سیلاڤ بازێركی

ئەز ل وێ باوەرێ نینم د ئەڤی سەردەمی دا ژ بلی دایك و بابێن مە كەسەكێ دی هەبیت بێ مەرج و بەرژەوەندی هاریكارییا مە بكەت، سەردەمەكە هەمی نێزیك بوون ب ڤیان نینن هەمی گرنژین ژ دلخۆشیێ نینن هەر هەمبێز كرنەك ڕامانا براینیێ نادەت هەتا هەر سەرەدانەك ژی ڕامانا مرۆڤاتیێ نادەت!
بەلكۆ سەردەمەكە هەر كەسەك بۆ بەڕژەوەندیێن خوە كاردكەت، ئەڤجا چ بەڕژەوەندیێن ماددی بن یان بەڕژەوەندیێن هەستان بن! لەوما باش یێ/ا هشیار بە بلا هەر گرنگی پێدانەك تە د سەردا نەبەت ل ئەڤی سەردەمی ژ هەر نێزیكبوونا كەسەكی پێدڤییە ل دەستپێكێ هزر بكەی ئەڤی كەسی چ بەڕژەوەندی ب تە هەیە! ب مخابنیڤە د نهۆ دا تۆ دێ هند گرنگێدانێ بینی هندی تو بشێی مفای بگەهینی یان پێدڤیەكا وان پڕ بكەی هەر گاڤا مفایێ تە ب دووماهیك هات، تو ژی دێ گەلەك ب سادەی ب دووماهیك هێی، دبێژن: “جارەكێ ئەلهۆیەكێ مەزن ل ئاسمانی دفری و مارەك ل سەر پشتا وی بۆ ئەلهۆی دگۆت ئەگەر ئەس ماری ل سەر پشتا خوە پاڤێژم دێ مار ب من ڤە دەت و ماری دگۆت ئەگەر ئەز ب ئەلهۆی ڤە دەم دێ من ل سەر پشتا خوە هاڤێت و هەر كەسەكێ ئەڤ ئەلهۆ و مارە دیتبانە، دا بێژیت هەوارە پەیوەندیا وان چەند یا جوانە! “ لێ د ڕاستینە ماری پێخۆش بۆ ل سەر پشتا ئەلهۆی و نە ئەلهۆی پێ خۆشبوو مار ل سەر پشتا وی، ئەڤجا ئەڤ بابەتێ ئەلهۆ و ماری وانەیەكا دیتر نیشامە ددەت ئەگەر تو مار بی نەچارن تە ل سەر پشتا خوە بهێلن هەتا ئەگەر تو چەند بارگرانیبی ل سەر پشتا وان چنكو نەچارن خوە بپارێزن ژ ژەهر و زیاناتەیا پیس! و ئەگەر تو ئەلهۆ بی بلند بفری چپێنەڤێت جهێ ماری نە ل سەر پشتا تەیە، ئەڤجا ب زووینترین دەم خوە ژ وی مارێ ل سەر پشتا خوە قورتال بكە! بگەهینە جهێ وی دا ژێ قورتال ببی یان ئەگەر ماری بتەڤە دا ماكی دبێژیت تو دێ ب ژەهرا وی مری! دبیت بۆ ماوەیەكی تە لاواز بكەت، لێ پاشی بهێزتر بزڤری هەر وەكی دبێژن ئەو برینا تە نەكوژیت دێ تە بهێزتر ئێخیت.

سیلاڤ بازێركی

دبێژن پشتی ژنەك ژ هەڤژینێ خوە جودا بووی، نامەیەك بۆ نڤیسی د ناڤەرۆكا نامێ دا گۆت بوو: ئەو ئەز بووم یا كۆ ب ناڤەكێ سەختە ل سەر توڕەكا جڤاكی داخازا هەڤالینیێ بۆتە فرێكری تە ئەز وەرگرتم و دانای ئێك ژ نێزیكترین هەڤالێن خوە و ب دەمژمێران تە دگەل من د ئاخفت، ئەز مەندەهووش بووم چاوا وەسان ڕۆژانە تە دلێ خوە بۆ من ڤەدكر و دژیانا مە یا ڕاستەقینە دا تۆ نە دشیای بۆ پێنج خولەكان دگەل من باخڤی، ئەز ئێشام دەمێ تە گازندە بۆ من دكرن و تە هەر بەحسا من بۆ من دكر، ئەز دڤێ كەیسێ دا تاوانبار بووم و هەم دادوەر ژی بووم، ئەو ئەز بووم یا كۆ دا بیتە هەڤژینا تەیا نوو ما دا چ چێ بیت ئەگەر تە دەرفەت دابا د ژیانامەیا ڕاستەقینە دا پتر ئێك و دو ب نیاسین من دڤێت بزانی ئەو ناڤێ سەختە د سۆشیالێ دا هەڤژینا تەیە د ژیانا ڕاستەقینە دا یا كۆ خارنێ بۆ تە دروست دكەت و كارێ ناڤ مالا تەدكەت و زارۆكێن تە پەروەردە دكەت ئەڤجا چاوا ئەز خزمەتاتە بكەم و ئێكادی كەیفێ دگەل تە بكەت تۆ چاوا ب دلۆڤانی و رۆمانسی گەل وێ دئاخڤی و ئەزم یا كۆ خوە بۆ تە ماندی دكەم.
ئەڤ كورتە چیرۆكە چ راست بیت یان درەو بیت نامەیەكا كوور یا تێدا هەی، ئەرێ بۆچی هەردەم زەلام حەزژ وی تشتی دكەن یێ دەستێ وان نەگەهیتێ؟ ئەرێ ما ئەگەر ب دەستڤەئینا بێ تام دبیت یان بێ بها دبیت؟ ئەز مەندەهووش دبم ب وێ ڤیان و گرنگی پێدانا بەری هەڤژینیێ د ناڤبەرا ژن و مێران دا بۆچی پشتی چەند سالەكێن كێم ئەو هەستێن جاران نامینن؟ ڤیان و حەزژێكرن تێكەلی ئاریشەیێن ژیانێ دبن ئەڤجا چ ئاریشەییێن خێزانێ بن یان ئاریشەیێن ماددی بن و ب مخابنی ڤە ب تایبەتی و وەلاتێ مە ئاریشە حەزژێكرنا هەڤژینا دخوون و هەڤژین ژی نە هند د مەلەڤانن خوە ژ بەحرا ئاریشا قورتال بكەن!
مادا چ چێبیت ئەگەر د گەل كرنا پشكنینێن بەری هەڤژینیێ خولەكا ڕەشەنبیریكرنا هەڤژینان ژی هەبا بۆچی ل وەلاتێ مە هەتا مولەتا شوفێریێ ب دەستڤەبینی پێدڤییە خوە گەلەك ماندی بكەی، لێ بۆ پێكئینانا هەڤژینیێ و بڕینا مەهرێ ل دادگەهێ پێدڤی ب هیچ ڕەوشەنبیریەكا خێزانی ناكەت، مادا چ چێ بیت ئەگەر د ناڤ ژیانا رووتینیا ژن و مێران دا پازدە بیست خولەك هەبن بۆ گەنگەشەكا تەندروست دەربارەی كار و ژیانا وان و بەردەوام ئێكدو نیاسین هەبیت چنكو سروشتێ مرۆڤی دهێتە گۆهۆڕین ئەرێ ما تۆ بەری پێنج سالان و نوكە هەر ئێك كەسایەتی؟

سیلاڤ بـازێـركـی

جبران خەلیل جبران دبێژیت: “ژیان گەشتەكا كورتە نابیت ئەم ب كەرب و كینێ ڤە ببۆرینینن، ژبەر هندێ ل ئێكودو ببۆرن و نێزیكی ئێك ببن، چونكی ژیان جارەكە“ چەند ژ خۆشتڤی و كەسوكارێن مە بەری دەمەكێ كێم د گەل مە دا بوون، لێ د نهو دا د هەمبێزا ئاخێ دانە جوانترین تشت د مرنێ و دوویربوونێ دا ئەوە مرۆڤ بۆ هەتا هەتایێ دمینیتە د ناڤ بیرهاتنێن خۆشتڤیێن خوە دا هەتا ئەو كەسێن دلمانی و نەڤیان ژی د ناڤبەرا وان دا دەمێ ئێك ژ وان تووشی نەخۆشیەكا گران دبیت یان تام بكەتە مرنێ لایێ بەرامبەر گەلەك دل نەرم دبیت هاتا وی ڕاددەی نەڤیانا خوە ژبیر دكەت هەروەكی دبێژن:“چ تشتان وەكی مرنێ مرۆڤ ئەزیز نەكرینە” لێ چ مفا د ڤیانەكا بێ هەستپێ كرن دا هەیە؟ چ مفا هەیە ئەگەر ب پەشیمانی تو ل دویڤ ئەمبوولانسێ ڕا بەر ب ڕێكا گۆڕستانێ بچی. ئەو كەسە چەند خودان دلەكێ مەزنە یێ ل سەر ڕاستیێ ژی بیت لێ هەر لێبۆرینێ بخوازیت، مرن دەرفەتێ نادەتە هەر كەسەكی نەخۆش ببیت پاشی بمریت ئەرێ تۆ گەرەنتیێ ددەی، پشتی پێنج خۆلەكێن دی د ژیانێ دابی؟ ئەگەر تو گەرەنتیێ نەدەی، دێ گەردانا خوە ل دەڤ كێ دەیە ئازاكرن؟ ب ڕاستی ژی دونیا یا خائینە! چەند خوە بۆ ماندی بكەی دێ هەر ڕۆژەكێ تەژ ناڤ خوە كەتەدەر و مرن بۆ هەتا هەتایێ دێ تە بۆ خوە بەت“ئیمام عەلی”رازیبوونا خۆدێ لێبیت دبێژیت: بۆ دونیایا خوە وەسا بكە هەر وەكی تو چ جاران نامری و ژبۆ ئاخرەتا خوە ژی وەسا بكە هەروەكی سوباهی دێ مری.
ئەگەر تو یێ چاڤەرێ بی ل ئەڤێ دونیایێ ب سەرەكێ تەنا و بێ خەم و ئاریشە بژی تو یێ ل سەر شاشیەكا مەزن! چونكی ئەڤ دونیایە جهێ كاری و تاقیكرنێ یە و ب ڕاستی ژی ژیان وەكی فڕۆشگەهەكێ یە، هەر تشتەكێ تو بكەی دێ بهایێ وی دەی! دبیت جار جاران ئۆفەران بدەتە تە، لێ یێ چاڤەڕێ نەبە، ل دەمێ تو قوتابی دێ هزر كەی تو خواندنا خوە ب دوماهیك بینی دێ ئارام بی! پاشی دێ هزر كەی ژیانا هەڤژینیێ پێكبینی، دێ ئارام بی پاشتی هەڤژینیێ زارۆك دهێن پاشی دێ هزر كەی ئەگەر زارۆكێن تە مەزن بوون دێ ب تەمامی ئارام بی لێ پشتی مەزن دبن دێ بێژی خوەزی هوین هەر زارۆك مابان! چپێنەڤێت د هەر قووناغەكێ دا نەخۆشی و ئێش و ئازارێن خوە یێت هەین، لێ تشتێ سەیر ئەوە د هەر قووناغەكێ دا دێ بێژی خۆزیكێن بەری نوكە سال بۆ سال دێ بێژین خۆزیكێن پار و پێرار، هزر بكە ژیانا تە وەكی پەرتووكەكا بەری بچیتە چاپێ یا ل بەر دەستێ تە تو یێ پێداچوونێ بۆ دكەی ئەرێ دێ چ تشت گوهۆری؟.

سیلاڤ بازێركی

د ناڤ مللەتێ كورد دا ب درێژاهییا دیرۆكێ هەردەم ناڤێ زەلامێ كورد ب عەگیدی و مێرخاسی و مەردینی یێ بەلاڤ بووی و هەردەم ژ وان كەسێن مەرد و چاڤ ڤەكری و خودان سینگەكێ بەرفرهە بووینە،
لێ د نوكە دا كەسێن ئەڤ تایبەتمەندییە ل دەف دیار ب تبلێن دەستان د هێنە هژمارتن جهێ داخێ یە زەلامێ كورد یێ خودان هەیبەت ئەڤرۆكە ب كێماسی و شاشیێن دەوروبەرێن خوە ڕازی دبیت و چاڤێ خوە ل سەر دگریت، ئەرێ چاوا ئەو زەلامێ هندە ب هەست هاتییە گۆهۆڕین و بوویە پەیكەرەك د جڤاكی دا، ئەرێ زەلام ئانكو چ؟
ژمێژەیە د ناڤ جڤاكێ كوردەواری دا دبێژن هەموو نێر زەلام نینن لێ ئەڤا من د ڕاوەستینیت و د هزرا من دا ئەوە كۆ زەلامێ كورد هەر شێرێ جارانە لێ د نوكە دا ب مخابنی ڤە شێر یێن كەفتینە ڕكا و كێڤریشك و ریڤی ب ئازادی یێ هاتن و چوونێ دكەن وەكی فەرمانبەرەكێ دل سۆز بەلێ ڕێڤەبەرەكێ گەندەل هەبیت، وەكی زەلامەكێ مەرد یێ ژنەكا تووند هەبیت یان ژنەكا بەهرەمەند لێ د ناڤ مالەكا گرتی دا بیت.
‏ئەڤا من ئاماژە پێ كری مەرەم بۆ زەلامان ب تنێ نینە ژ مێژەیە مەزنان یا گۆتی(شێر شێرە چ ژنە چ مێرە) ئەرێ پێكهاتەیێ ڤان ڕكێن شێر كەفتیێ چییە؟ ما هندە د موكۆمن كۆ نەهێنە شكاندن؟
د ناڤبەرا پێشمەرگەی و فەرمانبەری و كارێ وان دا مووچە یێ هەی ژ خۆشكرنا ژیانا خێزانا وی و د ناڤبەرا ژن و مێران دا زاڕۆك یێن هەین و دبیت هندەك جاران نهێنیێن هەڤدو وەكی چەكەك ب كاربینن ئەرێ ما قەیرانێن ئابووری كارتێكرن ل سەر رەوشا رێزدارییا زەلامی ژی كریە؟
ل ڤێرە دو بڕیار دكەڤنە بەر سینگێ مە یان دێ ب چاڤ نقاندی ژیانا خوە بەیە سەری یان دێ بڕیارا ئازادییا خوە دەی و گەلەك ژ تشتێن تۆ حەزژێ دكەی كەیە قوربانی دو بڕیارێن قورسن لێ هەروەكی هونەرمەند(محەمەد شێخۆی) د سترانا سولاڤ جانێ دا دبێژیت (بلا پوڕ بم ناڤ چەما دا نە كو شێر بم ناڤ ڕكا دا بلا بمرم ب برینا نە كوو بمرم ئەس د دل دا) ئەم جارەكێ دێ ل ڤێ ژیانێ ژین وێ جارێ ژی بلا ب سەربلندی و كەرامەت بژین.

سیلاڤ بازێركی

ژیان ب ڤیان و دلۆڤانیێ جوان دبیت، ب كەیف و گرنژینێ ب ڕەوش دكەڤیت، ب كەرب و توڕەبوونێ شێلی دبیت، لێ ب ژ دەستدانێ مرۆڤی ب ساخی دكوژیت، پترییا مە د نهۆ دا هەدارا خوە ب كەسەكی ڤە گرێدایە ئەڤجا ئەڤ كەسە چ زارۆیێن مەبن، یان دایك و باب، یان هەڤالێن مەبن….
ئانكۆ ئەم مرۆڤ د سروشتێ خوە دا ب كەسێن دەوروبەر ڤە دهێینە گرێدان تێگەهێ حەزژێكرنێ وەسان یێ د سەرێ مەدا هاتیە چاندن حەزژێكرن ئانكو گرنگی پێدان، لێ پێكڤە گرێدانەكا سەقەت! چنكو كەس دگەل مە دا نامینیت هەتا دووماهیێ‌ خۆزی دەمێ دایك و بابێن مە ئەم فێری خواندن و نڤیسینێ و ژیانێ دكرین جار جاران ئەم فێری ژیانا بێی خوە ژی كرباین هەر وەكی كەسەك دبێژیت: بابێ من ئەس فێری هەموو تشتان كرم، لێ فێرنەكرم بێی وی بژیم، ب ڕاستی ژی مرۆڤ ب كەفتنا دایك و بابان كورە دبیت هەتا وی ڕاددەی باژێر ب ئێك جاركی د چاڤێن مەدا بێ ڕامان دبیت ژبەركۆ بێی پرسیاركرن ئەو د هەر كار و چالاكیەكا ژیانا مەدا ڕێنیشاندەرێن مە بوون، ئەڤجا د ئەڤێ پەروەردەكرنا مەیا سەقەت دا پێدڤییە ئەم د پەروەردەكرنا زارۆیێن خوە دا هەمان شاشیا دگەل مە هاتیەكرن دوبارە نەكەین زارۆیێن خوە فێربكەین دێ چاوا بێی مە ژین؟ بچووكترین نموونە ل دەمێ زارۆك یێ ساڤا ژ بۆ (مێژ مێژكێ) مساسكێ دكەتە گری ئێكسەر نەكە د دەڤی دا فێر بكە ئەو ب خوە ببەت بخووت د هەر كەفتنە كا زارۆكی دا ئێكسەر نە دانە بەر سینگێ خوە و نازدار بكە فێر بكە ئەو بخوە ڕابیتە سەر پێیێن خوە، خەلەتیا پترییا مە مرۆڤان ئەوە كۆ ئەم د حەزژێكرنێ دا سنوران نزانینن، هندی ئەم پتر حەزژێبكەین دێ پتر گرنگیێ پێ دەین ئەم هزر ناكەین كو دێ ڕۆژەك هێت دێ بێی ئێك ژین ئەڤجا پێدڤیە خوە فێری ژیانا بێی ئێك ژی بكەین ئانكو ب كورتی هندی ئەم پتر پێكڤە بهێینە گرێدان دێ رۆژەك هێت باجا ئەڤێ پێكڤە گرێدانێ دەین.

سیلاڤ بـازێـركـی

هەر كەسەك ژ مە ب چاڤەكێ جودا تەماشەی ژیانێ دكەت؛ د دیتنا مە دا جوداهیەكا زۆر یا هەی و ب تایبەتی د ناڤبەرا مە هەردو رەگەزێن نێر و مێ دا، دو رەگەزن هەتا ڕاددەیەكێ زۆر هزر و دیتنا وان یا ژێكجودایە، رەگەزێ مێ پتر حەزژ ئاخفتنێ دكەت دگەل كەسانێن نێزیك یێن دەوروبەری خوە ب تایبەتی هەڤژینێ خوە هەتا گەلەك جاران دگەهیتە وی ڕاددەی ژی پتپت و گازندەیێن خوە ژی هەر بۆ هەڤژینێ خوە دكەت، لێ نە ب مەرەما كەرب و نە ڤیانێ، بەلكو ئافرەت بۆ وی كەسی دئاخڤیت یێ حەزژێ دكەت، لێ ل دەڤ ڕەگەزێ نێر ئەڤ چەندە یا بەروڤاژییە زەلام هند حەزژ ئاخفتنێ ناكەت ب تایبەتی ل گەل هەڤژینا خوە ب ئێكجاری تاقەتا گوهدانا پتپت و گازندان نینە، د دەمەكی دا ئەڤانا هەمی گۆتنێن شرین پێشكێشی ئێكودو دكرن هەتا وی ڕاددەی دمانە چاڤەرێ كا دێ كەنگی دەمێ هەڤپەیڤینا وان هێت“ د ڕاستی دا زەلام بۆنەوەرەكێ سەیرە حەزژ وی تشتی دكەت ئەڤێ ب دەستڤە نەهاتی” هەر وەكی پرسیار ژ هۆزانڤانەكی هاتەكرن هەستێ تە چیە تو نەگەهشتییە ئەڤینا خوە د بەرسڤا خوە دا گۆت: ئەگەر ئەس گەهشتبامە وێ ئەز نە دبوومە هۆزان ڤان.
چەند نامەیەكا كویر یا د بەرسڤا وی دا هەی ئانكو ئەگەر ب دەست من ڤە هاتبا ئەز نە دبوومە عاشقێ وێ! لێ ل دەڤ ڕەگەزێ مێ هندی پتر ڤیان و نێزیكبوون هەبیت دێ پتر حەزژێ كەت.
لێ ئەگەر بابەتی ژ لایێ سایكۆلۆژی (دەڕوونی) ڤە ڤەكۆلین دێ بینینن د ناڤ بێدەنگییا زەلامی دا قەڕەبالغیەكا مەزن یا هزرا یا هەی ئەگەر ژن رەفتارەكا نوی ژبۆ دلخۆشكرنا هەڤژینێ خوە بكەت د ئێك دەم دا زەلام دێ دلخوەش بیت ژی لێ دێ هزر د هندێ دا كەت ئەو ژ كیڤە فێری ڤێ ڕەفتارێ بوویە ب ڕاستی ژی زەلام بوون یا ب زەحمەتە! زەلام دانپێدانێ ب ئێشانێ و شكەستنێ ناكەت زەلام ڕۆندكێن خوە نیشا كەسێ نادەن زەلام بەرپرسە ژ سەخبێریكرنا ژیانا خێزانا خوە زەلام دبنە باب و باب چیانە بۆ زاڕۆیێن خوە، لێ ب مخابنیڤە ئەم یێ د سەردەمەكی دا زەلام بوون یا د مەترسیێ دا باژێر یێ پڕە ژ ڕەگەزێ نێر لێ زەلام ب تبلێن دەستان دهێنە هژمارتن هەر وەكی دبێژن:“هەمی نێر زەلام نینن”دەمێ زەلامەك پشت و پەنا بیت بۆ كچا خوە ئێدی ب زەحمەت ئەو كچە تووشی خەلەتیان ببیت.
زەلام كەسەكە زوی ب زوی دانپێدانێ ب هەست و رەوشا ژیانا خوە ناكەت بتنێ ل دەڤ وێ ئافرەتێ نەبیت یا كو ب وێ هەست ب هەدار و دلۆڤانیێ بكەت هەتا وی ڕاددەی نەمەرجە ئەڤ كەسا زەلام هەدار و ڤیانێ ل دەڤ دبینیت، خۆشتڤیا وی یان هەڤژینا وی بیت! نەخاسمە باوەری ژ هەر تشتی گرنگترە زوور یا ب زەحمەتە ئەگەر باوەری ل دەڤ زەلامی شكەست ئاڤا ببیتەڤە.
ئەڤجا خانما هێژا ئافرەتەكا بیرتیژ و هزر ڤەكری بە یا ب هەدار و دلۆڤان بە دگەل زەلامێ خوە داكو ڤالاهی د پەیوەندییا هەوە دا دروست نەبیت، چنكو ب ڕاستی ژی زەلام د سروشتێ خوە دا ب ڤالاهیان رازی نابن! ب هەر رێیا هەبیت پێدڤییە ڤالاهیێن خوە پڕ بكەن هەروەكو دبێژن: ئەگەر زەلام ژ سەر خوارنێ رابوو یێ تێر هزار بهێن كەباب بهێن دلێ وی ناچیتێ! لێ مەرەم ئەو نینە تو رۆژانە ماست و تەحینا بدەیێ و بهنێریە د ناڤ خوارنگەهان دا!.

سیلاڤ بازێركی

جیهانا نهۆ یا پرە ژ ئالۆزی و تێكدان و ناكۆكییان پتر ژیا پێدڤی ئەم پێدڤی ب هوشیاری و چاڤ ڤەكرنەكا توندین ئەم مرۆڤ ژی گەلەك د سەیرین د دەمەكی دا ئەم پێدڤی ب شیرەت و ئامۆژگارییاینە، لێ ب شیرەتێن كەسێ ژی رازی نابین! یان هەر ئەم د ئامادە نینن دەمەكێ ڤالا بۆ خوە پەیدا بكەین ل دیوانا بسك سپییەكێ ڕوینینن داكو بۆ مە باس ل سەربۆڕێن خوە بكەت! د راستی دا پترییا مرۆڤێن نوكە ژ شیرەتان دڕەڤن! نزانم ئەنجام دانا خەلەتیێ بوویە جهێ خۆشیێ؟!
لەوما باشترین رێك ژبۆ ئەڤێ چەندێ خواندنا پەڕتووكانە، چونكی ب بێدەنگی تو دشێی مێشكێ كەسەكی بخوینی و ئەوا گرنگ ژێ وەربگری، پەڕتووك دێ گەلەك بابەتان دەتە تە، لێ تو ژی خواندەڤانەكێ كورە نەبە! ب هەر بۆچوون و پێشنیارەكا نڤیسەری رازی ببی تو ژی خودان بۆچوون و رەخنەبە ل گەل خواندنا پەرتووكێ ب كویری هزر د ناڤەڕۆكا بابەتان دا بكە، چونكی پترییا نڤیسەرێن ناڤدارێن جیهانی ئارمانج و نامەیا نڤیسینا خوە سۆڕ و سۆڕ نە گەهاندییە وەكی ڕۆمانا “خەفس” ژ نڤیسینا “فڕانز كافكا”ی وەرگێرانا“ژیوار عبدالحكیم»ی باس ل كورەكی دكەت ب ناڤێ گریگۆر دەمێ ڤییای سپێدێ ژ خەو رابیت بچیتە سەر كارێ خوە دیت یێ بوویە كێزەكا مەزن! خێزانا وی تووشی مەندەهۆشیێ دبن لێ ب نەچاری چاڤدێرییا كۆڕێ خوە دكەن لێ ل دوماهیێ بڕیارێ ددەن كۆڕێ خوە بهاڤێژن!
ڕاستە ل ڤێرێ بابەت كو مرۆڤەك ببیتە كێز خەیالیە، لێ ل جهێ كێزێ بەلكی مەرەما نڤیسەری ئیفلاسبوونەك بیت یان جەلتەیەك ب تەمامی مرۆڤی شەلەلی بكەت هەتا وی ڕاددەی نەشێت فڕەكا ئاڤێ ڤەخۆت، ئەها ل وی دەمی ژنوی دێ ڕویێ ڕاست یێ دەوروبەرێن تە بۆتە دیار دبیت، مرۆڤ هند د دڕندەنە هەتا وی ڕاددەین دشێن هزر د هاڤێشتنا ئەندامەكێ خێزانا خوە دا بكەن!
ئەڤە بتنێ بۆچوون و هزرا من بۆ دەربارەی ڕۆمانەكێ دبیت ئەگەر كەسەكێ دی بخوینیت، جیاوازتر هزر بكەت و گەلەك بۆچوونێن جوداتر هەبن لەوما یا گرنگە، گەنگەشە ل سەر پەڕووكان بهێتەكرن داكو هزرێن مە ل ێك بهێنە گوهۆرین و ژ لایێ هزران ڤە زەنگین ببین، هەر وەكی زانایەك دبێژیت: ئەگەر من سێڤەك داتە و تە سێڤەك دا من ئەڤە هەر ئەم بووینە خودان ئێك سێڤ، لێ ئەگەر ئەس هزرەكێ بدەمە تە و تو هزرەكێ بدەیە من ئەڤە ئەم بووینە خودان دو هزرێن جودا.

سیلاڤ بازێركی

هەر كەسەك ژمە خودان سروشتەكێ جودایە و ب سروشتێ خوە یێ تایبەتە، سروشتێ مە ئاستێ رەوشەنبیرییا مە نیشا ددەت، ئەڤجا ئەڤ سروشتە ب گەلەك رێیان دروست دبیت چ ژ كارتێكرنا مالباتێ بیت یان ژی ژ ئەگەرێ وان روودانێن بسەرێ مە هاتین یان ژ ئەگەرێ وێ سەرەدەرریا دگەل مە دهێتە كرن …… دبیت بەری نۆكە ئەم خودان سروشتەكێ جوداتر بین ژ سروشتێ مەیێ نۆكە شێوازێ سەرەدەریكرنا مە دگەل كەسێن دەوروبەری مە وەكی هەڤال و خێزان جوداتر بوو، هەردەم ئەم ب رویەكێ گەش و لێڤێن ب گرنژین د دیتین جاران ئەم د بووینە ئەو كەس یێن كو د شیان ژ بارگرانیا وان كێم بكەین، لێ ژ كارتێكرن و بارگرانیا ژیانێ هێدی هێدی ئەڤ سروشتە دهێتە گوهۆڕین ئەو ئێشانا د ناخێ وی دا ل سەر دێمێ وی دیار دكەت ئێدی ئەو دێمێ گەش و گۆتنێن شرینێن جاران نەمان ئێدی تۆ بویە ئەو كەس یێ كو پێدڤییە دلەك ل دلی بهێتە دان هەر وەكی دەمێ كەسەكێ دەولەمەند ژ نیشكەكێ ڤە هەژار دبیت، ئەڤجا ل ڤێرێ ئەو ئازارێن ب سالان كەفتینە سەر ئێك كارتێكرنەكا بەرچاڤ ل سروشتێ وی كەسی دكەت، ئەم هەمو وەكی لاپەرەكێ سپی و پاقژ و بێ گونەه یێن هاتینە سەر دونیایێ نزانم چاوا مرۆڤ هندە ب ساناهی دهێنە گوهۆڕبن؟! دبیت دل نەرمێن دوهی توندڕەوترین كەسێن ئەڤرۆ بن! ب دیتنا من ئەڤ گوهۆڕین و توندڕەویە بەرهەمێ ڕەوشەنبیرنەكرنا مەیە دەمێ هەر ئازارۆ روودان ب سەرێ مە هاتین مە خوە ژلایێ دەروونی ڤە چارەسەر نەكر، نە بتنێ مە چارەسەر نەكرن بەلكو مە دەڕبرین ژی ژێ نەكر هەتا وە ڕاددەی ئەم د ئامادەینە ل گەل خوە ببەینە د گوڕی دا، لەوما یا پێدڤیە هەر ئازارەك ل دەمێ خوە بهێتە چارەسەركرن، بۆچی ئەگەر ددانێ مە بئێشیت ئەم ب لەز ل چارەسەریێ د ، لێ ژ بۆ دەروونێ خوە ئەم گەلەك د كەم تەرخەمین.

سیلاڤ بازێركی

ئێك ژ زەحمەتترین كاودانێن ژیانێ ئەوە دەمێ بڕیارەك د كەڤیتە بەرامبەری تە و تۆ د ناڤ خوە دا خودان دو بڕیار بی ژلایێ ئەقل و دلی ڤە، ئەرێ ل ڤێرێ ئەم گوهداریا ئەقلی بكەین یان دلی؟ بێگومان بڕیارا ب ئەقلی دهێتە دان دێ دروست تربیت ژ بڕیارا دلی، ئەرێ بۆچی ئەم د سروشتێ خوە دا خودان دو بوچونێن جودایینە؟ ئەرێ ما هەر ئێك دێ مە بەتە ڕێیەكا جیاواز؟ ڕاستە ئەقل خودان بڕیارێن دروستە، لێ ما نابیت جار و باران گوهدارییا دلێ خوە ژی بكەین و هندەك بڕیارێن بچووك ژ بۆ دلێ خوە یێ ڕەبەن بدەین؟ داكو تووشی خەلەتیان نەبین بڕیارەكێ ژبۆ رازیكرنا دلێ خوە بدەین ئەم پێدڤی هەڤسەنگیێ ینە د ناڤبەرا ئەقلی و دلی دا.
د.جوزێف میرنی، د پەرتووكا هێزا ئەقلێ ڤەشارتی دا د بێژیت: بنەمایێ ژیانا تە د ناخێ تەدا دەرباز دبیت ل گۆڕەی سروشتێ، هزروبیرێن تە، هزر كرن و ڕاوەستیان دگەل ئەڤێ گۆتنا د.جوزێف میرنی، وەسا دیار دبیت كۆ هزرێن مە ژ بڕیارێن مە گرنگترن، بۆ نموونە دەمێ تۆ بڕیارێ بدەی ژ ئەڤرۆ وێڤە ژیانا خوە خۆش بكەی و كەسایەتیا خوە ئاڤا بكەی، لێ دگەل هندێ تۆ بەردەوام هزرێن خراب و نەرێنی دكەی هوسا هزرێن تە دێ ب شێوەیەكێ خراب كارتێكرنێ ل بریاڕا تەكەن پاشی دێ ل شێوازێ سەرەدەریكرنا تەژی كەت، ئانكو هزرێن تە خودیكا داهاتیێ تەنە،
هەتا شێوازێ كونتڕۆلكرنا تەژی یا ب هزرێن تە ڤە گرێدایە، ئانكو هزرێن تە بنیاتێ ژیانا تەنە ئەرێ چەوا ئەو هزرا بۆمە ژ دلی دروست دبیت دگەل هزرا بۆمە ژ ئەقلی دروست دبیت هەڤسەنگ بكەین؟ هەر د پەرتووكا هێزا ئەقلێ ڤەشارتی دا د.جوزیف میرنی، وەسا ددەتە دیار كرن كۆ هەر تشتێ بكەڤیتە دلێ مە ئەم دشێین ب رێكا هزركرن و هێزا ئەقلێ ڤەشارتی ئەوی تشتی وەكی موقناتیسی بۆ خوە ب ڕاكێشین هەلبەت ب كاركرنا ڕێیێن دروست ئەڤجا ل دەمێ تشتەك د كەڤیتە دلێ تە هزربكە تەمام ئەڤ تشتە ئێدی یا/ێ تەیە ئەرێ پشتی بوویە یا/ێ من د شیانێن من دا هەیە دگەل شێوازێ ژیانا خوە ب گونجینم؟ ئەگەر نە ئەڤ تشتە یێ ژ هەژیە شێوازێ ژیانا خوە بۆ ب گۆهۆڕم هەر تشتەكێ گونجاندن دگەل ژیانا مە نەبیت ب پشتڕاستیڤە ژبلی ئێشاندنێ چ دی پێشكێشی ژیانا مە ناكەت هوسا ب ئەڤی شێوەی ئەم دێ شێین هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا ئەقل و دلێ خوە دا بكەین.

سیلاڤ بازێركی

ڕۆتین پێك دهێت ژ ئەنجامدانا كارێن ڕۆژانە ب شێوەیەكێ بەردەوام، هەر ئێك ژمە ڕۆتینەكێ تایبەت ب ژیانا خوە ڤە هەیە، لێ گەلەك جاران ب تایبەتی ئافرەت ژ ڕۆتینێ خوە بێزار دبن ب بێزاری و نەچاری بەردەوامیێ ب ڕۆتینێ خوە ددەت.
لێ ئەز نوزانم ئەڤ نەچاریە ژ كیڤە پەیدابویە؟ د دەمەكی دا كەسێ مێشكێ تە زیندان نەكرییە، تۆ یا ئافرەت رۆژانە دشێی چەند دەمژمێران ژ دەرڤە كار بكەی و پاشی بهێیە مال كارێن ناڤمالێ و پەروەردە و ب خودانكرنا زاڕۆیان ژی بكەی وەك كارێن ڕۆتینی، بێزاری و ماندیبون د ڕۆتینێ ڕۆژانە یێ ئافرەتێ دا د بەرچاڤن هەتا دبیت بێزاری ببیتە بەشەك ژ ڕۆتینێ وێ نە بتنێ ژن، بەلكو گەلەك ژ زەلامان ژی د نهو دا خودان ڕۆتینەكێ بێزاركەرن، ئەرێ پا چارەسەرییا ڕۆتینێ بێزاركەر دێ چبیت؟ دبیت ژبەر سەختیا كاودانێن ژیانێ بیت كارتێكرن ل دل و دەڕونێن مە كربن و ببنە دەرد دناڤ ڕۆتینێ مە دا ئەڤە ژی ژبۆ نەزانینن و رەوشەنبیر نەكرنا مە ڤەدگەریت دەمێ دگەل ب دووماهی هاتنا هەر نەخۆشیەكێ ئەم خوە دهێلینە دبن وی بارێ گران ڤە برێكا بەردەوام هزركرنێ تێدا
لێ یا پێدڤیە دگەل ب دووماهی هاتنا هەر كارەساتەكێ(صدمات) ئەم دل و دەرونێ خوە ژ شینوارێن وێ كارەساتێ پاقژ بكەین ژبۆ ڤێ چەندێ ژی دێ پێدڤی ب چارەسەر كارەكێ دەرۆنی بین دبیت چارەسەرییا مە بتنێ ب رێیا ڕۆینشتنێن دەرونی بیت، یان ژی كەسەكێ شارازا هەبیت ب ڕۆلێ چارەسەركارێ دەروونی راببیت، لێ ب مخابنی ڤە د جڤاكێ مەدا هێشتا جوداهیێ د ناڤبەرا نوژدارێ دەروونی و چارەسەركارێ دەروونی داناكەن، هەمهەموو تێكچون و نەخۆشیێن دەروونی ب دیناتی د بینن،
جاران ژی هندەك كەس هەنە بارێ خوە ژ خەما خوە مەزنتر لێ دكەن هەر وەكی دبێژن (هەموو دەما بارێ تە سماقە) ئانكوئاریشەیا وی هند یا مەزن نینە هندی وێ خەما وی ژێ هەلگرتی، مادێ چ چێبیت ئەگەر ل جهێ سماقێ گرنژینەكێ هەلگرین و خودان ناڤچاڤێن ڤەكری بین (فهد عامر الاحدی) دبێژیت: بگرنژە و بلا سەروچاڤێن تە بگرنژین بن،تۆ هوسا فێلەكێ ل هزرا خوە ژی دكەی چونكی یا دیارە گرنژین دگەل تورەیێ نینە، ئانكو ئەو گرنژینا ل سەر لێڤێن تە ئەگەر یا سەختە ژی بیت دێ شێت هەتا ڕادەیەكی بارێ تە سڤك كەت گڤاشتنێن هزر و دەروونێ تە كێمتر لێ كەت بڤێ چەندێ تۆ فێلەكێ ل هزرا خوە دكەی.