دیمۆكراسیهت و سهروهریا قانوونێ پشتهڤانیا نێڤدهولهتی رادكێشیت
گهلهك جاران ئهم كورد دهلیڤا ئیسرائیلێ بدهستڤهئینای بۆ پێكئینانا دهولهتێ ل سالا 1948 بۆ پشتهڤانیا بێ سنۆر یا ئهمریكا دزڤرینین، ئهڤه نه ههموو راستیا وێ چهندێ یه، بهلكو دبیت پشكهك بیت ژێ، چیرۆكا سهركهفتنا ئیسرائیلێ ب پله ئێك و بهری ههر تشتهكی دزڤریت بۆ پێگیریا وێ ب دیمۆكراسیێ وسهروهریا قانوونێ و ئهڤه پرهنسیبێن ناڤخوهیی نه وخوهدی چارچۆڤهكێ قانوونی نه كو پشتهڤانیا سیاسی و ئابووری یا نێڤدهولهتی بۆ خوه رادكێشیت و بنهمایێن وان دهزگههان بهری ئالایێ ئیسرائیلێ و دراڤێ ئیسرائیلێ و … هتد دهێن، مه ههموویان دیت دهمێ سهرۆك وهزیرێن ئیسرائیلی یێ بهرێ (ئیهود ئولمرت) ل سالا 2014 هاتیه حوكمكرن ب تۆمهتا بهرتیل وهرگرتنێ ل دهمێ ئهو سهرۆكێ باژێرڤانیا ئۆرشهلیمێ، ههرچهنده ئۆلمهرتی ئهو تۆمهته رهتكربوو و گۆتبوو نه تۆمهتهكا جنائی یه، بهلێ رازیبوونا خوه ژی ب بریارا حوكمكرنا خوه دیاركربوو و گۆتبوو كهس د سهر قانوونێ دا نینه، بهلێ مخابن ل ل دهف مه كو ئهم یێ بهر ب دهولهتبوونێ ڤه دچین، مه نهدیتیه چو پێرابوون دژی بچووكترین گهندهل و بهرتیلخۆرێ بهێته وهرگرتن، بهلكو ل هندهك جاران ل شوونا لادانێ، یان سزادانێ، بهرۆڤاژی یێن هاتینه پله بلندكرن.
د دهمهكی دا حوكمهتا ههرێما كوردستانێ یا بهر ب ئهنجامدانا ریفراندۆمێ ڤه دچیت، قهردارا وهلاتیێن ههرێمێ یه، كو بزاڤا وهرگرتنا پتریا دهنگێن وان دكهت د پرۆسا ریفراندۆمێ دا، ب دوباره پێگیریكرنێ ب كارێن حوكمڕانیهكا درۆست.
ههكه كوردستان ببیته دهولهتهكا سهربخوه، یان د چارچۆڤێ عیراقێ دا بمینیت ل دووڤ سیستهمێ فیدرالی، یان كۆنفیدرالی، حوكمهتا ههرێما كوردستانێ دێ پێدڤی ب دهزگهههكێ دادوهری یێ سهربخوه و پێشهگر ههبیت كو پێگیریێ ب هێز و سهروهریا قانوونێ بكهت و دێ پێدڤی ب ئابوورێ كهرتێ تایبهت بیت ئهوێ كۆمپانیێن بچووك و زهلامكار و بزنسمان لڤینێ دئێخنێ، نهكو مهحسوبیهتا حوكمهتێ و هندهك كۆمپانی ب تنێ بازاری كونترۆل و قۆرخ بكهن و سیاسهتمهدار بهێنه دووركرن ژ بازرگانیێ، دیسا دێ پێدڤی ب پهرلهمانهكێ ب هێز ههبیت كو ببیته تایهكێ ههڤسهنگ بۆ حوكمهتێ و ب دروستی ب كارێ خوه راببیت د چاڤدێریكرنا حوكمهتێ دا و لێپرسینێ ژ حوكمهتێ بكهت بگره ژ سهرۆك وهزیران ههتا دووماهی وهزیر د ههر بابهتهكێ پێدڤی ب لێپرسینێ بیت، ئهڤ چهنده بهێته شووركرن بۆ جڤاتێن پارێزگههان كو ب دروستی ب كارێ چاڤدێریێ رابن و نه تنێ پاشبهندبن، زێدهباری رۆژنامهڤانیهكا ئازاد و پهیداكرنا سهقایهكێ گونجای بۆ وێ ژبۆ ئهنجامدانا كارێ خوه وهكو دهستههلاتا چارێ، كهرتێ پهروهردێ ژی بهێته پشتهڤانیكرن و گهنج فێری وێ چهندێ ببن كو وهلاتی نه وخودان ماف وئهركن.
دبیت ئهڤهبن پرهنسیبێن بهرچاڤ بن بۆ وهلاتێن ب هێز و دیمۆكراسی و نابیت پاشبێخین بۆ ههتا پشتی بدهستڤهئینانا سهربخوهیێ، مخابن گهلهك ژ ڤان پێرابوونێن نوكه حوكمهتا ههرێمێ پهیرهو دكهت ب خوه رێگرن ل بهردهم پێشڤهچوونا وێ.
ناهێته ماندهلكرن ژی كو ههرێما كوردستانێ و ب هاریكاریا دهرڤه، هندهك پێشڤهچوون د پرسا باشتركرنا حوكمڕانیێ دا كریه، بۆ نموونه بانكا نێڤدهولهتی هاریكاریا وێ دكهت د پرسا دوباره باشتركرن و ههمهجۆركرنا ئابوورێ ههرێمێ كو تنێ ل سهر پهترۆلێ یه و ئهمریكا و هندهك وهلاتێن ههڤپهیمان هاریكاریا ههرێمێ د پرسا دوپاره رێخستن و ب هێزكرنا پێشمهرگهی دا دكهت، كۆمپانیێن لێڤهگهریانا ژمێریاریان یێن نێڤدهولهتی ژی پرسا زهلالیا كهرتێ پهترۆلێ دێ پتر لێكهت و ئهڤ جۆره هاریكاریا دهرڤهیی یا گرنگ و پێدڤیه.
