محەمەد مراد

جهێ سەرسۆرمانێ یە، مرۆڤەك ل سەر چ ئایین و ئۆل و نەتەوە بیت د ڤێ مێژوویا خوینا وی دا یا شەڕێن جیهانێ و شەڕێن ناڤخۆی یێن وەلاتێن دەورەبەر دا، جارەكێ ژی ئێكێ وێرەكی دا بیت خۆ كەزیێن كچەكێ ساخ یان مری بڕی بیت و هەستا مللەتەكێ یان هەستا جیهانێ پێ ئازراند بیت، دبیت ئەڤە جارا ئێكێ بیت چەتەكێ یان چەكدارەكێ گرۆپێن رژێما شەرع ل سووریێ ئەڤ وێرەكی یە دابیتە خۆ ژ غرۆرێ و توندرەویا خۆ.كەزیێن شەڕڤانەكا كورد و موسلمان ببڕیت و سڤكاتیێ پێ بكەت؛ لێ د خۆلەكێن ئێكێ دا ئەو چەكدار پەشێمان دبیت؛ خێزانا خۆ ئێخستە د مەترسیەكا دەروونی دا.
چنكو وی هزر نە دكر پێنچ كچێن هەیین و كچێن وی ژی كەزیێن خۆ دڤەهینن و د ناڤ خێزانا خۆ دا، دێ لەعنەت لێ هێنە باراندن كا تە چاوا ئەڤ كارێ نەمرۆڤایەتی كر، هەتا گەهشتی وی رادەیێ كچ و ژنێن هەمی نەتەوەیان ل سەر میدیا و د كۆمبوونێن فەرمی یێن پەرلەمان و جێهانێ دا بهێتە بەحسكرن كو كارەكێ هۆڤانەیە، ژ لایێ چەتەكێ ڤە ل سووریێ ل دژی نەتەوەیا كورد دهێتەكرن ل رۆژئاڤا پتری هزارەهان شەڕڤان شەهید بووینە، خۆدانێت قەفتێن كەزییا بووین خۆ كرینە قوربانی ئازادكرنا مرۆڤێن كورد و عەرەب و مەسیحی و ژ هەمی ئۆل و نەتەوەیان ل باژێرێكن كەفتینە دەستێ داعشێ دا، ل دێرە زۆر و رقە و منبج و حەلەب . دایك و باب و مللەتێ كورد فەخر و شانازیێ ب وان شەرڤانێن كچ یێن خۆدان كەزی دبن و كەزیێن خۆ كرینە قوربانی رزگاركرنا مرۆڤایەتیێ ژ دڕندەیێن داعشێ‌، لێ یا ئەڤرۆ پێچەوانە بوو، یاری و سڤكاتیكرن ب كچكا شەڕڤان خۆ دایە شەهیدكرن. هەست و دەروونێ جیهانا كوردی هەژاندن و هزارەها كچ و دایك و خویشكان پشتەڤانییا خۆ دیاركرن، ئەگەر كەزیەك بهێتە بڕین ب ملیۆنان كەزی دێ هێنە ڤەهاندن بۆ خۆگۆریكرنا ئاخا كوردستانێن ئەڤرۆ كەزی بوونە سیۆمبولا بەرخۆدانا رۆژئاڤا و ب سەدان كچ و كۆر پێكڤە د سەنگەرێن بەرخۆدانێ دا یێن بەرگری یێ ژ ئازادییا رۆژئاڤا دكەن ل دژی داعشێن سووری.

محەمەد مراد

رۆژاڤا ئارام نابیت هەتا كو پێنگاڤێن ئێكگرتن و ئێكرێزییا سیاسی ل رۆژاڤا دا دروست نەبیت، ئەڤا نهۆ چێ دبیت، مینا حەبەكا پەراسیتامۆلێ یە، بۆ ماوەكێ دەمكی یە، هەتا ساربوون و ئێكڕێزییا مللەتێ كورد سار ببیت، چنكو تاكرەویا سیاسی دێ بیتە ئەگەرێن ژ ناڤچوونا رێكەفتنا چاردە خالی یاكو 18 ڤێ مەها ئێك هاتێەكرن.
یا باش و د بەرژەوەندییا رۆژئاڤا دا بهێتەكرن؛ ئێكرێزییا سیاسی و جێەجێكرنا خالێن رێكەفتنێ یە، دا مللەتێ رۆژاڤا ب هندەك مافێن خۆ شاد ببن؛ كو ژ سالا 1962 رژێما بەعسا ژ ناڤچووی ژێ بێ بەهركربوون ئەڤرۆ مەترسیەكا مەزن ل سەر رۆژئاڤا هەیە، چنكو پشتەڤانیەكا مەزن یا ل رژێما شەرعی دهێتەكرن؛ ل دۆر ئێك پارچەیا سووریێ پارێزێت و دەولەتەكا سونەپەڕست یا ب هێز بهێتە ئاڤاكرن دا كو بیت هەڤكارێ توركیا و سعوودی بۆ سەر دەولەتا ئیرانێ و شیعیەتێ.
ل رۆژئاڤا پتری 53 حزبێن سیاسی ل سەر دو گرۆپان دابەش بووینە، (هەسەدە و ئەنەكەسە) یا گرنگ ئەنجوومەنێ سیاسی ل رۆژاڤا بهێتە پێكئینان و ئێكرێزیەكا ب هێز دورست بكەن داكو مللەتێ وان تووشی ژناڤچووونێ‌ نەبن و ژ مافێن خۆ و زۆربەهر نەبن، شام ژی هەست ب ڤێ نەئێكرێزی و لاوازیا سیاسی دكەت ل رۆژاڤا؛ لەو توندە د جێبەجێكرنا بڕیارێن رێكەفتنا هەژدەی ڤێ مەهێ دا كو ل ژێر چاڤدێرییا ئەمریكا و فرەنسا و سعوودیێ‌ و قەتەر و توركیا دا هاتیە ئیمزاكرن، چەند جێبەجێكرن گیرۆ ببیت؛ نەد بەرژەوندییا رۆژاڤا داینە و ئەگەر ئەڤ رێكەفتنە تێكبچیت؛ چ پارچە نامینن بناڤێ رۆژاڤا و ئەم كورد هەمی دێ خوسارەت بین ژ پارچەكا كوردستانێ و زەرەر و زیانێن ژناڤچوونا رۆژاڤا دێ بنە ئەگەرێن لاوازكرنا سیاسی ل هەر چار پارچەیێن كوردستانێ و ئەم پێكڤە دێ باجەیا وێ دەین، فەرە لەز بهێتەكرن؛ حزبێن سیاسی یێن رۆژاڤا ئێكرێزیێ‌ نیشا شامێ بدەن و شاندەكێ بناڤێ هەمی كوردێن رۆژاڤا پێك بینن، سەرەدانا شامێ بكەن و دەرگەهێن دانوستاندنان بەرفرەتر لێبكەن دا كو رۆژئاڤا ژناڤ نەچیت.

محەمەد مراد

ژ بۆ پارڤەكرن و وەرگرتنا پۆستێن سیادی ل ئیراقێ فەرهۆدە، كەسێ ژی ئاگەهی ژ مللەتی نینە، نە ل ئیراقێ و نە ل كوردستانێ های ل وی بگەهیت سەر بێدەرێ و بەهرا خۆ پوستان وەرگریت بۆ بەرژەوەندیێن كەسۆكی و حزبی نەك بۆ خزمەتكرن و بەرژەوەندیێن وەلاتی ل ئیراق و كوردستانێ، عەرەبێن سنە پۆستێ خۆ سەرۆك پەرلەمانی وەرگرت و شیعەیان ژی پۆستێ جێگرێ ئێكێ وەرگرت، باش بوو كوردان ژی جێگرێ دویێ وەرگرت پشتی شكاندن و شەرەنیخەكا مەزن، نوكە ل سەر وەرگرتنا پۆستێ سەروك كۆمارێ ئیراقێ فەرهۆدە، ل دویڤ نەریت و كولتووری ئەڤ پۆستێ خروخالی ژ دەستهەلاتێ بۆ كوردایە، تنێ وەرگرتنا ڤی پۆستی وەرگرتنا پارەكێ زەبەلاحە ژ مووچە و هێرڤە و وێڤە و پالدان و روینشتنە ل سەر كورسیا سەرۆك كۆمارێ ئیراقێ. كو د بەرێ دا ئاسن ب ساری دچەماند، نوكە چای و قەهوەڤەخوارن و پێشوازینە نەك زێدەتر وەك كورد ژی هیچ مفایەك د ڤی پۆستی دا نینە، نەشێت بەرگری ژكوردان بكەت، چونكو دیاربوو حەشدێ نیڤەكا كوردستانێ داگیركر كو سەرۆك كۆمار كورد بوو نەشیا رابوەستینیت یان هەما سەركوت بكەت، نوكە ئەڤ پۆستە بۆ كوردانە و د ناڤ كوردان دا؛ شەرەنیخە ب دەهان كەسان خۆ بەربژار كریە ژ هەمی حزبێن سیاسی یێن كوردی، ئەڤە ژی ئەنجامێن نەئێكرێزییا كوردانە و د چاڤێن عەرەبان دا كورد لاواز دبن و كەیفا وان ژی دهێت كورد د ڤی سەروبەرێ لاواز دا ببین، ل دەڤ وان گرنگ نینە كی ببت سەرۆك كۆمار بۆ خۆ پۆستەكێ لاوازە و عەرەب حەزدكەن، كەسەكێ لاوازتر ل ڤی پۆستەی دانن ببت جهێ پێكەنینا وان ل هەمی رێ رەسمێن فەرمی دا.
ئەم كورد ژی ئەڤە چاردە هەیڤ ب سەر هەلبژارتنان ڤە چوون، هێشتا پەرلەمان نەرونیشتە و حوكمەت نەهاتیە پێكئینان، هەروەكو چنە. ئەم یێن هەمی هەولدانان دكەین حوكمەتا ئیراقێ پێكبینین و مە ئاگەهی ژ كوردستانێ نەمایە،. ئەرێ باشە ئیرا ق و حزبێن سیاسی یێن ئیراقێ دێ چ هزڕ ل كوردان كەن و یێ ئاشكرا دبێژن ئەگەر هوون بەندكێن سۆر و شین بان، دا ب دەریێ هنبانكێن خۆ ڤەبن، دا چارەكێ ل خۆ كەن، چەند روینشتنا پەرلەمانێ كوردستانێ گیڕۆبیت و حوكمەتا كوردستانێ پێكنەهێت كورد د چاڤێن بەغدا و دەوروبەران دا لاوازتڕ لێ دهێت و د چاڤێن مللەتی دا حوكمەت و دەستهەلاتا سیاسی ل كوردستانێ پێگەهێ خۆ یێ جەماوەی ژ دەستددن و خەلك رەش بین و بێ ئومێد بووینە ژ ڤێ بێ سەروبەرییا سیاسی و جه نە ئێكرێزیا حزبێن سیاسی ل دۆر پێكئینانا حكوكمەتا كوردستانێ.

محەمەد مراد

دوهییا مە كوردان ب خوین و پڕی ئیش‌ و ئازار و نەخۆشی‌ بوو، ژ كوشتن ئەنفالكرن سێدارەدان ئاوەرە و دەربەدەری و زیندان و سێدارەدان و بندەستی بوو، خەبات و شۆرش‌ ل دویڤ شۆرەشێ ئینكار ناهێتە رن، ژ بەرخۆدانا مللەتێ كورد دژی ستەم و زلم و زۆرداری كو رویبارێن خوینێ هاتینە رشتن و هزاران گەنج و لاو و پیر بووینە قوربانی دوهییا مە؛ ئانكو دوهییا مە ب خوینا د سەر مە دا دەربازبوویە هەتا ئەڤرۆ هاتی.
ئەڤرۆیا مە و مللەتێ كورد باشی و خرابیێن خۆ هەنە؛ یا خۆش مللەت ل سەر جه و وارێن خۆ ئاكنجینە و د ئازادن و ژبن زولم و زۆرداریێ قورتال بووینە؛ مرۆڤ هەست ب هەبوونا خۆ دكەت؛ كوردە و یێ د ئازادیێ دا دژیت. لێ مللەت ئارام و تەنا نینە هەست ب نەخۆشیێن سیاسی و دوبەرەكییا حزبی‌ و هەبوونا دو زۆنێن كەسك و زەر دكەن، كو د بن جهێنە ئارامییا مللەتی، سەخمەراتی ئازادی و ئارامی لێ ب گشتی خەلك دامایە ژ رەفتارێن حزبێن سیاسی كو بووینە ئەگەرێ پارچەكرنا هەرێما كوردستانێ؛ ل سەر دو زۆنێن كەسك و زەر كو دبنە ئەگەرێن نەئارامی و نەخۆشییا د ناڤ مللەتی دا كو ژ سالا 1994 وەرە چارەك نەهاتیە دیتن؛ ئەڤ دیوراێ بەرلین د ناڤبەرا زۆما كەسك و زەر دا بهەڕڤیت خەلك هەست ب ئارامیێ بكەت د هەرێمەكا ئازاد دا. سەخمەراتی هندێ و ئەڤان دوبەرەكییان د ناڤبەرا هەردو زۆمان دا پێشكەفتن و پرۆژە د هەمی بیاڤان دا هاتینە پێش و كو ئەم ل سەر ئاخا كوردستانێ دەولەتین و دانوستاندنێن دەولەتێ ل سەر ئەردی ل گەل مە دهێنەكرن، لێ مخابن د ناڤخۆیا خۆ دا ئەم رزینە و كەیفا دوژمنی ب مە دهێت و هەردەم حەز دكەن كوردستان و هەرێما كوردستانێ هەڤڕكییا سیاسی تێدا هەبیت ل سەر پۆستە و دەستهەلاتێ ب سەروچاڤێنن ئێك ڤەبن؛ داكو مللەتێ كورد ئارام و تەنا نەبیت و هزر ل چ ئارمانجێن دی نەكەن و دوژمن مفای ژ ڤێ هەڤڕكیا سیاسی دبینن و ب چاڤێن نزم بەرێ خۆ ددەنە هەرێما كوردستانێ.
سوبەهی مە دڤێت ئەم هزر بكەین ئەوا چووی خەباتەك بوو؛ هەتا ئەم گەهشتینە ئەڤرۆ و نەك زێدەتر داكو بشێن سوبەهییا خۆ پارێزین و خەباتەكا سەردەمی بۆ ئارمانجێن سوبەهی بكەین، چنكو حەزێن دوهی نەك وەك یێن ئەڤرۆنە، سوبەهی دێ حەزێن مە گەلەك زەحمەتتر لێ هێن و ژیان د ناڤبەرا دوهی و ئەڤرۆ دا وەك ئێك نینە، سوبەهییا مە ب زەحمەتتر دوهی مە ئازادی دڤیا نەك زێدەتر ئەڤرۆ مە پرۆژە و ئاڤاكرن دڤییا سوبەهیا مە، خواستێن ژیانێ دڤێن كو خواستەكا هەمی مرۆڤان تشتەك هەبیت پێ بژیت دادپەروەری وەكهەڤی ل سەر ڤێ ئاخێ دڤێت هەبیت داكو هەمی مرۆڤ بژین نەك كەسەك تێر بیت و هزار كەس برسی بن.
سوبەهیا مە ب خێر نابیت، ئەگەر د ڤی وەلاتی دا تنێ كەسێن زەنگین بژین و ئەوێن دی هەمی دەستان بۆ بقوتن، چنكو سوبەهی ئەوێن دەستان دقوتن؛ پێكڤە دێ ب تیر و رومان، كەڤنە سەر پشتا مە. دوژمن دێ دەستان قوتیت، سوبەهیا مە سەردەمێ تەكنولۆجییا و سۆشیال میدیا و پێدڤیێن زێدە یێن هەمی خێزان و كەس و تایبەتی گەنجێن نوكەیە كو پێدڤی ب پێدڤیێن رۆژانە ژ ئەنترنێت و مۆبایل و پەیج و خەرجیێن رۆژانە د بێكار، لەو ئەم هزر بكەین دوهییا مە حەزا گەنجان یان ئەڤرۆ وان تێر ناكەت و ژیان و خۆشی دڤێن، هندی بۆ بێژین دوهی مە نان نەبوو بخۆین ئەڤرۆ سوپاس بۆ خۆدێ ئەم د ئازادین و ژ ترس و برسێ قورتال بووینە، ناچیت سەرێ وی دا؛ ئەو یێن د خۆشیا ئەڤرۆ ژ دایكبووین ل هیڤیا سوبەهیەكا خۆش و سوبەهیەكا باشترن.

محەمەد مراد

پشتی دەڤەرا گولییان ل سالێن 1924 دبیت ناحیە؛ بارەگایێ ناحیێ ل گوندێ (دێمكا) بوو، ل وی دەمی چ ئۆفیسێن حكومی ژبلی چەند مەخفەرێن پۆلیسان هەبوون، هەتا خواندنگەه ژی ل دەڤەرێ نەبوو، سالا 1937 ناحیە ژ گوندێ (دێمكا) دهێتە ڤەگوهاستن ژ بەر سروشتێ چیای یێ سەخت ل وی دەمی، ناحیە دهێتە گوندێ باتیفا؛ كو جهێ گوندی ل سەر بانەكا بەرفرەه بوو، ناڤەندا دەڤەرێ بوو و نێزیكێ زاخۆ بوو؛ رێك و بانێن وێ دخۆش بوون. چەند ئۆفیسەكێن حكومی وەك باژێرڤانی و قوتابخانە و بنگەهەكێ ساخلەمیێ ل باتیفێ‌ دانان، باتیفا ل وی دەمی نێزیكی200 خێزانان هەبوون، خانیێن وان بەهرا پترییا وان ڤێللا و چەند قەسرەك و ئەو خانیێن دی ژ لبانا بوون، خانی پێكڤە گرێدایبوون و كولان تەنگ د ناڤبەرا خانیان دا بوون ؛ بۆ هاتنچوونا مرۆڤ و دەوار و تەرش و كەوالی، ب شەڤ گەلەك تاری بوون؛ باژێرڤانیا باتیفا هزر ل رۆناهیكرنا كۆلانان كرن. 1..قۆناغا ئێكێ باژێرڤانیا باتیفا ل سالا 1957 هەتا 1962ڕابوو كۆلانێن تاری جهێن لەمپە و فانووسان لێ چێكرن و پشتی دبوو مەغرەب فەرمانبەركێ باژێرڤانیێ ناڤێ وی (عەبدولرەحمان فەتاح) بوو، ب وان لەمپە و فانووسان ڤە دچوو هەمی دبەردانێ هەتا چەند دەمژمێرەكا پشتی هینگێ پێڤە دهات هەمێ دڤەمراندن، وی دەمی ئەگەر خێزانەكێ چەند خۆ گرتبا؛ ب شەڤ هەتا دەمژمێر هەشت؛ گوند هەمی پێكڤە دنڤستن. پشتی ژ لایێ رژێمێ ڤە باتیفا هاتیە داگیركرن ل سالا 1962 پتریا خانیێن باتیفا سۆتن و خەلكێ وێ ئاوارە و دەربەدری گوندێن سنووری بوون. 2ـ قۆناغا دوویێ ل سالا 1976_1977باژێرڤانیا باتیفا ستوونێن كارەبێ د ناڤ ناحیێ دا چاندن و تێل راكێشان؛ گۆت دێ كارەبێ چێكەین و ل سالا 1977بەردەرێ  قشلا باتیفا یا بەرێ نوكە تنێ شوینوارێن وێ دو دارێن تویان یێن ماین؛ دو موەلیدەیێن كارەبێ یێن مەزن هینان و جهێ وان چێكرن و كارەبا موەلیدان ل سەر هەمی مالان دابەشكرن، هەتا درەنگی شەڤ و رۆژێ ژی دبەردانێ ل وی دەمی چ سركێت و ئەمپێر نەبوون، كارەب ئێكسەر دهات مالان. هەتا سالا 1982… 3-سالا 1972حوكمەتا ئیراقێ پشتی رێكەفتنا یازدەی ئادارێ پرۆژەكێ كارەبێ یێ زەبەلاح ل سەرێ باتیفا ل پشت بیستانێن كانیا سێڤێ دورستكرن؛ سێ موەلیدەیێن زەبلاح یێن رۆسی دانان تێدا، پرۆژە ما برێڤە پشتی حوكمەتا ئیراقێ دەست ب شەڕی كریە ڤە، ل سالا 197. پشتی نسكۆیا 1975 سالێن 1978 ـ ـ 1979جارەكا دی حوكمەتا ئیراقێ دەست ب نویژەنكرنا پرۆژەیێ كارەبا باتیفا كر و هەتا سالێن هەشتییان كار دكر و شەڤ و رۆژ كارەب ل سەر باتیفا دابەشدكر، بێ سركێت و ئەمپێری. 4ـ قۆناغا چارێ سالا 1982پرۆژەیێ كانیا سێڤێ كو دگۆتنێ مەشرۆعێ كارەبێ كەفتە كاری هەتا سالا 1986 كارەب ل باتیفا دابەش دكرن، بێ سركێت و ئەمپێری. 5ـ  قۆناغا پێنجێ حوكمەتا ناڤەندی دەست ب راكێشانا كارەبا نیشتمانی كر و ژ زاخۆ ستوونكێن كارەبێ دانان و كارەبا نیشتمانی گەهاندە باتیفا و پرۆژێ ویستگەها (33) دگۆتنێ (زەخت عالی) دامەزراند و دەست ب دابەشكرنا كارەبا نیشتمانی ل باتیفا هاتەكرن و بۆ جارا ئێكێ كارەبا نیشتمانی بگەهیت باتیفا ل سالا 1983 بوو. 6ـ سەرهلدانا پیرۆز سالا 1991 خەلكێ باتیفا دامودەزگەهێن حكومی پاراستن و ویستگەهێ كارەبێ ژی خەلكێ پاراست، رەوشا كارەبێ پشتی سالا 1992 زۆر خراب‌ بوو، دەست ب دانا موەلیدەیێن ئەهلی ل ناڤ باژێری هاتەكرن و كارەب ب ئەمپێر و سركێتان ل سەر خەلكێ دابەشكرن، هەتا نوكە كارەبا موەلیدەیان ل گەل كارەبا نیشتمانی ل باتیفا دهێتە دابەشكرن. 7ـ چاڤەرێنە سالا بهێت پشتی هەولدانێن شێست و سێ سالان شاد ببین ب پرۆژەیێ رۆناهی و كارەبا بیست و چار دەمژمێر. باتیفا رۆناهی بكەت ژ سركێت و ئەمپێر و بەر سندۆقێن سركێت خلاس ببین سركێت هاتە خار و هەڕن راكەن، كارەبا گشتی چو تشتان ڤەمرینن دێ كارەبا مولیدەی هێت.

محەمەد مراد

پشتی پرۆسەیا هەلبژارتنان بدوماهیك هاتی و پارتی سەركەفتنەكا مێژووی بۆ پارتا ئێكێ ل ئیراقێ و كوردستانێ تۆماركری كو شییا پتری ملیۆن دەنگان بدەستڤە بینیت و دیار بوو، هێزا ئێكێ یا جەماوەری یە د ئیراقێ‌ و كوردستانێ دا و بوو جهێ دلخۆشییا جەماوەرێ پارتی ل كوردستانێ كو پارتی بوویە جهێ باوەریـا پترییا خەلكێ كوردستانێ، خەلك چاڤەرێنە، پشتی ملیۆن دەنگان؛ دێ چ چێ بیت و دێ چ دەستكەفت و ماف هەبن؛ ئەرێ پارتی دێ شێت جەماوەرێ ملیۆنی رازی بكەت ڤێ چەندێ بارێ پارتی قورس و گران كریە، لێ باوەریەكا رەها مە ب پارتی و سەركردایەتییا سیاسیا پارتیێ هەیە، دێ ل گۆڕەی وێ ملیۆنێ و زێدەتر ژی گرنگیەكا مەزن ب هەمی تەخ و چینێن جەماوەرێ كوردستانێ دەت؛ بێ جوداهی و دێ شێت پشتی حوكمەتا فیدرال پێكبهێت، ئەو ئاریشە و گرفتێن د ناڤبەرا هەرێمێ‌ و ئیراقێ دا؛ هەمی چارەسەر بكەت و هەر چ مافێ مللەتی ل بەغدا هەبیت بدەستڤە بینیت و ئاریشەیێن هەلاویستی وەك مووچە و بودجە و قانوونا گاز و نەفتێ چارەكەت، د ڤان چار سالێن بهیت دا، خەلك و مللەت ژ گرفتێن رۆژانە خلاس بن، ئاریشەیێن مللەتی پێڤە مژویل دبن، گرفت خەلك پێ نەئارام ئەڤێن لخوارێنە:
1.ـ بۆرینا سالەك و هەیڤەكێ ل سەر هەلبژارتنێن كوردستانێ دا چوو هەتا نهو پەرلەمان نەروینشت و حوكمەت پێكنەئینایە،
2..ئاریشەیا مووچەیان بهێتە چارەسەركرن، هەر هەیڤ مووچە ل گەل یێن ئیراقێ بهێنە دابەشكرن.
3..ئاریشەیا داهاتێ ناڤخۆ ل گەل ئیراقێ چارە بوو بهێتە دیتن.
4..یاسا نەفت و گازێ ب تەمامی بهێتە چارەسەركرن.

محەمەد مراد

مەزن دبێژن بلا شەڕ و قەرقەشا كۆلانێ بیت، نەك شەڕێ سەر بێدەرێ، دو كابرا پێكڤە گەنم چاندبوو، كابرایەكێ گەلەك چاڤدێرییا گەنمی دكر دووری و ب دەواران كێشا سەر بێدرێ و قرش كۆمكرن و گێرە كرن. سپێدێ ژڤان بوو بچنە سەر بێدەرا گەنمێ خۆ لێكڤە كەن، د كۆلانێ دا هەر دو كابرا شەڕەدەڤ كرن، ل سەر دابەشكرنا گەنمی، دلێ وان ژ ئێك ما.
ئێكێ گۆت دێ باشە هەتا سپێدێ تو دێ بینێ كا دێ بێدەرێ سۆژم یان و هەر ئێك چوو مالا خۆ، كابرای گۆت ئەڤە من چ كر و چ گۆت؟ ب خۆدێ كی ئاگری ئەڤ شەڤە بەردەت بێدەرێ ئەو ئەزم، ژ ترسان دا خەوا وی نە هات، رابوو چوو سەر بێدەرێ زێرەڤانی ل بێدەرێ كر، هەتا تاڤ دەركەتی دوازدە بزۆتێن ئاگری چوون بێدەرێ ڤەمراندن، و نەهێلا ئاگر بەر بیت بێدەرێ.
ئەڤجا ئەڤێن ئەڤرۆ هێرش كرینە، سەر گێلگەها غازا كۆرمۆر؛ بۆ خۆ ب دەلیڤە زانینە، ئەو گرژی و ئالۆزییا د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتی دا ب درەفەت دیتن و هێرش كرنە سەر گێلگەهێ و چەند جار د مێدیا و سۆشیال میدیایێ دا سەركردەیێن ئێكەتیێ‌ گەف و هێرش كرینە سەر پارتی و ب ئاشكرا گەف ل بڕینا غازێ‌ و گازا كۆرمۆر دكرن، ئەو بن یان نە؛ ئەو بن ئاگر بەرداینە غازا كۆرمۆر ئەزمانێ وان یێ پیس و گەفێن وان ئاگر بەردا كۆرمۆ.
گرۆپێن توندرەو ئەوێن دڤێن هەردەم هەرێم د ئالۆزی و نەخۆشیان دا بیت؛ ئەڤ دەرفەتە ب گرنگ وەرگرت و ئاگر د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتیێ‌ دا خۆش كرەڤە و ئێكەتی تۆمەتبارا ئێكێ یە و ئەو یێ دەستان دقوتن و ب ئێكەتیێ‌ دكەنن. ئەڤ نە ئێگرێزییا د هەرێمان دا دبیت، ئەگەرێ سەرەكی دز و جاش و خۆفرۆش دەرفەتان دبینن؛ هەر چ خرابییا هەی ل دژی هەرێمێ بكەن، بۆ تێكدانا ناڤخۆییا هەرێمێ، چنكو ئەڤ پێشكەفتن و ئارامییا د هەرێمێ دا؛ چاڤێن وان تاری كرینە و چاڤێن وان پێ ڕانابن.
دەرفەتان بۆ تێكدانا هەرێمێ و بەلاڤكرنا توندوتیژییا ناڤخۆ د هەرێمێ دا بكاردئینین، یا ژ هەمیێ‌ نەخۆشتر ئەڤە جارا یازدێ یە ئەڤ پرۆژەیێ ئابۆری هندە گرنگ دهێتە سۆتن و لێدان ب درۆن و مۆشەكان؛ هەتا نهو نە بكەرێن وێ ئاشكرا بووینە و كەس ژی نەهاتیە سزدان یان گرتن، هیڤی دكەین ڤێ جارێ ژ دل بیت بۆ ئاشكراكرنا بكرێن لێدان و سۆتنا كۆرمۆر؛ پێنگاڤێن ب لەز بۆ گرتنا وان بهێنە هاڤێتن، چنكو زۆر دەنگۆ بەلاڤ دبن و هەر ئێك گرۆپەكێ یان لایەنەكی پێ گونەهبار دكەن، ئەڤە ژی نە د بەرژەوەندییا هەرێمێ دایە، فەرە بكەرێن سەرەكی بهێنە ئاشكراكرن.

محەمەد مـراد

چاوا نیپال هەڕفی و ئەگەر چ بوون؟ پەیاما ئاگرین یا قوتابی و گەنجەكێ نیشتمان پەروەر دبیت (ترێند) ل جیهانێ و د ناڤ مللەتێ نیپال دا و بوو ئەگەرێ هەڕفاندنا دەولەتا نیپال، ژ ئەگەرێن گەندەلی و بێكاریێ و نەدادی و رەڤینا گەنجان و ستەم زولم و دیكتاتۆریەتا دەسهەلاتێ، سەركردەیێن سیاسی و حوكمیێن دەولەتێ ب ئاڤاكرنا ڤلە و قەسر و بازرگانیێ ڤە مژویل بوون، هەژاری د ناڤ وەلاتی بەلاڤ بوو، هیچ كار ژی نەبوو، هەمی جومگەیێن دەولەتێ كەفت بوون، دەستێن سیاسی و بازرگانێن نیپال دا، خوینا مللەتی دمێت و رێژەیا هەژاریێ و بێكاریێ و برسیبوونێ بەربەلاڤ بوو، گەهشتە د ناڤ هەمی خێزان و گوند و باژێرێن نیپالێ دا.
سالانە دەهان هزار گەنج بۆ پەیداكرنا ژیانێ ژ نیپال درەڤین، هەر بۆ هیچ كەسێن دەستهەلاتێن سیاسی و حكۆمی خەم نەبوو، چ گرنگی ب ژیارا خەلكێ نەدان، ئەو دەولەتا ب خوینا هەژار و كاسبكارێن نیپالی ل سالا 2008 بوویە دەولەت، جهێ ژیانێ خەلكێ لێ نەمابوو، خەلك تەنگاڤ بوو، د پەیاما قوتابیەكێ زانكۆێ دا، دەستەواژە و درووشمێن ئاگرین د ناڤ تەخا قوتابی و لاوان دا د خۆنیشادانێ دا، بوونە جهێ كەیفخۆشی و ئازراندنا هەمی مللەتێ نیپال د ڤان خۆنیشاندانێن بەری هەفتیەكێ دا، بوونە ئەگەرا سەرهلدانا مللەتێ نیپال ل دژی دەسەلاتا دیكتاتۆر و گەندەل و د ماوەیێ چەند رۆژەكان دا، حوكمەتا نیپال شكاندن و سەركردەیێن وێ یێن سیاسی و حوكمی ب رەڤا خۆڕا نەگەهشتن.
بەهرا پتر یا سەركردەیێن وان كەفتن دەستێ خەلكی، یاری و سڤكاتی پێ كرن و هاڤێتن د ناڤ زەبالێن گلێشی دا، قەسر و كۆچك و دیوان و مالێن هەمیان ژی ئاگر بەردانێ، نەپارێن وان و نە لەشكر و هێزا حوكتا نیپال و نەزێرەڤانێن كۆچك و دیوانان ژی بەرگری ژ سەركردەیێن خۆ نەكرن و ل گەل مللەتێ نیپالێ، حوكمەت شكاندن، ئەڤە وێ رامانێ ددەت، كو هیچ هێزەك خۆ ل بەر جەماوەرێ سەرهلدای ناگریت، ئەگەر ئارمانج ژ ناڤبرنا دەسهەلاتێن دیكتاتۆر و گەندەل بن، چنكو هەر چ سامانێ هەی سامانێ مللەتی یە، ب خوینا مللەتی هاتیە و چ حزبێن سیاسی بێ مللەت ناگەهن دەسهەلاتێ، نەدادپەروەری ونەوەكهەڤی د ناڤ مللەتی دبیت ئەگەرێ رۆخاندنا مللەتی، پارە و ڤلە و قەسر نەشێن بەرگریێ ژ چو دەسهەلاتێن دكتاتۆر و سەختە و گەندەل بكەن.

محەمەد مراد

چ رۆژ ژ رۆژا 26 گولانێ پیرۆزتر نینن، ببت رۆژا پێشمەرگەی، چنكو شۆرشا گولانێ د كاودانەكێ سەخت و دژوار دا سەرهلدا، ئۆمێد و هێڤییا گەلێ مەبوو، ل دەمەكێ بوو بێ ئومێدی كەفت بوو ناڤ مللەتی، پشتی نسكۆیا سالا 1975 كو چ هیڤی نەبوون و نەمابوون، جارەكا دی شۆرش زیندی ببەن، گری و شینی كەفت بوو ناڤ مللەتێ كورد، رژێمێ كوردستان هەمی داگیركربوو، بهوستەكا ئاخا كوردستانێ نەمابوو، لەشكرێ ئیراقێ نەگەهشتێ، هەتا سنوورێ كوردستانا باكور هەمی كربوون رەبیە و سەنگەرێن لەشكری، ئانكو كوردستان دۆرپێچكربوو.
وەسا پلان ژ لایێ رژێمێ ڤە هات بوو دانا كو چ دەما و چ زەمانا چ شۆرشێن كوردی سەرنەهلدن، د ناڤ باشورێ كوردستانێ دا ژی، رژێم وەكی گورگا لێ هاتبوو، مللەتێ كورد بندەست بوو، كەسێ هەست ب زەلامی و مێرانییا خۆ نەدكر، كەسێ نەدشیا سەرێ خۆ راكەت، ب هەول و بزاڤێن سەركردایەتییا شۆرشێ و سەرۆك بارزانی، ل ئاوەرەبوون و دەربەدەریێ، و دویر ژ ئاخا پیرۆزا كوردستانێ، بریارەكا وێرانە و نەتەوەی دەن و دەست ژ شۆرشێ بەرنەدن وەك (بارزانی نەمر) گۆتی (ل شكەستنان بێ ئومێد نەبن و ل سەركەفتنان ژی مەغروور نەبن) ئەوبوو، بریار دا، دەست ب شۆرشەكا نوی پێشكەڤتیخواز و پارتیزانی بدەن بناڤێ شۆرشا گولانێ. ل 26 گولانێ شۆرش هاتە راگەهاندن و گرۆپ و مەفرەزەیێن پێشمەرگەی یێن پارتیزانی گەهاندن ناڤ كوردستانێ و دەست ب بزاڤا سیاسی و لەشكری كرن، ترس كەفتە د ناڤ لەشكرێ ئیراقێ و رژێما بەعس دا، ل بەغدا خەوا وان نەدهات ژ ترسێن پێشمەرگێ گولانێ دا، دەهان سەنگەرێن خۆ چۆلكرن ژ ترسێن پێشمەرگێ گولانێ دا و كەیف و خۆشی كەفتە باشۆرێ كوردستانێ و گرنژین كەفتە سەر لێڤێن گەنج و لاوان، و بێ ترس د ناڤ ئۆڕگانێن خواندنگەهان دا سەرێن خۆ بلندكر و هیچ هزر بۆ رژێما بەعس نەكرن، دەست بزاڤێن سیاسی ل گوند و باژێران هاتەكرن و هەست و وڕەیا مللەتی بلندبوو، كو ژ زیندان و سێدارەدانێ نەترسیان، ب درووشمێن شۆرشگێری مللەت ئازراندن سەدان گەنجان پەیوەندی ب شۆرشا گولانێ كرن و د ماوەكێ كێم دا هێزێن پێشمەرگێن گولانێ شیان ب سەدان گوندێن كوردستانێ رزگار بكەن.
وەسا خەلكێ كوردستانێ حەزژ پێشمەرگێ كولانێ كر، و لاڤا بۆ دكر، و د ناڤ مالێن خۆدا خودان دكرن، هەمی ب كوڕ و لاوێن خۆ دانان، ڤیانا پێشمەرگەی د دل و ناخێ مللەتی دا هات چاندن و د ناڤ مللەتێ كورد دا ژی پیرۆزترین رۆژا نەتەویی و بەرگری بوو رۆژا 26گولانێ، كو ل وێ رۆژێ مللەتی هەست ب هەبوونا خۆ كر و چ رۆژ ژ وێ رۆژێ پیرۆزتر نینن د ناڤ مللەتێ كورد دا.
شۆرشەكا پێشكەفتیخواز و پاقژ و پارتیزانی بوو و خەلكێ هەر چار پارچەیێن كوردستانێ پشكداری تێداكرن و وەك پێشمەرگە بەرگری ژ ئاخا كوردستانێ كرن بێ جیاوازی، ئەڤ رۆژە د مێژوویا شۆرشگێری دا رۆژەكا پیرۆزە، ئەگەر رۆژەك بهێتە دانان بۆ رۆژا پێشمەرگەی پیرۆزترین رۆژ 26 گولانێ یە، كو هەمی مللەتێ كورد ب هەمی حزبێن سیاسی ڤە شانازیێ‌ ب ڤێ رۆژێ ببەن.

محەمەد مراد

مەزنان یا گۆتی كەس ب خۆزییا ناگەهیت باقێن كەزییا… نزانم ئەم سیاسەتێ چاوا دكەین یان تێدگەهین، نینە د جیهانێ دا خەبات بهێتەكرن و ل هیڤیێ بن هەتا دوژمنێن وی د چەپەران دا بمرن، ئەڤە مالخرابكرنا وەلاتی یە، ئەم وەسا تێدگەهین ئەگەر ئیراق خراببوو، د بەرژەوەندییا مە دایە، نەخێر ئیراق خراب بیت زەرەرو و زیانێن مەزن و مەزنتر ژی دێ گەهن مە، وەك هەرێم، ژ لایێ ئابۆری و سیاسی ڤە، چنكو پشتی سالا 1991 و هەتا نوكە چەند جاران ئیراق یا خراببووی و ئەم ژی ل گەل خراببووینە، مە چ قازانج ژ خرابكرنا ئیراقێ نە دیتی یە، ئارامییا ئیراقێ د بەرژەوەندییا مە كوردان دایە.
ئەگەر ناكۆكێن سیاسی د هەرێمێ دا چارە ببن، یانهۆ د خەونێن هندەك سیاسیان دا ئیراق دێ خراب بیت، تەمام ئیراق ل 1991 خراب بوو، مە چ كر، ل 2003 ئیراق خراببوو مە چ كر؟، ئەم ماینە ب بودجە و پارە و پۆستان ڤە، 2014 ئیراق خراب بوو، مە چ كر نیڤەكا ئاخا كوردستانێ د گەل نیڤەك سەروسامانێ كوردستانێ مە ژ دەست دا، سەخمەراتی سەرەدانا هزار ئاوەرە و شەهید و قوربانی و هەتا نوكە سەدان پێشمەرگە و كوردێن مە یێن ئێزدی بێ سەروشین و د بەرزەنە، باشە ئەم د ناڤخۆییا هەرێمێ دا گرفتێن سیاسی و ئابۆری چارەكەین، زۆر باشترە ئەم خۆ ل هیڤیێ بگرین هەتا ئیراق خراب بیت، ئەرێ نوكە ئەم یێن ل هیڤیێ ئیراق موچەی بهنێریت، سوباهی خراب بیت. ئەو ژی نامینیت.
یان نە تنێ مووچە ژ ئیراقێ دهێت، دبیت ب دەهان دەرگەهێن دی یێن ئابۆری ئەم ب ئیراقێ ڤەگریداینە و هاریكارییا هەرێمێ دكەن، ژبلی ئاریشەیێن نەفت و گازێ كو هێشتا چارەسەری بۆ نەهاتییە دیتن، هەرێم راستەوخۆ نەفتێ بفرۆشیت، نابیت ئەم دەستان ژ خۆ بەردەین هەتا ئیراق خراب بیت، چونكو هیچ دەرفەتەك نینە ئارمانجەكا نەتەوەی بخوازین وەك راگەهاندنا دەولەتا كوردی، چنكو ژ لایێ ئابۆری ڤە ئەم د خالا سفرێ داینە ژ لایێ سیاسی ڤە د ناڤخۆییا هەرێمێ دا، ئەم د خالا سفرێ دانین، ژ لایێ پەیوەندیێن هەرێمێ ل گەل توركیا و ئیرانێ‌ و سووریا ڤە ژبلی پەیوەندیێن بازرگانی ئەم د خالا سفڕێ دانین، قەد دڤێت ئەم ل هیڤیا خراببوونا ئیراقێ، نەبین چنكو ئیراق خراب بیت ئەم ژی دێ ل گەل خراب بین.