فەهمی ئەحمەد زوبەیر
1 – 2
ئەڤە سەرهاتییا ئەنفالكرنا مالا منە، بۆ دیرۆكێ ڤەدگێڕم، بیرەوەریین تراژیدیك ژیانا مە وەكو هەر كوردەكی داگیركریە، ئەز كۆڕێ شەهیدی و برایێ سێ شەهیدانم، كا چاوا هەر چار شەهیدێن مالا من كەفتنە بەر پێلا ئەنفالێ و پشتی هینگی ژی برایەكێ من ل ناڤ شەڕێن تیرۆرستێن داعشێ هاتە دەستەسەركرن و چاوا هاتنە شەهیدكرن.
ئەم د مال دا ئەم نەه كەس بووین، دایكوباب و خویشكەك و شەش برا, برایێ من یێ مەزن ئەو دو هەیڤ بوون، خێزان پێكئینایی و خویشكا من ژی پێگوهۆڕكا وی بوو، ئەم پێنج برایێن دی ل تەمەنێ 4 هەتا 17 سالیێ دا بووین. ل 24/8/1988 پشتی خەلكێ دەڤەرێ زانی حوكمەتا بەعس بڕیار یا دای ئەنفالێ ل دەڤەرا بەهدینان دێ دەست پێ كەت و هەر كوردەكێ هەبیت، دێ كوژن و ئاگری بەردەنە هەمی گوندان و تەرش و تەوالێن وان دێ بۆ خۆ بەن, ل وی سەردەمی چ ئامیرەیێن پەیوەندیكرنێ و كەهرەبێ و ترومبێل و ئالاڤێن هاتن و چوونێ نەبوون، ئەگەر ئاگر بەرببا گوندەكی، گوندێ دی چ ژێ نەدزانی ژ بەر هندێ ترسەكا مەزن كەفتە د دلێ خەلكی دا و هندەك بەر ب وەلاتێ توركیا ڤە كۆچكرن و هندەك بەر ب وەلاتێ ئیرانێ ڤە چوون و هندەك مانە ل شكەفتێن چیایێن دەڤەرێ.
گوندێ مە (كانی مەزنێ) یێ كو دكەڤیتە رۆژهەلاتا گوندێ تویشەمبیكێ و رۆژئاڤا، گوندێ بازێ ل دەڤەرا بەرواری بالا, گوندێ كانی مەزنێ ئێك ژ وان گوندانە كو كەفتیە بەر پێلا ئەنفالێ و خانی و زەڤی تەرش و تەوالێن وان هاتنە سۆتن و تالانكرن.
بەری ئەنفال دەست پێ بكەت رویهسپی و ماقویلێن گوندی كۆمبوون و بریار دا كەس نەمینیتەل گوندی، ل وی دەمی بەری گوندی كوم ببن و بریارا كۆچكرنێ بدەن. بابێ من ئەم بربووینە گەلیێ بازێ ل گەل سێ مالێن گوندێ بازێ و ئەم ماینە ل شكەفتا (ئەبابەكرا)، ئەم چاڤەرێ بووین كو گوندیێن مە هەمی دێ هێنە شكەفتێ, شكەفتا ئەبابەكرا دویراتیا وێ ژ گوندێ كانی مەزنێ نێزیكی دەمژمێر و نیڤان بوو ب پییان, ل ڤێرێ نە گوندیا دەنگوباسێن مە دزانی نە مە دەنگو باسێن وان دزانی, رەوشا دەڤەرێ ژی گەلەك یا ئالۆز بوو كەس نەدشیا ژ مالا خۆ دویر بكەڤیت، دەم گەلەك یێ كورت بوو نە گوندی د شیان بهێن جابێ بدەنە مە، نە ئەم دشیان بچین سەحكەینە گوندی، كا سەروبەر یێ چاوایە, بابێ من چاڤەرێ بوو هەتا بوویە ئێڤارەكا تاری و كەس ژ گوندیان دیار نەبوو، ئینا بابێ من بڕیار دا بچیت سەحكەتە گوندی كا سەروبەر یێ چاوایە ئەم ژی ماینە ل هیڤیا بابێ خۆ كا دێ چ جاب ئینیت، پشتی دو دەمژمێران و دنیا یا تاری بووی، ژ نشكەكێ ڤە بابێ من ب چاڤێن تژی رۆندك و رەنگێ وی یێ زەر بووی هات و كرە گری و گۆت: كەس نەمایە ل دەڤەرێ هەمیێ ژبلی ئەم ئەڤ چار مالە ژنوی بابێ من و هەر سێ مالێن گوندێ بازێ بڕیار دا، ئەم ژی بەر ب وەلاتێ توركیا ڤە بچین، لێ مخابن ئەم گەهشتینە سەر كانیا گوندێ مێسكا هندەك چەكدار هاتنە بەرسینگا مە و گۆت هین زێدەتر بچن حوكمەتا بەعس كەمینە یێن داناین، هوین بچن دێ هەوە هەمیان كۆژن, جارەكا دی ئەم هەر چار مال بەر ب گەلیێ بازێ ڤە چووین. وێ شەڤێ ئەم ماینە ل ناڤ خانیێن پێشمەرگەی, پێشمەرگەی هندەك خانی ل گەلیێ بازێ بۆ خۆ چێكربوون، بەلێ كەس نەمابوون، د وان خانیان ڤە، وێ شەڤێ ئەم ماینە د وان خانیان ڤە, پشتی نیڤ دەمژمێرێ تۆپخانەیا بەعسیان ئەوا ل كۆمەلگەها (بێگۆڤا) بەرێ (راجیمەیان) دا گەلیێ بازێ، نێزیكی 30 هەتا40 بەركێن تۆپان هاڤێتنە د ناڤ گەلی دا، بەلێ سوپاس بۆ خۆدێ چ ل كەسێ نەهات. ل وی دەمی ژیێ من نەه سال بوون، بیرا من باش دهێت, بەری ببیتە سپێدە ئەم بەر ب سەرێ چیایێ مەتینا رێكەفتین. رەوشا مە هێدی هێدی یا ئالۆز دبیت، ژبەر كو مە نەدزانێ پاشەرۆژا مە دێ چ لێ هێت، ئەڤە ژ لایەكی ڤە و ژلایێ دی ڤە برس و ترس كەفتە د دلێ هەمیان دا و فرۆكەیێن لەشكرێ ئیراقێ ژی بەردەوام یێن ل هنداڤی چیایێ مەتینا دەورییان ددەن و گوهێ مە یێ ل سەرهندێ یا ژمەڤە هندە دێ قومبەلێن كیمیای هاڤێژن, بۆ دەمێ شەڤەك و رۆژەكان ئەم ماینە د ڤێ رەوشێ دا، پشتی دەنگێ فرۆكەیان نەمایی ژنوی ئەم ژ سەرێ چیایێ مەتینا بەر ب سەر بیرێن زێوە ڤە چووین، بیرێن زێوە دكەڤنە پشتا چیایێ بامەڕنێ بۆ شەڤەكێ ئەم ماینە ل سەربیرێن زێوە, بەری ببیتە سپێدە بابێ من وان ب نەچاری بریار دا خۆ رادەستی حوكمەتێ بكەن، چونكی وان گوه لێ ببوو دێ حوكمەتا بەعس قومبەلێن كیمیای دێ هاڤێنە دەڤەرێ.
ل 28/8/1988 ل هنداڤی گوندێ هەسنپیركا مالا مە و هەر سێ مالێن گوندێ بازێ بریاڕ دا خ رادەستی حوكمەتا بەعس بكەن, ل وی دەمی من ب چاڤێن خۆ دیت دەمێ ئەم بەر ب گوندێ هەسنپیركا ڤە چووین مە دیت كۆمەكا سەربازێن ئیراقێ ب چەكێن سڤك و گران هاتنە بەراهیا مە و ب دەنگەكێ بلند ئەوان دگۆتە مە؛ خۆ رادەست بكەن من دیت زەلاما هەمیان دەستێن خۆ بلندكرن و ئەم هاتینە دەستەسەركرن, هەر ل گوندێ هەسنپیركا وان سەربازان زەلام جوداكرن و هندی پارە و زێڕەك ئێكی هەبان، هەمی ژێ دهاتنە وەردگرتن. دیسا هەمان سەربازا دو ئیڤایێن (زیل) لەشكری ئینان، ئێك بۆ زەلامان یا دی بۆ ژن و زارۆیان، ئەم بەرە ب باژێرێ سەرسنكێ ڤە برین ل تاخێ (لیوایێ) دكەڤیتە دەستپێكا سەرسنكێ، زەلام برنە د ژورەكێ ڤە و ژن و زارۆك برنە ژۆرەكا دی. بۆ ماوەیێ چەند دەمژمێران بێ ئاڤ و بێ خوارن، ئەم هێلاینە د وان ژۆران ڤە و رەفتارەكا گەلەك كرێت ل گەل مە دهاتەكرن، پشتی دەمەكی من دیت سەربازەكی قازانەكا برنجا ب نیسك ئینا خالی كرە بەر پێن مە و دگۆتە مە: دێ بزەقنن..!! ئەم ژی زارۆك بووین، مە هند هەست ب ئاخفتنێن نەخۆش نەدكر، ئەم ژی ب دەستان كەفتینە سەر وێ برنجا ب نیسك، مە تێر خار, دیسا جارەكا دی ئەو (ئیڤا) یێن لەشكری ئینان زەلام جوداكرنە د ئیڤایەكێ دا، ژن و زارۆك كرنە د ئیڤایەكا دی دا و ئەم بەر ب قەلعا نزاركێ ڤە برین ئەوا دكەڤیتە رۆژهەلاتا پارێزگەها دهۆكێ, دەمێ ئەم ب ژۆركەفتین د ناڤا قەلعێ دا، دا بێژی رۆژا قیامەتێ یا ل ڤێرێ رابووی, ژ لایەكی ڤە گریا دایك و زارۆكان ژلایێ دی ڤە قێڕینا وان زەلامێن هاتینە دەستەسەركرن و ل پێش چاڤێن مە ب بلۆكان دهاتنە كوشتن، ب راستی ئەو دیمەن چو جاران ژ پێش چاڤێن من ناچن.
بۆ ماوێ پێنچ رۆژان ئەم د ڤی سەروبەری دابووین، مە چ ژ دەنگوباسێن باب و برایێن خۆ نەدزانی, ل 3/9/1988 هەر زەلامەكێ د ناڤا قەلعێ دا هەمی ب ئیڤایێن لەشكری ڤەگوهاستنە بیابانێن مووسل و سەماوە و ب ساخی هەمی بنئاخ كرن و بێ سەر و شوین كرن. بابێ من و دو برایێن من و زاڤایەكێ مە ژی بێ بەهر نەبوون ژ ڤێ كارەساتا جەرگبڕ, ل دویڤ دا ژن و زارۆك ژی ب هەمان ئیڤایێن لەشكری، بەر ب مووسل ڤە برین ل (معسكر السلامیە) بۆ ماوەیێ شەش رۆژان ئەم ماینە ل ڤی معەسكەری، رەوشا ساخلەمیا مە هەمیان تێكچووبوو و ژبلی برسێ و ترسێ و نالینا ژن و زارۆكان و مە نەدزانی بۆچی ئەڤێ ب سەرێ مە كوردان دئینن؟!
ل رۆژا شەشێ، هەر ل وی معەسكەری، سەربازێن بەعس كۆستەر ئامادەكرن ژن و زارۆك سیاركرن و بەر ب (جێژنیكانێ) ـ بەحركێ ـ ڤە برن، ئەوا دكەڤیتە باكۆرێ پارێزگەها هەولێرێ, ل وی دەمی حال و مالێ مە بتنێ ئەو جلوبەرگ بوون، ئەوێن ل بەرمە ب راستی رەوشا مە گەلەك تێكچووبوو، دایكا من ساخلەمیا وێ گەلەك خراب بوو، ژ بەر باب و برایێن من دیسا ژبەر رەوشا ئەم كەتینە تێدا بەس سوپاس بۆ خۆدێ و سوپاس بۆ خەلكێ هەولێرێ چو جاران ئەم قەنجییا خەلكێ هەولێرێ و دەور و بەران ژبیر ناكەین، چونكی ئەوان ئەم ژ هەر تشتەكی راگرتین، كو هەكە ئەم پێدڤی دبووین، ئەوان بێ بەرامبەر بۆ مە دابین دكر.