فەهمی ئەحمەد زوبەیر

2 – 2

نەخۆشترین رۆژ بۆ من چێبووی ل جێژنیكان، ئەو بوو دەمێ (سەدام) ێ دیكتاتۆر بڕیارا لێبۆرینا گشتی دای، پشتی ب هزاران گەنجێن كورد بنئاخكرین؛ بڕیار دا ئێدی بلا كوشتن بەس بیت و ئەو كوردێن هاتینە دەستەسەركرن هەمیان ئازاد كەن، هەر چەندە ژ لایەكی ڤە خۆش خەبەر بوو، چونكی ب هزاران گەنجێن كورد ب هەمبێزا خێزانێن خۆ شادبوون، بەلێ ب مخابنی ڤە مە ئەو هەمبێز تام نەكرێ!.پشتی خەلكی زانی سەدامی لێبۆرینا گشتی یا دایی و ل فلان رۆژێ ئەو گەنجێن هاتینە دەستەسەركرن، دێ هێنە بەردان خەلك ل وێ رۆژێ بەر ب جادا گشتی ڤە چوون، جادە نێزیكی 500 میتران ژ مالێن مە د دویربوون. ئەز و برایێن خۆ یێن دی، ئەم ژی ل گەل وی خەلكی بەر ب جاددا گشتی ڤە چووین و چاڤەڕێی باب و برایێن خۆ بووین. پشتی چاڤەرێبوونەكا درێژ، مە دیت پتر ژ 20 ئیڤایێن لەشكری هاتن و مە هەمی گەنجێن كوردان كەیفا مە گەلەك هات و ئەم یێن بۆ خۆ دبێژین: باشە جارەكا دی ئەم دێ ب هەمبێزا باب و برایێن خۆ شاد بین، دێ كەیفا دایكا مە و ژنبرا مە و‌ خویشكا مە ژی گەلەك هێت، چونكی ئەوان ژ هەمیان پتر خەم دخوارن, دەمێ ئیڤایێن لەشكری گەهشتی، ئەم ب دلەكێ گەشبین ڤە یێن بەر ب وان ڤە دچین و هەر ئیڤایەكا ئەم دگەهینێ مە ب چاڤێن پڕی رۆندك ڤە، ددیت باب و برایێن وان یێ ئێكود و هەمبێز دكەن و كەیفا وان گەلەك یا هاتی پشتی هەمی ئیڤایێن لەشكری خالی بووین ژ گەنجێن كورد، ئەز و برایێن خۆ ل دەور و بەرێن وان ئیڤایان دگەریایین، لێ ب مخابنی ڤە باب و برایێن مە ل گەل نەبوون, پشتی ئەم بێهیڤی بووین ب دیدارا باب و برایێن خۆ.. جارەكا دی ئەم ب دلەكێ شكەستی و ب چاڤێن تژی رۆندك ڤە؛ بەر ب مال ڤە چووین و دایكا من و خویشك و ژنبرا ێین ل بەردەرگەهی ل هیڤیا جابەكا خێرێ بگەهینی، نێ لێ دەمێ ئەم ب ڤی سەروبەری دیتین چاڤێن وان ژی تژی رۆندك بوون و ئێدی ئەم بێهیڤی بووین ژ هەمبێزا باب و برایێن خۆ,
‎هەر رۆژ دابێژینە دایكا خۆ: پا دێ كەنگی بابۆ ئەو هێن..؟ ئەوێ ژی دلێ مە خۆش دكر و دا بێژیت: هەما هندە دێ ب ژۆركەڤن.. بێهنا خۆ فرەه كەن، دێ هەر رۆژەكێ هێن.. لێ مخابن هەتا ڤێ چڕكێ ژی د بێ سەروشوینن.
‎پشتی ئەم بێ هیڤی بووین ژ دیتنا باب و برایێن خۆ مە ژیانەكا بێ باب و برایێن مەزن دەست پێ كر, سێ سالان ئەم ماینە ل جێژنیكانێ ل بن دەستهەلاتا سەدامێ دكتاتۆر، ب راستی د ڤان هەر سێ سالان دا، ژیانەكا پڕی نەخۆشی و بندەستی مە بۆراند.
‎ل سالا 1991 سەرهلدانێ دەست پێ كر و پێشمەرگە تەڤلی گوند و باژێران بوو، ئەو جاشێن سەدامی هەمی كوشتن و كرنەدەرێ, لێ جارەكا دی كەرب و كینا سەدامێ دیكتاتۆر خۆ ل سەری دا و بریار دا و دەست ب هێرشان بكەن بۆ سەر كوردستانی، ئینا جارەكا دی خەلكێ مە مالێن خۆ چۆل كرن و بەر ب تورك و ئیرانان ڤە چوون، ئەوا دگۆتنێ (كۆچا ملیۆنی) ئەم ژی ل گەل وی خەلكی هەر ژ جێژنیكان هەتا سنوورێ حاجی عومەران بۆ ماوێ نەه شەڤ و نەه رۆژان ب پێیان چووین, پاسدارێن ئیرانێ هاتنە بەراهیا مە و ترومبێلێن پاس ئینان و ئەم بەر ب ئوردیگایێ (خۆێ) ڤە برین. ب راستی ژیان گەلەك یا ب زەحمەتە تو ل غەریبییان بژی، مە گەلەك نەخۆشی ل وی ئوردیگای دیتن، هەر ژبەر برسێ و سەرمایێ و نەخۆشیا زكچوونێ هەتا جهێ نڤستنێ نەبوو، گەلەك جاران ئەم ل بن ترومبێلێن مەزن دنڤستین, پشتی دو هەیڤان ئەم ماینە ل ئیرانێ و پشتی مە زانی رەوشا كوردستانێ یا خۆش بووی، جارەكا دی ئەم ب پاسێن ئیرانێ گەهاندینە سنووری ل حاجی عومەران, بۆ ماوەیێ پێنچ رۆژان ئەم ماینە ل حاجی عومەران، بێ خوارن و مە كەس نەدنیاسی، هەر كەسەك بەر ب گوندێن خۆ ڤە دچوون، ئەم ژی زارۆك بووین، مە نە دزانی كا ئەم ل كیڤەینە، بەلێ سوپاس بۆ خۆدێ مە هندەك جیرانێن خۆ یێن جێژنیكانێ دیتن، ئەم و ئەو پێكڤە هاتینە چۆمان، بۆ ماوێ هەیڤەكێ ئەم ماینە ل چۆمان، ل دویڤدا پێشمەرگەی (قەلابە) بۆ مە گرتن و ئەم ئیناینە باژێرێ سەرسنكێ.
‎جارەكا دی مە ژیانەكا نوی دەست پێ كر و ئەز و برایێ خۆ یێ بچویك چووینە قوتابخانا سەرەتایی ل سەرسنكێ و هەردو برایێن من یێن دی بوونە پێشمەرگە, سوپاس بۆ خۆدێ من و برایێ خۆ یێ بچویك قوتابخانە بدوماهیك ئینا و نوكە ئەز دەرچوویێ‌ پەیمانگەها تەكنیكی مە و هەروەسا یێ ئەكادیمیا لەشكری ل زاخۆ و نوكە ئەز رائیدم و بەردەوامم ل ناڤ هێزێن پێشمەرگەی‌ و برایێ من یێ بچویك، ئەو ژی دەرچوویێ كۆلیژا پەروەردێ یە و نوكە مامۆستایە و ل كۆمەلگەها ئازادی دەوامێ دكەت و هەردو برایێن من یێن مەزن بەردەوامی دا پێشمەرگاتیا خۆ هەتا تیرۆرستێن داعشێ پەیدا بووین, پێشمەرگێ قەهرەمان ساترێن خۆ د ناڤبەرا كوردستانێ و ئیراقێ دا موكم كرن و داعشان ژی ساترێن خۆ بەرامبەر پێشمەرگەی موكمتر لێ كرن, برایێ من شەهید (نازی ئەحمەد زوبەیر) پێشمەرگە بوو ل گەل لیوا هەكار ئامێدی, لیوایا هەكار ئامێدی ساترێن خۆ ل باژێركێ حەمدانیێ چێكربوون، بەرامبەر تیرۆرستێن داعشێ لێ ب مخابنی ڤە شەڤەكا تاری بڕیارا خۆڤەكێشانێ ژ سەركردایەتیێ بۆ جەنابێ هەكار ئامێدی هات و تێدا نڤێسی بوو، ب زویترین دەم خۆ ڤەكێشن و نابیت دەنگ ژ ئێك كەس بهێت و هەمیان خۆ ڤەكێشا و ل وی دەمی برایێ من زێدە ماندی ببوو، ژ بەر چێكرنا تاپیا و ساتران ل دەمێ بهێنڤەدانا وی بوو، ئەو ژی د تاپیەكێ دا نڤست بوو و هەڤالێن وی هێلا بوو د خەو هەتا سپێدێ
‎ئەو بوو ل رۆژا 7/8/2014، ‎داعش هاتن و دەستەسەركر بۆ ماوێ سالەك و دو هەیڤان ب ئێخسیری كەفتە د دەستێن داعشان، ئەوبوو هۆسا خودێ قەدەرا وی نڤێسی بوو، دیسا ل 1/10/2015 ڤیدیۆیا سەربڕینا وان هاتە بەلاڤكرن و جارەكا دی برینێن باب و برایێن مە ساخ بوونەڤە.
‎لاڤ ل گۆرا هەمی شەهیدێن رێكا ئازادیخوازا گەلێ كوردستانێ بن و سەروەرێ كاروانێ شەهیدان بارزانیێ نەمر و كاك ئدریسێ هەردەم ساخ.

فەهمی ئەحمەد زوبەیر

1 – 2

‎ئەڤە سەرهاتییا ئەنفالكرنا مالا منە، بۆ دیرۆكێ‌ ڤەدگێڕم، بیرەوەریین تراژیدیك ژیانا مە وەكو هەر كوردەكی داگیركریە، ئەز كۆڕێ شەهیدی و برایێ سێ شەهیدانم، كا چاوا هەر چار شەهیدێن مالا من كەفتنە بەر پێلا ئەنفالێ و پشتی هینگی ژی برایەكێ‌ من ل ناڤ شەڕێن تیرۆرستێن داعشێ هاتە دەستەسەركرن و چاوا هاتنە شەهیدكرن.
‎ئەم د مال دا ئەم نەه كەس بووین، دایكوباب و خویشكەك و شەش برا, برایێ من یێ مەزن ئەو دو هەیڤ بوون، خێزان پێكئینایی و خویشكا من ژی پێگوهۆڕكا وی بوو، ئەم پێنج برایێن دی ل تەمەنێ 4 هەتا 17 سالیێ دا بووین. ل 24/8/1988 پشتی خەلكێ دەڤەرێ زانی حوكمەتا بەعس بڕیار یا دای ئەنفالێ ل دەڤەرا بەهدینان دێ دەست پێ كەت و هەر كوردەكێ هەبیت، دێ كوژن و ئاگری بەردەنە هەمی گوندان و تەرش و تەوالێن وان دێ بۆ خۆ بەن, ل وی سەردەمی چ ئامیرەیێن پەیوەندیكرنێ و كەهرەبێ و ترومبێل و ئالاڤێن هاتن و چوونێ نەبوون، ئەگەر ئاگر بەرببا گوندەكی، گوندێ دی چ ژێ نەدزانی ژ بەر هندێ ترسەكا مەزن كەفتە د دلێ خەلكی دا و هندەك بەر ب وەلاتێ توركیا ڤە كۆچكرن و هندەك بەر ب وەلاتێ ئیرانێ ڤە چوون و هندەك مانە ل شكەفتێن چیایێن دەڤەرێ.
‎گوندێ مە (كانی مەزنێ) یێ‌ كو دكەڤیتە رۆژهەلاتا گوندێ تویشەمبیكێ و رۆژئاڤا، گوندێ بازێ ل دەڤەرا بەرواری بالا, گوندێ كانی مەزنێ ئێك ژ وان گوندانە كو كەفتیە بەر پێلا ئەنفالێ و خانی و زەڤی تەرش و تەوالێن وان هاتنە سۆتن و تالانكرن.
‎بەری ئەنفال دەست پێ بكەت رویهسپی و ماقویلێن گوندی كۆمبوون و بریار دا كەس نەمینیتەل گوندی،‎ ل وی دەمی بەری گوندی كوم ببن و بریارا كۆچكرنێ بدەن.‎ بابێ من ئەم بربووینە‌ گەلیێ بازێ ل گەل سێ مالێن گوندێ‌ بازێ و ئەم ماینە ل شكەفتا (ئەبابەكرا)، ئەم چاڤەرێ بووین كو گوندیێن مە هەمی دێ هێنە شكەفتێ, شكەفتا ئەبابەكرا دویراتیا وێ ژ گوندێ كانی مەزنێ نێزیكی دەمژمێر و نیڤان بوو ب پییان, ل ڤێرێ نە گوندیا دەنگوباسێن مە دزانی نە مە دەنگو باسێن وان دزانی, رەوشا دەڤەرێ ژی گەلەك یا ئالۆز بوو كەس نەدشیا ژ مالا خۆ دویر بكەڤیت، دەم گەلەك یێ كورت بوو نە گوندی د شیان بهێن جابێ بدەنە مە، نە ئەم دشیان بچین سەحكەینە گوندی، كا سەروبەر یێ چاوایە, بابێ من چاڤەرێ بوو هەتا بوویە ئێڤارەكا تاری و كەس ژ گوندیان دیار نەبوو، ئینا بابێ من بڕیار دا بچیت سەحكەتە گوندی كا سەروبەر یێ چاوایە ئەم ژی ماینە ل هیڤیا بابێ خۆ كا دێ چ جاب ئینیت، پشتی دو دەمژمێران و دنیا یا تاری بووی، ژ نشكەكێ ڤە بابێ من ب چاڤێن تژی رۆندك و رەنگێ وی یێ زەر بووی هات و كرە گری و گۆت: كەس نەمایە ل دەڤەرێ هەمیێ ژبلی ئەم ئەڤ چار مالە ژنوی بابێ من و هەر سێ مالێن گوندێ بازێ بڕیار دا، ئەم ژی بەر ب وەلاتێ توركیا ڤە بچین، لێ مخابن ئەم گەهشتینە سەر كانیا گوندێ مێسكا هندەك چەكدار هاتنە بەرسینگا مە و گۆت هین زێدەتر بچن حوكمەتا بەعس كەمینە یێن داناین، هوین بچن دێ هەوە هەمیان كۆژن, جارەكا دی ئەم هەر چار مال بەر ب گەلیێ بازێ ڤە چووین. وێ شەڤێ ئەم ماینە ل ناڤ خانیێن پێشمەرگەی, پێشمەرگەی هندەك خانی ل گەلیێ بازێ بۆ خۆ چێكربوون، بەلێ كەس نەمابوون، د وان خانیان ڤە، وێ شەڤێ ئەم ماینە د وان خانیان ڤە, پشتی نیڤ دەمژمێرێ تۆپخانەیا بەعسیان ئەوا ل كۆمەلگەها (بێگۆڤا) بەرێ (راجیمەیان) دا گەلیێ بازێ، نێزیكی 30 هەتا40 بەركێن تۆپان هاڤێتنە د ناڤ گەلی دا، بەلێ سوپاس بۆ خۆدێ چ ل كەسێ نەهات. ل وی دەمی ژیێ من نەه سال بوون، بیرا من باش دهێت, بەری ببیتە سپێدە ئەم بەر ب سەرێ چیایێ مەتینا رێكەفتین. رەوشا مە هێدی هێدی یا ئالۆز دبیت، ژبەر كو مە نەدزانێ پاشەرۆژا مە دێ چ لێ هێت، ئەڤە ژ لایەكی ڤە و ژلایێ دی ڤە برس و ترس كەفتە د دلێ هەمیان دا و فرۆكەیێن لەشكرێ ئیراقێ ژی بەردەوام یێن ل هنداڤی چیایێ مەتینا دەورییان ددەن و گوهێ مە یێ ل سەرهندێ یا ژمەڤە هندە دێ قومبەلێن كیمیای هاڤێژن, بۆ دەمێ شەڤەك و رۆژەكان ئەم ماینە د ڤێ رەوشێ دا، پشتی دەنگێ فرۆكەیان نەمایی ژنوی ئەم ژ سەرێ چیایێ مەتینا بەر ب سەر بیرێن زێوە ڤە چووین، بیرێن زێوە دكەڤنە پشتا چیایێ بامەڕنێ بۆ شەڤەكێ ئەم ماینە ل سەربیرێن زێوە, بەری ببیتە سپێدە بابێ من وان ب نەچاری بریار دا خۆ رادەستی حوكمەتێ بكەن، چونكی وان گوه لێ ببوو دێ حوكمەتا بەعس قومبەلێن كیمیای دێ هاڤێنە دەڤەرێ.
‎ل 28/8/1988 ل هنداڤی گوندێ هەسنپیركا مالا مە و هەر سێ مالێن گوندێ بازێ بریاڕ دا خ رادەستی حوكمەتا بەعس بكەن, ل وی دەمی من ب چاڤێن خۆ دیت دەمێ ئەم بەر ب گوندێ هەسنپیركا ڤە چووین مە دیت كۆمەكا سەربازێن ئیراقێ ب چەكێن سڤك و گران هاتنە بەراهیا مە و ب دەنگەكێ بلند ئەوان دگۆتە مە؛ خۆ رادەست بكەن من دیت زەلاما هەمیان دەستێن خۆ بلندكرن و ئەم هاتینە دەستەسەركرن, هەر ل گوندێ هەسنپیركا وان سەربازان زەلام جوداكرن و هندی پارە و زێڕەك ئێكی هەبان، هەمی ژێ دهاتنە وەردگرتن. دیسا هەمان سەربازا دو ئیڤایێن (زیل) لەشكری ئینان، ئێك بۆ زەلامان یا دی بۆ ژن و زارۆیان، ئەم بەرە ب باژێرێ سەرسنكێ ڤە برین ل تاخێ (لیوایێ) دكەڤیتە دەستپێكا سەرسنكێ، زەلام برنە د ژورەكێ ڤە و ژن و زارۆك برنە ژۆرەكا دی. بۆ ماوەیێ چەند دەمژمێران بێ ئاڤ و بێ خوارن، ئەم هێلاینە د وان ژۆران ڤە و رەفتارەكا گەلەك كرێت ل گەل مە دهاتەكرن، پشتی دەمەكی من دیت سەربازەكی قازانەكا برنجا ب نیسك ئینا خالی كرە بەر پێن مە و دگۆتە مە: دێ بزەقنن..!! ئەم ژی زارۆك بووین، مە هند هەست ب ئاخفتنێن نەخۆش نەدكر، ئەم ژی ب دەستان كەفتینە سەر وێ برنجا ب نیسك، مە تێر خار, دیسا جارەكا دی ئەو (ئیڤا) یێن لەشكری ئینان زەلام جوداكرنە د ئیڤایەكێ دا، ژن و زارۆك كرنە د ئیڤایەكا دی دا و ئەم بەر ب قەلعا نزاركێ ڤە برین ئەوا دكەڤیتە رۆژهەلاتا پارێزگەها دهۆكێ, دەمێ ئەم ب ژۆركەفتین د ناڤا قەلعێ دا، دا بێژی رۆژا قیامەتێ یا ل ڤێرێ رابووی, ژ لایەكی ڤە گریا دایك و زارۆكان ژلایێ دی ڤە قێڕینا وان زەلامێن هاتینە دەستەسەركرن و ل پێش چاڤێن مە ب بلۆكان دهاتنە كوشتن، ب راستی ئەو دیمەن چو جاران ژ پێش چاڤێن من ناچن.
بۆ ماوێ پێنچ رۆژان ئەم د ڤی سەروبەری دابووین، مە چ ژ دەنگوباسێن باب و برایێن خۆ نەدزانی, ل 3/9/1988 هەر زەلامەكێ د ناڤا قەلعێ دا هەمی ب ئیڤایێن لەشكری ڤەگوهاستنە بیابانێن مووسل و سەماوە و ب ساخی هەمی بنئاخ كرن و بێ سەر و شوین كرن. بابێ من و دو برایێن من و زاڤایەكێ مە ژی بێ بەهر نەبوون ژ ڤێ كارەساتا جەرگبڕ, ل دویڤ دا ژن و زارۆك ژی ب هەمان ئیڤایێن لەشكری، بەر ب مووسل ڤە برین ل (معسكر السلامیە) بۆ ماوەیێ شەش رۆژان ئەم ماینە ل ڤی معەسكەری، رەوشا ساخلەمیا مە هەمیان تێكچووبوو و ژبلی برسێ و ترسێ و نالینا ژن و زارۆكان و مە نەدزانی بۆچی ئەڤێ‌ ب سەر‌ێ مە كوردان دئینن؟!
ل رۆژا شەشێ‌، هەر ل وی معەسكەری، سەربازێن بەعس كۆستەر ئامادەكرن ژن و زارۆك سیاركرن و بەر ب (جێژنیكانێ) ـ بەحركێ‌ ـ ڤە برن، ئەوا دكەڤیتە باكۆرێ پارێزگەها هەولێرێ, ل وی دەمی حال و مالێ مە بتنێ ئەو جلوبەرگ بوون، ئەوێن ل بەرمە ب راستی رەوشا مە گەلەك تێكچووبوو، دایكا من ساخلەمیا وێ گەلەك خراب بوو، ژ بەر باب و برایێن من دیسا ژبەر رەوشا ئەم كەتینە تێدا بەس سوپاس بۆ خۆدێ و سوپاس بۆ خەلكێ هەولێرێ چو جاران ئەم قەنجییا خەلكێ هەولێرێ و دەور و ‎بەران ژبیر ناكەین، چونكی ئەوان ئەم ژ هەر تشتەكی راگرتین، كو هەكە ‎ئەم پێدڤی دبووین، ئەوان بێ بەرامبەر ‎بۆ مە دابین دكر.