بیرهاتنهكا دیرۆكى بۆ وان كهسان كو بۆ (نهخێر بۆ ریفراندۆم) كار دكهن
خهلكێ كوردستانا باشوور چهندین سالن، زولم و زۆدارى لێ دهێتهكرن، ئهو رژێما دیكتاتۆر كو ئازادیێن مه زهوت كرین و مه ل وان مافێن سروشتى بێ بههركرین، پهیمانناما نیڤدهولهتى ل مافێ مهدهنى و سیاسى و ئابوورى و جڤاكى و كهلتۆریێ مرۆڤى بریار ل سهر دا كو ئهم بهرى نها ژى بووینه قوربان بۆ وان بهرژهوهندیێن نیڤدهولهتى. دهما رێككهفتناما سیڤهر سالا 1920 ل ماددهیێن (62ـ63ـ64) دا سهبارهت ب مافێ كوردان كو بریارا چارهنڤیسێ خوه بدهن، ههروهسا رێكهفتنناما (لۆزان) ژى سالا 1923 هاته گوهارتن، ئهو دهم كو لژنا لێكۆلینا سهر ب كۆمهلگهها گهلان ڤه بۆ وان دهركهفت كو ئهڤه كوردستانا باشووره، پاشى ناڤێ ڤێ گوهارت و كره كوردستانا عیراقێ و رۆژهك ژ رۆژان پشكهك نهبوو ل عیراقا عهرهبى، دیرۆك پشتهڤانیێ ل داخوازى و ئیدیعایێن وهلاتیێن ههڤسوى ناكهت و پرتووك و نهخشهیێن كو ئامادهكرین ژ لایێ دیرۆكنڤیس و جوگرافى یێن كهڤنێن عهرهب و نهخشهیێن ئهورۆپا یێن سهدهیێن شازده و بیست، ئهو ئیدیعایه ب درهو ئینایه خوارێ و دهركهڤت كو سنۆرێ عێراق ژلایێ باكوور ڤه دوورتره ژ چیایێ حهمرین، ههروهسا چو جاران پشكهك نهبوویه ل ئهنادۆل، داخوازیێن وان وهلاتان رهت دكهن كو داخوازا ڤى خاكى دكرن.
ههروهسا ژبۆ بهرژهوهندیێن نیڤدهولهتى و بیێ چ راپرسیهك بهێتهكرن پهیوهند ب عیرا عهرهبى كر. دهما حوكمهتا عیراقێ ل 30 مایسێ 1932 دا و ب شێوهیهكێ ناتهواو و ب لایهنهكێ كێمى ڤه ل مافێن مه، ئهڤ پابهندبوونا حوكمهتا عیراقێ سروشتهكێ نیڤدهولهتى ههبوویه. چونكى ماددهى (10)یێ دستوورى رێیا ب دهستكارى و ههلوهشاندنێ نهددا. ب تنێ رهزامهندیا زۆرینهیا ئهندامێن كومهلا گهلان نهبیت. ههر چهنده ئهڤ ئیلتیزاما حوكمهتا عیراقێ پشتى دامهزراندنى نهتهوێن ئیكگرتى ل بهرامبهر وێ رێكخراوا درێژ ههبوویه، بهلێ ب تنێ وهكو مهرهكهبى كاغهز یا مایى. سیاسهتا سهركوتكرنێ سال پشتى سال ههر زۆرتر لێ دهات و ب درێژاهیا ههشت دههان ههر و ههر زۆرتر لێ دهات و چو ئێك ژ دستوورێن عیراقێ ئێك پشتى ئێك، ل دهق و حوكمێ یاسایى ئهوێن پهیماننامێن نیڤدهولهتى بهحسى مافێن مرۆڤى، عهدالهت و یهكسانى و ههڤپشكى و ئازادى و ههلى یهكسانیێ دكهن، نهشیان رابگرن یان كێم بكهن. ههر ل دستوورێ سالا 1925 ههتا دستوورێن سالا 1970، 1958، 1964 ،1968 ههتا دگههیته پرۆژێ دهستوورى یێ سالا 1990 نهك ههر ئهو هنده بگره حوكمهته ئێك ل دووڤ ئێكێ ئهو هێلا سۆر بهزاندن و ب تنێ پشتگوهێ خوه خستینه و مافێن نهتهوهیێن مه نهددان، بهلكو تاوانێن وان گههێشتنه ئاستێ ئهنجامدانا تاوانێن كومكۆژى و پاككرنا نهژادى و ئهڤ سیاسهته ژى ب تێكدان و ژناڤبرنا نێزیكى چار هزار و پێنج سهد گوند و گوهۆرینێ بارێ دیمۆگرافى ناوچهیهكێ بهرفرهها كوردستانێ، ههروهسا ڤهگوهاستنا بههرا پتر یا دانشتوویێن وێ، ههروهسا سیاسهتى ژناڤبرنا وان ب رێیێن بكارئینانا چهكێ كیمیایى ل شاڕى ههلهبچه و ناوچهیێن بالیسان و بادینان و دههان جهێن دى، هزاران گهنجێن كورد و فهیلى و پاشى هنارتنا وان بۆ دهرهوهى عیراق و بێبهشكرنا وان ل رهگهزناما عیراقى، ههروهسا ژناڤبرنا بارزانیان و ئهنفال كو زۆرتر ل 182 هزار مرۆڤى سڤیل بوون كو گهنج و پیر و زارۆ ههمى بوونه قوربانى.
ب راستى ئهڤه ب تنێ ئێك ژێ سهدێ ئهو كارهساتێن كو عیراقیا ئیناینه سهرێ مه، باشتره پتر دیرۆك بخوینین، دا پتر ههستێن نهتهوهیى بۆ مه دروست ببن و ب سهرگهرمى بچینه سهر سندۆقێن دهنگدانێ و بریارا بهلێ بۆ ریفرندۆمێ بدهین.
