زنار تۆڤی

د ئۆپەراسیۆنەكا سەربازی یا فرەرەهەند دا، هێزێن تایبەت یێن ئەمریكا (دەلتا فۆرس) شیان (نیكۆلاس مادۆرۆ) سەرۆكێ‌ ڤەنزوێللا و هەڤژینا وی د ناڤ حەشارگەها وان دا دەستەسەر بكەن، ب ڤێ‌ چەندێ‌ ژی، ئەمریكا دووماهی ب چەندین سالێن ئالۆزیا سیاسی و سەربازی یا د ناڤبەرا واشنتۆن و كاراكاس دا ئینا، هەروەسا بەرهەڤی بۆ ڤی كارێ‌ ئالۆز چەندین هەیڤان ڤەكێشابوو، ل دووڤ گۆتنێن دۆنالد ترەمپێ‌ سەرۆكێ‌ ئەمریكا و فەرماندەیێن لەشكری و دەزگەهێن هەوالگیری یێن ئەمریكا ل هەیڤا تەباخا بۆری، وان چاڤدێریەكا هویر یا هەمی هویركاریێن ژیانا مادۆرۆیی كرینە، هەر ژ خوارن و جۆرێ‌ جلكان، هەتا دگەهیتە گەشت و لڤین و گیانەوەرێن وی یێن د مال دا. هەروەسا یەكەیا (دەلتا فۆرس) ژ بۆ پشتراستبوون ژ سەركەفتنا وێ‌ ئۆپەراسیۆنێ‌، نموونەكا وەك مال و جهێ‌ مادۆرۆیی چێكرینە و چەندین هەیڤان پرۆڤەیێن هێرشكرنێ‌ تێدا ئەنجامداینە. بۆ ڤی بابەتی ژی، سیاسەتمەدارەكێ‌ عەرەب یێ‌ سوننی ل ئیراقێ‌ نڤێسینەك ب ترانە ڤە دەربارەی دەستەسەركرنا سەرۆكێ‌ ڤەنزوێللا ژ لایێ‌ ئەمریكا ڤە بەلاڤكریە و داخواز ژ وان كەسان كریە» یێن ل دەف ترەمپێ‌ سەرۆكێ‌ ئەمریكا ڤە دهێنە داخواز كرن، بلا هەڤژینێن خۆ ڤرێكەنە مالا بابێن وان، داكو ژ لایێ‌ ئەمریكا ڤە نەهێنەگرتن. ل ڤان رۆژێن بۆری ئەمریكا چەند هێرشەك كرنە سەر پایتەختێ‌ ڤەنزوێللا و پاشی سەرۆكێ‌ وی وەلاتی و هەڤژینا وی ژ لایێ‌ هێزێن «دەلتا فۆرس» یێن ئەمریكا ڤە هاتنە رەڤاندن و بۆ وی وەلاتی هاتنە ڤەگوهاستن، ل سەر ڤی بابەتی ژی، ناجح میزان، سیاسەتمەدارێ‌ ئیراقی چەندین پۆست بەلاڤكرن و تێدا ب رەنگەكی نەراستەوخۆ بەحسێ‌ وان میلیشیات و گرۆپان كر یێن كو ل دەف ئەمریكا هاتینە داخوازكرن، بۆ نموونە سەركردێن میلیشیاتێن ئیراقی یێن كو نوكە خۆ ب حاكمێن وی وەلاتی دزانن، ناڤهاتی نڤێسایە: ژ ئەڤرۆ و پێڤە پێدڤییە هەر كەسێ‌ ژ لایێ‌ ترەمپی ڤە هاتبیتە داخوازكرن، بلا هەڤژینا خۆ ڤرێكەتە مالا بابێ‌ وێ‌، ژ پێخەمەت پاراستنا كەرامەتا هەڤژینێن وان ژ دەستێ‌ هێزێن دەلتا فۆرس یێن ئەمریكا ڤە. ل گەل هندێ‌ ژی ئەو كەسە شیرەتان ل میلیشیاتان و گرۆپێن نێزیكی وان میلیشیاتان دكەت و دبێژیت: شیرەتێن من بۆ هەموو وان كلكە وەلائییان ئەوە، كو عەبایێ‌ (ئەمتار مەیاحی) بكەنە بەرخۆ، چونكی ئەمریكا ژ عەبایێ‌ ئەمتارێ‌ دترسیت، وەكو دیار ئەمتار مەیاحی، خانمەكا بەربژارا سەر ب حەشدا شەعبی ڤەبوو بۆ هەلبژارتنێن خولا شەشێ‌ یا پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌، ل دەمێ‌ بانگەشەیا هەلبژارتنان دا، میلیشیاتان د ناڤ خەلكی دا دگۆت: ئەمریكا ژ عەبایێ‌ ئەمتار مەیاحێ‌ دترسیت، بەلێ‌ ئەو خانما بەربژار دەرنەكەفت و نە شییا بچیتە پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌، داكو ئەمریكا ژێ‌ بترسیت.

زنار تۆڤی

سەرەدانا مەسرور بارزانی، سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ بۆ قاهیرەیا پایتەختێ‌ مسرێ‌ و پێشوازیا گەرما عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆكێ‌ مسرێ‌، دەنگڤەدانەكا مەزن و بەرفرەه د ناڤ راگەهاندنا مسری دا هەبوویە، ئەڤ چەندە كویراتیا پەیوەندیێن دیرۆكی و سیاسی یێن د ناڤبەرا وەلاتێ‌ مسرێ‌ و هەرێما كوردستانێ‌ دا دیار دكەن.
سەرەدانا سەرۆكێ‌ حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ بۆ قاهیرە ژ لایێ‌ ئاژانس و دەزگەهێن راگەهاندنێ‌ یێن ناڤدارێن وی وەلاتی وەكو (ئەهرام، یەوم ئەلسابع، ئەلوەتەن، ئەلدەستوور، سەوت ئەلئوممە) ژ بلی پەخشێن تەلەڤزیۆنی یێن كەنالێن مسری، كو یێ‌ ژ هەمیان دیارتر كەنالێ‌ (الحیاە) كو ب لەز و ب هویری ئەو سەرەدان و پێشوازییە ڤەگوهاست و رۆناهی خستە سەر ئاماژێن سیاسی یێن وێ‌ سەرەدانێ‌ و وان دیداران.
میدیایێن مسری د پەخش و راپۆرتێن نووچەیی دا رۆناهی خستە سەر پەیاما سیاسیا وێ‌ سەرەدانێ‌ و ئاستێ‌ هەماهەنگییا ئەمنی یا دناڤبەرا هەردو دامەزراوەیێن ئەمنی یێن مسرێ‌ و هەرێما كوردستانێ‌، وەكو هەولەكێ‌ بۆ پاراستن و ب هێزكرنا ئاسایش و سەقامگیریا دەڤەرێ‌ و بەرهنگاربوونا تەحەدییاتێن هەرێمایەتی، ب تایبەتی مەترسیێن تیرۆرێ‌.
هەروەسا (بەوابەی ئەهرام) ئاماژە ب ستایشا سەرۆكێ‌ حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ كر د رۆلێ‌ هەرێمیێ‌ مسرێ‌ وەك راگرەكا سەرەكی بۆ سەقامگیرییێ‌ د دەڤەرا عەرەبی دا و دیار كر: كو قاهیرە هەڤپشكەكا گرنگە د پشتەڤانییا ئاسایشێ‌ و سەقامگیریێ‌ و گەشەپێدانێ‌ دا.
دیسا سایتێ‌ (الیوم السابع) رۆناهی خستە سەر لایەنێ‌ ئابۆریێ‌ وێ‌ سەرەدانێ‌ و دیاركریە: سیسی داخواز ژ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ كر، كو مفایی د كۆمپانیێن مسری ببینن بۆ بجهئینانا پرۆژەیێن خۆ، وەك ئاماژەك بۆ حەزا مسرێ‌ بۆ ڤەگوهاستنا ئەزموون و شارەزایا پێشڤەبرن و ئاڤاهیان بۆ هەرێما كوردستانێ‌.
هەروەسا رۆژناما (ئەهرام) ل پێگەهێ‌ (ئیكس) دا ئەو دیمەنە بەلاڤكرینە كو تێدا ب گەرمی پێشوازی ل سەرۆكێ‌ حكومەتا هەرێما كوردستانێ‌ هاتییە كرن، ئەڤێ‌ بۆچوونەكا ئەرێنی لدەف رایا گشتیا مسری و عەرەبی دروستكریە دەربارەیی پەیوەندییێن ب هێز یێن دناڤبەرا هەردو ئالیان دا.
هەموو رۆژنامە و سایتێن وی وەلاتی بەحسێ‌ وێ‌ پێشوازی و سلاڤا گەرموگورا سەرۆكێ‌ مسرێ‌ ل سەرۆكوەزیرێن هەرێما كوردستانێ‌ و شاندێ‌ ل گەل دا كرینە و بەلاڤكرینە، وەك دەربرینەكێ‌ بۆ جددییەتا دانوستاندنان ل سەر ئەوان دۆسییەیێن ئێخستینە بەرنامێ‌ وێ‌ سەرەدانێ‌، ب تایبەتی كەنالێ‌ (ئەلحەیات) گرنگییەكا زۆر دایە وێ‌ سەرەدان و پێشوازیێ‌.
هەروەسا كەسێن شارەزا و بسپۆر دبێژن، گرنگیدانا میدیایا مسری ب ڤی رەنگێ‌ بەرفرەه بۆ ئەوێ‌ سەرەدانا سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌، ب تنێ‌ بۆ ڤەگوهاستنا پەخشێ‌ پرۆتۆكۆلی نینە، بەلكو د چارچووڤەیێ‌ پەخشێ‌ ستراتیژی دایە و ئارمانج ژێ‌ دوپاتكرنا ل سەر رۆلێ‌ مسرێ‌ یە بۆ سەقامگیریا ئیراقێ‌ ب هەموو پێكهاتێن وێڤە، ل گەل ڤەكرنا هیڤیەكا نوو بۆ هاریكاری و هەماهەنگییا ئەمنی و ئابۆری ل گەل هەرێما كوردستانێ‌.
ئەڤە د دەمەكی دایە، كو ل رۆژا شەمبییا بۆری 20 كانوونا ئێكێ‌ 2025 ێ‌، مەسرور بارزانی، سەرۆكێ‌ حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ ل گەل شاندەكێ‌ حوكمەتا هەرێمێ‌، ب سەرەدانەكا فەرمی گەهشتە قاهیرەیا پایتەختێ‌ مسرێ‌ و ژ لایێ‌ بەرپرسێن بلندێن وی وەلاتی ب گەرمی پێشوازی لێ‌ هاتە كرن.

زنار تۆڤی

د نوكە دا ب رەنگەكێ‌ دیار و بەرچاڤ چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ب سەر دو بالێن سەرەكی دا دابەشبوویە، كو ناكۆكیێن وان ل سەر سیاسەتا دەرڤە و هەلوەستێ‌ وان بەرامبەر ئەمریكا یێ‌ دیار و زەلالە، ئەو ژی رەوتێ‌ توندرەو (میلیشیاتێن چەكدار) ن، كو ئەو رەوتە ژ وان پارت و فراكسیۆنان پێكدهێت، یێن كو ب بالێ‌ سیاسی یێن گرۆپێن چەكدار ل ئیراقێ‌ دهێنە دانان، كو پارتێن سەرەكی وەكو، حقوق، سادیقوون، فەزیلە و سەنەد خۆدان هەلوەستەكێ‌ توندن، ب تایبەت ژی د وێ‌ دۆسییەیا پەیوەندی ب ئەمریكا ڤە هەیی، هەروەسا ئەو رەوتە ب گرنگ دزانن، كو بەرهنگاری فشارێن ئەمریكا ببن و داخواز دكەن، كو پەیوەندیێن ئیراقێ‌ ل گەل ئەمریكا د سنووردار بن، ل گەل هندێ‌ د پەیوەندیێن هەرێمی ژی دا، ب تنێ‌ ئەو رەوتە ب هەماهەنگیا ئەمنی ل گەل سووریێ‌ رازی دبن و ل دژی پێشڤەچوونا پەیوەندیێن دبلۆماسی و ئابۆرینە ل گەل سووریێ‌.
هەروەسا رەوتێ‌ میانرەو، ئەو بالە نوونەراتییا هێزێن سیاسی یێن مەزن یێن دناڤا وی چارچووڤەیی دا دكەن، وەكو دەولەتا قانوونێ‌ كو نوری مالكی سەرۆكاتیا وێ‌ دكەت، رەوتێ‌ حیكمە یێ‌ نیشتمانی ب سەرۆكاتیا عەمار حەكیمی و هەڤپەیمانیا نەسر ب سەرۆكاتیا حەیدەر عەبادی، ب رەنگەكێ‌ گشتی ئەو رەوتە داخوازا مامەلەكرنێ‌ و خۆگونجاندنێ‌ د ڤێ‌ قووناغا سیاسیا نوكە دا دكەن،ئەو دخوازن رەوشا ئیراقێ‌ و ڤێ‌ دەڤەرێ‌ یا ئارام بیت و پەیوەندیێن وان ل گەل ئەمریكا دباشبن، هەر چەندە وان ژی ئەو مەرجە هەیە، كو كاریگەرییا نەرێنی یا ئەمریكا ل سەر پەیوەندیێن وان ل گەل ئیرانێ‌ دا نەبیت، ئەو رەوتە پشتەڤانیێ‌ ل ڤەكرنا پەیوەندیێن دبلۆماسی و ئابۆری ل گەل حكومەتا نوو یا سووریێ‌ دكەت، ب مەرەما بدەستڤەئینانا بەرژەوەندیێن هەڤپشك بۆ ئیراقێ‌، لەوما نوكە ناكۆكی و دابەشبوون د ڤی چارچووڤەیی دا هەیە، هەروەسا د نوكە دا پەیوەندیێن وان ل گەل ئەمەریكا بوویە خالەكا ناكۆكیێ‌ دناڤبەرا نوری مالكی سەرۆكێ‌ دەولەتا قانۆنێ‌ و نوونەرێن هێزێن چەكدار، هۆكار ژی ئەوە، كو نوری مالكی دڤێت پەیوەندییەكا باش ل گەل ئەمریكا هەبیت، ل گەل هندێ‌ ئیران ژ ڤێ‌ پەیوەندیێ‌ بێزار نەبیت، چونكی ئیرانێ‌ نەڤێت هەست ب هندێ‌ بكەت، كو ژلایێ‌ ئەمریكا و وەلاتێن رۆژئاڤایی ڤە بهێتە گەمارۆ دان.
هەروەسا ل ڤێ‌ دەڤەرێ‌ ئیراق دووماهی جهە بۆ ئیرانێ‌ مایی، ب تایبەتی ژی پشتی ژناڤچوونا رژێما بەشار ئەسەدی ل 8 ی كانوونا ئێكێ‌ 2024 ێ‌، دیسا عەمار حەكیم سەرۆكێ‌ رەوتێ‌ حیكمە یێ‌ نیشتمانی ژی، بەردەوام پەیامان دگەهینیت و هۆشداریان ددەت، ژ لێكەفتێن بەردەوام یێن وێ‌ رەوشا دناڤبەرا گرۆپێن چەكدار و لایەنێن ئەمریكی و كاریگەریێن وێ‌ ل سەر رەوشا ئابۆریا ئیراقێ‌، د هەمان دەمدا حەیدەر عەبادی سەرۆكێ‌ هەڤپەیمانیا نەسر، د ڤەقەتیانێ‌ دایە ل گەل پرانیا گرۆپان، ئەڤە وێ‌ دگەهینیت، كو هەڤپەیمانیا چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ب توندی دابەشبوویە ب سەر هەلوەستێ‌ وان بەرامبەر رەوشا ژ دەرڤە، ب تایبەتی پەیوەندیێن وان ل گەل سووریا پشتی ئەسەدی، ل گەل هندێ‌ ژی لایەنێن عەرەبێن شیعی ب پێدڤی دزانن وان پەیوەندیەكا باش و بەرژەوەندیەكا هەڤپشك ل گەل حوكمەتا نوكە یا سووریێ‌ هەبیت.
هەروەسا ژ ترسا سزایێن واشنتۆنێ‌ چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ل دیوڤ كاندیدەكێ‌ «پەسەندكری دا دگەرن، چونكی پرۆسا هەلبژارتنا سەرۆكوەزیرەكێ‌ نوو بۆ ئیراقێ‌ یا ئالۆزبوویی و رووبروو بەربەستێن مەزن بوویە، ب رەنگەكی چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ ل ژێر فشار و مەرجێن توند یێن ئەمریكا دایە و بژاردەیێن وان بەرتەنگ بووینە، ب تایبەتی ژی نوكە چارچووڤێ‌ هەماهەنگیێ‌ د رەوشەكا هەستیار دایە، ژ ئەگەرێ‌ مەترسیا سەپاندنا سزایێن دژوار ژ لایێ‌ ئەمریكا ڤە.

زنـار تـۆڤـی

رۆژێن نەخۆش و پری دەرد و ئێش و ژان، ئەو رۆژن چ جاران ژ پێش چاڤێن مە ناچن، ل هەوا ئەنفالا رەش، ل شەڤا 25 تەباخا 1988 ێ‌، بۆ جارا دووێ‌ ئەم ئاوارە بووین، ئەم ژ گوندێ‌ هرۆرێ‌ بەر ب سنوورێ‌ توركیا ل نیڤا شەڤەكا تاری و بێ‌ چارەنڤیس ب رێكەفتین، بۆ جارا ئێكێ‌ پشتێ‌ رژێما بەعس، خەتاسۆر دانایی ل سالا 1986، بۆ دەڤەرێن رزگاركری، یێن ل ژێر كونترۆلا پیشمەرگەیێن كوردستانێ‌ و ل ئیلۆنا سالا 1987، مە وەكو خەلكێ‌ گوندێ‌ گركا، گوندێ‌ خۆ چۆلكر، ژبەر هێرشێن بەعسیان، ئەم خەلكێ‌ گوندی بەلاڤەبووین و هەر هندەك بۆ لایەكی چوون، داكو خۆ و زارۆیین خۆ بپاریزن ژبەر هێرشێن جاش و بەعسیان، مە قەستا گوندێ‌ هرۆرێ‌ كر، كو ل وی دەمی دووری جادا سەرەكی بوو یاكو دچیتە ناحیا كانی ماسێ‌، هەروەسا وی دەمی ترۆمبێل ژی نە دهاتنە گوندی، ئەم و گەلەك مرۆڤێن مە ل گوندێ‌ هرۆرێ‌ ئاكنجی بووین، هەمان سال، ل 11/9/1987، داستانا كانی ماسێ‌ هاتە تۆماركرن و دەڤەرا كانی ماسێ‌ كەفتە ژێر كونترۆلا هێزێن پیشمەرگەیێ‌ كوردستانێ‌، بۆ دەمێ‌ چەندین رۆژان رژێما بەعسی ب هێزێن لەشكەری و ب هاریكارییا فرۆكان و تۆپخانەیان هێرش ئینانە سەر دەڤەرا كانی ماسێ‌، پشتی چەندین شەرێن دژوار، حوكمەتا ئیراقێ‌ جارەكا دی خۆ گەهاندە سەنتەرێ‌ ناحیا كانی ماسێ‌. ل 25 تەباخا 1988، ئەنفالا بەهدینان دەستپێكر، حوكمەتا ئیراقێ‌ ب فرۆكەیان چەندین گوندێن دەڤەرا دهۆكێ‌ كیمیا بارانكرن و چەندین وەلاتی هاتنە شەهید و برینداركرن، هژمارەكا مەزن یا خەلكی ژ دەڤەرێن جودا یێن دهۆكێ‌ قەستا سەر سنوورێ‌ توركیا كرن، مرۆڤ نەشێت دەڕبرینێ‌ ژ وان دیمەنێن نەخۆش بكەت، ترس و قیریێن زارۆیان و نالەنالا دانعەمران، دچوونە بەرپەرێن ئەسمانان، زێمار و گریا خەلكی ئەو گەلی و نهالە پڕكربوون، ژن و مێر لێك بەرزەبوون، زارۆك ژ دەیبابان ڤەقەتیان، ل شەڤا 25 تەباخا 1988، ئەم ژ گوندێ‌ هرۆرێ‌ دەركەفتین و بەرەف سنوورێ‌ توركیا ڤە چووین، وێ‌ نیڤا شەڤێ‌ ئەم ل وان چۆل و گەلیان سەركەفتین و ئەم گەهشتینە خەنۆكەیی، ئەم دو رۆژان ماینە ل وێرێ‌، رۆژا سێیێ‌ بەرێ‌ سپێدێ‌ بۆ هەوارا وی خەلكی و گۆتن، خۆ رزگار بكەن، ئەڤە جاش هاتنە هنداڤی سەرێ‌ مە، ل رۆژا 28/8/1988، ئەم ل گەل وی خەلكی پێكڤە تەڤلی بنێ‌ گوندێ‌ ئارووشێ‌ بووین ل باكۆر، ئەم نێزیكی پێنچ شەش هزار مرۆڤان بووین، جەندورمێن توركان هاتنە بەریكا مە و نەهێلا ئەم بچینە د ناڤ گوندێ‌ ئارووشێ‌ دا، ئەم ماینە د ناڤبەینا هەردو لەشكرێن حوكمەتا ئیراقێ‌ و توركیا، هندی وی خەلكی كرە هەوار و گازی، جەندورمێن توركا گۆت، چێنابیت هوون بێهنە د ناڤ ئاخا توركیا دا، خەلكی گەلەك بزاڤكر بچن، بەلێ‌ هەر وان نەهێلا ئەم بچینە د ناڤا ئاخا توركیا دا و وان گۆت، دێ‌ هەوە تەسلیمی ئیراقێ‌ كەینەڤە، هەتا بوویە مەغرەب چ چارە نەبوون و وان هەر گۆت، دێ‌ هەوە تەسلیم كەین و لەشكرێ‌ ئیراقێ‌ یێ‌ نێزیكی مە دبیت، وێ‌ شەڤێ‌ جارەكا دی ژ نەچاری پێشمەرگەیی چەكێ‌ خۆ راكرەڤە و خودانە چیایی و خاترا خۆ ژ زارۆك و خیزانین خۆ خواستن، بۆ رۆژا مان و نەمانێ‌، كەس نزانیت دێ‌ چارەنڤیسێ‌ مە چ لێ‌ هێت، ئەو رۆژە نەخۆشترین رۆژین ژیانا مە بوون، پاشی رۆژا پاشتر هاتە راگەهاندن، كو دەولەتا توركیا ئەم وەكو پەنابەر وەرگرتین و ئەو پێشمەرگە ژی ڤەگەریان و هاتنە ناڤ خێزان و كەسوكارێن خۆ. چەند رۆژان ئەم ماینە ل گوندێ‌ ئارۆشێ‌ و پاشێ‌ بۆ دەمێ‌ سێ‌ رۆژان ئەم ماینە ل سەربەستا ل دۆلا ئاشیتێ‌، ل دووڤدا ئەم ب قەلابان هاتینە ڤەگۆهاستن بۆ كەمپا سلۆپیا یا گریدایی باژێرێ‌ شەرنەخێ‌، ئەم هەڤدە رۆژان ماینە ل كەمپا سلۆپیا لبەر هەتاڤێ‌، ل وێرێ‌ خیڤەت ژی نەدانە مە، پشتی هینگێ‌ حكومەتا توركیا ل مەغرەبیەكێ‌ ترێلەكا چادركری ئینا و ئەم و هەشت مالێن مرۆڤین مە ژ كەمپا سلۆپیا برینە كەمپا مێردینێ‌، دەمێ‌ ئەم گەهشتینە كەمپا مێردینێ‌ مرۆڤێن مە ل وێرێ‌ بوون، هاتنە بەریكا مە و ئەم برینە مالێن خۆ هەتا بوویە سپێدە، پاشی ئیدارا كەمپێ‌ گازی مە كر و ئەم چووین مە بۆ خۆ خیڤەت و ئەرزاق وەرگرتن، ئەم ماینە ل كەمپا مێردینێ‌، دەوروبەرێن كەمپێ‌ هەموو د سیمەكری بوون، نێزیكی هەر سەد میتران جەندورمەك دانابوویێ‌، هەر وەكو ئەم زیندانكرین، ئەم نەچاربووین مە ژی ژیانا خۆ ب وی رەنگی دبۆراند، جاران ئەم دماینە بێ‌ كارەب و بێ‌ ئاڤ، ل زڤستانان ئەم د ماینە د هەری و تەقنێ‌ ڕا، ل هاڤینان ژی ئەم د ماینە د تۆزێ‌ ڕا ل بن خیڤەتان، چار سالان ب وی رەنگی مە ژیانا خۆ بۆراند، مە گەلەك نەخۆشی دیتن، دەولەتێ‌ ژی زۆریەكا مەزن ل مە دكر، هەر د ناڤا كەمپا مێردینێ‌ دا، دەولەتا تورك ژەهر كرە د ناڤ نانی و دامە، پتری سێ‌ هزار كەسان پێ‌ نەخۆش بوون و دو كەس ژی ب وی نانێ‌ ژەهر كری مرین، زێدەباری وان هەموو نەخۆشیان، مە دەست ژ خواندنێ‌ بەرنەدا و مە ل بن خیڤەتێن دڕیایی و ل سر و سەرما زڤستانێ‌ و ل بەر گەرما هاڤینێ‌ و ل سەر ئەردی د خواند، سۆپاس بۆ كەد و زەحمەتا هەوە، مامۆستایێن كەمپا مێردینێ‌ چ جاران ئەم قەنجیا هەوە ژبیر ناكەین، هەوە ژیانا مە رۆهنكر، هندی ئەم د ژیانێ‌ دابین، دێ‌ بەحسێ‌ كارێ‌ هەوە و خزمەتا هەوە یا مەزن بۆ نفشێن بهێت كەین. د هەوا ئەنفالێن رەش دا، گوند و وارێن مە هاتنە سۆتن و ئەم هەموو دەربەدەر بووین، 182 هزار كەس بێ‌ سەروشوین بوون، چ نەمایە حكومەتا ئیراقێ‌ ب سەرێ‌ مللەتێ‌ مە نە ئینایی، هێشتا ئەم نەهاتینە قەرەبۆكرن ژی، ئەڤ دەستهەلاتا ئیراقێ‌ یا شیعی یا نوكە ژی هەمان رێیا حوكمەتا بەعس پەیرەو دكەت، هەكە ژ دەستێ‌ وێ‌ بهێت، دێ‌ ژ رژێما بەعس خرابتر ب سەرێ‌ مللەتێ‌ مە ئینیت، لەوما هندی ئەم د ژیانێ‌ دابین، چ جاران ناڤێ‌ ئەنفالێ‌ ژ بیرا مە ناچیت.

زنـار تـۆڤـی

بابەتێ‌ ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ب سەرۆكاتییا ئەمریكا ل بەغدا و هاتنا وان هێزان بۆ هەولێری، ژ ئالییەكێ‌ دیترڤە رێككەفتنا ئەمنی یا دناڤبەینا بەغدا و تەهرانێ‌ و فشارێن هەرێمی و (بەرەیێ‌ مقاوەمە) ل سەر دەربازكرنا پرۆژە قانوونا حەشدا شەعبی، رەوشا ئیراقی ئالۆزكریە» ل دووڤ ریككەفتنا ئەمریكا و ئیراقێ‌ هێزین ئەمریكا، ب رەنگەكی تەمام ژ بنگەهێ‌ (عەین ئەسەد) ل ئەنبار و ژ فرۆكخانەیا نیڤدەولەتییا بەغدا، ل بنگەهێ‌ ڤیكتۆریا، هەروەسا ل بارەگەهێ‌ فەرماندەیا ئۆپەراسیۆنین هەڤپشك، ل هەیڤا ئیلۆنا بهێت دێ‌ هێنە ڤەكێشان، ئەڤ ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان دێ‌ ئیراقی ئێخیتە هەنبەر ئەزموونەكا نوو د بەرهنگاربوونا تەحەدییاتێن ئێمناهیی دا، زێدەباری هندێ‌ دێ‌ هێزێن ئەمریكا دێ‌ هێنە هەرێما كوردستانێ‌. هێشتا شەڕ و ئالۆزی ل ڤێ‌ دەڤەرێ‌ هەنە و ب دووماهی نەهاتینە و بابەتێ‌ ڤەكێشانا هێزێن ئەمریكا ل ئیراقێ‌ نەهاتیە گوهۆرین، هەر چەندە فشارێن سیاسی یێن ئەمریكا ل سەر بەغدا هەبوون، كو وان فشاران پەیوەندی ب بزاڤێن پەرلەمانێ‌ ئیراقێ‌ و ب تایبەتی ژی ئالیێن شیعی ڤە هەبوون، بۆ دەركرنا قانوونا حەشدا شەعبی، ب تایبەتی پشتی ئیمزاكرنا ریككەفتنناما ئەمنیا نوو یا د ناڤبەینا ئیراقێ‌ و ئیرانێ‌ دا، ل گەل هندێ‌ دەمی سەرەدانا عەلی لاریجانی، ئەمیندارێ‌ گشتیێ‌ جڤاتا ئاسایشا نیشتمانیا ئیرانێ‌ بۆ بەغدا، حوكمەتا ئیراقێ‌ بەرگری ژ وێ‌ رێككەفتنێ‌ كر» د هەمان دەمدا لاریجانی ئاشكرا كریە» كو ناڤەرۆكا وێ‌ رێككەفتنێ‌ ل سەر پابەندبوونا هەردو وەلاتایە» كو رێكێ‌ نەدەنە ئالیێ‌ سێیێ‌، دەستێوەردانێ‌ د كاروبارێن ئەمنی، یان دروستكرنا نە تەڤاهیێ‌ د ناڤبەینا وان دا بكەت. نوكە ئیراق ل هەمبەری خالەكا هەستیار دایە، كو هەڤكێشەك حوكمی د ناڤبەینا هەڤسەنگییا هەرێمی و بەرژەوەندیین نیشتیمانی دا دكەت، كو نە یا دیارە، پشتی هنگێ‌ دێ‌ چ روودەت و رەوشا ئیراقێ‌ دێ‌ بەرەف كیڤە چیت، هەر چەندە ب ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانیا نێڤدەولەتی، دبیت ڤالاهیەكا تەمام ل ئیراقێ‌ روونەدەت، بەلێ‌ دبیت ببیتە ئەگەرێ‌ لاوازبوونا شیانێن هەوالگێری و پشتەڤانیا ئەسمانی یا سوپایێ‌ ئیراقێ‌، چونكی ئەو هەردو خالان دا، هەڤپەیمانان بۆ هێزێن ئیراقی دابین دكرن و پشتی چوونا وان هێزان، ئیراقێ‌ ئەو شیان نینن وان هەردو خالان دابین بكەت. هەروەسا نوكە ئیراق د رەوشەكا ئالۆز دا دەرباز دبیت، یان دڤێت ب ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانان ببیتە ئەگەرێ‌ ب هێزكرنا سەروەریا وێ‌ و دڤێت ئیراق وێ‌ چەندێ‌ بسەلمینیت كو هێزێن وێ‌ یێن ئەمنی د ئامادەنە بۆ هەر بەرهنگاربوونەكێ‌، یان ژی دێ‌ بەرهنگاری مەترسیێن مەزن یێن ئەمنی بیت و دێ‌ ڤالاهیێن ئەمنی پەیدا بن و دێ‌ رەوش پتر ئالۆز بیت، ب تایبەتی ژی ل گەل هەبوونا وان شەڕ و ئالۆزیێن د ناڤبەینا ئیرانێ‌ و ئیسرائیلێ‌ دا و كاریگەریێن وان ئالۆزیان ل سەر ئیراقێ‌.
دیسا ب ڤەكێشانا هێزێن هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ل ئیراقێ‌، مەترسیەكا مەزن هەیە، ب تایبەتی ژی ئەگەر قۆناغا ڤەگوهاستنا وان هێزان ب رەنگەكێ‌ رێكخستی نەهێتە ئەنجامدان، چونكی دێ‌ ترس و دودلی لدەف خەلكێ‌ ئیراقێ‌ دروست بیت. هەڤپەیمانییا نێڤدەولەتی ب سەرۆكاتیا ئەمریكا، ل سالا 2014 ێ‌، ب مەرەما پشتەڤانیا ئیراقێ‌ ل شەرێ‌ دژی رێكخستیا داعشێ‌ هاتبوو دامەزراندن، پشتی كو داعشێ‌ دەست ب سەر چەندین باژێر و دەڤەرێن یێن ئیراقێ‌ دا گرتین، زێدەباری راگەهاندنا سەركەفتنا سەربازیا ئیراقێ‌ ب سەر داعشێ‌ دا ل سالا 2017 ێ‌، بەلێ‌ هیشتا بەرمایكێن وێ‌ رێكخستیا تیرۆریستی ل هندەك دەڤەران ماینە، لەوما ڤێ‌ چەندێ‌ وەكربوو، كو هێزێن هەڤپەیمانان وەكو فاكتەرەكێ‌ گرنگ یێ‌ پشتەڤانیا هەوالگیری و لۆجستی بمیننە ل ئیراقێ‌، ئەرێ‌ پشتی چوونا هێزین هەڤپەیمانیا نیڤدەولەتی، دێ‌ رەوشا ئیراقێ‌ بەرەف كیڤە چیت و دێ‌ چ ل ڤی وەلاتی روودەت؟.

زنار تۆڤی

ئەمریكا چەندین جاران دەستهەلاتدارێن ئیراقی ئاگەهدار كرینە» دەربارەیی ژناڤبرنا وی چەكێ‌ د دەستێ‌ گرۆپێن ئیراقی یێن سەر ب حەشدا شەعبی ڤە، هەروەسا ئەمریكا دیاركرییە» كو وان گرۆپان فرۆكێن بێ‌ فرۆكەڤان و مۆشەكێن ناڤنجی هەنە، لەوما هەكە ئەو گرۆپە وان چەكان ژناڤ نەبەن» ب رێیا هێرشێن ئەسمانی ئەو گرۆپە دێ‌ هێنە بۆمبەباران كرن و دێ‌ هێرشێن ئەسمانی ل دژی وان هێنە ئەنجامدان» لەوما ئەمریكا دو بژاردە خستینە هەنبەری حوكمەتا ئیراقێ‌، ئەو ژی ڕامالینا چەكی یە ژ دەستێ‌ حەشدا شەعبی، یان ژی دێ‌ هێرشێ‌ كەتە سەر وی گرۆپی د ناڤا ئاخا ئیراقێ‌ دا. نوكە ل ئیراقێ‌، نێزیكی دەه گرۆپێن چەكداری و» فرۆكێن بێ‌ فرۆكەڤان هەنە» كو مەودایێ‌ وان فرۆكەیان دگەهیتە ب سەدان كیلۆمەتران و چەندین گرۆپ بكارئیناینە، داكو هێرشان بكەنە سەر ئیسرائیلێ‌، ژ بلی هندێ‌ ژی كو چەندین جاران هێرش كرینە سەر بنگەهێن ئەمریكا ل رۆژهەلاتا سووریێ‌ و ئیراقێ‌، هەروەسا ئەو گرۆپین ئەو چەك و فرۆكین بێ‌ فرۆكەڤان د دەست دا» ژ (كەتائیبێن حزبوللا، حەرەكا نوجەبا، ئیمام عەلی، كەتائیب سەید شوهەدا، ئەلبودەلا، ئەنساروللا ئەوفیا و عەسائیبێن ئەهلی حەق) پێكدهین، كو ئەڤە هەموو ب بەرەیێ‌ بەرگریێ‌ ل ئیراقێ‌ د ناسیارن.ل ڤان رۆژین بۆری دا» ئەمریكا داخواز ژ ئیراقێ‌ كرییە» كو پێدڤییە ئەو گرۆپێن حەشدا شەعبی چەكێن خۆ ژناڤ ببەن، كو ئەو ژی فرۆكەیێن بێ‌ فرۆكەڤان و مۆشەكێن مەودایێ‌ ناڤنجی و دوورن، چونكی ئەڤ جۆرێ‌ چەكی گەفن بۆ سەر ئیسرائیلێ‌، لەوما ئەمریكا ل پلا ئێكێ‌ دا گرنگیێ‌ ب بابەتێ‌ فرۆكێن بێ‌ فرۆكەڤان و مۆشەكێن د دەستێ‌ وان گرۆپان دا ددەت» هەروەسا ئەمریكا داخوازكریە، یان دڤێت ئەو چەكە بهێنە ژناڤبرن، یان ژی ئەو گرۆپە وی چەكی تەسلیمی حوكمەتا ئیراقی بكەن، د نوكە دا ئەمریكا چەندین جۆرێن فشاران ل دژی وان گرۆپان بكاردئینیت» ژ وان ژی» دێ‌ ئیسرائیل هیرشێ‌ كەتە سەر جهێن وان فرۆكێن بێ‌ فرۆكەڤان و مۆشەكان و دێ‌ هەموویان ژناڤبەت. ل گەل هندێ‌ ئەمریكا داخواز كرییە» كو كارێ‌ رێڤەبەریا پیشەسازیا سەربازی یا حەشدا شەعبی ب دووماهی بهێت، كو ب وان چەندین گرۆپێن كاریگەر ل گۆرەپانا ئیراقێ دا كۆنترۆل كرینە، ئەو گرۆپە ژی هەموو هەڤپەیمانێن ئیرانێنە، لەوما ئەمریكا گەلەك گرنگیێ‌ ب بێ‌ چەككرنا وان گرۆپێن حەشدا شەعبی ددەت، ب تایبەتی ژی پشتی ب كارئینانا وی چەكی ل دژی بنگەهێن ئەمریكا ل تەنف و كێلگەها عومەر ل سووریێ‌، هەر چەندە ئەمریكا ب تنێ‌ ب دانانا چەكی ژ دەستێ‌ وان گرۆپان راناوەستیت، بەلكو هێدی هێدی دێ‌ دووماهیێ‌ ب وان گرۆپێن سەربازی ئینیت و دوبارە دێ‌ سیستەمێ‌ ئەمنی ل عیراقێ‌ رێكئێخیت، ب رەنگەكی كو دڤێت ب تنێ‌ چەك د دەستێ‌ دەولەتێ‌ دا بیت. هەروەسا موچێ‌ ئەندامێن حەشدا شەعبی ل دەستپێكا هەیڤا بۆری چوویە د ناڤ بازنەیێ‌ فشارێن ئەمریكا ل سەر حوكمەتا ئیراقێ‌، ل گەل گیرۆبوونا شایستەیێن دارایی یێن حەشدا شەعبی ب رێیا بانكا رافیدەین یا حوكمیا ئیراقی، كو ئەڤە بۆ جارا ئێكێ‌ بوو حوكمەتا ئیراقێ‌ بۆ دانا مووچەیی پتری دو سەد هزار ئەندامێن حەشدا شەعبی گیرۆ بكەت» هەر چەندە ئیرانێ‌ رەتكرییە كو حەشدا شەعبی بهێتە هەلوەشاندن ل ئیراقێ‌، ل گەل هندێ‌ داخوازیێن ئەمریكا دێ‌ حوكمەتا ئیراقێ‌ ئێخیتە هەنبەر هەڤكێشەكا ئالۆز، د پەیوەندیێن وێ‌ دا ل گەل حوكمەتا ئیرانێ‌، ڤێ‌ چەندێ‌ دێ‌ كاریگەری ل سەر حوكمەتا ئیراقێ‌ هەبیت.

زنار تۆڤی

ب رەنگەكێ‌ گشتی، هەكە مرۆڤ پرسیار بكەت، گەلەك ژ خەلكی و ب تایبەتی ژی كەسێن دانعەمر دێ‌ بێژن، مرۆڤایینی و گوندیاتی و ژیانا بەرێ‌، گەلەك ژ یا نوكە خۆشتر بوو، هەروەسا ل سەدێ‌ بۆری هەڤالینی و دلۆڤانی پتر ل دەف خەلكی هەبوو، د پرانیا وارێن ژیانێ‌ دا خەلكێ‌ مە هاریكارییا ئێكودو دكر، بەلێ‌ نوكە ئەڤ چەندە گەلەك بەرەف كێمبوونێ‌ ڤە چوویە و ئێدی كارێن ب كۆم و زبارە وەكی بەرێ‌ نەماینە و نوكە هەمی تشت بوویە مادی، ئەرێ‌ چ وەكر كو ژیانا جڤاكێ‌ مە ب گشتی بهێتە گوهۆرین و ئەو پەیوەندییێن جڤاكی یێن گەرم بەرەف ساریێ‌ ڤە بچن و ئێدی نەمینن؟
پرسیار ل ڤێرێ‌ ئەوە، چ وەكر و بۆچی؟، كو جەژنێن بەرێ‌ ژ یێن نوكە خۆشتر بن و بەری نوكە پتر خەلك دچوونە جەژنێن ئێك، بەلێ‌ نوكە ئێدی خەلك زوو ب زوو ناچنە جەژنێن ئێك، یان ژی ئەو ستران و موزیكێن ل سەدێ‌ بۆری هاتینە چێكرن، مرۆڤ دشێت پتر گوهدارییا وان سترانان بكەت، هەر چەندە نوكە ئامیرێن موزیكێ‌ گەلەك پیشكەفتیترن ژ یێن بەری نوكە، هەروەسا بۆچی هەر تشتێ‌ بەرێ‌ ژ یێ‌ نوكە ب تامتر و خۆشتر بوو، بەلێ‌ نوكە ژ هەموو ئالیان ڤە، ژیان پێشكەفتیتر و خۆشترە، و هەر تشتێ‌ مرۆڤی بڤێت، ل بەر دەستێ‌ مرۆڤییە، بەلێ‌ دەمێ‌ مرۆڤ پرسیار دكەت، زێدەبارێ‌ هندێ‌، كو نوكە ژیان گەلەك پێشكەفتی یە، بەلێ‌ خەلك دبێژن، دلێ‌ مرۆڤی یێ‌ نەخۆشە و خۆزیان بۆ دەمێ‌ بۆری رادهێلن، ئەرێ‌ بۆچی ئەو مرۆڤاینی و گوندیاتی و گیانێ‌ هەڤكارییێ‌ و سەرەدان و دیوان و سوحبەت و شەڤبێری و حەزژێكرن دناڤبەرا خەلكی دا نەمایە و گەلەك كێم بوویە، ئەرێ‌ چ بهێتە كرن، كو جارەكا دی، ئەو سەردەمە ب زڤرنەڤە و ئەم هەموو هەڤكار بین ل گەل ئێك، هەر چەندە د نوكە دا ب تنێ‌ ئێدی ل دەوات و بەهیان خەلك ئێكودو دبینن و پرسیارا ژین و ژیارا ئێكودو دكەن، ئەرێ‌ بۆچی ئەڤ رەوشا نوكە دناڤا جڤاكی دا پەیدا بوویە؟، هوین بێژن، جارەكا دی دێ‌ ژیانا جڤاكێ‌ مە وەكی بەرێ‌ ڤەگەریتەڤە و دێ‌ پەیوەندیێن جڤاكی گەرم بنەڤە و سەرەدان و شەڤبێری دێ‌ وەكی بەرێ‌ ڤەگەرنەڤە، یان ژی تەلەفۆن و ئینتەرنێت ناهێلن ئەو پەیوندی و مرۆڤاینیا جاران ب ڤەگەریتەڤە و ئێدی ئەو جۆرێ‌ پەیوەندیێن جڤاكی یێن ب هێز چ جاران دوبارە نابنەڤە.

زنار تۆڤی
ده‌مێ مرۆڤی گوه ل ناڤێ سه‌ماوه‌ دبیت، هه‌موو ره‌نگێن دڕنداتییا حوكمه‌تا به‌عسا ژ ناڤچوویی دهێنه‌ پێش چاڤێن مرۆڤی، كو ل سه‌رده‌مێ وێ رژێمێ ب هزاران زه‌لام و گه‌نج و ژن و پیر و زارۆكێن كورد ژ هه‌مبێزا كوردستانێ هاتینه‌ دووركرن و ل وێ بیابانێ هاتینه‌ بن ئاخ كرن و هاتینه‌ شه‌هید كرن.
به‌ری چه‌نده‌كێ ل ده‌ڤه‌را تلشێخه‌، ل بیابانا سه‌ماوه‌، گۆره‌كێ ب كۆم هاته‌ دیتن، كو رۆفاتێن 150 ژن و زارۆیێن كورد تێدابوون، كو هه‌موو ژ لایێ رژێما سه‌دامێ دكتاتۆرڤه‌ هاتبوونه‌ گۆلـلـه‌ بارانكرن و شه‌هید كرن، پاشی هاتبوونه‌ ڤه‌شارتن د ناڤا وان گۆرێن ب كۆم دا، كو ل هه‌وا ئه‌نفالێن ره‌ش دا ل سالا 1988، ل سه‌دێ بۆری ژ لایێ رژێما به‌عسی ڤه‌، ئه‌و ژن و زارۆیێن كورد هاتبوونه‌ كوشتن، كو شوونوارێن گۆلـلـه‌یان ل سه‌رێ وان ژنان د دیاربوون، هه‌روه‌سا زارۆیێن ساڤا ژی، چ نیشانێن وه‌سا دیارنه‌بوون، كو ب گۆلـلـه‌یان هاتبنه‌ كوشتن، له‌وما دبیت ب ساخی هاتبنه‌ بن ئاخ كرن، كو به‌ری 37 سالان ئه‌و 150 ژن و زارۆكه‌ ل هه‌وا ئه‌نفالێن ره‌ش هاتینه‌ شه‌هید كرن، هه‌تا نوكه‌ 23 گۆرێن بكۆم یێن تایبه‌ت ب كوردانڤه‌ ل بیابانێن سه‌ماوه‌ هاتینه‌ دیتن و چه‌ندین ژ وان گۆران هاتینه‌ هه‌لكۆلان.
ب درێژاهییا حوكمرانییا خۆ، حوكمه‌تا به‌عسا ژناڤچوویی تاوانێن مه‌زن هه‌مبه‌رى گه‌لێ كورد ئه‌نجامداینه‌، له‌وما ئه‌و خه‌لكێن هاتینه‌ ئه‌نفالكرن، ب ره‌نگه‌كێ به‌رده‌وام داخوازا قه‌ره‌بۆكرنێ ژ حوكمه‌تا ئیراقێ دكه‌ن، ژبه‌ركو حوكمه‌تا نوكه‌ یا ئیراقێ ب میراتگرێ رژێما به‌ری نوكه‌ دهێته‌ دانان، به‌لێ هه‌تا نوكه‌ حوكمه‌تا ئیراقێ بۆ قه‌ره‌بۆكرنا ئه‌نفالبوویان چ پێنگاڤ نه‌هاڤێتینه‌ و هه‌تا نوكه‌ ئه‌و خه‌لكێ ئه‌نفالبوویی نه‌هاتینه‌ قه‌ره‌بۆكرن.
به‌ری چه‌ند رۆژان، ل ده‌مێ هه‌لكۆلانا وی گۆرێ ب كۆم یێ كو ل سه‌ماوه‌ هاتییه‌ دیتن، چه‌ندین دیمه‌نێن ب خه‌م و ژان و دل ئێش كه‌ڤتنه‌ به‌رچاڤێن مرۆڤی، كو ئێك ژ وان دیمه‌نان ئه‌و بوو، كو قه‌له‌متراشه‌ك د ده‌ستێ زارۆیه‌كی دابوو، یێن د ناڤا وان 150 كه‌سێن ب كۆم هاتینه‌ كوشتن، كو وی زارۆكی چه‌ند حه‌ز و ڤیان بۆ ژیانێ و خواندنێ هه‌بوو، هیڤییه‌كا مه‌زن د سینگێ وی دا بوو، وی ژی دڤیا وه‌كو هه‌موو زارۆیێن دیتر یێن جیهانێ بخوینیت و بگه‌هیته‌ هه‌موو هیڤیێن خۆ د ژیانێ دا و ب خۆشی بژیت، به‌لێ رژێما گۆر ب گۆر یا سه‌دامێ دكتاتۆر و وێ بیابانا هشك هه‌موو هیڤیێن وی زارۆكی داعویران و نه‌هێلا بگه‌هیته‌ وان هیڤیان، ئه‌و دیمه‌نه‌ گه‌له‌ك یێ خه‌مگین و ب ژانه‌، پرسیار ل ڤێرێ ئه‌وه‌، ئه‌رێ وی زارۆكی چ گۆنه‌ها خۆ هه‌بوو؟، كو ب وی شێوه‌یی خواترا خۆ ژ ڤێ دونیایێ بخوازیت و هیڤییێن وی د سینگێ وی دا هشك ببن، ئه‌رێ دێ هه‌لویستێ جڤاكێ نێڤده‌وله‌تی چ بیت؟، ل سه‌ر وان هه‌موو تاوانێن رژێما به‌عس كرین، ئه‌رێ ما ئه‌ڤ به‌لگه‌ هه‌موو تێرا هندێ ناكه‌ن، كو ملله‌تێ مه‌ یێ هاتییه‌ جینۆساید كرن؟.

ئه‌ڤرۆ، زنار تۆڤى:
موسه‌ده‌ق تۆڤى ڤه‌كۆله‌ر و نڤیسه‌رێ دهۆكێ، بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دبێژیت: پرۆژێ دیرۆكا په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ دێ هێته‌ چاپكرن، كو ئه‌ڤ پرۆژه‌ ده‌ست پێ دكه‌ت، ژ دامه‌زراندنا ئێكه‌مین قۆتابخانا سه‌ره‌تایى ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ یا نوكه‌ و هه‌تا ئه‌ڤرۆ، دیسا ئه‌و قۆناغێن خواندنا فه‌رمى تێدا ده‌ربازبووى و چاوا ئێكه‌مین قۆتابخانه‌ هاتینه‌ دامه‌زراندن، كو ئێكه‌مین قۆتابخانه‌ ل سه‌رانسه‌رى پارێزگه‌ها دهۆكێ ل سالا 1898، ل دووڤ ژێده‌ره‌كێ ل سالا 1900 ل ئاكرێ و ئامێدیێ و زاخۆ و دهۆكێ، ل سه‌رده‌مێ ئۆسمانیان هاتینه‌ دامه‌زراندن و هه‌تا نوكه‌ ئه‌ڤ هه‌ر چار قۆتابخانه‌ دبه‌رده‌وامن، هه‌روه‌سا مژارا ڤێ په‌رتووكێ كو ل سه‌ر دیرۆكا په‌روه‌رده‌ و فێركرنێیه‌ ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ ژ دو به‌رگان پێكهاتیه‌، به‌رگێ ئێكێ نه‌ه پشكه‌، هه‌ر پشكه‌كێ مژاره‌كا تایبه‌ت ب خوه‌ڤه‌ گرتیه‌، كو مژارا سه‌ره‌كى په‌یدابوونا په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ ب شێوازێ مه‌ یێ نوو و چاوانیا په‌یدابوونا وێ ل جیهانێ، هه‌روه‌سا چاوانیا په‌یدابوونا وێ ل سه‌ر ده‌مێ ئۆسمانیا؟. چاوا ژ پایته‌ختێ ده‌وله‌تا ئۆسمانى هاته‌ پایته‌ختێ ویلایه‌تا و چاوا گه‌هشتیه‌ باژێر و باژێركێن بچووك یێن ده‌ڤه‌را مه‌ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ، پشكا دویێ یا تایبه‌ته‌ ب خواندنا ئایینى ڤه‌، كو ڤێ قۆناغه‌كا تایبه‌تى هه‌یه‌، پشكا سیێ یا تایبه‌ته‌ ب خواندنا زمانێ كوردى ڤه‌، پشكا چارێ یا تایبه‌ته‌ ب قۆتابخانێن كچان ڤه‌، دیسان پشكا پێنجێ یا تایبه‌ته‌ ب ڤه‌كرنا قۆتابخانێن ناڤنجى و به‌ر ب ژوورتر، هه‌روه‌سا چار پشكێن دیتر كۆمه‌كا ڤه‌كۆلینا نه‌ ل سه‌ر سه‌رۆبه‌رێ په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ و سه‌روبه‌رێ مامۆستا و قۆتابیان و كاریگه‌ریا روودانێن سیاسى ل سه‌ر قۆتابخانا و مامۆستا و قۆتابیان، كو به‌رگێ ئێكێ ژ نه‌ه پشكان پێك دهێت، هه‌ر پشكه‌ك ژى ڤه‌كۆلینه‌كا تایبه‌ته‌، ئه‌ڤان ڤه‌كۆلینان ژى هه‌ر ئێكێ ب ده‌هان دكیۆمێنتێن كو بۆ ئێكه‌مین جاره‌ دهێنه‌ به‌لاڤكرن ل سه‌ر سه‌روبه‌رێ په‌روه‌ردێ تێداهه‌نه‌.
موسه‌ده‌ق هێشتا دبێژیت: پشكا دویێ ژ په‌رتووكێ پێكهاتیه‌ ژ ڤه‌كۆلینان ل سه‌ر 40 قۆتابخانان ئه‌وێن ئێكه‌مین جار ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ هاتینه‌ دامه‌زراندن، وه‌كو قۆتابخانا دهۆكێ، زاخۆ، ئامێدیێ، ئاكرێ، قۆتابخانا گوندێ هۆره‌، هرۆرێ، كانى ماسێ، شه‌رانش، سه‌ناتێ، ئاسهێ، زه‌نگه‌نان، و چه‌ندین قۆتابخانێن دیتر، كو هه‌ر قۆتابخانه‌كێ ژى ڤه‌كۆلینه‌كا به‌رفره‌ه و پشت راستكرى ب هژماره‌كا دكیۆمێنتان و ژێده‌ران ل سه‌ر هاتینه‌ نڤێسین، كو ئه‌ڤ پرتووكه‌ ژ دو به‌رگان پێكهاتیه‌، به‌رگێ دویێ ڤه‌كۆلین ل سه‌ر ئێكه‌مین قۆتابخانێن سه‌ره‌تایى یێن كو ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ هاتینه‌ دامه‌زراندن هاتیه‌ كرن، د هه‌مان ده‌مدا به‌حسێ ئێكه‌مین قۆتابخانێن ناڤنجى ژى ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ ژى دكه‌ت، هه‌روه‌سا به‌حسێ ئێكه‌مین قۆتابخانا مامۆستایان كو دگۆتێ قۆتابخانا مامۆستایێن گوندان، كو ل سالێن چلان ل سه‌دێ بۆرى ل دهۆكێ هاتیه‌ ڤه‌كرن تێدا یه‌.
ناڤهاتى ئه‌و چه‌ند ژى گۆت: ئه‌ڤ ڤه‌كۆلینه‌ پارێزگه‌ها دهۆكێ و هه‌ر حه‌فت قه‌زایان و و هه‌موو ناحیان ڤه‌دگریت، كو به‌حسێ وان قۆتابخانان دكه‌ت، یێن ل سه‌ر ده‌مێ پاشاتیێ هاتینه‌ دامه‌زراندن و هه‌ردو به‌رگان ب سه‌دان دكیۆمێنتارى تێدا هه‌نه‌، هژماره‌كا وێنێن فوتۆگرافى یێن كه‌ڤن تێدا هه‌نه‌، پشكه‌كا تایبه‌ت ژ به‌رگێ دویێ هاتیه‌ ته‌رخاتكرن بۆ مامۆستایێن كه‌ڤن، كو یێن ل سه‌ر ده‌مێ ئۆسمانیان و پاشاتیێ ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ كارێ مامۆستایه‌تیێ كرین، كورتیه‌ك ژ ژیانا وان هاتیه‌ به‌رچاڤكرن، هه‌روه‌سا ئه‌ڤه‌ ئێكه‌مین پرۆژه‌یه‌ ل سه‌ر دیرۆكا په‌روه‌رده‌ و فێركرنێ ل سنۆرێ پارێزگه‌ها دهۆكێ و قۆتابخانێن كه‌ڤن یێن پارێزگه‌ها دهۆكێ و مامۆستایێن كه‌ڤن ل پارێزگه‌ها دهۆكێ هاتیه‌ نڤێسین، هه‌روه‌سا ئه‌و یێ ب هیڤى یه‌، كو ل دوماهیا ئه‌ڤ ساله‌، یان ژى ل ده‌ستپێكا سالا نوو، كو ئه‌ڤ پرۆژه‌ دێ كه‌ڤیته‌ بازارى.

زنار تۆڤى:

ئه‌حمه‌د مایى سكرتێرێ رۆژنامه‌ڤانى یێ مه‌كته‌با سیاسى یا پارتى دیمۆكراتى كوردستان د دیداره‌كێ دا بۆ رۆژناما ئه‌ڤرۆ دیاركر: كو پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ ئیستیحقاقێ خه‌لكێ كوردستانێ یه‌، هه‌روه‌سا نه‌هاتیه‌ تاپۆكرن بۆ چو حزب و ئالیان، دیسا د هه‌لبژارتنێن ئه‌ڤ ساله‌دا دیاربوو، كو ئه‌ڤ پۆسته‌ ئیستیحقاقێ پارتى دیموكراتى كوردستانه‌، ئه‌ڤ پۆسته‌ ل به‌غدا بۆ پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیا گه‌لێ كوردستانێ یه‌ ل به‌غدا، نه‌بۆ هندێ یه‌ كو بازرگانى پێ بهێته‌ كرن ببیته‌ ژێده‌ره‌كێ مادى و ب تنێ بۆ حزبه‌كێ و بنه‌ماله‌كێ بیت، وه‌كو دیار ژى د سالێن بورى دا ئێكه‌تى نیشتیمانى كوردستان پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ وه‌كو بابه‌ته‌ك كه‌سۆكى و بازرگانى مامه‌له‌ ل گه‌ل كریه‌، ناڤهاتى دیاركر ژى: د هه‌رسێ خولێن بۆرى دا سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ ژ ئێكه‌تیێ بوو، هه‌روه‌سا د وان هه‌رسێ خولان دا ئێكه‌تیێ ئێك ده‌ستكه‌فتنێ ب تنێ ژى بۆ خه‌لكێ كوردستانێ ڤه‌نه‌گه‌راندیه‌، دیسا د خولا سییێ دا فوئاد مه‌عسوم سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ بوویه‌، كو د سه‌ر ده‌مێ فوئاد مه‌عسومى دا كوردستان كه‌فتبوو ژێر ئاگر و ئاسن و تۆپێن سۆیاپێ عیراقێ و حه‌شدا شه‌عبى و عیراقێ كه‌ركووك ژى داگیر كر، سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ فوئاد مه‌عسۆمى ئێك هه‌لویست ژى ده‌رنه‌برى و نه‌رازیبوونا خوه‌ دیارنه‌كر، لێ هه‌كه‌ ل وى ده‌مى فوئاد مه‌عسۆمى سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ ده‌ست ژ پۆستێ خوه‌ به‌ردابا و ڤه‌گه‌ریابا هه‌رێما كوردستانێ، نوكه‌ دا كوردستان د ره‌وشه‌كا دیتر دا بیت، له‌وما ئه‌و كه‌سێ دبیته‌ سه‌رۆك كۆمار دڤیچت نوونه‌رێ راسته‌قینه‌ یێ گه‌لێ كوردستانێ بیت، نه‌كو نوونه‌رێ حزب و بنه‌ماله‌كێ بیت و بازرگانیێ ب وى پۆستى بكه‌ت. ئه‌حمه‌د مایى زێده‌تر گۆت: بۆ دانانا سه‌رۆكێ هه‌رێما كوردستانێ ژى دێ ده‌نگدان بریارێ ل سه‌ر ڤى پۆسته‌ى ده‌ت و هه‌ر ئالیه‌كێ پتر ده‌نگان بینیت دێ سه‌رۆكێ هه‌رێمێ ژ وى ئالى بیت، هه‌روه‌سا بۆ مه‌ وه‌كو پارتى جهێ سه‌رسۆرمانێ بوویه‌، ده‌مێ كو ئێكه‌تى نیشتیمانى كوردستان به‌ربژاره‌ك بۆ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ ده‌ست نیشانكرى، بێى بۆچوونا پارتى دیمۆكراتى كوردستان وه‌ربگریت و ئه‌ڤه‌ نه‌و یا چاڤه‌رێكرى بوو ژ ئێكه‌تیێ، له‌وما ئه‌م وه‌كو پارتى دبێژین، كو پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ ئێك ژ ئیستیحقاقێن هه‌لبژارتنێ یێن پارتى دیمۆكراتى كوردستانێ دزانین، ئه‌م ده‌ستبه‌ردارى ڤى پۆستى نابیت و مه‌ ژى به‌ربژارێ خوه‌ هه‌یه‌ كو ئه‌و ژى دكتۆر فوئاد حسێنه‌ و سه‌رۆك بارزانى ئه‌و به‌ربژاره‌ دیاركریه‌، هه‌ر چه‌نده‌ ئێكه‌تیێ به‌رهه‌م سالح به‌ربژار كریه‌ بۆ پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ، لێ ژ ئالیێ پارتى ڤه‌ یێ قه‌بوول نینه‌، چونكى ئێكه‌تیێ بریاره‌كا ئێكلایه‌نى دایه‌، بێى كو بۆچوونا پارتى وه‌ربگریت، له‌وما پارتى دیموكراتى كوردستان پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ ب ئیستیحقاقێ خوه‌ یێ هه‌لبژارتنا و قانوونى دزانیت، هه‌ر چه‌نده‌ به‌رى نوكه‌ د كۆمبوونه‌كێ دا مه‌ ئێكه‌تى هایداركربوو، كو دێ مه‌ به‌ربژار بۆ پۆستێ سه‌رۆك كۆمارێ عیراقێ هه‌بیت، لێ هه‌تا نوكه‌ وان خوه‌ بێده‌نگ كریه‌ و به‌رسڤا پارتى نه‌دایه‌.