وانەیێن پراكتیكی ل زانکۆ و پەیمانگەهـان بـۆچـی د گرنگن؟
مەتین سەباح جمعە
جیهانا ئەکادیمی یا سەردەم د هەڤڕکەکا بێ وەستا دایە ل گەل لەزاتییا زەمانی و پێشکەفتنێن مێشک و تەکنەلۆژیایێ، و هشیاریا پەروەردەیی یا راستەقینە هەرگیز ل پۆلێن تژی پەرتووک و ڕێزبەندێن ناڤ دەفتەران دا نامینیت، بەلکو ل وێرێ دەست پێ دکەت دەما زانست ژ لاپەرێن کاغەزێ دەردکەڤیت و خۆ دگەهینتە ناڤ گیان و ڕۆحا راستییا ژیانێ و گۆڕەپانا بازارێ کاری. ل ڤێرێ، وانەیێن کریاری و مەیدانی دبنە ئەو پرا زێڕین و هێزا ڤەژاندنێ یا کو زانستێ تیۆری ب مەیدانا کارێ ڕاستەقینە و قەیرانێن ڕۆژانە ڤە گرێ ددەت. دەما مالباتەک، جڤاکەک یان دامەزراوەیەک سەیری داهاتوویا قوتابییەکێ دکەن، ئاراستەیا سەرەکی ئەوە کو ئایا ئەڤ گەنجە تنێ کۆمەکا زانیاری و پەیڤێن ژبەرکری مێشکێ خۆ پێ پڕکربوون، یان شیایە ب دەست و هزر و شیانێن خۆ ڤان زانیارییان بکەتە کلیلەک بۆ ڤەکرنا دەرگەهێن کارێ مەیدانی؟ وەلاما ڤی پرسیاری د گرنگیا بێسنوور و ڕۆلا سەرەکی یا وانەیێن کریاری دا دەردکەڤیت، چونکو زانستێ بێ پراکتیک وەکی دەریایەکێیە بێ ئاڤ، و پراکتیک ئەو کەشتییە یا کو مرۆڤی دگەهینتە لڤین و گەشتەکا ب ماناڤە.
فێربوونا ب ڕێکا عەملێ و دەستکارییا ڕاستەقینە، ژ لایێ دەروونی و زانستی ڤە، مفایەکێ مەزن و باوەریەکا نەشکەستی ددەتە قوتابی. دەما قوتابی ب دەستێن خۆ ڕووبەڕووی ئاریشەیەکا واقعی دبیت، یان دناڤ تاقیگەهـ، فەرمانگەهـ و دادگەهان دا دەستکارییا دۆسەیەکێ دکەت، ترس، دوودلی و وێ تاریاتییا نەزانینێ ژ دلێ وی دچیت و باوەریا وی ب شیانێن خۆ ڕۆژ بۆ ڕۆژێ بلندتر لێ دکەت. گەلەک جاران خواندەڤان دەما ژ پۆلێن خواندنێ و پەیمانگەهان دەردکەڤن و ب هەستیەکێ پڕ ژ هێڤی دچنە ناڤ فەرمانگەهـ و کۆمپانییان، تووشی سورپرایزەکێ دبن کو جوداهییەکا مەزن دناڤبەرا پێکهاتەیا جوان یا تیۆری ل سەر کاغەزێ و ئاڵۆزییا واقعێ کارێ ڕۆژانە دا هەنە. ڤێجا وانەیێن کریاری دبنە ئەو گۆڕەپانا ڕزگارکەر یا کو ڤێ جوداهیێ کێم دکەت، قوتابی بۆ ئەرکێن دژوار و پێشبینینەکری ئامادە دکەت، و دابینکرنا دەمژمێرێن عملێ هۆکارەکێ سەرەکییە بۆ هندێ کو ئاگادارییا مێشکی د ئاستەکێ بلند دا بمینێت، چونکە تشتێن مرۆڤ ب خۆ دبینێت، ب گوهێن خۆ دبیستێت و ب دەستێن خۆ ئەنجام ددەت، ب ڕێژەیەکا زۆر دەمدرێژتر د کێشا مێشکی دا دمینن بەروڤاژی وانەیێن ب تنێ بێژە هاتبنە گۆتن یان ژبەرکرن. ژبۆ هندێ ئاستێ پەیمانگەهـ و زانکۆیان بگەهتە لوتکەیا شانازییێ، پێدڤیە سیستەمێ خواندنێ پشتڕاست بیت کو ڕێژەیا وانەیێن کریاری ب ڕەنگەکی بهێتە ڕێزبەندکرن کو قوتابی هەردەم دناڤ پەیوەندییەکا بەردەوام دا بن دگەل جهێن پیشەیی. ئەڤەژی ب ڕێکا دروستکرنا هەڤپشکاتییەکا بهێز و ب هێزتر دناڤبەرا ناڤەندێن ئەکادیمی، دادگەهـ، فەرمانگەهێن دەولەتێ و کەرتێ تایبەت دا دەست پێ دکەت، دا کو قوتابی نە تنێ ل سەر تابلۆیێن پۆلان بەلکو ب شێوەیەکێ مەیدانی بچنە ناڤەندێن کاری و نزیکڤە پڕۆسە و مامەڵەیان ببینن. هەروەسا، پێشکێشکرنا ئاریشەیێن واقعی، دۆسەیێن زیندی و نەخشەیێن کارێ ڕۆژانە ژ بۆ شیکارکرنێ د پۆلان دا، مێشکێ قوتابی ژ فێربوونا سادە دگوهۆڕیت بۆ مێشکەکێ رەخنەگر، ئاڤاکەر و خۆدان چارەسەر، چونکو سەرکردە و پێشەنگێن ڕاستەقینە ئەو کەسەنە کو دزانن چاوا ئاریشەیێن ئاڵۆز ب شێوازەکێ لۆژیکی و پراکتیکی چارەسەر بکەن.
د ئەنجام دا، وانەیێن ب کریار هەرگیز تەنێ تشتەکی لاوەکی یان یەکەیەکا خشتەی نینە کو تنێ بۆ دەربازکرنا وەرزەکێ خاندنێ بهێتە دان، بەلکو ڕۆح، ئاراستە و هێزا ڤەژاندنا فێربوونێ یە. ب پێکڤە گرێدانا زانست و پراکتیکێ ب شێوەیەکێ هاوسەنگ، ئەم نەک تنێ قوتابییەکێ دەردئێخین، بەلکو پیشەنگەکێ شارەزا، خودان دیتن و دڵسۆز ئاڤا دکەین کو د شیان دا هەنە ب سەرفرازی
