NO IORG
Authors Posts by شه‌هاب ئاكره‌يي

شه‌هاب ئاكره‌يي

شه‌هاب ئاكره‌يي
23 POSTS 0 COMMENTS

0

شهاب ئاكرەیی

كوردستان دێ یا ئەولەه و پاراستی مینیت، نە ژ بەركو ئەم ل دەرڤەی نەخشە یێن ناكۆكیان دا دژین، لێ ژبەركو ئەم یێن بووینە پشكەك د ناڤ هەڤكێشە یێن مەزنتر دا، ئاخا مە كوردستانێ ئێدی نە ب بتنێ جهگەهەكێ جوگرافیێ دەربازبوونێ یە د ناڤبەرا ئیمپراتۆریان دا، لێ بوویە گرێیەكا بنچینەیی یا چاڤكانی یێن وزەی د لێكدانەڤە یێن ئەوڕۆپا و رۆژئاڤا دا و ژ بەر وی یەدەكێ مەزنێ گازێ و سامانێن سرۆشتی یێن د ئاخا وێ دا هەی، كوردستان یا بوویە ناڤەندەكا گرینگ و ب باندۆر د هەرێمێ دا.
دەما كو جۆگرافیا دكەڤیتە بەر لێكدانەڤە و هەڤكێشە یێن بەرژەوەندیێن ناڤنەتەوەیی دا، رێسا یێن یاریێ دهێنە گوهۆڕین و ئارامی دبیتە بژاردەیەكا ئیستڕاتیژی، نە ب تنێ خواستەكا هەرێمی.
ئەو مووشەكێن دهێن و دچن د ناڤبەرا بەرەیێ ئیسرائیل و ئەمریكا ژ لایەكی و ئیرانێ ژ لایەكێ دی ڤە ب سەر ئاسمانێ كوردستانێ ڕا دەرباس دبن، دبیت ببنە سەدەمێ دلگرانی و دلتەنگیێ، لێ ئەو قەت راستی یا هەڤسەنگی یا نوی یا هێزێ نا گوهۆڕن، كوردستانا ئەڤڕۆ نە ئەو كوردستانە یا بەری دەهان سالان، دەما كو بریارێن وێ ژ لایێ خەلكەكێ دی ڤە لگۆری پیڤەر و بەرژەوەندی یێن خۆ د هاتن دان و چارەنڤیسێ وێ دهاتە ئێكلاكرن، ئەڤڕۆ سەرۆكێ ئەمریكا پەیوەندی یێن راستەڕاست ب لێڤەگەڕ وسەرۆك و رێبەرێن كوردستانێ ڤە دكەت، بۆچوونێن كوردان دهێنە وەرگرتن و دەنگ و خواستێن وان گۆهداری ژێ دهێتە كرن و دبنە بەشەكێ د دانانا پلانێ دا.
ئەڤڕۆ ئەم یێ ل هەنبەر كەتوارەكێ جودا یێ سیاسی و ئەولەهیێ روی ب روی بووین و سازی یێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دلنیایێ ددەنە وەلاتی یا، كو ئەولەهی یا خوارنێ یێن ئیستراتیژی ب كێمی ژ بۆ (٦) هەیڤان د كوۆگەهێن هەرێمێ دا هەیە، ئەڤە نە هویردە درێژییەكا تەكنیكی یە، لێ نیشانا نێزیكبوونەكا ئەقلانە و هۆشیارانە یا رێڤەبرنا سەردەمێ قەیرانێ یە.
دیرۆكێ ئەم كورد فێركرین كو مللەتێن خوەدی ئیرادەیا مانێ، ناهێنە رەشكرنەڤە و ژناڤبرن، هەر ژ شەڕێ چالدیرانێ و هەیا ناكۆكیێن شاه و سۆلتانان و شۆردبیەڤە رژێمێن نوی یێن كو هەبوونا كوردان ماندەل دكری و شەڕێ مافێ كوردان دكری، گەلەك ژ وان هێزێن مەزن و رژێمان بەرێ ئالایێن خۆ ل سەر چیا یێن مە بلندكرن، لێ ئەو چوون و ژناڤچوون و مللەتێ مە هەر ماڤە.
شاهـێ ئیرانێ چوو، سەدامێ ئیراقێ كەفت و نەخشە یێن بەغدا و دیمەشق هاتنە گوهۆڕین و نەخشە یێن تەهڕان و ئەنقەرێ یێت دهێنە گوهۆڕین و دلێ مللەتێ كورد بەردەوام بوو ژ لێدانێ، قەت دەست ژ خەونا خۆ یا رزگاریێ و ئازادیێ و ژیانەكا شەڕەفمەندانە بەرنەدا.
ئەم كورد لایەنگرێن شەڕ و ناكۆكیان نینە، لێ ئارامییەكا دادپەروەر دخوازین، ئەڤڕۆ فەلسەفا مە یا سیاسی نە ل سەر هلوەشیان و كەفتن و ژناڤچوونا یێن دی رابوویە و رادبیت، لێ ل سەر بونیاتنانا خۆدێ خۆ، ئابۆرییەكا قاییم، و سازی یێن دامەزراندی، جڤاكەكێ سڤیلێ زیندی و رەوشەنبیرییەكا باوەڕدار ب راستییەكێ، كو روومەت ناهێتە كڕین، لێ ب كار و بێنا فرە دهێتە ستاندن، ئەولەهی نە ب تنێ نەمانا شەڕی یە، لێ ب هەبوونا باوەریێ یە ب پاشەڕۆژێ. من دڤێت بێژمە مللەتی: بلا دەنگ و گۆتگۆتكێن راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ، ترسێ د ناخێ وە دا نەچینن، دەڤەر یا د قوناخا ڤەگۆهێز و سەر ژ نوی ئاڤاكرنەڤێ ڕا دەرباس دبیت، و كوردستان بەشەكێ كارا و چالاكە د ڤێ ئاڤەكرنەڤێ دا، نە ژ دەرڤەی مەیدانێ یە، مە تێرا خۆ دەرامەت، و سەربۆڕێن دیرۆكێ هەنە، و مە ئەو ئیرادە ژی یا هەی، كو ئەردێ خۆ بپارێزین و پاشەڕۆژا خۆ ئاڤا بكەن.
پێشەڕۆژا كوردان یا گەشە، نە درووشمەكێ ڤالایە، لێ خواندنەكا كەتواری یە بۆ رێڕەوەكێ درێژێ خۆڕاگریێ و بەرخۆدانێ و گوهۆڕینێ یە، هەر وەكو چاوا ژ تاریكی یێن رابردووی دەركەفتین ژ بۆ بیاڤێ خەونان، دێ كوردستانا رۆهن و گەش بینین، و دێ دەولەتەكا بوهایان بیت بەری یا كو قەوارەیەكێ نەخشەیان بیت، و دێ راستیەكا رەوان و دانپێدایی بیت د دل و ویژدانا تاكێن خۆ یێن كورد دا بەری یا پایتەختێن وەلاتان دانپێدانێ پێ بكەن.

4

شهاب ئاكرەیی

ژ وی دەمێ كو دۆسیە یێن جێفری ئیپستین هاتین وەشاندن، من خۆ ل بەرامبەر پرسەكێ دیت، وچریسكا وێ پرسێ د مێشكێ من دا هلبوو و نەڤەمریا، ئەرێ ئارمانجا ڤەشارتی یا ئاشكراكرنا ڤان دۆسیەیان دنها دا چ یە و چ دگەهینیت؟ د ئەزموونا سیاسی یا ڤی سەردەمێ پوچاتیێ دا ئەم فێركرینە، كو تشتێن دهێنە ئاشكراكرن هەر تم نە ژ بۆ راستیێنە، لێ ل گۆری وێ حەزێ یە یا كو تەرازی یا هێزێ دناڤ خوەدێ سیستەمی دا دەستوور پێ هاتییە دان.
دەركەفتنا دۆسیە یێن ئیپستین-ی بۆ رایا گشتی ناهێنە وەرگرتن وەكو سەركەفتنەكا درەنگ یا دادپەروەریێ، لێ ژ دەرئەنجامێ گوهارتنەكا رێژەیی یا باڵانسێن هێزێ یە دناڤ دەولەتا ئەمریكا دا، چۆنكە ئەڤ بەڵگە نە یێت نوی بوون، لێ ب درێژاهی یا دەمی هاتبوونە پاشئێخستن و ڤەشارتن دناڤ باڵانسەكێ تەڤلیهەڤێ بەرژەوەندی یێن ئالۆز یێن هێزێن سیاسی دا، كو رێ نە ددا راستی بهێتە نیشاندان، هەكە مەترسیێ لسەر بنگەهێ دەستەبژێرا دەستهڵاتدار دوروست بكەت.
فشارێن دادگەهێ و راگەهاندنێ، و ناكۆكی یێن دناڤ دەزگەهاندا، و نێزیك بوونا دەمێ هەلبژاردنێ، ئەڤ دوسیەیە ژ بارێ بێدەنگیێ و متبوونێ ڤەگوهڕین بۆ ئاڵاڤێ شەڕێ سیاسی.
دڤی چارچۆڤەیی دا، دونالد تڕەمپ لجم پشتەڤانێن خۆڤە وەكی سەرۆكەكێ شۆڕەشگێر دهێتە پێشكێشكرن بۆ ناڤخۆ و دەرڤە، كو شەڕەكێ ڤەشارتی لدژی «دەولەتا كوور» دكەت، لێ ئەڤ وێناكرنە راستییەكا بنچینەیی پاشگوهـ دكەت، كو تڕامپ قەت نە لدەرڤەیی سیستەمی بوو، لێ ژ پەڕەكێ ئابۆری- مەدیایی جودا هاتییە، ژ پەڕێ دی یێ بیرۆكراتی- كلاسیك.
ئەو سەركێشە دناڤ خوەدێ سیستەمی دا، نە شۆڕەشگێرەكە لدژی سیستەمی، و هەوڵ ددەت كو هێزێ سەر ژنوی پارڤە بكەت نە شەنگستەیێ سیستەمی تێكدەتن.
دەربارەی وێنە یێن كو تڕامپ و ئیپستین ب هەڤڕا دیار دبن، هندەك ژ وان وێنەیان دیرۆكا وان یا بەڵگەكری یە و هاتینە پاراستن، و هەیا نها چ بەڵگەهـ نینە، كو ب ژیری یا چێكری هاتینە ئافراندن، لێ مەترسی یا وان نە د وێنەیان ب خۆ دایە، لێ د ب كارئینانا وان یا سیاسی دایە، كو تێدا شیان هەنە چارچۆڤەیێ وان بێتە مەزن كرن ئان ژی ڤاڵاكرن و بكارئینان ل گۆری پێویستیێ، چۆنكە وێنە ب خۆ نە بەڵگەهێ گۆنەهباركرنێ یە، هەر وەها بێدەنگی ژی پاكیێ ب وان كەسان نادەتن.
پرسەكا لۆژیكی هەیە، ئەرێ بۆچی سەرۆكێن بەرێ ئەڤ دۆسیەیە ڤەنەكرن؟ ژ بەركو ئەو بخۆ رێڤەبەرێن سیستەمی بوون، نە دژمنێن سیستەمی بوون، ڤەكرنا وان دۆسیەیان واتە یا شەوتاندنا تۆرەكێ بەرژەوەندی یێن پارت و سینۆر بڕ ددەت، ئایە چاڤەڕێ دهێتە كرن كو هێژ زێدەتر ژی ئەڤ دۆسیەیە بهێنە دیتن؟ هەیا ئاستەكێ مەزن، بەلێ، لێ ب شێوەیەكێ بژارتی و لێكولین كری.
پرس و مژارا هەرە سەرەكی ئەوە، ئایە تڕامپ دێ شێت ل هەمبەری جیهانێ بسەر دەولەتا كوور دا بسەركەڤیت؟ بەرسڤا ب زمانەكێ زەلال، و ب پشتدانیكرن ب كۆمەكا شروڤەكار و هزركارێن هایدار، نە، نەشێتن. ژ بەركو ئەڤە نە یەكەیەك و قەوارەیەكە كو ب ساناهی بێتە تێكبرن و ژناڤ ببەن، لێ تۆرەك و تەڤنەكێ ئالۆز و كویر و رهدرێژە، كو تێكدانێ و گوهڕینێ دكەت، و پشكەكە دەستوووریێ ددەت كو چ و كەنگی بهێتە ئاشكراكرن، ژ بۆ ئامانجەكا مەزنتر یا ڤەشارتی، ئەڤا ئاشكرا ژی بووی د رۆژێن بۆری دا دلۆپەكە ل دەریایەكا ژ خوینێ چێبووی، نە هەمی تشتە ژی یێ كو پێدڤی یە بهێتە زانین، لێ ئەو پشكا بچویكە یاكو رێ پێ هاتیە دان بهێتە بەڵاڤكرن و زانین.
گۆتنەكا ب مفا»چەندی بمینین هێژ دێ بینین».

2

شهاب ئاكرەیی

مللەت ب دەنگ و قیرین و قاریان ناهێنە ئاڤاكرن، لێ بەلێ ب واتەیا كو ئەو دئافرینن دئێنە پێناسەكرن و ناسین، پێشڤەچوونا مللەتان نە ب هەژمارا یاریگەهان ئان ژی ب دەنگێ چەپلەیان دهێتە پیڤاندن، لێ ب چاند و هونەرێ ئەو ل دووڤ خۆ دهێلن، و هشمەندییا ئەو دچینن و بیرهاتنێن كو ئەو دپارێزن.
ل ڤێرە بۆ مە دیار دبیت بێی ناڤەندێن چاندی و هونەری، كو وەكی بڕبڕێ پشتا جڤاكی و دەولەتێ یە و ب ڤەشارتی كار دكەن و بێی ڤان ناڤەندان نە شێی ل سەر چ پڕۆژەیەكێ راستەقینەیێ جدی بئاخڤی.
ئەڤ ناڤەندە نە هۆڵێن بێدەنگ ئان ئاڤاهی یێن جوانكاریێنە، لێ جهێن ئاڤاكرن و پێشڤەبرنا مرۆڤانن، د ناڤ وان دا بەهرە دهێنە سەقاكرن، راستی یێن بێگومان دهێنە شكاندن، وسەر ژ نوی ناسنامە ل دەرڤەی گۆتارا سیاسی یا هشك دهێتە پێناسەكرنەڤە.
شانۆ، مۆزیك، وێژە و هونەر نە دەستبەردایی بوون و زێدەخەرجكرنە، لێ ئاڵاڤن بۆ ڤەگوهۆڕینا ئێشێ و كەربوكینێ ژ بۆ دەربڕینەكا ئافرێنەر و ژ بۆ پاراستنا جڤاكی یە ژ گرتیبوون و توندڕەویێ.
راستی یا ب ئێش ئەوە، كو ئەڤ رۆلێن بنگەهین ب پاشگوهكرنا ئاشكرا پێشوازی ژێ دهێتەكرن، د هەمان دەمی دا یانە یێن تەپاپێ ب بێ هەژمار و ڤەكری دهێنە پارەداركرن و پشتگیریكرن.
ئەز نە ل دژی تەپاپێ و وەرزشێ مە و گرنگییا وێ ژی كێم و رەت ناكەم، لێ پرسگرێك دەردكەڤیتە مەیدانێ دەمێ دبیتە پێشینە یا ئێكانە و بەردەوام یا هەر و هەرا بەرپرسیارێ سیاسەتكار و دەما كو وێنەیێ جڤاكی دهێتە كورتكرنەڤە د جەماوەر و پشتەڤانێن چەپلەلێدانێ دا، نە د وەلاتییەكێ هشیار و هزركار دا، راستە كو تەپاپێ بۆ چەند دەمژمێران خەلكی و جەماوەری بەختەوەر و دلخۆش دكەت، لێ رەوشەنبیری و هونەر، مرۆڤان بۆ چەندین سالان بەرهەڤ و ئاڤا دكەت.
یا مەترسیدارتر ژی ئەوە سیاسەتمەدارێ كو رەوشەنبیر و هونەری ب ئەنقەست پاشگوه دكەت، ئەڤ سیاسەتمەدارە جەماوەریبوونەكا دەمكی یا بلەز ل سەر وەبەرهێنانەكا درێژ ب پێشتر و باشتر دبینیت و ژ رەوشەنبیریێ و رەوشەنبیران دترسیت، ژ بەركو رەوشەنبیر پتر دپرسیت و چەپلەیان ناقوتیت، ئەو سیاسەتمەدار یاریگەهێ ژ جیاتی شانۆیێ هەلدبژێریت، و قیری یا ل سەر دیالۆگێ ب پێشێنە دگریت و مژویلكرنێ ل شوینا هشیاریێ ب پێشتر دادنێت و ئەو ب وێ ئێكێ مخابن! جڤاكێ هشیار ناكەت و دەولەتێ ئاڤا ناكەت، لێ ب تنێ كێلیەكا دەمكی بڕێڤەدبەت.
پشتگیری و پشتەڤانییا ناڤەندێن رەوشەنبیری و هونەری نە قەهرەمانی و مێرخوازی و منەت و خێرە، لێ بەرپرسیاری و ئەركەكێ سیاسی و رەوشتی یە و پیڤەرەكە ژ بۆ تێگەهشتن و شارستانیبوون و باوەری ب خۆبوونا هێزا سەردەستا دەستهەلاتێ.
نەتەوە و جڤاك نە هەوجەداری سیاسەتمەدارێن كو ناڤێن یاریزانان زێدەتر ژ ناڤێن نڤیسكار و هزرمەند و هۆنەرمەندان بزانیت.
نە ژی هەوجەیی بودجە یێن حەفتیانەیە بۆ دەنگێ پشتەڤانێن یانە یا تەپانێ و كڕینا یاریزانەكی ب دەهان و سەدان ملیۆن دیناران و…هتد، و قەلس بیت ل سەر ناڤەندێن كو هشیاریێ ژ بۆ دەهان ساڵان د جڤاكی دا چێدكەن و ئاڤا دكەن.

1

شهاب ئاكرەیی

داكەتنا دو فڕۆكە یێن ئیلۆشین یێن رۆسی یێن بارهلگر ل دەڤەرێن دبن دەستهەلاتا (هـ.س.د)ێ هێزێن سووریا دیموكراتی، تنێ هاریكاریەكا مرۆڤ و لەشكری یە؟ یان ئەو ژ نویڤە بجهكرنا رۆسیایێ یە و ئەو پێنگاڤ ژ تەكتیكێ وێڤەترە و پڕۆژەیێن مەزنتر ل سووریایێ تێك ددەت نەمازە هێلا غازێ.
ژ دەستپێكا شەڕی و هەیا نها سووریا نە ب تنێ مەیدانا درووشمانە، لێ گرێیەكا وزەیە، پڕۆژێ هنارتنا غازێ یا قەتەر – سعوودیێ ب رێ یا سووریا ژ بۆ ئوڕۆپا، ب تنێ یەك واتە ژ بۆ مۆسكۆیێ هەیە: لێدانا چەكێ وزەیێ رۆسیایێ و پاڵدانا ئوڕۆپا كو بەرێ خۆ وەرگێڕیت و پشتا خۆ بدەتە غازا رۆسیایێ.
ئەڤڕۆ، ئەمریكا هەوڵ ددەت، كو هێزێن جودا ژ پاشماییكێن ئەلقاعیدە و داعش و نوسرە و یێن دیترێن عەڕەبی ب هێزێن سووریا دیموكرات ژیڤە، هەمیان د بن ناڤەكێ نوی دا بكەتە یەك، كو كوردان ئەو داخوەز رەتكری یە و رازینەبووینە و بەرخۆدان ل هەنبەری لەشكرێ عەڕەبیێ سووریێ بەرپاكری یە، رۆسیا ڤێ رەوشێ ب دەلیڤەیەكا زێڕینا بەرژەوەندی یێن خۆ دبینیت، نە ب درووشمان، مۆسكۆ تێدگەهیت و دزانیت كو كۆمێن پشتی تێكچوونا لەشكرێ سووریا ئەسەدی و بكارئینانا وان ژ روویێ سیاسیڤە د لاوازن و چ گەڕەنتییەك بۆ ئارامی یا دەولەتێ ئان ژ بۆ پاراستنا هێلێن باندۆرێ پێشكێش ناكەن.
بەروڤاژی ڤێ ئێكێ، رۆسیا كوردان و هێزێن سووریا دیموكراتی، وەكی فاكتەرەكێ جودا دبینیت، هێزەكا رێكخستنكری، هەرێمەكا ب ئاوایەكێ رێژەیی ئارامتر، و هەڤالەك كو شەڕێ داعشێ كری یە، ژ جیاتی دانوستاندنان ل گەل بكەت، و پشتی رۆسیا گەلەك ئامراز ژ دەستداین، مۆسكۆ بۆ پرسیارا راستەقینە زڤڕییەڤە، كی ل سەر ئەردی مایە؟ كی خوەدی رەوایەتی یا راستەقینەیە، نە رەوایەتی یا ئۆتێل و پاسێن ڤەگوهاستنێ.
ئەگەر پشتگیرییا رۆسیایێ ژ بۆ (هـ.س.د) هاتە پشتڕاستكرن، دڤێت وەكو هزكرن بۆ كوردان یان گوهاڕتنەكا ئایدیۆلۆژی و ستراتیژی نەهێتە شرۆڤەكرن، لێ بەلێ وەكی پرسەكا بەرژەوەندی یێن سار و (پڕاگماتی) یە كو دبێژیت: (تشتێ كو مفابەخشە و ل سەر ئەردی هەیە و كاردكەت و ب باندۆرە، ئەو گرنگترینە).
رۆسیا نە ل هەڤالان دگەڕیێت، لێ ل گەڕەنتییان دگەڕێت و ئەڤڕۆ گەڕەنتیێن وێ نە ل گەل وان هێزێن ژ پاشمایێن ئەلقاعیدە و داعشێ و ئەلنوسرە دایە یێن كو دەستێن وان ب خوینا مرۆڤان و سڤیلێن كوردان سۆڕن، لێ ل گەل هێزەكێ یە كو بكاریت ئەردی بپارێزیت و شەڕێ تیرۆریزمێ بكەت و بەرژەوەندییا بپارێزیت.
ل سووریایێ تشتەك ب هەرهۆیی و نەهنگاڤ چێنەبوویە، هەیا فڕۆكە یێن رۆسیایێ ژی دەما ل قامشلۆیێ دادكەڤن، زێدەتر ژ چەكی سیاسەت و بەرژەوەندی هلگرتینە، ئەو ژی ئاماژەیەكێ ئەرێنی و مفابەخشە ژ بۆ پاراستنا رۆژئاڤایێ كوردستانێ و بەرژەوەندی یێن نوی، و فڕۆكە ژی نامەیەكا نە راستەوخۆ ژی یە ژ بۆ ئەجێندا یێن هەرێمی و ناڤدەولەتی كو هێلا غازێ هێلا سۆڕە!.

4

شهاب ئـاكـرەیی

چاكسازی د رێڤەبرنا پەروەردێ و فێركرنێ دا؛ پاشەڕۆژا كوردستانێ ئاڤا دكەت، مخابن پەروەردەیا ئەڤڕۆ رۆلێ خۆ د ئاڤاكرنا مرۆڤی دا ناگێڕیت، ل شوونا وێ یەكێ ئەو نهایەكێ بێ لڤین و ماندی بێی بهێتە نووكرن؛ خۆ دوبارە دكەتەڤە.
ئەم هێژ زارۆكێن خۆ فێر دكەین، كا دێ چاوا ژین، د جیهانەكا كو دەرباس بوویە و ب سەرچوویە، و ئەم دودلین كو ل پێشبەری پاشەرۆژەكێ روی ب روی ببن، كو پێدڤی ب وێرەكییا زانین و رەوشەنیری یە و مە ژی ئەو وێرەكی نینە.
خواندنگەه ب لۆژیكا ئەقلێ دوهی د سەردەمێ دیجیتاڵ دا كو ب لەز دهێتە گوهۆڕین و پێشدكەڤیت برێڤە دچیت و پێزانین د بەرنامەیێن خواندنێ دا دكەڤنە سەرهەڤ، لێ ژ وان پرسیاران ڤالانە یێن هشیاریەكا رەخنەگرانە یا ئازاد دورست دكەن.
قەیران نە ب تەنێ د لاوازییا پەروەردەكرنێ و فێركرنێ دا یە، لێ د ترسا سیستەمی دایە ژ ئازادییا ئەقلی یە، ترسا ژ رەخنێ یە، ترسا ژ ئافرینەریێ یە و ترسا ژ دەركەفتنا نفشەكی یە؛ كو ژ رێبەر و سەركردەیێن خۆ كویرتر هزر بكەن.
ژ بەر ڤێ ئێكێ فێربوونا ژبەركرنێ وەكی ئامیرەك دمینیت و مخابن خەیال یەكەم تشتە كو ژ مێشكێ خواندكاران د پۆلێ دا دهێتە دەرئێخستن.
ئەڤڕۆ ئەم د قوتابخانەیێن بێ پەروەردە و بەرنامەیێن بێ واتە روی ب روی بووینە، ئەگەر ئەڤە بەردەوام بكەت، ئەم دێ پاشەڕۆژێ راستی نفشەكی بین كو هەمی تشتەكی د زانیت، ژبلی چ ژ خۆ نزانیت.
فەلسەفەیا پەروردەیی یا راستەقینە نە ژئامانجێ وێ یە كو ئەقلی تژی بكەت، لێ بەلێ بەرفرەهكرنا ئاسۆیێن قوتابیان ب ئامانج دگریت.
ئەو گوهداریكرنێ ژ قوتابیان ناخوازیت، لێ شیانێن هزركرنێ و جوداهیكرنێ دخوازیت.
وەكی «سۆكرات»ێ فیلۆسۆف گۆتی: «فێركرن نە تژیكرنا سیتلێ یە، لێ هەلكرنا ئاگری یە»، هەر وەكو د گۆتنەكا كوردی دا هاتی گۆتن:» من فێرە ماسی خوارنێ نەكە، من فێری ماسیگرتنێ بكە».
ئا وەسا دڤێت پەروەردە و فێركرن ل سەر ڤی نەمایی بن.
هەر وەسا فلۆسۆف «جان دیۆی» دبێژیت: ئەگەر ئەم ئەڤڕۆ هەر وەكی دوهی بهێینە فێركرن، ئەڤە ئەم دێ سبەهی یانكو پاشەرۆژێ ژ زارۆكێن خۆ دزین، ئەڤجا یێ كو ئاگرێ زانینێ د نفشێ خۆ دا هەلنەكەتن و ب گەر نەئێخیت، چارەنڤیسا خۆ بۆ تاڕیێ دهێلیت».
هەر لەوا ب فەر دزانم، كو دەستهەلاتێن هەرێما كوردستانێ، پەروەردە و فێركرنێ گرنگیەكا رادەبەدر پێ بدەت و بودجەیەكا ژ هەژی بۆ وی كەرتی تەرخان بكەت و رێزێ بۆ مامۆستای ڤەگەڕینیت و زانست و زانینێ ب كلیلا چارەسەرێ بزانیت ژ هەمی دەردێن جڤاكێ كوردستانێ تێدا دنالیت، چونكو داگیركەران ژبلی كو ئەردێ مە داگیركری یە، ئەقلێ كوردی ژی داگیركری یە.
هەردەم شەڕێ دورست ژی د ناڤخۆ دا بوویە، د ئەقلی دا یێ كو دوبارە دهاتە چێكرن، و د وێ روحێ دا بوویە یاكو دهاتە بەرنامە كرن و د وێ هشیاریێ دا یە یا كو هاتییە فۆرمەلەكرن كو دویڤەلانك و ترسنۆك، رادەستبوویی و بندەست بن.
هەر لەوا جڤاك تووشی شكەستنێ و دۆڕاندنێ دبن؛ دەما ئەقلێ وان ددۆڕیێت، نە دەما لەشكرێ وان دشكێت.
ئەڤجا ژ بۆ پاشەڕۆژەكا بەختەوەر، پەروەردە و فێركرن هێڤێنێ ئاڤاكرنا پاشەڕۆژا نفشێ داهاتی و ئاڤاكرنا دەولەتا كوردستانێ یە.

30

شهاب ئاكره‌یى
هه‌موو كه‌سێن د عیراقێدا دژین، نه‌خاسمه‌ پشتى ئه‌مریكا و بریتانیا و هه‌ڤپه‌یمانان، رژێما به‌عس و ده‌وله‌تا عیراقێ ئێخستى، نه‌چاره‌ خوه‌ ل بن په‌ڕێ عه‌شیره‌ته‌كێ ب پارێزیت، ده‌ما لایه‌نه‌ك گه‌فێ بكه‌ت، خوه‌ هه‌كه‌ ئه‌و لایه‌ن ده‌زگه‌هه‌كێ ده‌وله‌تێ ژى بیت، چونكو عیراق ل په‌ى ده‌ستوورى بوویه‌ ده‌وله‌تا ئێل و عه‌شیره‌تان، هه‌ر وه‌كو د ماددێ (45) و بڕگه‌ یا (2) یا ده‌ستوورێ عیراقێ دا هاتى نڤیساندن: ( ده‌وله‌ت پێداگریێ ل سه‌ر هه‌ستانه‌ڤه‌ یا ئێل و عه‌شیره‌تێت عیراقێ دكه‌ت، و گرینگیێ ب كاروبارێن وان دده‌ت كو ل گه‌ل ئاینى و یاسایێ د گونجیایى بن و بهایێن وان یێن مرۆڤایه‌تى و ماقوول ب ئاوایه‌كى كو پشكداریێ د پێشئێخستنا جڤاكی دا بكه‌ن، و ئه‌و نه‌ریتێن عه‌شیره‌تێ یێن ده‌رڤه‌ى مافێن مرۆڤى قه‌ده‌خه‌ دكه‌ت) ل ده‌مه‌كى د هه‌مان مادده‌ دا و ل بڕگه‌ یا (1) پێداگریێ و داكۆكیێ ل سه‌ر خورتكرنا رۆلێ ده‌زگه‌هێن جڤاكێ سڤیل، و پاڵپشتیكرن و پێشڤه‌برن و سه‌رخوه‌بوونا وان ده‌زگاهان دكه‌ت، ب شێوه‌یه‌كى گونجایی ل گه‌ل ئاڵاڤێن ئاشتیانه‌ بۆ بجههاتنا ئامانجێن خوه‌ یێن ره‌وا)، كو ب دیتنا گه‌له‌ك شاره‌زا و بسپۆرێن ده‌ستوورى ئه‌ڤ مادده‌ و هه‌ڤتاكرنا پێداگرى و پشتگیریكرنێ ل جڤاكێ سڤیل و هه‌ستانه‌ڤا ئێل و عه‌شیره‌تان د ده‌ستووری دا، ب قانوونیكرنا عه‌شیره‌تگه‌ریێ یه‌ و بۆمبه‌یه‌كه‌ د ده‌ستوور یدا، خزمه‌تێ ب گیانێ دووبه‌ره‌كی یا جڤاكى دكه‌ت، و ل دووماهیێ ژى شه‌رعیه‌ته‌كا ده‌ستوورى ب ئێل و عه‌شیره‌تان دده‌ت، كو ئێل و عه‌شیره‌ت ل سه‌ر بها یێن شارستانى و پڕه‌نسیپێن دیمۆكراسیه‌تێ باز بده‌ن و ده‌ستكه‌فتێن رامیارى و كارگێرى ژى ب ده‌ستڤه‌بینن، كو د بنیاتدا ژى ب مه‌رما بهێزكرنا مه‌ركه‌زیه‌تا ده‌وله‌تێ یه‌ و پێخه‌مه‌ت كچكه‌كرن و لاوازكرنا قه‌واره‌یێ سیاسى یێ هه‌رێما كوردستانێ یه‌ و نه‌ته‌وه‌یێن دى ل عیراقێ!, كو كورد دووه‌یه‌م مه‌زنترین نه‌ته‌وه‌یه‌ ل سه‌ر ئاستێ عیراقێ، لێ نه‌یار و دوژمنێن كوردستانێ هه‌وڵداینه‌ ب رێكا گه‌شه‌پێدان و دروستكرنا ژێیاتى یێن بچوكتر وه‌كو هزرا خێزان، ئێل و عه‌شیره‌ت په‌رێسیێ د ناڤ كوردان دا گه‌شه‌ و دروست بكه‌ن، پێخه‌مه‌ت رێگرتنێ ژ ئاڤابوون و دروستكرنا ژێیاتى یێن مه‌زنتر و به‌رفره‌هتر و پێشكه‌فتیتر، وه‌كو وه‌ڵات و ملله‌ت و نه‌ته‌وه‌، ئانكو ژێیاتى یا ئێل و عه‌شیره‌تێ دێ جهێ كورد و كوردستانێ گریت!.
رۆلێ عه‌شیره‌تێ پشتى نڤیسینا ده‌ستوورى ل ساڵا 2006 دوجاركى لێهات، و ب ته‌مامى جهێ ده‌ستهه‌ڵاتێ گرت، یا ئاشكرایه‌ ژى ده‌ما رۆلێ ده‌وله‌تێ لاواز دبیت، ژێیاتى یێن دى گه‌شه‌ دكه‌ن، و ل پێشیا هه‌موویان، ژێیاتى یا عه‌شیره‌تێ، ده‌ستهه‌لاتدارى یا عه‌شیره‌تێ بوویه‌ ئێكلاكه‌ر د لێككڤتنان دا، هه‌یا راده‌یه‌كێ بلند ژى بوویه‌ بازرگانیه‌كا سه‌ركه‌فتى ل وه‌ڵاتى!, بۆ نمونه‌ ده‌ما ره‌وشا نه‌خۆشى خراب دبیت، نه‌خۆش مافێ خوه‌ ب حوكمێ عه‌شیره‌تێ لگه‌ل نۆژدارى ره‌فتارێ و ئێكلاكرنێ دكه‌ت، و مامۆستایێ كو ل قوتابى بده‌ت دێ كه‌س و كارێن و ب عه‌شیره‌تێ ره‌فتارى ل گه‌ل كه‌ن، خوه‌ روودانێن ترافیكێ و لێككه‌فتنێن د ناڤبه‌را هه‌ڤاڵان دا ژى دێ ب گه‌زا عه‌شیره‌تیێ هێنه‌ چاره‌سه‌كرن!.
پێدڤى یه‌ ژێیاتی یا خێزان و ئێل و عه‌شیره‌تێ به‌ر ب قوناخا وه‌ڵات و ملله‌ت و نه‌ته‌وه‌ى ڤه‌گۆهێزین، داكو رۆژا وه‌ڵاته‌كى ب ناڤێ كوردستانێ بهه‌لێت، چونكو ژێیاتى كراسه‌ك نییه‌ چ گاڤا ته‌ ڤیا ل به‌ر خوه‌ بكه‌ى یان دانێى!, هه‌ر وه‌كو وێ روحێ یه‌ ئه‌وا د له‌شێ مه‌دا، دیسا پێدڤى یه‌ بازنێ ژێیاتیا مه‌ بۆ خێزانێ و عه‌شیره‌تێ مه‌زنتر نه‌بیت ژ بازنێ كورد و كوردستانێ و بازنێ دووماهیێ ژى ژ بازنێ مرۆڤایه‌تی یا مه‌ مه‌زنتر نه‌بیت و مرۆڤایه‌تى یا خوه‌ ژ ده‌ست بده‌ین.

60

شهاب ئاكره‌یى

زانا و فه‌یله‌سۆفان گه‌له‌ك پێناسه‌ بۆ شارستانیه‌تێ داناینه‌، لێ هه‌موو دۆكن ل سه‌ر ئامانجێ، كو ئه‌و ژى پێشڤه‌برنا دیتنا (Vision) مرۆڤیه‌ ژ ئالیێ هزرى و ره‌فتاریڤه‌، شارستانیه‌ت پێكهاتیه‌ ژ سیسته‌مه‌كێ جڤاكى، و هاریكاریا مرۆڤى دكه‌ت بۆ زێده‌كرنا به‌رهه‌مێ خوه‌یێ روشه‌نبیرى، ئه‌ڤان زانایان شارستانیه‌ت ل سه‌ر چار توخمان دابه‌شكریه‌، ده‌رامه‌تێن ئابوورى، سیسته‌مێن سیاسى، دابونه‌ریتێن ره‌وشتى و دووڤچوونا زانست و هونه‌ران، ده‌ما ته‌ناهى ب هه‌موو جۆرێن خوه‌ڤه‌ به‌رقه‌رار دبیت، ده‌ما لێككه‌فتن و شه‌پرزه‌یى ب دووماهى دهێت شارستانیه‌ت ده‌سپێدكه‌ت، چونكو هه‌كه‌ مرۆڤ ژ ترسێ هاته‌ پاراستن، دێ د ده‌روونێ ویدا پاڵده‌رێن چوونێ به‌ر ب فاكته‌ه‌رێن داهێنانێ و ئاڤاكرنێ رزگاربن، و پاشى ئه‌ڤ هانده‌رێن سروشتى دێ مرۆڤى پاڵده‌ن كو ل سه‌ر چوونا ڤێ رێیا خوه‌ بچیت، بۆ تێگه‌هشتنا ژیانێ و پێشئێخستنا خوه‌.  شارستانیا رۆژئاڤایێ گونجانه‌كا موكم د ناڤبه‌را ملله‌تى و حوكه‌مه‌تێدا هه‌یه‌، چونكو حوكمه‌ت ب ده‌نگێ ملله‌تى و ب رێیا هه‌لبژارتنێن دروست، گه‌هشتیه‌ ده‌سهه‌ڵاتێ، له‌وا حوكمه‌ته‌كا دستوورى و شه‌رعیه‌ و ب ئالوگۆرا ئاشتیانه‌ ده‌ستهه‌لات هاتیه‌ ڤه‌گوهاستن و وه‌رگرتیه‌ و ململانێ د ناڤبه‌را ملله‌تى و حوكمه‌تێ دا ل رۆژئاڤایێ نینه‌، له‌وا ژى ملله‌تێن وان پێشه‌نگێن ئاڤاكرنا شارستانیه‌تێنه‌ ل جیهانێ، ڤێجا دێ ملله‌تى ل رۆژئاڤایێ بینى، كو لپه‌ى حوكمه‌تێ و حوكمه‌ت ژى ل په‌ى ملله‌تى و پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن وى كاردكه‌ت، چ شه‌ڕ د ناڤبه‌را ملله‌تى و حوكمه‌تێ دا نینه‌. پرسیار ئه‌وه‌، چاوا شارستانیه‌ت دهێته‌ ئاڤاكرن و هه‌رفاندن؟ رۆلێ عه‌قلى د ئاڤاكرنا مرۆڤان دا چیه‌؟  بۆ به‌رسڤێ دێ هه‌وڵده‌ین ژ گۆتنێن هزرمه‌ند و دكتور ئه‌لمه‌هدى المونجره‌ یێ مه‌غربی، كو د هش و بیردانكا گه‌له‌كان دا هه‌ر مایه‌ مفاى وه‌ربگرین، كو دبێژیت:” ده‌ما چینی یێن كه‌ڤن ڤیاى، ب ته‌ناهى بژین، شویرهێ مه‌زنێ چینێ ئاڤاكر و د وێ باوه‌رێ دا بوون، كو چ كه‌سه‌ك نه‌شێت ب سه‌ر شویرهێ دا ب سه‌ركه‌ڤیت، ژبه‌ر بلنداهیا شویرهێ یا سه‌خت و ئاسێ…! لێ، د سه‌د ساڵێن ئێكێدا و پاش ئاڤاكرنا شویرهێ، چین سێ جاران تووشى هێرشان بوو! و د هه‌ر هێره‌شه‌كێ دا له‌شكرێن هێرشكار پێدڤى ب سمتن و ب سه‌ركه‌فتنا ب سه‌ر شویرهێ دا نه‌ نه‌بوو !.. لێ، د هه‌ر جاره‌كێ دا به‌رتیل د دانه‌ پاسه‌وانى و پاشان دا د ده‌رگه‌هیڕا  چنه‌ ژوورڤه‌، هه‌ر وه‌كو ل  16ێ ئۆكتوبه‌را 2017 ل كه‌ركووكێ رووداى!. چینى ب ئاڤاكرنا شویرهێڤه‌ یێن مژوویل بوون و ئاڤاكرنا پاسه‌وانان ژ بیركر بوو..! چونكو ئاڤاكرنا مرۆڤان .. به‌رى یا ئاڤاكرنا هه‌ر تشته‌كێ دى یه‌، ئا راست ئه‌ڤه‌ یه‌ .. ئه‌ڤرۆ .. كو ژمێژه‌ گه‌لێ مه‌ پێدڤی پێ هه‌ى. ژ بۆ هه‌ڕفاندنا شارستانیه‌تێ ژى دبێژیت: هه‌كه‌ ته‌ ڤیا شارستانیه‌ته‌كێ بهه‌رفینى، سا رێك هه‌نه‌:ـ  خێزانێ ب هه‌ڕفینه‌، فێركرنێ ب هه‌ڕفینه‌ و پێشه‌وا و پێشه‌نگان بئێخه‌ و بشكێنه‌. هه‌تاكو خێزانێ ب هه‌ڕفینى: ل سه‌ر ته‌ یه‌ كو رۆلێ (دایكێ) نه‌هێلى و پشتگوه بكه‌ى.. شه‌رمه‌زار بكه‌ى ب سالوخه‌تدانا وێ ب كابانییا مالێ، داكو فێركرنێ ب هه‌ڕفینى: ل سه‌ر ته‌ یه‌ كو نه‌ هێلى (مامۆستا) چ گرنگى د جڤاكى دا هه‌بیت، و جهێ رێز و بهایێ وى كێم بكه‌، هه‌یا قوتابى یێن وى ژى كه‌رب ژێ ڤه‌ببن و ب كێم و بچووك و سڤك بناسن، دیسا بۆ ئێخستن و شكاندنا پێشه‌وا و پێشه‌نگان ژى: ل سه‌ر ته‌یه‌ كۆ تان و توانجان ژ (زانا و هزرمه‌ندان) بده‌ى .. بهایێ وان كێم بكه‌ .. گومانان ل سه‌ر هزر و بیر و دید و بۆچوونێن وان دروست بكه‌ .. هه‌یا چ كه‌س گوهداریێ ل وان نه‌كه‌ت و چاڤلێكرنا وان ژى نه‌كه‌ت، ده‌ما دایكا هۆشیار و مامۆستایێ دلسۆز و ب ئه‌ختوبار، بزر بوون، و پێشه‌وا و پێشه‌نگ و مه‌رجه‌ع ژى ئێخستن و شكاندن، دێ كى ب ئاڤاكرن و په‌روه‌رده‌كرنا نڤشێ نوو ل سه‌ر بهایان رابیت!، دیسان (مونجره‌) دبێژیت: “هه‌كه‌ ته‌ ڤیا جڤاكه‌كى بهه‌رفینێ، فێركرنێ بهه‌ڕفینه‌ و هه‌كه‌ ته‌ ڤیا فێركرنێ بهه‌رفینى، مامۆستاى ب هه‌رفینه‌”. ب كورتى و كورمانجى و كوردى، عه‌قل، شارستانیه‌ت و وه‌ڵاتان ئاڤا دكه‌ت ده‌مێ یێ ئازاد بیت! و مرۆڤ ژى ب داهێنان و به‌رهه‌م دبیت و رامانێ ب ژیانێ دده‌ت و به‌خته‌وه‌رى به‌رپا دبیت، له‌وا ژى ئه‌رستۆ-ى به‌رى زێده‌تر ژ دوو هزار و چارسه‌د ساڵان گۆتیه‌: “هێزا عه‌قڵى، روحا ژیانێ یه‌”.

39

شهاب ئاكره‌یی
ئاكرێ وه‌كو باژێڕه‌كێ كوردستانى خوه‌دى گه‌له‌ك تایبه‌تمه‌ندیێن ده‌گمه‌نه‌ و جهگه‌هه‌كێ گرنگێ سیاسى، ئابوورى، ره‌وشه‌نبیرى، كشتوكالى و ئاژه‌لدارى د نه‌خشه‌یێ هه‌رێما كوردستانێ دا هه‌یه‌، باژێڕه‌كێ دیرۆكى، كه‌ڤنار و گه‌شتیارى یه‌، سه‌ربارى كو ده‌سپێشخه‌رێ ئاڤاكرنا ئێكه‌م سه‌نته‌رێ ره‌وشه‌نبیرى بوویه‌ ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ كو ل ئێكێ تیرمه‌ها 1991 پشتى سه‌رهلدانێ هاتیه‌ دامه‌زردان، و د ڤان بیست سالێن دووماهیێ دا ژى ئێك ژ تایبه‌تمه‌ندیێن دى یێن ئاكرێ، كو هه‌ر سال ده‌هان هزار گه‌شتیارێن عه‌ره‌ب قه‌ستا سه‌یرانگه‌هێن سیپه‌یێ ئاكرێ و سیپه‌یێ بجیلێ و كانیزه‌رك و گه‌لیێ زنته‌ و سویلێ و ته‌كیا شێخ عه‌بدولعه‌زیزى و كویسكێ و گربیش و…هتد دكه‌ن.
دیسا هه‌ر ساڵ، ل رۆژا 20 ئادارێ، ده‌هان هزار كه‌سێن دى قه‌ستا ئاكرێ دكه‌ن، ب مه‌ره‌ما پشكداربوونێ د كه‌رنه‌ڤاڵێ هلكرنا ئاگرێ نه‌ورۆزێ دا، كو ب ئه‌گه‌رێ ته‌بۆگرافیا كه‌لها ئاكرێ یا بێ هه‌ڤتا و گه‌رموگۆڕى و ڤیانا بێ سنوور یا گه‌نجێن ئاكرێ، بۆ ساخكرنا رۆژا نه‌ورۆزێ، نه‌ورۆزا ئاكرێ بوویه‌ ئێك ژ جوانترین و به‌رچاڤترین و نه‌مازه‌ترین تابلۆیێن نه‌ورۆزێ یێن بالكێش ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ و جیهانێ، ب دیده‌ڤانیا وان هه‌موو كه‌ناڵێن راگه‌هاندنێ یێن ناڤخوه‌یى و جیهانى، كو ب رۆمالێن خوه‌ یێن ئێكسه‌ر و دروستكرنا راپۆرت و مێزگه‌رد و دیداران ناڤوده‌نگه‌ك به‌رفره‌ه بۆ نه‌ورۆزا ئاكرێ چێكریه‌.
لێ ئه‌وا من دڤێت بده‌مه‌ دیاركرن و بێژم، بۆ هه‌موو وان گه‌نج و لایه‌نێن داخوازا وێ ئێكێ دكه‌ن كو ئاكرێ ببیته‌ پایته‌ختێ نه‌ورۆزێ، و ئه‌ز ژى ل گه‌ل وانم، لێبه‌لێ ب شێوازه‌كێ دى و دبیت داخوازا من ژ یێن دى جودابیت دچاوانیا پایته‌ختركرنێ دا، هه‌ڤالێن هێژا، به‌رى بیست ساڵان ل 1999 بریارا پارێزگه‌هبوونا ئاكرێ ل په‌رله‌مانێ كوردستانێ هات ده‌رئێخستن، لێ هه‌یا نها جێبه‌جێ نه‌بوویه‌ و ئاكرێ هه‌ر قه‌زایه‌!!، و بۆ پایته‌ختێ نه‌ورۆزێ ژى پێدڤى یه‌ به‌رى ڤێ داخوازا پڕى سۆز ره‌وا بكه‌ین شه‌نگسته‌یێن پایته‌ختبوونێ یێن گه‌شتیارى ژ مۆتێل و ئۆتێل و شارێن یارییان بۆ زارۆیێن نه‌ورۆزڤان و پاركێن راوه‌ستانا ئۆتومبێلێن وان و په‌رجانكرنا كه‌لهێ و دانانا هێمایێن هشیاریێ ومه‌ترسیێ، داكو چ نه‌ورۆزڤان دكه‌لهێدا نه‌كه‌ڤنه‌خوار و ته‌قه‌كرن بهێته‌ قه‌ده‌غه‌كرن، داكو چ گولله‌ ب سه‌رێ چ نه‌ورۆزڤانان نه‌كڤن، و خودێ نه‌كه‌ت ببنه‌ قوربانى بێ پلانیێ، بۆ زانین “بێ پلانى ژى پلانه‌!، لێ دێ ده‌رئه‌نجام و دانێن خۆ یێن نه‌دیار و خراب هه‌بن”چونكو داخوازكرنا خه‌لكى بۆ كه‌رنه‌ڤاڵێ نه‌ورۆزێ به‌رپرسیارى یێن خوه‌ یێن یاسایى و ویژدانى دكه‌ڤنه‌ سه‌ر ملێ مه‌ وه‌كو حوكمه‌ت ژ لایه‌كى و ژ لایه‌كى دى ئه‌و به‌رپرسیارى ل سه‌ر ملێ مه‌ خه‌لكێ ئاكرێ هه‌ر هه‌موویانه‌، ئانكو ب دیدا من دێ یا دروست بیت، كو ئه‌م داخازا بودجه‌یه‌كى بكه‌ین و هانا كۆمپانیا و وه‌به‌رهێنه‌ران بده‌ین، كو دچه‌ند ساڵێن داهاتیدا بۆ مه‌ نه‌ورۆزا ئاكرێ به‌ر ب پایته‌ختكرنێڤه‌ ببه‌ن، ژبه‌ركو ب كێماسیڤه‌ دڤێت ل پایته‌ختێ نه‌ورۆزێ “4-5″ شارێن یاریان بۆ زارۆكان و “6ـ7″ مۆتێل و ئۆتێل و (8ـ9) پاركێن گه‌شتیارى و “9ـ10″ پاركێن راگرتنا ئوتومبێلان و …هتد. ژ پێدڤى یێن دى كو ده‌لیڤا نڤیساندنا هه‌ر هه‌موویان نینه‌.
هه‌كه‌ ب ڤى ئاوایى نه‌بیت، ئه‌ڤ داخازه‌ دێ داخازه‌كا ژ ده‌رئه‌نجامێ سۆزێ و داره‌كا خرش بیت و چ ژێ چێنابیت، بلا ب ده‌ردێ پارێزگه‌هبوونا ئاكرێ نه‌چیت!، كو ل دووماهیێ پێدڤى ب ره‌زامه‌ندیا حوكمه‌تا فیدڕال بكه‌ت!، بلا مه‌ زێده‌تر بێ هیڤى نه‌كه‌ن!، چونكو هه‌تا ڤێ گاڤێ، نه‌ حوكمه‌تێ، و نه‌ ده‌وله‌مه‌ند و سه‌رمایه‌دارێن ب ڤێ حوكومه‌تێ پاره‌ خركرین و ده‌وله‌مه‌ند بووین، پشته‌ڤانیا كه‌رنه‌ڤالێ نه‌ورۆزێ نه‌ كرییه‌، بگره‌ بۆ زارۆیێن باژاره‌كێ یاریان ژى ئاكرێ ئاڤا نه‌كریه‌!، و هه‌تا ڤێ گاڤێ یێ ب هیڤییا هێزۆك و یاریۆكێن خودێ خێرا وى بنڤیست خال”شید”ى، كو ل جه‌ژنان زارۆیێن مه‌ تێدا یاریان دكه‌ن و دكه‌ڤنه‌خوار و بریندار ژى دبن جار جار!.
ب راستى ئه‌م هه‌موو هه‌تا ڤێ گاڤێ ژى نه‌شیاینه‌ كێشه‌یێن خوه‌ یێن جڤاكى، دارایى و تاوانكارى ل دادگه‌هێ ئێكلا بكه‌ین!، و نه‌شیاینه‌ پڕه‌قوشك و ته‌قه‌یێ كلاشینكۆڤان قه‌ده‌غه‌ بكه‌ین و پێرابوونان ل هه‌مبه‌ر سه‌رپێچیكاران وه‌ربگرین و ره‌وانه‌ى دادگه‌هێ بكه‌ین، داكو سزایێ خوه‌یێ ره‌وا وه‌ربگرن، ژبه‌ر گه‌له‌ك سه‌ده‌م و سه‌ده‌مكاران.
ب هیڤیا وێ چه‌ندێ كو ئاكرێ ببییته‌ پارێزگه‌ه و پاشى ببیته‌ پایته‌ختێ نه‌ورۆزێ ژى و ئه‌م هه‌موو پێكه‌ڤه‌ د باژێڕێ خوه‌ یێ خۆشتڤی دا ب پارێزگه‌هێ و پایته‌ختێ نه‌ورۆزێ به‌خته‌وه‌ر ببین.

62

به‌رهه‌ڤكرن: شهاب ئاكره‌یى
زانا بێزاریێ ب ئێشا سه‌رده‌مێ نوى دده‌نه‌ ناسین و گه‌له‌ك ژ تیۆرێن نوى ژى د سه‌لمینن كو ئه‌م وى ده‌مى هه‌ست ب بێزارى و به‌رته‌نگیێ دكه‌ین، ده‌ما رویبروی زه‌حمه‌تى یا هشیاربوونه‌كا خه‌ست یان چر دبین لسه‌ر سۆز و هزرێن خوه‌ یان لسه‌ر هنده‌ك فاكته‌رێن دى مه‌ به‌رف چاڵاكیه‌كێ ڤه‌ دبه‌ن كو هه‌ست ب ژێ به‌سكرنێ بكه‌ین، ل وێده‌رێ دێ لده‌ڤ مه‌ هشیارییه‌ك په‌یدا دبیت لدور زه‌حمه‌تییا ئاگه‌هبوونێ و دێ ده‌ست ب ئاراسته‌كرنا لۆمه‌یێ لسه‌ر ئه‌و ژینگه‌ها ده‌ردوور و لسه‌ر ره‌وش و هه‌ستێن مه‌ كه‌تن.
دڤێ ده‌ربارێدا گه‌له‌ك ژ زانا و ڤه‌كوله‌رێن ده‌رونزان گووتن و بۆچوونێن خوه‌ لسه‌ر بێزاریێ ب ڤى ئاوایى ئیناینه‌ زمان: تۆماس ساس (Thomas Szasz) دبیێژیت: ئه‌و باره‌ ده‌ما هه‌ست دكه‌ى هه‌ر تشت ب فیڕودانا ده‌مى یه‌. دیسان “مرۆڤ گیاندارێ ئێكانه‌یه‌ یێ كو هه‌ست ب بێزاریێ دكه‌ت وه‌كو ئیریك فروم –ى دیاركرى.
و لدویڤدا فریدریك نێتشه‌-ى خۆیاكرى كو”ل د ژى بێزاریێ خوداوه‌ندان ژى خۆلێكدانێن بێ مفا و بێ مه‌به‌ست كرن.
د بۆچوونه‌كا دى دا گاس ڤان سانت دبێژیت: “نه‌ هه‌موو ئه‌و بێزارییا ژیان ب راست و دروست بۆ ته‌ دئینیت، بۆ ئارمانجێ یا خرابه‌ “، كو بۆچونه‌كا رێژه‌یى یه‌، یان ده‌ما لیو تولستۆى گووتى: “بێزارى حه‌زا حه‌زانه‌”.
ئه‌گه‌ر هزرا خوه‌ دڤان چه‌ند بۆچوون و دیتنێن زانا و ڤه‌كوله‌رێن لسه‌رڤه‌ بكه‌ین، دێ بۆ مه‌ ئاشكرا بیت كو هه‌موو بێزارییه‌ك نه‌یا خرابه‌ و به‌لكو بێزارییه‌ك هه‌یه‌ دبیته‌ ئه‌گه‌رێ داهێنان و پێشڤه‌چوون و پێشكه‌فتنان ژى، ئه‌و ژى ب رێكا خاندن و ڤه‌خاندنێ و نڤیسینێ و به‌رهه‌ڤبوونا ل كور و كومبوونان كو دبیت ببنه‌ پالنه‌ر و هانده‌رێن بهێز بۆ داهێنانێن زێده‌تر، مابۆچى بێزاریێ مفا نه‌بن، كو د هه‌مان ده‌میدا ئێكه‌ ژ گه‌له‌ك تشتێن دى د جیهانا مه‌ دا كو هه‌لگرا دوو بهایێن هه‌ڤدژێن پێكڤه‌یه‌، ژبه‌ركو دبیت بێزارى هانده‌ره‌كێ بهێزێ لێگه‌ڕینا به‌خته‌وه‌ریێ بیت، و پاشان ب چه‌ند ره‌فتارێن تێككاركرنێن جڤاكى یێن خوه‌دى مفا و رامان رابن، چونكه‌ حه‌زا گوهڕینێ و لێكولینێ بێزارییا نێگه‌تیڤ د ناخێ مه‌ دا لاواز دكه‌ت و ب ئه‌ڤینێ ژى بێزاریێ كێم بكه‌ین.
ب كورتى هه‌ستكرن ب بێزاریێ چه‌ندین ئه‌گه‌ر بۆ هه‌نه‌، گرنگترین ژوان ئه‌گه‌ران ژى، زه‌حمه‌تى یا ژیانێ، روتینێ رۆژانه‌، نه‌دادییا جڤاكى، ده‌مه‌كێ زۆرێ بێكار و لڤین، زۆر نڤستن، نه‌خاندنا په‌رتووك، رۆژنامه‌ و كوڤاران، بێكارییا پێڕازى، تێرنه‌كرنا پێدڤى یێن فسیولوژى چ خارن, ڤه‌خارن نڤستن و خانى یان جهێ ڤه‌حویانێ، دوریكه‌فتن ژ ژیانا جڤاكى پشتى به‌ڵاڤبوونا ته‌كنۆلوژی، رویبرویبوونا چه‌ندین كه‌فتن و شكه‌ستنان، ژده‌ستدانا كه‌س و كاران و توشبوونا كه‌سى ب نه‌ساخیان و به‌شه‌ك ژى بۆ هه‌بوونا جیاوازى یێن سرۆشتى د ژیانێدا ڤه‌دگه‌ڕێت.
بۆ چاره‌سه‌را بێزاریێ ژى به‌روڤاژى په‌یڕه‌وكرنا ئه‌گه‌ران چاره‌سه‌ره‌، و خاندنا په‌رتووك، رۆمان، رۆژنامه‌ و كوڤارێن هه‌ژى، وه‌رزشكرن، كێم نڤستن، ته‌ماشه‌رنا فلمێن دكیۆمێنتى، گوهڕینا شێوازێ هزركرنه‌ڤێ و هه‌ڤاڵان و ده‌ركه‌فتن ل ستایلێ كو بوویه‌ ئه‌گه‌رێ بێزاریێ، دیسان پێدڤى یه‌ مرۆڤ ده‌مێ خوه‌ بۆ گه‌شه‌پێدانا شه‌هرازایى و پێدڤى و كارێن مفابه‌خشێن جودا ته‌رخان بكه‌ت.
مفا ژڤان ژێده‌ران هاتییه‌ وه‌رگرتن:
1-مفهوم التناقچ والتچاد – الحوار المتمدن – عباس علی العلی.
2-الصوت فی السینما بین الژاتی والموچوعی – محاچره‌ تونی ماك كیبین.
3-اسباب الشعور الدائم بالملل وكیفیه‌ التخلص منه – منى محمد.
4-أسگوره‌ الأمراچ العقلیه‌- توماس ساس.

29

شهاب ئاكره‌یى
ده‌ما چاڤخشاندنه‌كێ د ره‌وشا چه‌ند ساڵێن بووری یێن هه‌رێما كوردستانێ دا دكه‌ین ژ لایێ ئابوورى، رامیارى، له‌شكرى و خزمه‌تگوزاریڤه‌، كۆمه‌كا گرفت و قه‌یران و گه‌فێن مه‌زن كه‌تنه‌ پێشبه‌رى هه‌بوونا مه‌ وه‌كو قه‌واره‌یه‌كێ رامیارى، كو ب خۆشحالیڤه‌ ئه‌و ره‌وش و رۆژێن تاڵ هه‌ر ژ هاتنا رێكخروا تیرۆرستیا داعش و شكه‌ستنا وێ ل سه‌ر ده‌ستێ پێشمه‌رگه‌هێن كوردستانێ و هه‌ڤپه‌یمانان و ل دووڤدا ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ و ده‌ركه‌تنا ده‌رئه‌نجامى كو رێژا زێده‌تر 92% ده‌نگ ب سه‌رخوه‌بوونێدا و هه‌یا 16 ئوكتوبه‌را 2017 كو حوكمه‌تا عیراقێ و حه‌شدا شه‌عبى و كاڵفامێن ناڤخوه‌یى و ب پشته‌ڤانى یا هه‌رێمایه‌تى، ب بێ شه‌ر كه‌ركووك راده‌ستى حه‌شدێ كرین و 51% ژ ئاخا كوردستانێ كه‌تى د ده‌ستێ میلیشایێن حه‌شدێدا، دۆرپێچا دارایى و داخستنا فڕۆكاخانه‌یان، زێده‌بارى كو هه‌ولا ژناڤبرنا قه‌واره‌یێ رامیاری و قانوونى یێ هه‌رێما كوردستانێ ژى هاته‌دان و نه‌شیان و سه‌رنه‌كه‌ڤتن، پشتى ئه‌و به‌رخودان و خۆڕاگریا هێزا پێشمه‌رگه‌ى و داستانێن پردێ و سحێلا هاتین تۆماركرن، ئێدى ره‌وشه‌كا نوو هاته‌ د رۆژه‌ڤێ دا، گه‌لێ عیراقێ و كوردستانێ به‌ر ب سه‌به‌ته‌یێن ده‌نگدانێ ڤه‌ چووین، گه‌لێ عیراقێ ب گشتى و گه‌لێ كوردستانێ ب تایبه‌ت ل به‌ندا وان سۆز و ژڤانانه‌ یێن ب ده‌نگده‌ران هاتینه‌دان.
ل دۆر گه‌لێ كوردستانێ ب كورتى و كوردى هه‌ڤوه‌لاتیان چه‌ند داخوازى و كریار ژ حوكمه‌تا ب هێز یا داهاتى یا كوردستانێ هه‌نه‌:
نه‌هێلانا پاشكه‌فتێ مووچه‌ى و دانانا سیسته‌مه‌كێ دادپه‌روه‌ر بۆ مووچه‌یێ فه‌رمانبه‌ران ل هه‌رێما كوردستانێ كو جوداهى یێن نه‌داد د ناڤبه‌را مووچه‌یێن فه‌رمانبه‌رێن داموده‌زگه‌هێن حوكمه‌تێ دا ژ وه‌زاره‌ته‌كێ بۆ ئێكا دى هه‌یه‌، سه‌ربارى كو هه‌مان باوه‌رنامه‌ و سالێن خزمه‌تێ هه‌نه‌! و په‌یره‌وكرنا شه‌نگسته‌یێ دادپه‌روه‌ریا دارایى كو 1 ل سه‌ر 6 ـه‌، ئانكو بلندترین مووچه‌ دڤێت شه‌ش به‌رامبه‌رى كێمترین مووچه‌ بیت، پشته‌ڤانى یا كه‌رتێ په‌روه‌ردێ و فێركرنێ ژ لایێ پێدڤی یێن خواندنێ، پرۆگرام و ئاڤاهیان و دامه‌زراندنا مامۆستایان. چاككرنا سیسته‌مێ ساخله‌میێ ل هه‌رێما كوردستانێ، كو هه‌م نه‌ساخ و هه‌م نۆشدار تێدا د به‌رزه‌نه‌، و رێخستنا كلینیك و نه‌خۆشخانه‌یێن تایبه‌ت ژ لایێ نرخێن پلێتێن نۆشداران و پشكنینێن تاقیگه‌ه و …تد. ده‌ستپێكرنا هه‌وه‌كا نشتیمانى بۆ ڤه‌ژاندنا كه‌رتێ پیشه‌سازى یا چاندنێ و پشته‌ڤانى یا جۆتیارن، دروستكرن و پالپشتیكرنا گه‌نجان ب رێیا پرۆژه‌یێن بچووك و هاندنا سه‌رمایه‌داران ب وه‌به‌رهێنانێ د كه‌رتێ پیشه‌سازى دا ب گشتى و نه‌هێلانا مایتێكرنا به‌رپرسێن بازرگان د پرۆژه‌یێن وه‌به‌رهێنانێ و بازاری دا، دروستكرنا كارگه‌هان ل باژێر و باژێرۆكان پێخه‌مه‌ت دروستكرنا ده‌لیڤه‌یێن كارى و كێمكرنا رێژا مه‌ترسیدارا بێكاریێ كو رێژه‌كا زۆر ژ وان ده‌رچوو یێن په‌یمانگه‌ه و زانكۆیانه‌ و پێشبینى یا په‌قینێ ژێ دهێته‌ كرن، چونكو چه‌ند ساڵن چاڤه‌ڕێى دامه‌زراندنێ دكه‌ن چ د كه‌رتێ گشتى یان تایبه‌ت دا، كو وان گه‌نجان ب تایبه‌ت و فه‌رمانبه‌ران و هه‌ڤوه‌ڵاتیان ب گشتى هیڤیه‌كا مه‌زن ب حوكمه‌تا داهاتى یا هه‌رێما كوردستانێ هه‌یه‌ خوه‌ ل گرفت و بێ پاره‌یا وان بكه‌ته‌ خوه‌دان و داخوازێن وان تێدا بهێنه‌ بجهئینان.

website security
WP Facebook Auto Publish Powered By : XYZScripts.com