ژن و ته‌كنۆلۆژيایا ناڤ مالێ
نيرۆز مه‌سعوود عه‌لى
د دیرۆکا مرۆڤایەتیێ دا، رۆلێ ژنێ د ناڤ مالێ دا ئێک ژ ئەرکێن هەرە گران و ماندێکەر بوویە. ل جیهانێ ب گشتی و ل جڤاکێ کوردی و هەرێما کوردستانێ ب تایبەتی، ژنێ دەمژمێرێن درێژ ژ ژیانا خۆ ب رێڤەبرنا کارێن ناڤ مالێ ڤە دەرباز دکر؛ ژ شوشتنا جلكان ب دەستان، ئامادەکرنا خوارنێ ب رێيێن کەڤن، پاقژکرنا بەردەوام، و خزمەتکرنا خێزانێ. ئەڤ کارێن رۆژانە هەمی وزە و شیانێن ژنێ دبرن و دەلیڤەیا هزرکرن ل پێشڤەچوونا کەسی، خاندن، و کارکرنا ل دەرڤەی مالێ ل دەف کێم دکر یان ژی دکرە مەحال.
لێ د گەل شۆرەشا پیشەسازی و پێشکەفتنا ب لەز یا تەکنۆلۆژیا سەردەم، داهێنانا ئامیرێن ناڤ مالێ یێن زيره‌ك وەک جلكشۆ، ئامانشۆ، گێسکێن کارەبایی و زيره‌ك، و ئامیرێن ب لەز یێن چێکرنا خوارنێ، شۆرەشەک د ژیانا رۆژانە یا ژنان دا دروست کر. ئەڤ پێشکەفتنە ب تنێ ئاسانکارییا فیزیکی نەبوو، بەلکو دەستکەفتەکێ مەزنێ جڤاکی بوو. ئەو کارێن بەری نها رۆژەکا تەمام ژ دەمێ ژنێ دگرت، نوکە ب گڤاشتنا ب تنێ ل سەر دوگمەیەکێ دهێنە ئەنجامدان. ئەڤ کارئاسانییە بووە ئەگەرێ ڤەگەراندنا سەدان دەمژمێران بۆ ژنێ، کو شیا دەمێ زێدە نە ل ناڤ گێله‌شۆكا کارێ گران یێ بێ دووماهی، بەلکو بۆ مەرەمێن پتر بەرهەمدار بکاربینیت.
ل هەرێما کوردستانێ، ئەڤ گوهۆڕینە کاریگەرییەکا مه‌زن و دیار دروست کر. د جڤاکێ کوردی یێ کەڤن دا، ژ بەر دابونەریتان و پشتبەستنا تەمام ل سەر رۆلێ تەقلیدی یێ ژنێ، رێگریێن مەزن ل هەمبەر دەرکەفتن و کارکرنا وێ هەبوون. جڤاکی ژن تەنێ د چارچووڤێ مال و خودانکرنا خێزانێ دا ددیت، چونکی ئەنجامدانا وان ئەرکان دەمێ چ کەسێ دی نەدهێلا. لێ ئەڤرۆ، ڤەبوونا جڤاکی و دەستکەفتێن تەکنۆلۆژیایێ رێکخۆشکەرێن سەرەکی بوون بۆ شکاندنا وان بەربەستان. دەمێ تەکنۆلۆژیایێ کارێ ناڤ مالێ ب ساناهی کری، ئەڤرۆ ژنا کورد ژ قەفەسا کارێن بێ ئالاڤ هاتە دەرێ و کەشەکێ نوو بۆ پەیدا بوو.
ئێک ژ مەزنترین مفایێن ڤى دەم ڤەگەراندنێ ئەوە کو دەلیڤە بۆ ژنێ دروست بوو زێدەتر گرنگیێ بدەتە پەروەردەکرنا زارۆيێن خۆ ب شێوازەکێ هۆشیارانە و سەردەمیانە، نەک ب تنێ ب شێوەیەکێ ماددی یێ خزمەتکرنێ. زێدەباری ڤێ چەندێ، ژنێ شیان پەیدا کرن کو کار ل سەر پێشڤەبرنا شیانێن خۆ یێن هزرى، خواندنا بلند، و ئاڤاکرنا کەساتییا خۆ یا سەربەخۆ بکەت.
ئەڤرۆ ل کوردستانێ، ئەم د بینین ژن د هەمی واران دا مل ب ملێ زەلامی کار دکەت؛ د زانکۆیان، کەرتی ساخلەمیێ، کارگێری، رەوشەنبیری، و بازرگانیێ دا. دەستکەفتێن تەکنۆلۆژیایێ سەلماند کو دەمێ ژن ژ بارگرانییا نەپێدڤی یا ناڤ مالێ ئازاد دبیت، دەستهات و شیانێن وێ یێن ئاڤاکرنا وەلات و جڤاکی چ کێمتر نینن ژ یێن زەلامی، و ئەڤ پێنگاڤە بوویە بنەمایەکێ ب هێز بۆ جڤاکەکێ ساخلەم و پێشکەفتی.
