بـەغدا رێیا گـرێ سـپی ـ رەبیعە ڤەدكـەت ئەرێ باندۆر لسەر ئیبراهیم خەلیل دێ چ بت؟
جابر ئیسماعیل/ زاخۆ
بۆ جارا ئێكێ یە پشتی سالانەكا درێژ كاروانەكێ بازرگانی ژ توركیا نە ژ دەروازەیا ئیبراهیم خەلیل، بەلكو ژ گرێ سپی باكورێ سووریێ دەرباز بوو پاش ژ یەعروبیە ئانكو رەبیعە كەفتە ناڤ خاكا ئیراقێ و بەر ب مووسل و بەغدا ڤە چوو. ئەڤ نە بۆیەرەكا بازرگانی یا رۆژانە یە ئەڤە گوهۆڕینەكا نەخشەیا رێیانە.
دڤێت بێژن بۆچی بەغدا ڤێ رێیێ دڤەژێریت؟
ژ لایێ ئابووری ڤە حوكمەتا ناڤەندی دبێژیت نابیت هەمی بازرگانیا دەرەكی ب گرێدایێ دەروازەیەكێ بیت ئیبراهیم خەلیل ژ بەغدا گەلەك دوورە و داهاتێ وێ راستەوخۆ دچیتە هەرێمێ. ب ڤەكرنا رێیا سووریێ بەغدا دخوازیت كۆنترۆلا گومركێ ب خوە بكەت و داهاتێ فیدرالی زێدە بكەت.
ژ لایێ سیاسی ڤە نێزیكبوونا ئەنقەرە و دیمەشقێ دەلیڤە دا بەغدایێ كو رێیەكا بەدیل هەبیت ئەڤە وەك هەنگاڤەكە بۆ بهێزكرنا دەستهەلاتا ناڤەندی ل سەر سنووران دهێتە دیتننە وەك شەڕەك دژی هەرێمێ.
ژ لایێ لۆجستی ڤە رێیا گرێ سپی رەبیعە بۆ گەهاندنا كەلوپەلان بۆ ناوەڕاست و باشوورێ ئیراقێ نێزیكتر و ساناهیترە و دوویرە ژ قەرەبالغیا سنۆرێ زاخۆ.
ئەرێ ئەڤە بۆ زاخۆ و هەرێمێ چ واتایێ ددەت؟ ئەڤە نە نهێنی یە كو ئیبراهیم خەلیل پشتا ئابووریا هەرێمێ یە. داهاتێ وێ یێ گومركی سالانە مووچە و خزمەتگوزاریان دابین دكەت. هزاران شوفێر و كۆمپانیێن ڤەگوهاستنێ و دوكان و رێستورانتێن ل سەر وێ رێیێ ژیانا وان ب وێ ڤە گرێدایە.
هەكە ئەڤ رێیا نوو ببیتە سەرەكی دێ داهاتێ هەرێمێ ب رێژەیەكا بەرچاڤ كێم بیت و بێكاری ل دهۆك و زاخۆ پەیدا بیت و كارتێكرنا مە یا ئابووری ل سەر مێزا بەغدا دێ لاواز بیت.
لێ وێنە نە بتنێ رەشە ،دڤێت بزانین بەغدا ژی ماف هەیە بترسیت ژ گرێدانا هەمی بازرگانیا خوە ب دەروازەیەكێ ڤە. توركیا ژی دخوازیت چەند دەروازە هەبن. هەتا بازرگانێ كورد ب خوە دبێژن، ئەگەر رێیەكا هەرزانتر و ئەمینتر هەبیت ئەم دێ وێ رێكێ بكارئینن و كێشە نە ئەوە كو رێیەك ڤەبوویە كێشە ئەوە كو ئەم پێكڤە نە ئاخفتینە و كۆم نەبووینە
ئەڤە ژی پێشنیارە نە گازندەیە چارەسەری د شەڕێ میدیایێ دا نینە و د پلانەكێ دا یە:
– دانوستاندنا راستەقینە ل سەر دەروازان ببیتە بەشەك ژ رێككەفتنا بودجە و نەفتێ، نە ژێ جودا.
– برێڤەبرنا هەڤپشك بهێتە پێشنیاركرن، كو هەردو لا پێكڤە چاڤدێریێ بكەن و داهات ب شەفافی بهێتە پارڤەكرن.
– گوهۆڕینا ئابوورێ هەرێمێ ژ گومركێ ب تنێ بۆ پیشەسازی و كشتوكال و گەشتوگوزاریێ، دا ئەگەر دەروازەك هاتە گوهۆڕین ئابووریا مە نەلەرزیت.
– دیپلۆماسیەكا ئارام ل گەل ئەنقەرە و بەغدا بهێتەكرن دا ئیبراهیم خەلیل وەك رێیا هەری باوەرپێكری و بلەز بمێنیت.
ل داویێ دا دبێژم رێیا گرێ سپی رەبیعە نە دوژمنێ مە یە، ئەو تەنێ زەنگەكا هشیاركرنێ یە. ئەگەر ئەم وەك خەلكێ زاخۆ و وەك هەرێم ب دانایی بەر ب بچین، دێ ڤێ قەیرانێ كەینە دەلیڤە. ئیبراهیم خەلیل دێ هەر مینیت، چونكی ئەو نە تەنێ دەروازەیەكە، ئەو دەرگەهێ متمانەیە د ناڤبەرا مە و جیهانێ دایە، ئەم وەك تاكێ كورد دڤێت بزانن دڤێت هەمی دەمان هەرێما كوردستانێ هزر ل داهاتی بكەت و بزانیت ئیراق و توركیا و سووریا و ئیران هەمی دەما ل رێكا دگەرن مە بفەتسیینن و هەردەم بەرێ مە ل بەر دەستێ ئەوان بیت و گەلەك توورەنە ژ ئاڤەدانیا هەڕێما كوردستانێ و ب كۆرتی زاخۆ هەردەم دەرگەهـ بوویە بۆ هەمی ئیراقێ و كوردستانێ نەكۆ دیوار.
