گوهۆڕینێن دیموگرافی و ب ئەرەبكرنێ ل سنۆرێ مادەیێ 140 دهێتە كرن
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێما كوردستانێ كۆمەكا داتا و پێزانینان ل دۆر دەڤەرێن كوردستانی یێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێما كوردستانێ بەلاڤكرن و حوكمەتا ئیراقێ ب ( گوهۆڕینا دیموگرافی و ب ئەرەبكرن) تۆمەتبار دكەت. سەرۆكێ دەستەیا دەڤەرێن كوردستانێ ژی دبێژیت: ل وان دەڤەران ڕێژەیا كوردان ب شێوەیەكێ مەترسیدار هاتیە خوار.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان، ل ڕۆژا شەمبیێ 21/2/2026، ڕاپۆرتەك ب ناڤونیشان (بەلگەنامە و پێزانینێن تایبەت ب مادەیا 140 یا دەستوورێ ئیراقا فیدرال) بەلاڤكر و تێدا چەندین داتابەرچاڤكرن.
د ڕاپۆرتێدا ئاماژە ب وێ چەندێ هاتیە كرن، ل سالێن 2005 بۆ 2025، زێدەتر ژ دو ترلیۆن دینار بۆ بجهئینانا مادەیا 140 هاتینە تەرخانكرن و نەهاتە بجهئینان.
دەهان پۆست ژ كوردان هاتینە وەرگرتن
فەرمانگەها ناڤبری دبێژیت» پشتی 16 ئۆكتۆبەرا سالا 2017، سیاسەتا ب ئەرەبكرنێ ب چاڤدێرییا ئیدارەیا سەپاندیێ باژێڕان دەستپێكر و گوهۆڕینێن مەزن د پۆستێن كارگێریدا هاتنە كرن و دەهان پۆستێن بلند ژ كوردان هاتنە ستاندن».
د ڕاپۆرتا فەرمانگەها میدیا و پێزانینان دەڤەرێن دناڤا مادەیا 140 هاتینە دیاركرن كو ئەڤەنە:
-كەركووك: سەنتەرێ باژێڕی و هەموو قەزا و ناحیێن وێ ڤەدگریت.
-نەینەوا: قەزا شنگالێ، قەزا حەمدانیە، قەزا شێخان، قەزا مەخموور، قەزا زوممار، قەزا تلكێف، ناحیا بەعشیقە، ناحیە قەحتانیە، ناحیە ڕەبیعە) ڤەدگریت.
-دیالا: قەزا خانەقین و ناحیێن وێ گولالە، سەعدیە، مەیدان، قۆرەتوو، قەزا قەرەتەپە، قەزا شارەبان و ناحیێن وێ، قەزا بەلەدروز و ناحیا مەندلی ڤەدگریت.
-سەلاحەدین: دووزخورماتوو، ئامرلی، سلێمان بەگ ڤەدگریت.
-واست: قەزا بەدرە و ناحیا جەسان ڤەدگریت.
-ل هەرێما كوردستانێ ژی چەمچەمال، ئاكرێ، فەیدیێ، كفری و كەلار هەنە.
11 هزار دۆسێ هاتینە ئێكلاكرن
د پشكەكا دیدا فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ئاماژەكر، بۆ هەلوەشاندنا گرێبەستێن چاندنێ و بڕیارێن جڤاتا سەركردایەتییا شۆڕشێ یا هەلوەشیای (دەستهەلاتا بەرێ یا ئیراقێ)، بڕیارێن حوكمەتا ئیراقێ و (قانوونا هەلوەشاندنا بڕیارێن جڤاتا بلند یا شۆڕشێ یا ڕژێما بەعس) بۆ زڤڕاندنا مولك و مالی بۆ خودانێن وان یێن ڕەسەن نەهاتینە بجهئینان.
ب گۆرەی فەرمانگەها میدیا و پێزانینان، ژ سالا 2012 و وێڤە 118 هزار دۆسێ ل پارێوگەهێن كەكووك، دیالا، نەینەوا، سەلاحەدین هاتینە ئێكلاكرن و قەرەبوویا دەربەدەران و هاوردەكریان هاتیە كرن.
ڕاپۆرتا ناڤبری ئاماژكر» ل كەركووك، خانەقین و گولالە 11 هزار و 800 دۆنەمێن ئەردی (ل دووڤ بڕیارێن 29 و 30 یێن سالا 2012) هاتینە زڤڕاندن بۆ خودانێن وان یێن ڕاستەقینە پشتی هەلوەشاندنا گرێبەستێن چاندنێ».
د پشكەكا دی یا پێزانینێن وێ فەرمانگەها حوكمەتا هەرێمێ دا هاتیە» ل كەركووك، خانەقین و گولالە دۆسێیێن 48 هزار خانییان هاتینە ئێكلاكرن.
گوهۆڕینا دیموگرافی
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان ل حوكمەتا هەرێمێ باس ل گوهۆڕینا سینوورێ دیموگرافی یێن یەكەیێن كارگێڕی ل كەركووك، خانەقین، گولالە و شنگال كریە و ڕاگەهاند» دەربەدەركرنا ئاكنجییان و ئینانا ئەرەبێن هاوردە زێدەكرنا هەژمارا ئەرەبا و كێمكرنا هەژمارا كوردان ئەنجامدایە».
پشتی ڕوودانێن 16 ئۆكتۆبەرا 2017
د وێ ڕاپۆرتێدا هاتیە» ل 16 ئۆكتۆبەرا سالا 2017 حوكمەتا ئیراقێ هزرا سەپاندنا هێزێ بێی پێرابوونێن قانوونی وبەرۆڤاژی دەستووری بكارئینا، كو ل مادەیا 13 ژ دەستووری هاتیە( لەشكر نابیتە ئامرازەكێ سەركوتكەرێ گەلێ ئیراقێ). حوكمەتا ئیراقێ ب لڤینا هێزێن لەشكری و حەشدا شەعبی، هێرش كرە سەر دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر و داگیركرن. ژ ئەگەرێ وێ چەندێ جارەكادی سەدان هزار كەس ژ خەلكێ ڕەسەنێ وان دەڤەران ئاوارەبوون و تاوانێن شەڕی و دژی مرۆڤایەتیێ بەرامبەر خەلكێ وان دەڤەران ب تایبەت كەركووكێ و خورماتوو هاتنە ئەنجامدان، ژ ئەگەرێ وان ڕوودانان ژی جارەكادی دی پرۆسەیا ب ئەرەبكرنێ ل وان دەڤەران دەستپێكر.
ب گۆرەی ڕاپۆرتێ، پشتی 16 ئۆكتۆبەرا 2017 ئەڤ كارە هاتنە ڕوودان:
-پێدانا گرێبەستێن چاندنێ ب ئەرەبێن هاوردە و دەست ب سەر داگرتنا زەڤیێن وەلاتییان.
-كێمكرنا پشكداریپێكرنا كوردان د دامودوزگەهێن حكومی یێن وان دەڤەران و گوهۆڕینا سینۆرێ یەكەیێن كارگێڕی.
-دەست ب سەرداگرتنا سێكتەرێن ئابۆری و دەست ب سەرداگرتنا زەڤیێن پەترۆلی ل وان دەڤەران، ژ ئالیێ حوكمەتا ئیراقێ ڤە.
فەرمانگەها میدیا و پێزانینان دیاركر ژی» پشتی هێرشێن لەشكرێ ئیراقێ و حەشدا شەعبی، ب ئەرەبكرنێ ل پارێزگەها كەركووكێ و دەڤەرێن دی دەستپێكر. هەر ژ دەستپێكا داگیركرنێ پترییا پۆستێن ئیداری ل دەڤەرێن كوردستانێ ب تایبەت كەركووك، خورماتوو، خانەقین و شنگال، ژ كوردان هاتنە ستاندن و خەلكێ ئەرەب و توركمان ل شوونا وان هاتنە دانان، دیارترین ئەو كارە ژی لادانا پارێزگەرێ كەركووكێ بوو، ب شێوەیەكێ گشتی ل كەركووكێ 10 پۆستێن ئیداری، ل زوممار چار پۆست، ل دووزخورماتوو 10 پۆست و ل شنگالێ چار پۆستێن ئیداری ژ كوردان هاتنە ستاندن و خەلكێ ئەرەب و توركمان ل جهێن وان هاتنە دانان».
د پشكەكا دی یا ڕاپۆرتێدا باس ل ئاكنجیێن وان دەڤەران هاتیە كرن و هاتیە ڕاگەهاندن» پشتی 16 ئۆكتۆبەرا 2017 ب ساناهی ئێخستنا كاری بۆ ئەرەبێن هاوردە هاتیە كرن ژ ڤەگوهاتسنا ناسنامە، فۆرما ئاهێن خوارنی، كارتا پێزانینان و پێدانا پالپشتیێ بۆ ئاكنجیبوونێ، بێی زڤڕین بۆ تۆمارا نفووسا 1957 و بڕیارێن تایبەت ب دەڤەرێن سینۆرێ مادەیا 140، هەروەسا ل وی وەختێ پارێزگەرێ سەپاندیێ كەركووكێ ب كریار دەست بجهئینانا سیاسەتا ب ئەرەبكرنێ و ڤەگەڕاندنا وان ئەرەبان كر كو پێشتر ڕژێما بەرێ ئیمتیازات و زەڤی پێدابوون (خودانێن ڕەسەنێن زەڤییان پترییا وان كورد بوون و هندەك توركمان بوون). هەروەسا هێزێن لەشكرێ ئیراقێ و حەشدا شەعبی پشكەك بوون ژ بجهئینانا سیاسەتا وی وەختی یا پارێزگەرێ كەركووكێ بۆ ب ئەرەبكرنا دەڤەرێ».
