دلهین حەمدی
ئەڤە گۆتنا سەرۆكێ زیندانكریێ پەكەكێ (عەبدولا ئوجەلان)ی یە ل سەر كاك ئدریسێ هەردەم زیندی كو ب ئەندازیارێ ئاشتیێ و رێكخستنا ناڤمالیا كورد و كوردستانێ دهاتە نیاسین و د پڕانیا كار و چالاكیێن خۆ دا ژی، چ ل ناڤخۆ یان دەرڤە ئێكگرتنا كوردان و لێك نێزیكبوونا لایەنێن كوردستانی ل هەڤدو؛ بەرنامەیێ سەرەكی یێ كارێ وی بوویە و هەروەسا داكۆكیكارێ سەرسەختێ مافێ گەلێ كورد بوو، ژ هەژی گۆتنێ یە، نەمر (ئدریس بارزانی) ل ئادارا سالا (١٩٤٤) ل دەڤەرا بارزان ژ دایك دبیت و ل دەمێ تەمەنێ وی دبیتە دو سال؛ بابێ وی (مەلا مستەفایێ بارزانی) قەستا رۆژهەلاتێ كوردستانێ دكەت ب مەرەما پشتەڤانیكرنێ ل خەباتا گەلێ كورد و كۆمارا كوردستانێ ل مهابادێ، پشتی ژناڤچوونا كۆمارا كوردستانێ بارزانیێ نەمر و هەڤالێن وی قەستا ئێكەتیا سۆڤیەت دكەن و خێزان و ژن و زارۆیێن وی ژی ب هاریكاریا (شێخ ئەحمەدێ بارزانی) برایێ مەزنێ مەلا مستەفای ڤەدگەڕنە ئیراقێ و كاك ئدریس ل وی وەختی تەمەنێ وی سێ سال بوون و پاشی دەسهەلاتا پاشایەتیا ئیراقێ وان ڤەدگوهێزنە باشورێ ئیراقێ و ل تەمەنێ شەش سالیێ ل باژێرێ (كەربەلا) دچیتە بەر خواندنێ، پشتی ڤەگەڕیانا بارزانیێ نەمر ل ئێكەتیا سۆڤیەت و سەرهلدانا شۆڕشا ئیۆنا مەزن ل سالا (١٩٦١) ئدریس بارزانی ل ڕێزا پێشیێ بوو ل گەل وێ دەستەیا پێشمەرگەیان یێن كو پەیوەندی ب ڕێزێن شۆڕەشێ كری و چەكێ شەرەفێ مل ب ملێ وان پێشمەرگەیان هەلدگریت و پشتی نەه سالان ل خزیرانا سالا (١٩٧٠) ل كۆنگرەیێ هەشتێ یێ پارتی دا ل ناوپردان؛ بۆ جارا ئێكێ دبیتە ئەندامێ كۆمیتا ناڤەندی یا پارتی دیموكراتی كوردستان.
ل گەل دەسپێكا پڕۆژەیێ ئاشتیێ و دانوستاندنێ د ناڤبەرا شۆڕشێ و دەسهەلاتدارێن بەغدا دا، ئدریس بارزانی ب هەڤكاری ل گەل برایێ خۆ سەرۆك (مسعود بارزانی) ئەندامێن شاندێ دانوستانكارێ شۆڕشێ بوون ل بەغدا كەفتنە شەڕێ سیاسی و دیبلوماسی بۆ بدەستڤەئینانا ماف و داخوازیێن شۆڕشا گەلێ كورد و سەرەنجام ب سەرپەرشتیا مستەفا بارزانی مافێ ئوتونومی بۆ كوردستانا ئیراقێ بدەستڤە هات و ڤێ ڕێكەفتنێ چار سالێن پڕ خۆشی و ئارامی ل دویڤ خۆ دا ئینان، پاشی جارەكا دی دەستهەلاتدارێن بەعسیان دژایەتیا كوردان دەست پێ كرەڤە و بۆ ڤێ چەندێ ژی ڕێكەفتننامەیا جەزائیرێ ل گەل شاهێ ئیرانێ (محەمەد رزا شاهێ پەهلەوی) ئیمزاكرن و شۆڕشا كوردی تووشی نسكۆیێ كرن و ئدریس بارزانی ب هەڤكاریا كەسوكار و مالبات و پشكەك ژ هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ ئاوارەی وەلاتێ ئیرانێ دبن و ل وێرێ هەر زوی ب هەڤكاری ل گەل سەرۆك (مسعود بارزانی) هەولا رێكخستنا ژێرخانا پارتی و هێزا پێشمەرگەیێ كوردستانێ دان و ل دوماهیا سالا (١٩٨٦) بناغەیێ بەرەیێ كوردستانی داڕشتن و ل خزیرانا (١٩٨٨) وەك هێزەكا نوی ل گۆڕەپانا سیاسی یا كوردستانێ بەرەیێ كوردستانی ڕاگەهاندن، ئدریس بارزانی ل مێژوویا بزاڤا ڕزگاریخوازا نەتەوەیی دا؛ ب (ئەندازیارێ ئاشتییا نیشتیمانی) دهێتە نیاسین و ل گۆڕەپانا سیاسی یا ئیراقێ ژی ب كەسایەتیەكێ دیار و كەریگەر دهاتە هەژمارتن و ل كۆنگرەیێ بەرهەلستكارێن ئیراقێ ژی كو ل تەهرانێ هاتبوو سازدان بانگەوازی بۆ ئێكخستنا شیانێن بەرهەلستكاران بۆ ڕوی ب ڕوی بوونا ڕژێما بەعس دكر، ب مخابنی ڤە ل (٣١) كانوونا دوویێ یا سالا (١٩٨٧)؛ ب ئەگەرێ نەخۆشیێ كۆچا داویێ دكەت و ل باژێڕكێ (سلیڤانا) سەر ب پارێزگەها (ئۆرمیێ) یا ڕۆژهەلاتێ كوردستانێ ڤە، ب ئاخێ دهێتە سپاردن و پاشی پشتی ڕاپەرینا سالا (١٩٩١) و ل ڕێكەفتی شەشی چریا ئێكێ یا سالا (1993) یێ تەرمێ هەر ئێك ژ (مەلا مستەفایێ بارزانی) ڕێبەرێ بزاڤا نەتەوەیی و (ئدریس بارزانی) سەركردەیێ هەرە دیارێ ڤێ بزاڤێ بۆ دەڤەرا بارزان دهێنە ڤەگوهاستن.
ل ڤێرێ دێ ئاماژێ ب گۆتنێن دو سەركردەیێن دیارێن كورد كەم ل سەر كاك ئدریسێ جوانەمەرگ:
* سەرۆك (مسعود بارزانی) دبێژیت (دشێم بێژم كاك ئدریس وێنەیەكێ سازگارێ بابێ من بوو و هەمی سیفاتێن بابێ من د كریار و رەوشتێ كاك ئدریس دا دهاتنە دیتن و هەست پێ كرن).
*(جەلال تەلەبانی) سەرۆكێ وەغەركریێ ئێكەتیا نیشتیمانی یا كوردستانێ و سەرۆك كۆمارێ بەرێ یێ ئیراقێ دبێژیت (ڕوڵە دلسۆزەكەی بارزانی؛ كاك ئدریس مژدە بێت ئەو ئامانجەی ژیان و خەباتی خۆتان لە پێناوی دا بەخت كردبوو وا دێتە دی).
هەروەسا شاعێرێ ناڤدارێ كورد (هەژار مۆكریانی) ژی د پارچە شعرەكێ دا؛ ب هەلكەفتا كۆچا داویێ یا كاك ئدریسێ جوانەمەرگ سۆز و وەفایا خۆ بۆ نەمری ددەتە دیاركرن و دبێژیت:
ئدریس برای لە مێژینم
رووناكی شەوی ژینم
تامی مەرگی خۆت پێ چەشتم
بۆ خەمانت بەجێ هێشتم
قەرار بوو بەر لە تۆ بمرم
جێگا لە لای بابە بگرم
ئیرەییت هات پێشم كەوتی
پێش من لە لای بابە خەوتی
زۆر دەمێكە چاوەڕوانم
هاوسێی گلكۆی تۆ بێ گۆڕم
ژێر پێی بارزانی بێ سەرم
هەژارێكی بەختەوەرم
