڤ عهقلیهتا بهرتهنگ رێگره ل نووخازیان وهكو چهوا فهیلهسوفهك بهحس دكهت: (ئهگهر ئازادى ل بهندهیا بباریت دێ شهمسیان راكهن) ئهو مرۆڤێ ژ بچووكاتى د زیندانهكا هزرى دا مهزن ببیت هزر دكهت زیندان ئازادیه، ل ههردهم ل ههر جههكێ هزرا نوو تشتهكێ كوفر و دهركهتنه ژ رێنامایان دهێته قهلهمدان ژبهركو جڤاك ب هزرهكا پیرۆزڤه گرێدایه ئهڤ هزره هوسا خوه پێ دئینته دهر كو بهرسڤا ههمى پرسێن بهرێ و نها و داهاتى د ناڤ خوه دا ههمبێز دكهت، كهواته دهرفهتا گومانێ نینه دهرفهت ب تنێ بۆ پهقینێ یه و پهقین ئانكو راوهستان و بهستى یه چ لڤینان ب خوهڤه ناگریت و دهربارهى دووركهفتن ژ دیرۆكێ دبیته دێ بیته پێنگاڤهك كو جڤاك ژخهوێ هشیار بیت؟ گۆت “بۆچى دێ ژدیرۆكێ دووركهڤین، نهخێر دیرۆك سهربۆرا مللهتانه، لێ خواندنا مه بۆ دیرۆكێ یا سهقهته و ئهم دیرۆكێ ژبۆ سهربۆرێ ناخوینین ئهم دیرۆكێ دخوینین دا ئهڤرۆ تولێن هندهك بوویهرێن بهرى هزار سالان ڤهكهین، یا ژ ههمیێ گرنگتر ئهم چهوا دیرۆكێ پێشكێشى نڤشێن پشتى خوه بكهین، ئهرێ ئهم هزرمهند و فهیلهسوفا دكهینه قههرهمان یان ژى دكتاتۆر و خوین مێژان!”.
روژنامهڤان ئهحمهد جاسم د پرسهكا دى یا ئهڤرۆ دا ل دۆر ئهرێ ئهم دكارین خوه ژ عهقلیهتا دیرۆكێ قورتال بكهین ئهو عهقلیهتا ب زۆرى هاتیه دروستكرن؟ گۆت “ئهڤ عهقلیهته ل رۆژههلاتا ناڤهراست ب ئاوایهكێ گشتى یا بهربهلاڤ ناڤێ زێ (گرێكا رابردوى) یه، ههلبهت پیرۆزكرنا دیرۆكێ كێشهیێن هزرى یێن مهزن پهیدا دكهت تا وى رادهى بهردهوام جڤاك ل دۆر بازنێ ڤالا دزڤریت، ئهو بزنه مفاى ناگههینیت، بهلكو زیانهكا مهزنه ل وى دهمێ خهلك شهرى سهرا هندهك كارێكتهرێن دیرۆكى دكهت جڤاكێن پێشكهفتى دگههنه هندهك پلهیێن مهزن یێن پێشكهتنێ و هوسا هزر دكهڤیته د ناڤبهرا ههردویان دا و دبیته كومێدیایهكا رهش”.
ژ ئالیهكێ دن ڤه نڤیسهر و رهوشهنبیر محسن ئوسمان د بهرسڤا مه دا كو ئهرێ كیژان جۆرێ رهوشهنبیری دبیته شهنگسته بۆ پێشكهفتنا عهقلیهتا تاكێن جڤاكى؟ گۆت: ل دهسپێكێ مهبهستا من ژ رهوشهنبیری، رهوشهنبیرێ هزرمهند پێگیره، كو ئهو دكاریت جڤاكێ بهر ب ئاقارهكێ تهندروست ڤه ئاراسته بكهت، چونكو ههروهكو ژ سهرپێهاتیا مرۆڤاتیێ بهرچاڤ دبیت، رهوشهنبیر ئهندازیارێن گوههرین و وهرارێنه. رهوشهنبیر وهك سهرخان ئالاڤێ بگهرێ راستی و دهستنیشانا كێشن جڤاكی دكهت. رهوشهنبیر چونكو بیاڤهكێ بهرینه ههموو لایێن ژیان ههمبێز دكهت، لهورا ئهركهكێ گران ل ههمبهر جڤاكی دكهڤیته سهر ملان. ئهگهر رهوشهنبیر و سیاسهتمهدار رۆلێ ب ئاوایهكێ تهندروست نهبینن، جڤاك دكهڤیته ژێر ئهقلیهتا سیاسهتا كۆدهتا، كو جڤاكێ ب فۆرمهكێ زگورده ئاراسته دهكهن.
ئهڤرۆ، ئایا رهوشهنبیریا دینى ب تنێ بهسه بۆ رێڤهچوونا جڤاكى ل ههمبهر جیهانا ڤهكرى؟
محسن ئوسمان: ب هزرا من رهوشهنبیرێ دینی ب تهنێ نینه، رهوشهنبیری ئهركێ جڤاكی دههلگریت، لێ دبیت رهوشهنبیرهك بیت، بسپۆریا وارێ دینی ههبیت، لێ نكاریت ژ مهرج و رهوشا دوورهێلی دهركهڤیت. ههر هزرهكا ههبیت، دڤێت بكاریت دگهل گوههرینان خوه بگونجینیت و بكاریت بهرسڤا پرسێن سهردهمی بدهت، چونكو رهوشهنبیرێ هزرمهند دكتۆرێ جڤاكیه، كێشان ئێشان دهسنیشان دكهت. لهورا ل جڤاكێن ڤهكری دخوازیته رهوسهنبیریهكا بهرینا هزری و ئهقلمهندی.
ل دۆر ئهرێ هزرا بهرتهنگ باندوریا خوه ههبوویه كو جڤاك بترسیت ژههبوونا هزرا نووخازى كو نهشێت ژ ڤێ هزرێ خلاس بیت؟ محسن ئوسمان گۆت: ههلبهت هزرێن بهرتهنگ ئاستهنگ و رێگرێن ههموو پێلێن گوههرین و پێشداچوونێنه، چونكو هزرێن كهڤنار و بهرتهنگ ههر هزرهكا نوو، ب ئهلترناتیڤێ خوه دبینن، لهورا تهڤ ئالاڤێن بهرهڤانی بكاردئینن. تا كو جڤاك ژهزرێن بهرتهنگ نههێته رزگاركرن، جڤاك نكاریت دگهل گیانی سهردهمی خوه ئاراسته بكهت. ل ڤی دهمی سیاسهتمهدار و هشمهند رههبهریا ریفۆرما جڤاكی دكهن،داكو جڤاك ژ هزرێن كهڤنار بهێته داقوتان.
ل دووماهیێ محسن ئوسمان ل دۆر كانێ چ بهێته كرن كو هزرا نووخازبێ د ناڤ كهتوارى دا پهیدا ببیت؟ گۆت “ههر جڤاكێ بخوازیت بهێته گوهۆرین، دڤێت ل دهستپێكێ ل ئالاڤێن گوههرین وخوهگونجاندنێ بگهریێت،چونكو ئیرۆ سهردهمێ تێكههلی و گلۆبالێ یه، لهورا ئهڤ رهوشه دخوازیته خواندنێن رژد، داكو جڤاك بكاریت دگهل ریتما سهردهمی بژیت. مینا گهلێن ئاسیا رۆژههلات و نموونێن باشێن گهلێن دهردۆرێن مه، گهلۆ چهوا وان كاریه دگهل ڤێ پێلا تهكنۆلۆژیایێ خوه بگونجینن. ب راستی ئیرۆ رۆژههلاتا ناڤین ل ههمبهر گوهۆرین و مهترسیهكا مهزن دهرباز دبیت، ئهگهر كورد نهشیان ڤێ دهرفهتێ بكاربینن، دێ دیسان ل داویێ بێژن فهلهكا خائینه!”.
